konopnicka_mendel

Maria Konopnicka, Mendel Gda

ski. Obrazek – tre

ść

Mendel Gda

ski (67 lat) zna dobrze swoj

ulic

. Wie, kto gdzie i kiedy chodzi, ile wróbli gnie

dzi si

starych gzymsach, rozpoznaje nawet, jak

miotł

stró

omiata podwórze. Jego warsztat introligatorski stoi

tam ju

27 lat. Jego te

wszyscy tu znaj

. Ka

dy jest tu swój, jak domownik.

Kiedy Mendel ma bóle krzy

a albo duszno

ci, odpoczywa przy fajce, w której dymie wida

dawne dzieje –

Resi

, z któr

był 30 lat, dzieci, co rozbiegły si

za chlebem, wnuków, najmłodsz

Lij

, która młodo

wyszła za m

ąż

i młodo zmarła, a po której został mu wnuk.

siadka przynosi mu obiad, który Mendel chowa dla 10-letniego wnuka. Malec jest mały i w

tły, wi

dziadek wybiera dla niego najlepsze kawałki. Chłopak rzadko bawi si

z dzie

mi, jest zm

czony szkoł

i ma

o zada

do odrobienia. Szepce swoje lekcje kołysz

c si

na krze

le, a dziadek co chwil

podchodzi i

głaszcze go po głowie.

W pi

tkowy wieczór obaj ubieraj

tnie, stary

piewa modlitwy, a potem odprawiaj

szabasow

uczt

. Kiedy

dzieci z okolicy

miały si

z modl

cego

yda, ale gdy proboszcz uchylił z szacunkiem czapki,

przechodz

c obok – uciekły w popłochu.

Przedwczoraj malec wrócił do domu bez czapki, bo uciekał przed jakim

obdartusem, który krzyczał za nim

„

yd!”. Mendel zdenerwował si

. Tłumaczył chłopakowi,

e nie mo

e si

wstydzi

e jest

ydem,

e urodził

tutaj, to jest jego miasto i ma prawo je kocha

. Chłopiec si

uspokoił, ale starego Mendla niepokój ju

nie

opuszczał. Rozweselił si

troch

, gdy wnuk wrócił ze szkoły z pi

Po południu dependent przyszedł po akta, mówi

e podobno

ydów maj

. To samo powtórzył

wieczorem gruby zegarmistrz. I to wszystkich, nie tylko złodziei. Po prostu za to,

e s

ydami. Mendel

odpowiedział,

e równie dobrze mo

na by bi

brzoz

za to,

e jest brzoz

– ale zegarmistrz odparł,

brzoza przecie

jest swojska. Mendel zdenerwował si

. On te

na tej ziemi wyrósł i za wszystko, co dostał

zapłacił własn

prac

. Ka

de nieszcz

ęś

cie spada równo na Polaków i na

ydów, tylko jak sło

wieci – to

ydom si

go odmawia. Smutki lepiej jednocz

ludzi, a nad tym miastem wisi ich du

o. Zegarmistrz

zarzucał

ydom chytro

ść

. Mendel odparł,

e rzeczywi

cie wspinaj

na swój słup, na którym s

pieni

dze.

Inni na szczycie znajduj

i sław

, i honor, i m

dro

ść

. Najgorsze jest to,

e na słupach poszczególnych

narodów nierówne rzeczy le

żą

. Mendel urodził si

na Starym Mie

cie, jako 15 dziecko. On miał ju

tylko 6

dzieci, a jego córka – jedno, Jakuba. Gdyby miała wi

cej, musiałaby wi

cej razy ze zmartwienia umiera

Mendel wcale nie jest cudzy, jest Gda

ski. Mo

e by

gda

ska wódka, szafa i kufer, mo

e by

i on. I on, i

jego wnuk ucz

pracuj

dla dobra tego kraju. A najwi

ksz

dro

jest wiedzie

e wszyscy

pochodzimy od tego samego Ojca i powinni

my kocha

jak bracia. Mendel zaprzeczał,

eby „ludzie”

powiadaj

o biciu

ydów, to powiada wódka i głupota. Zegarmistrz słuchał go oboj

tnie, a potem wyszedł.

Kuba na drugi dzie

zaspał i

pieszył si

do szkoły. Student w progu wepchn

ł go do izby, mówi

eby

uciekał, bo

ydów bij

. Mendel zdenerwowany krzyczał,

e jego wnuk nie b

dzie przed nikim uciekał. Z

podwórza dobiegała wrzawa, krzyki i pijackie złorzeczenia. Kilka kobiet wpadło do Mendla, chciały ich ukry

a w oknie postawi

krzy

yk. Mendel nie chciał – je

li napastnicy nie s

chrze

cijanami, to i krzy

ich nie

powstrzyma, je

li s

– nie zrobi

krzywdy starcowi i dziecku. Kubu

dostał kamieniem w czoło.

yd modlił si

w oknie, a pod nim student w mundurze bronił dost

pu, pi

kny jak Apollo, mimo ospowatej twarzy. Wrzawa

oddaliła si

Student dogl

dał Kuby, który miał tylko lekk

gor

czk

. Denerwował si

na Mendla, który zachowywał si

jakby mu kto

umarł. I rzeczywi

cie – umarło w nim serce dla tego miasta.

THE END