STRONA 1 
1. Stopy miedzi 
2. Rodzaje żeliw 
3. Główne środowiska korozji 
4. Co to są stale austenityczne oszczędne 
5. Stale Ferrytyczne 
 
STRONA 2 
6. Stale austenityczne zalety i wady i symbole 
7. Odmiany alotropowe i temperaturowe przemian żelaza 
8. Wady i zalety superferrytów. 
9. Do czego stosuje się żeliwa wysokokrzemowe 
 
STRONA 3 
10. Wpływ Mn na stale. 
11. Stopy Al. 
13. Żeliwa wysokokrzemowe wykorzystuje się na: 
14. TYPY OGNIW W PROCESACH  KOROZYJNYCH. 
15.Stale Martenzytyczne 
 
STRONA 4 
16. KOROZJA GAZOWA W ATMOSFERZE UTLENIAJĄCEJ. 
17. Co to jest Dural 
18. Staliwo 
19. Żarowytrzymałość 
20. Stale do pracy w wyższych temperaturach: 
21. Stopy żelaza z węglem 
 
STRONA 5 
22. Symbol stali niskostopowej, znaczenie      (08MNA,08HA,10HAVP)  
23. Co to są platery 
24. Żaroodporność 
25. Stale ferrytyczne. 
26. Czy ferryt to minerał 
 
STRONA 6 
27. Stopy Al. 
28. Stale SIDS 
29. Stale DIDS 
30. Stale SONK 
31. Stale Ml DS: 
32. STALE STOPOWE: ogólnego przeznaczenia: 

 
 

 

STRONA 7 
33. Czy stale trudnordzewiejące mogą zawierać 5% Cr i dlaczego? 
34.Pierwiastki stabilizujące strukturę austenitu i ich zawartości. 
35. Roztwór stały węgla w żelazie alfa. Co to jest cementyt pierwszo rzędowy. 
36. Pomiar szybkości korozji 
37. Roztwór stały węgla w żelazie gamma. Co to jest cementyt 
trzeciorzędowy. 
38. Pasywacja metali 
39. Energia aktywacji 
40. Dodatki odpowiedzialne za wydzielenie się grafitu w żeliwach 
 
STRONA 8 
41. Teorie pasywacji - czynniki ograniczające korozje elektrochemiczną. 
42. Procesy transportu możemy podzielić na: 
43. Synergizm 
44. Korozja wodorowa kruchość wodorowa 
45. Korozja wysokotemperaturowa - szczególny przypadek 46. Jaka korozja 
jest na mosiądzu? 
47. Jak się bada powłoki malarskie? 
48. Korozja 
 
STRONA 9 
49.  Skład stali, której nie można stosować w atmosferze przemysłowej 
zawierającej SO2, oraz o dużym stężeniu aerosoli  
50. Czy stal z domieszka krzemu jest odporna na HF 
51. Elektrochemiczne podstawy procesów korozji w roztworach wodnych 
52. Jaki parametr mierzalny mówi o skłonności korozji metalu w roztworze 
53. Rola Glinu w staliwie 
54. Czy brązy mogą być stosowane jako tworzywa do przenoszenia 
amoniaku i HNO3, uzasadnij 
 
STRONA 10 
55. Proces dechromizacji 
56. Przeciwdziałanie dechromizacji 
57. Zawartość węgla w staliwie, żeliwie, stali 
58. Zawartość Niklu w stalach trudnordzewiejących 
59. Symbol stali do budowy cysterny przewożącej kw. siarkowy 
60. Ile procent Ni zawiera staliwo 

 

 
1. Stopy miedzi 

Dzielimy je na dwie grupy: mosiądze i brązy. Mosiądze- stopy Cu- Zn, 
Brązy: cynowe, aluminiowe, krzemowe i manganowe. 
Mosiądze: As (0,02%), Zn (4- 40%), Sn (1,5%), Si (4%), Pb- zwiększają 
odporność na korozję i poprawiają własności mechaniczne. Odporniejsze 
na korozję niż stale i żeliwa. Ich korozja prowadzi do odcynkowania stopu. 
Brązy Aluminiowe (11% Al.) są roztworami jednofazowymi o strukturze 
bardzo drobnoziarnistej dlatego wykazują w tych samych środowiskach 
agresywnych większą odporność na korozję. Nieznaczne dodatki stopowe 
Fe Ni Mn poprawiają ich właściwości mechaniczne bez obniżenia 
odporności na korozję. Stosowane na części maszyn silnie obciążonych i 
narażonych na korozję, a także na części kute pracujące na gorąco pod 
ciśnieniem 
Brązy cynowe: (Sn do 11 %) do pracy w rozcieńczonych RCOOH odporne 
na alkalia i HCI, nie odporne na H2SO4 i HNO3. Dodatek Zn i Pb poprawia 
ich własności 
Brązy krzemowe i manganowe: Si do 4,5%, Mn do 13% zwiększa 
odporność na korozję 

