2009-11-27

Argumenty na rzecz aktywnej polityki
handlowej

Problem efektów zewn

trznych (np. w gał

zi wysokich

technologii)

Firmy, które inwestuj

w nowe technologie, wpływaj

rozprzestrzenianie si

wiedzy i nie s

w stanie zapobiec

temu,

e wszyscy inni korzystaj

z post

pu technicznego

– problem zawłaszczalno

ci dobra publicznego

Inwestuj

c w now

technologi

firmy tworz

dodatkow

korzy

ść

społeczn

Efekt zewn

trzny: korzy

ci lub koszty dotycz

nie tylko tych,

którzy generuj

post

p techniczny

Pozytywny efekt zewn

trzny oznacza,

e kra

cowa korzy

ść

społeczna jest wi

ksza ni

kra

cowa korzy

ść

prywatna z

innowacji

Oznacza to,

e poda

takiego dobra b

dzie w sytuacji

równowagi wolnorynkowej zbyt mała

Kontrargumenty

Trudno jest wła

ciwie oceni

ilo

ciowe znaczenie

efektów zewn

trznych – jakie jest wła

ciwe

subsydium?

Efekty zewn

trzne mog

przenosi

dzy

krajami –

aden kraj nie b

dzie miał wtedy motywacji

do subsydiowania sektorów, które je generuj

Subsydia powoduj

realokacj

zasobów,

uzasadnienie subsydiowania musi by

zatem bardzo

dobre

2009-11-27

Strategiczna polityka handlowa

Strategiczna polityka handlowa – poprawa pozycji
konkurencyjnej przedsi

biorstw krajowych w sytuacji

niedoskonałej konkurencji

W sytuacji niedoskonałej konkurencji, firmy osi

gaj

ponadnormalne zyski

Aktywna polityka rz

du mo

e słu

przechwytywaniu tych dodatkowych zysków

Przykład

Dwie firmy (Boeing i Airbus) konkuruj

na rynku

dzynarodowym i pochodz

z dwóch ró

nych

krajów (USA i UE)

Obie firmy zamierzaj

produkowa

samoloty, lecz

decyzje ka

dej z nich b

zale

ne od decyzji

podj

tych przez konkurenta

da z firm decyduje czy wej

ść

na rynek i

produkowa

czy te

nie, na podstawie oceny

oczekiwanych zysków

Rynek zbytu jest ograniczony i wyst

puj

korzy

skali produkcji (produkcja małej liczby samolotów nie
jest za bardzo opłacalna)

2009-11-27

Konkurencja 2 firm przy IRS oraz
ograniczonym rynku zbytu

Wynik gry rynkowej zale

y od tego, kto pierwszy

dokonuje ruchu (inwestycji lub decyzji o wej

ciu na

rynek)

li Boeing decyduje si

produkowa

jako pierwszy,

wówczas dla Airbusa wej

cie jest nieopłacalne

li Airbus decyduje si

produkowa

jako pierwszy,

wówczas dla Boeinga wej

cie jest nieopłacalne

Jednak subsydium w wysoko

ci 25 dokonane na

rzecz Airbusa mo

e zmieni

wynik gry, czyni

wej

cie dla Airbusa opłacalnym, niezale

nie od tego,

co zrobi Boeing

2009-11-27

Konkurencja 2 firm przy IRS oraz
ograniczonym rynku zbytu

li Boeing oczekuje,

e UE zacznie subsydiowa

Airbusa, nie wejdzie na rynek, poniewa

poniósłby

straty

Subsydium udzielone Airbusowi generuje ekstra zyski dla
Airbusa (kosztem Boeinga)

Poniewa

konkurent został wyparty z rynku, zyski rosn

bardziej, ni

sumy udzielanych subwencji (IRS)