2.  Rodzaje żeliw 
Żeliwo- stop żelaza zawierający 2,5- 3.5 % C- może występować w postaci grafitu- 
żeliwo szare lub w węglikach- żeliwo białe. Ze względu na strukturę rozróżnia się: 
- Żeliwa szare z grafitem płatkowym; Z1100; Z1150; Z1200 
- Żeliwa sferoidalne; Zs35022; Zs40015; Zs45010 
- Żeliwa białe; W350-04; W380-12; W400-05 
- Żeliwa ciągliwe (niestopowe); P450-06; P500-05; P550-04 
3.  Główne środowiska korozji 
a)atmosfera 
b)woda  
c)gleba 
4.  Co to są stale austenityczne oszczędne 
- najbardziej oszczędny jest ten gatunek stali który zapewnia budowanemu 
urządzeniu trwałość zbieżną z okresem czasu upływającego do chwili 
technologicznej degradacji urządzenia 
- każda stal zawierająca mniejszą ilość dodatków stopowych przy 
nieznacznie tylko gorzych właściwościach jest stalą oszczędną. 
- Zawierające Mn zamiast Ni 
5.  Stale Ferrytyczne 
Są odporne na koro. różnych typów. Żadnym zabiegiem obróbki cieplnej nie można 
zmienić właściwości mechanicznych tej stali, gwałtowne ogrzewanie powoduje 
zmniejszenie ciągliwości i udarności, kruche, dobra przewodność cieplna ok.20%od 
stali austen. , dobra głębokotoczność, dobrze spawalne o małej zawartości C, dobra 
zgrzewalność, mały współ, rozszerzalności, odporne na wszystkie kwasy 
utleniające , odporne na działanie niektórych kw. org. i azotowego. mogą rozpuścić 
max.0.2%C(cementyt)im mniej elektronów tym mniejsza trwałość węglików  
0H13J, H17N2, 2H17N2, 3H17N, 
 

1 

 

6.  Stale austenityczne zalety i wady i symbole 
Zalety: 
- w całym zakresie dodatnich i ujemnych temp. nie zachodzą w nich żadne 
przemiany alotropowe 
- są niemagnetyczne 
- spawalne i zgrzewalne 
- dają się łatwo kształtować na zimno i na gorąco 
- mają dobrą udarność przy temperaturach podżerowych 
- odporne na działalność wielu agresywnych środowisk korozyjnych i wiele typów 
Wady: 
- niska granica plastyczności 
- bardzo mała przewodność cieplna 
- duży współczynnik rozszerzalności cieplnej 
- całkowity brak odporności na działanie korozji naprężeń i owej (mała poprawa po 
zwiększeniu zawartości niklu) 
- ograniczona odporność na działanie niektórych korozyjnie agresywnych 
środowisk H13N4G9; 0H17N4G8; H17N13M2T 
7.  Odmiany alotropowe i temperaturowe przemian żelaza 
-   krystalizująca w układzie regularnym o sieci przestrzennie centrycznej. 
Do temp. 768°C odznacza się znaczną przenikalnością magnetyczną, jest 
zaliczana do ferromagnetyków, natomiast ta sama odmiana powyżej tej 
temp. jest już paramagnetykiem 
- 

→  w temp. 910°C krystalizuje w tym samym układzie regularnym lecz o 

elementarnej sieci płasko centrycznej 
- 

→  w temp. 1401 °C odmiana trwała już do temp. topnienia 1534°C 

krystalizująca w układzie regularnym przestrzennie centrycznym 
W rzeczywistości istnieją tylko dwie odmiany alotropowe żelaza a i y różniące się 
budową elementarną. W wysokich ciśnieniach (12000 -13000MPa) i temp. 500 - 
700°C istnieje trzecia odmiana alotropowa żelaza e o zwartej sieci heksagonalnej. 
8.  Wady i zalety superferrytów. 
Zalety: 
- w podwyższonych temp. nie zachodzi w nich przemiana ferrytu w austenit, a 
w temp. obniżonych temp. nie pojawia się martenzyt 
- wysoka temp przejścia w stan kruchy 
- żadnym zabiegiem obróbki cieplnej nie można zmienić ich własności mechan. 
- dobre właściwości wytrzymałościowe 
- mniejsza odporność umocnienie zgniotem 
- mały wsp. rozszerzalności cieplnej 
- duża przewodność cieplna b)wady: 
- szybki rozrost ziarna 
- kruchość podczas wygrzewania 
9.  Do czego stosuje się żeliwa wysokokrzemowe 
Stosuje się je na odlewy pomp odśrodkowych , zaworów dysz porowych, zlewów, 
wyparek, dysz parowych, w konstrukcjach wież obserwacyjnych 
 

2 

 

 
10. Wpływ Mn na stale. 
- pierwiastek występujący we wszystkich stalach, nie zalicza się do składników 
skutecznie poprawiających odporność korozyjną tych tworzyw. Zgodnie z wynikami 
badań stale o małej ilości dodatków stopowych zawierające zwiększoną ilość 
manganu, są bardzo odporne na działanie atmosfery morskiej niż stale mające 
zwykłą ilość tego pierwiastka. Natomiast w atmosferze miejskiej a zwłaszcza 
przemysłowej zachodzi zjawisko odwrotne tzn. stale te są mniej odporne. 
- w stalach austenitycznych odpornych na korozję, więc mających dużą ilość 
dodatków stopowych mangan zastępuje całkowicie lub częściowo nikiel raczej 
pogarsza niż poprawie ich odporność korozyjną. Należy jednak wspomnieć, że 
istnieje kilka środowisk korozyjnych w których asteniczne stale (zwane 
„oszczędnościowymi") zawierające mangan wykazują lepszą odporność na 
korozję równomierną niż stale konwencjonalne, zwłaszcza gdy obok tego 
pierwiastka występują molibden i miedź. 
11.  Stopy Al. 
- odlewnicze stopy Al. Zaw. Około 5 I 25% dodatków stopowych Mg, Cr, Ni, 
Si. Charakteryzuje się dobrą lejnością i małym skurczem odlewniczym 
stopy Al. Z Cu  
- durale odlewnicze mają niższą od czystego Al. temp. topnienia , dobrą 
skrawalność właściwości wytrzymałościowe i mały skurcz odlewniczy 
- stopy Al. z Si tworzą eutektykę, siluminy zawierają Si od 0,4130% wykazują 
dużą odporność korozyjną 
- stopy Al. z Mg zaw Mg =11%- bardzo odporność korozyjna 
- stopy do przeróbki plastycznej zawierające 3% dodatków stopowych Mn, 
Mg, Cu 
13.  Żeliwa wysokokrzemowe wykorzystuje się na: 
- zawory, 
- odlewy pomp odśrodkowych, 
- zlewy, 
- zbiorniki 
- konstrukcje wież absorbcyjnych. 
14.  TYPY OGNIW W PROCESACH  KOROZYJNYCH. 
1. 

Ogniwa o dwóch różnych elektrodach zanurzonych w tym samym 

elektrolicie. 
2. 

Ogniwa stężeniowe, to jest złożone z jednakowych elektrod zanurzonych w 

elektrolitach o różnym stężeniu tych samych składników. Do tej grupy należą także 
ogniwa o różnym napowietrzeniu. 
3. 

Ognia termiczne. Tutaj również elektrody składają się z tego samego metalu 

zanurzonego w elektrolicie o tym samym składzie początkowym, ale różnią się 
temperaturą. 

15.Stale Martenzytyczne 
Zdolność do hartowania się, odporne na działanie korozji, dobre właściwości 
mechaniczne są magnetyczne(wyrób narzędzi tnących, przemysł naftowy, wały, 
pompy, sworznie)0H17T,3H13,3H14 

 

3 

 
16.  KOROZJA GAZOWA W ATMOSFERZE UTLENIAJĄCEJ. 
Korozja występująca pod wpływem oddziaływania suchych gazów na metal jest 
nazywana gazową. Proces korozji gazowej (utlenianie metalu) można zapisać: 

+

→ 2

 Proces utleniania metalu składa się z wielu procesów cząstkowych. 

Największe znaczenie mają dwa z nich: reakcje chemiczne przebiegające na granicy 
rozdziału poszczególnych faz, procesy dyfuzji reagentów poprzez tworzącą się 
warstwą produktów reakcji Procesy transportu materii, zachodzące w czasie 
utleniania dzielimy na: 

- dyfuzję kationów metalu 
- dyfuzję anionów utleniacza 
17.  Co to jest Dural 
to ogólna nazwa stopów metali, zawierających głównie aluminium oraz dodatki 
stopowe: zwykle miedź (2,0-4,9%), mangan (0,3-1,0%), magnez (0,15-1,8%), 
często także krzem, żelazo i inne w łącznej ilości ok. 6 do 8%, przeznaczony do 
przeróbki plastycznej. Dobre własności wytrzymałościowe przy równoczesnej dużej 
plastyczności. 