2009-11-27

Przypadek alternatywny: problem
wiedzy na temat kosztów

li dokonano bł

dnej oceny poszczególnych

pozycji w macierzy wypłat mi

dzy Boeingiem i

Airbusem, to subwencja dla Airbusa spowoduje,

obaj producenci wejd

na rynek

Tym razem jednak subwencja jest nieefektywna,
gdy

nie udało si

wyeliminowa

Boeinga z rynku

Marnotrawstwo ograniczonych zasobów

Ocena strategicznej polityki handlowej

Strategiczna polityka handlowa dostarcza intelektualnej
motywacji dla rz

dów do działania na rzecz zwi

kszania

krajowego dobrobytu; istniej

jednak wyra

zastrze

enia:

Ograniczone zasoby: w równowadze ogólnej wzrost
produkcji jednego sektora dokonuje si

kosztem innych

sektorów (nieefektywna alokacja)

Wej

cie i wyj

cie nowych firm zmniejszy nadzwyczajne

zyski

Retaliacja: istnieje ryzyko odwetu (paradoks wi

ęź

nia)

Trudno

ci w uzyskaniu odpowiedniej informacji nt.

struktury kosztów, popytu, sposobu konkurencji mi

dzy

firmami

2009-11-27

Międzynarodowe negocjacje w dziedzinie
polityki handlowej

Przeci

tne cła importowe w ci

gu ostatnich 50-80 lat

drastycznie spadły w wi

kszo

ci krajów

Od roku 1944 wi

kszo

ść

obni

ek ceł i innych

redukcji barier handlowych była wynikiem
mi

dzynarodowych negocjacji

Ogólne Porozumienie w Sprawie Ceł i Handlu (General
Agreement of Tariffs and Trade – GATT) podpisano w
1947 roku jako tymczasow

regulacj

dotycz

polityki

handlowej krajów sygnatariuszy. Zast

piono je w 1994 r.

bardziej sformalizowan

instytucj

wiatow

Organizacj

Handlu (WTO)

Międzynarodowe negocjacje w dziedzinie
polityki handlowej

Przeci

tna ameryka

ska taryfa celna

2009-11-27

Międzynarodowe negocjacje w dziedzinie
polityki handlowej

Negocjacje wielostronne sprawiaj

, i

eksporterzy

mobilizuj

do poparcia wolnego handlu (o ile

wierz

e liberalizacja rozszerzy ich rynki zbytu)

Poparcie to nie pojawi si

w przypadku jednostronnej

presji na liberalizacj

Z drugiej strony pojawia si

presja wspieraj

protekcjonizm – głównie ze strony grup podmiotów
konkuruj

cych z importem

Międzynarodowe negocjacje w dziedzinie
polityki handlowej

Negocjacje wielostronne umo

liwiaj

tak

unikni

cie wojen handlowych mi

dzy krajami,

polegaj

cych na wprowadzeniu restrykcji

handlowych przez wszystkie kraje

li ka

dy kraj ma polityczny interes (na skutek

presji politycznej) w ochronie krajowych
producentów, to niezale

nie od tego co zrobi

inne

kraje – wszystkie kraje wprowadz

restrykcje

handlowe – nawet je

li w interesie wszystkich krajów

cznie jest istnienie wolnego handlu

Ilustruje to nast

puj

cy przykład:

2009-11-27

Międzynarodowe negocjacje w dziedzinie
polityki handlowej

Problem wojny handlowej

Wolny handel

Protekcja

Międzynarodowe negocjacje w dziedzinie
polityki handlowej

W tym prostym przykładzie, ka

dy kraj działaj

indywidualnie skorzysta na zastosowaniu barier
handlowych, ale oba były w lepszej sytuacji (ich
ł

czny dobrobyt byłby wy

szy) gdyby oba wybrały

wolny handel (paradoks wi

ęź

nia)

li Japonia i USA zawr

wzajemnie wi

ąŜą

porozumienie dotycz

ce ograniczania

protekcjonizmu, unikn

pokusy wprowadzania

narz

dzi protekcjonistach w celu poprawy swojej

sytuacji kosztem partnera

2009-11-27

wiatowa Organizacja Handlu (WTO)

wiatowa Organizacja Handlu powstała w 1994 roku

i bazuje na kilku wielostronnych porozumieniach:

Układ Ogólny w Sprawie Ceł i Handlu (General Agreement
on Tariffs and Trade) – dotyczy handlu dobrami

Układ Ogólny w Sprawie Ceł i Usług (General Agreement on
Tariffs and Services) – dotyczy handlu usługami
(ubezpieczenia, konsulting, bankowo

ść

itp.)