18.  Staliwo 

Staliwo Ni<0,3%, Cr,W,Cu<0,3% ,Mo,Ti,V,inne<0,1%,Mn<1%,Si<0,6%, odlewniczy 
stop żelaza z węglem ok2%,mają nieco gorsze wł. plastyczne, najmniej 
zanieczyszczeń mają st. martenowskie zasadowe, najwięcej konwerterowe,do 
odlewu elementu trudnego do obróbki (korpusy) P-poprawia rzadkopłynność 
19.  Żarowytrzymałość 
zdolność do przenoszenia krótko i długotrwałych obciążeń w wysokich temp 
20.  Stale do pracy w wyższych temperaturach: 
Jest to grupa stali stopowych przeznaczonych do budowy kotłów parowych i 
wodnych, turbin. Muszą wykazywać odporność na pełzanie, zmęczenie 
mechaniczne i cieplne, podatność na obróbkę plastyczną, dobrą spawalność i 
skrawalność. 
21.  Stopy żelaza z węglem 
Austenit- roztwór stały węgla w żelazie gamma, trwały w czystych stopach 
powyżej temp. 723°C, stal o strukturze austenitycznej ma największą 
gęstość jaka jest do osiągnięcia przy danym składzie chemicznym 

Cementyt - (węglik lub karbidek żelaza Fe3C) krystalizuje w układzie 
rombowym. Twardy i kruchy 
Ledeburyt- mieszanka eutektyczna składająca się z nasyconego roztworu 

węgla w żelazie gamma i pierwszo rzędowego cementytu 
Ferryt - roztwór stały węgla w żelazie alfa, w stopach żelazo-węgiel ferryt 
ma niską wytrzymałość na rozciąg, niską granica sprężystości, niewielką 
twardość, duże wydłużenie, przewężenie i udarność. 
Perlit - mieszanina eutektoidalna powstała na skutek rozpadu austenitu 
 
 
 
 

4 

 
22.  Symbol stali niskostopowej, znaczenie      (08MNA,08HA,10HAVP)  

Zwyczajnej jakości -do ogólnego przeznaczenia, oznaczone symbolem St z 
dodatkiem odp. cyfry:0,3,4,5,6,7.dodatkowe litery na początku lub na końcu 
oznaczają Cu dodatek miedzi w celu zabezpieczenia przed korozją S stale 
spawalne, Y stale półuspokojone, X nieuspokojone, V ograniczona zawartość C 
,dobra spawalność ,W ograniczona zawartość C, S, P dobra spawalność;  
Wyższej jakości -do wykonania części maszyn i urządzeń. Znak tej stali składa się z 
liczb, które mogą być uzupełnione literami, liczby oznaczają wartość C w setnych 
częściach%: G podwyższona zawartość Mn ,X stal uspokojona Y półuspokojona A 
wyższe wymagania dotyczące składu chemicznego, Ż przetapiana elektrożużlowo, 
U z wymagana udarnością w stanie znormalizowanym, UT z wymaganą udarnością 
w stanie ulepszonym cieplnie. 

23.  Co to są platery 
Dwu lub trzywarstwowe blachy, stal węglowa powleczona odporna na korozje 
24.  Żaroodporność 
Odporność na korozyjne działanie gazów utleniających w wysokich temperaturach 
25. Stale ferrytyczne. 

Zalety: 
- Są odporne na korozję różnych typów.  
- Żadnym zabiegiem obróbki cieplnej nie można zmienić właściwości 
mechanicznych tej stali,  
- Gwałtowne ogrzewanie powoduje zmniejszenie ciągliwości i udarności, kruche,  
- Dobra przewodność cieplna ok. 20% większa od stali austenicznej, 
- Dobra głębokotoczność, dobrze spawalne o małej zawartości C, dobra 
zgrzewalność,  
- Mały współczynnik rozszerzalności, odporne na wszystkie kwasy utleniające,  
- Odporne na działanie niektórych kwasów organicznych i azotowego.  
- Mogą rozpuścić max. 0.2%C (cementyt) im mniej elektronów tym mniejsza 
trwałość węglików 0H13J,H17N2,2H17N2,3H17N, odpór na korozję dowolnego 
typu, magnetyczne, struktura ferrytyczna w niskich i wysokich temperaturach, przy 
oziębianiu nie pojawia się martenzyt.  
Wady: 
- Kruchość spowodowana wygrzewaniem stali w zakresie 400-500

O

C,  

- Ciągliwość maleje przy spawaniu, brak obróbki cieplnej,  
Zalety 
- Większa przewodność cieplna (wymienniki), mniejszy współczynnik 
rozszerzalności cieplnej,  
- Dość dobre współczynniki wytrzymałościowe(Re ok. 320Mpa), mniejsza 
skłonność do umocnienia przez zgniot, dobra spawalność (metody TIG i MIG),  
- Bardzo dobra zgrzewalność, bardzo dobra odporność na kwas azot i organ. 
Zastosowanie :wymienniki ciepła, aparatura do produkcji kwasów azotowych, 
wyparki ługu Na, filtry, reaktory do przeróbki produktów naftowych 
26.  Czy ferryt to minerał 
Nie jest minerałem , minerał magnetyt poddany obróbce daje dopiero ferryt oraz 
austenit i martenzyt. 
 

5 

 

 
.27. Stopy Al. 
Stopu do obróbki plastycznej: 
AI-Mn->alumany 
Al-Mg ->hydronalium 
Al.- Mg-Si -^anticorodal 
Al-Cu- Mg^dura le 
Al.-Zn-Mg 
Stopy odlewnicze: 
Al.-Si  ^Siluminy  
Al-Mg 
Al-Cu; Al.-Cu-Si -^dural odlewniczy 
28.  Stale SIDS 
Zwiększoną odporność wykazują stale zawierające od 2,25 do 10% Cr, oraz 
Mo<1,5%. Wszystkie inne stale tej grupy niezawierające Cr, są nieodporne na 
działanie korozji. Zaliczamy stale: H3M, H5M, H9M charakteryzują się 
wystarczającą odpornością w określonych warunkach. Stosuje sieje do budowy 
urządzeń w rafineriach ropy naftowej, rurociągi, reformery. 
29.  Stale DIDS 
W razie potrzeby wymagają stosowania zabezpieczeń antykorozyjnych, dzięki 
znacznej zawartości Cr są przystosowane do pracy zróżnicowanych warunkach 
korozyjnych. Tworzą dwie rodziny: stale odporne na korozję i żaroodporne. 
30.  Stale SONK 
Stale odporne na korozję. Podstawowym składnikiem jest Cr o zawartości, co 
najmniej 12%. Sprzyja on pasywacji. Ni o zawartości >8%- polepsza odporność 
korozyjną w kwasach. Można je podzielić: ze względu na skład: na stale chromowe i 
chromo- niklowe i ze względu na strukturę: ferrytyczne, martenzytyczne, 
austenityczne, austenityczno- ferrytyczne. 
31.  Stale Ml DS: 
1.  Stale charakteryzujące się określonymi właściwościami mechanicznymi, 
muszą być zabezpieczone przed korozją. 
2.  Stale trudno rdzewiejące- stale węglowe o 0,1-0,15% C, o małej 
zwartości dodatków stopowych: 
-zawsze dodatek Cr w ilościO,5-0,9 lub 1-1,2%, miedzi w ilości 0,25-0,5%, prawie 
zawsze dodatek P w ilości 0,06-0,1%, niekiedy Ni 0,3-0,6, Mo do 0,1. Malejący 
wpływ pierwiastków na działanie: atmosfery wiejskiej: P, Cu, Cr, Ni, przemysłowej: 
P, Cu, Mo, Cr, Si, atmosfery nadmorskiej: Cr, Ni, P, AI, Ni, Cu, Mo, wody morskiej: 
Cr, Mo, Al., P, Cu, Si. 
32. STALE STOPOWE: ogólnego przeznaczenia: 
- stale niskostopowe konstrukcyjne trudno rdzewiejące 
- niskostopowe zrównoważone o podwyższonej wytrzymałości. 
Potencjalną skłonność stali do korozji można określić na podstawie 
charakterystyki 4 grup stali obejmujących: 
- technicznie czyste żelazo, 
- stale zawierające małą ilość dodatków stopowych     < 2,5% MIDS 
- stale zwierające średnią ilość dodatków stopowych 2,5-10% SIDS 
- zawierające dużą ilość dodatków stopowych >10% 

6 

 

 

33. Czy stale trudnordzewiejące mogą zawierać 5% Cr i dlaczego? 
Nie mogą zawierać 5% Cr. Zawartość Cr w stalach trudnordzewiejących powinna 
wynosić co najmniej 12%. Dodatek Cr zwiększa zdolność do pasywacji stopów 
żelaza, polegającej na pokrywaniu się powierzchni bardzo cienką, szczelnie 
przylegającą warstwą tlenków, która chroni metal przed korozją. Stopy Fe z Cr o 
zawartości powyżej 13-14% Cr, pasy wuja się łatwo pod wpływem tlenu zawartego 
w powietrzu co zapewnia im dobrą odporność w tych warunkach. 
34.Pierwiastki stabilizujące strukturę austenitu i ich zawartości. 
Ni-powyżej 8%; C; N; Mn 