Porozumienie w Sprawie Zwi

zanych z Handlem Aspektów

Własno

ci Indywidualnej (Agreement on Trade Related

Aspects of Intellectual Property Rights) – dotyczy
mi

dzynarodowej ochrony własno

ci intelektualnej (np.

prawa autorskie czy patenty)

Podstawowe zasady GATT/WTO

Zasada niedyskryminacji

Klauzula Najwy

szego Uprzywilejowania

dy kraj członkowski WTO zobowi

zuje si

do równego traktowania

wszystkich innych krajów członkowskich WTO (

aden kraj nie zapłaci cła

szego ni

kraj płac

cy najni

sze cło)

Zgodnie z ni

członkowie WTO musz

jednakowo traktowani, co

oznacza,

e ka

dy przywilej handlowy przyznany jakiemukolwiek krajowi

musi by

automatycznie i niezwłocznie przyznany wszystkim innym

członkom WTO

Klauzula Narodowa

dy produkt importowany, po przekroczeniu granicy i opłaceniu cła,

nie mo

e by

traktowany gorzej ni

podobny produkt krajowy

Najwa

niejszy wyj

tek od zasady niedyskryminacji – artykuł

XXIV, zapisy o preferencyjnych ugrupowaniach handlowych
(strefa wolnego handlu, unia celna)

2009-11-27

Podstawowe zasady GATT/WTO

Preferencyjna umowa handlowa to umowa handlowa
mi

dzy krajami, w której obni

one bariery celne

w wymianie mi

dzy sob

, ale nie w stosunku do

krajów reszty

wiata

W paragrafie 5, art. XXIV stwierdzono jednak,

e "cła

i inne

rodki handlowe w wymianie z innymi

członkami WTO nie mog

w cało

ci wy

sze lub

bardziej restrykcyjne (on the whole higher or more
restrictive) ni

poziom ceł i rozmiary przepisów

handlowych przed utworzeniem" (...) ugrupowania
integracyjnego

Podstawowe zasady GATT/WTO

Specjalna procedura rozstrzygania sporów: kraje
członkowie WTO mog

wnie

ść

problem na forum WTO i

odda

decyzj

w r

ce ekspertów

Sprawy załatwiane s

wzgl

dnie szybko – razem z

procedur

apelacyjn

nie trwaj

dłu

ej ni

15 miesi

Panel ekspertów korzysta ze regulacji zawartych w
umowach mi

dzy krajami członkowskimi, aby

zdecydowa

, czy kraje łami

postanowienia tych

porozumie

Kraj, który odmawia podporz

dkowania si

decyzji

panelu mo

e zosta

ukarany zezwoleniem innym krajom

na nało

enie restrykcji handlowych na import z tego

kraju

2009-11-27

Podstawowe zasady GATT/WTO

Negocjacje w ramach WTO maj

na celu obni

anie

protekcjonizmu poprzez:

Redukcj

stawek celnych – dzieje si

to w ramach

negocjacji wielostronnych (tzw. rundy negocjacyjne)

zanie stawek celnych – mówimy,

e cło jest zwi

zane,

li kraj zobowi

zuje si

do nie podnoszenia go w

przyszło

Podstawowe zasady GATT/WTO

Cło jako główny instrument:
kwoty i subsydia eksportowe zamieniane s

ekwiwalentne cła, poniewa

koszty ochrony celnej

bardziej wyra

nie widoczne i łatwiej je obni

powoduj

mniejsze zniekształcenia rynku

Wyj

tkiem s

subsydia eksportowe do produktów rolnych

(silny lobbing krajów UE)

Dopuszcza si

tak

e wyj

tki zwi

zane z załamaniem

rynku (nagłym wzrostem importu)