35.  Roztwór stały węgla w żelazie alfa. Co to jest cementyt 
pierwszo rzędowy. 
Roztwór stały węgla w żelazie alfa to cementyt o maksymalnej zawartości węgla 
0.02% w temperaturze 723°C. 
Cementyt pierwszorzędowy- występuje w stopach o zawartości węgla w granicach 
4,3- 6,67% podczas krzepnięcia w układzie Fe-Fe3C. 
36.  Pomiar szybkości korozji 
Dwie elektrochemiczne metody wyznaczania: ekstrapolacja krzywych polaryzacji 
Tafela i wyznaczanie szybkości z krzywych polaryzacji liniowej, które otrzymuje się 
przy małych gęstościach j przyłożonego prądu. 
37.  Roztwór stały węgla w żelazie gamma. Co to jest cementyt 
trzeciorzędowy. 

Roztwór stały węgla w żelazie gamma to austenit o maksymalnej zawartości węgla 
2.06% w temperaturze 1147°C. Cementyt trzeciorzędowy- na skutek zmniejszenia 
rozpuszczalności węgla w żelazie alfa znajduje się oprócz składnika głównego którym 
jest roztwór stały węgla w żelazie alfa wydzielony z niego cementyt trzeciorzędowy. 
38.  Pasywacja metali 
Gdy metal o potencjale termodynamicznej skłonności do korozji w danym 
środowisku z nim nie reaguje to mówimy że został spasywowany. Al., Cr, stal 
nierdzewna przechodzą w stan pasywny w sposób naturalny w zetknięciu z 
atmosferą. Inne metale można spasywować sztucznie na drodze  
elektrochemicznej, (np. gdy metal spasywujemy anodowo w wodnym roztworze 
zawierającym jony, które tworzą nierozpuszczalne związki z metalem, to ulegnie 
on pasywacji natychmiast. Jeżeli spolaryzujemy anodowo metal w roztworze, 
którego jony tworzą z metalem sole łatwo rozpuszczalne, wtedy następuje jego 
rozpuszczanie wskutek spadku pH przy anodzie, a dopiero potem przy wyższej 
gęstości prądu i przy określonym potencjale- pasywacja). 
39.  Energia aktywacji 
Z kąta nachylenia prostej Ink od 1/T można wyznaczyć energie aktywacji. Gdy na 
prostej występuje załamanie świadczy to o zmianie mechanizmu procesu, 
wyrażającej się inną energia aktywacji. Wyznaczona z pomiarów kinetycznych 
energia jest energią najwolniejszego procesu cząstkowego określającego w 
danych warunkach szybkość powstawania produktu reakcji. 
40.  Dodatki odpowiedzialne za wydzielenie się grafitu w żeliwach 
Si, Al, Ni powstawanie żeliwa szarego, powolne studzenie sprzyja 
powstawaniu grafitu   
 

7 

 

 
41.  Teorie pasywacji - czynniki ograniczające korozje 
elektrochemiczną. 
Czynnikiem ograniczającym korozje elektrochemiczną jest tworzenie się warstwy 
pasywnej na powierzchni metalu. 
1.  Teoria tlenkowa przyjmuje, że zjawisko pasywności polega na obecności 
warstewki produktów reakcji, tlenków metali. Warstewka ta oddziela metal 
od środowiska, utrudnia dyfuzję, powoduje obniżenie szybkości reakcji. 
2.  Teoria adsorpcyjna zakłada, że metale spasywowane pokryte są 
warstewką chemisorpcyjną tlenu lub innych jonów pasywujących. 
42.  Procesy transportu możemy podzielić na: 
- dyfuzje kationów metalu wraz z elektronami do granicy faz MeX/X poprzez 
warstwę MeX do granicy faz MeX/Me 
- dyfuzję anionów utleniacza do granicy faz MeX/X ku granicy faz Me/MeX, 
połączoną z równoczesną wędrówką elektronów w kierunku przeciwnym lub 
dyfuzję utleniacza w podanym kierunku w fazie gazowej poprzez tworzące 
się w warstwie produktu mikro i makro szczeliny. 
43.  Synergizm 
jest to zjawisko wzajemnego wzmocnienia działania kilku substancji wtedy, gdy 
występują razem w danym środowisku. Synergetyczne układy ekstrakcyjne 
stosowane są w praktyce do selektywnego wydzielania i rozdziału różnych 
mieszanin. 
44.  Korozja wodorowa kruchość wodorowa 
jedna z najniebezpieczniejszych form korozji, występująca na stalach 
niskostopowych o dużej wytrzymałości, jest wynikiem wnikania wodoru do stali 
podczas trawienia, procesów elektrochemicznych na pow. Stali lub powlekania 
galwanicznego 
45. Korozja wysokotemperaturowa - szczególny przypadek 
Wysokotemperaturowa - jedna z najważniejszych form korozji, gdyż 
występuje w potężnej gałęzi przemysłu metalurgicznego i energetycznego, 
polega na wysokotemperaturowym utlenianiu metali w różnych środowiskach, 
objawia się zniszczeniem metalu i zmianą wytrzymałości mechanicznej 
46. Jaka korozja jest na mosiądzu? 
Selektywna - polegająca na intensywniejszym przechodzeniu cynku do produktów 
korozji i w rezultacie na odcynkowaniu stopu . Zjawisku odcynkowania przeciwdziała 
niewielki dodatek arsenu (0.02%) Dodatek cynku w mosiądzu wynosi 4-40%. 
47.  Jak się bada powłoki malarskie? 
Powłoki organiczne do niskich temperatur, kontrola jakości powłok malarskich: 
- czy farba nie ulega zgalaretowaceniu 
- określenie lepkości 
- określenie czasu schnięcia 
48.  Korozja 
Wszystkie procesy w których metal lub stop użyty jako materiał konstrukcyjny 
ulega pod wpływem oddziaływania otoczenia przemianie ze stanu metalicznego w 
stan chemicznie związany. 
 
 

8 

 
49. Skład stali, której nie można stosować w atmosferze przemysłowej 
zawierającej SO2, oraz o dużym stężeniu aerosoli 
Stale trudno rdzewiejące - stale węglowe (0,1 - o,15%C) o małej zawartości 
dodatków stopowych Cr: (0,5-1%); Cu: (0,25-0,5%); P: (0,06-0,1%); Ni: (0,3-0,6% ); Al: (0,02); 
N: (0,016%); V: (0,08) 
Symbol: 10HA 
50. Czy stal z domieszka krzemu jest odporna na HF 
Jest odporna na HF. Wpływ krzemu na odporność stali węglowych jest nie 
jednoznaczny. W stalach konstrukcyjnych manganowo miedziowych dodanie około 
1 % Si wywiera korzystny wpływ, zwiększa odporność na działanie agresywnych 
środowisk atmosferycznych i morskich. W stali o dużej ilości dodatków stopowych 
dodanie krzemu zwiększa odporność na działanie silnie utleniających środowisk, 
powoduje także żaroodporność 
51.  Elektrochemiczne podstawy procesów korozji w roztworach 
wodnych 
Większość procesów korozyjnych w roztworach wodnych przebiega według 
mechanizmu elektrochemicznego co oznacza że reakcji towarzyszy przejście 
ładunku elektrycznego przez granicę faz. Jeżeli metal pozostaje w stanie suchym nie 
obserwuje się przepływu prądu ani korozji. Lecz gdy zetknie się on z roztworem 
wodnym lub wilgotną atmosferą wtedy zaczynają działać lokalne ogniwa, które 
przeprowadzają go w produkt korozji. Obecność zanieczyszczeń w metalu 
wzmaga korozję w skutek silniejszego działania mikroogniw. Na powierzchni 
metalu w zetknięciu z elektrolitem występują miejsca katodowe i anodowe. 
Elektroda na której zachodzi reakcja redukcji jest katoda. Np. reakcje: 02 +2H2O + 
4e^ 4OH Fe+2 + 2e^ Fe są reakcjami katodowymi. Elektroda na której zachodzi 
utlenianie jest anodą. Reakcje anodowe 4 O H- O2 +2 H2 O +4 e   Fe^Fe+2 +2e 
Metal koroduje wtedy kiedy jest anodą. 
52.  Jaki parametr mierzalny mówi o skłonności korozji metalu w 
roztworze 
Z szeregu napięciowego możemy przewidywać, który materiał będzie anoda- 
będzie ulegał korozji (utleniał się). AG mówi o skłonności metalu do korozji, ale w 
procesach korozyjnych ważna rolę odgrywa przepływ elektronów, a więc o 
skłonności będzie mówić SEM 

− ∆ ⁄

,   ∆ <0 (reakcja samorzutna) 

53.  Rola Glinu w staliwie 
Poprawia żaroodporność tylko w stalach o DIDS, w innych przypadkach jest 
niepożądany bo ma niski potencjał, który sprzyja pojawianiu się ogniw 

→ 

powstawanie wżeru 
54.  Czy brązy mogą być stosowane jako tworzywa do przenoszenia 
amoniaku i HNO3, uzasadnij 
Brązy tak jak miedź sanie odporne na HNO3 i NH3 bo miedź ma dodatni potencjał 
i reaguje tylko z kwasami utleniającymi. Nie odporne na działanie NH3 tak jak miedź 
ponieważ w roztworach amoniaku w obecności tlenu koroduje bardzo szybko i 
energicznie w skutek tworzenia związków zespolonych 
 
 

9 

 
55.  Proces dechromizacji 

Występuje w stalach chromowych i chromowo-niklowych. Jest to wydzielanie 
węglików chromu na granicach ziaren i ze zubożeniem przygranicznych stref ziaren 
w chrom. Strefa międzyziarnowa, o niższej zawartości chromu niż osnowa, staje się 
anodą i ulega szybkiemu rozpuszczaniu się 
56.  Przeciwdziałanie dechromizacji 
Aby poprawić odporność stali nierdzewnych na korozję międzykrystaliczną, należy 
„usunąć" z nich węgiel odpowiedzialny za proces dechromizacji. Najczęściej 
dokonuje się tego przez dodanie do stali niewielkiej ilości tytanu lub niobu. Są to 
pierwiastki łatwo tworzące bardzo trwałe węgliki, tym samym ich obecność 
zapobiega szkodliwemu zjawisku dechromizacji. 
57. Zawartość węgla w staliwie, żeliwie, stali 
Stal niskowęglowa 0,2-0,6%, wyższej jakości około 0,05-0,011%; staliwo do 
2,0%, żeliwo 2,5-3,5% 
58. Zawartość Niklu w stalach trudnordzewiejących 
4-28% (0,6-28) 
59. Symbol stali do budowy cysterny przewożącej kw. siarkowy 
LOH18N10M staliwo odporne na działanie H

2

SO

4

 o stężeniu <20% i > 70% przy 

temp. do 50°C. Stosuje się je w przemyśle kwasu siarkowego. 
60. Ile procent Ni zawiera staliwo 
Staliwo węglowe niestopowe <0,3% 
Staliwo konstrukcyjne 0,3 - 1,8% 
Staliwo odporne na korozję 0,7-11% 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

10 

 

PIERWIASTKI W STALACH 

MANGAN pierwiastek austenitotwórczy, nie poprawia odporności na korozję , w 
stalach o małej zawartości dodatków stopowych zwiększona ilość Mn poprawia 
odporność na działanie atm. morskiej, w wiejskiej a zwłaszcza przemysłowej odwrotnie, 
nieodzowny skł. Stali w procesach metalurg. 
FOSFOR w stalach trudno rdzewiejących dodatek 0,07% P w obecności Cu poprawia jej 
odporność na działanie atm. wiejskiej i przemysłowej w pozostałych stalach jest pier. 
niepożądanym ,w staliwach popr. rzadko płynność 
SIARKA, ARSEN jest składnikiem niepożądanym zanieczyszczającym wszystkie rodzaje 
stali (wyjątek stale automatowe w których S ułatwia ich obróbkę, wióra łamią się i nie 
ciągną)w stalach obecność S neutralizuje Mn(wiążą S w postaci siarczków) 
MOLIBDEN jest składnikiem stali ale nie poprawia w sposób znaczny odporności 
korozyjnej, pierwiastek austenitotwórczy, S% - odporna na korozję wżerową 
KRZEM dodatek l% poprawia odporność na działanie atmosfery agresywnej, w 
stalach o dużych ilościach dodatków stopowych poprawia własności żaroodporne, sam 
nie jest wstanie wytworzyć warstewki pasywnej, w żeliwach dodatek dużej ilości - 
odporności na korozje 
WĘGIEL, AZOT musi być w stali, obniża właściwości mech. azot podobnie jak węgiel 
sprzyja przemianie austenitycznej, uczula on dany materiał na korozję krystaliczną i 
naprężeniową ,sprzyja przemianie ferytu w austenit, z punktu widzenia obróbczego C 
jest pożądany 
WIELKA 4: Mo, wolfram, niob, wanad poprawiają drastycznie wł. wytrzymałościowe 
WANAD w stalach niskowęglowych nie obserwuje się korzystnego znaczenia 
BOR w stalach trudno rdzewiejących zwiększa ich odporność na agresywne działanie atm. 
miejskiej i morskiej, w stalach o dodatkach: V, Cr, Mn, Cu - poprawa właściwości 
ochronnych, zmiana właściwości wierzchnich - tworzą się borki 
TYTAN, NIOB są obojętne bądź wpływają niekorzystnie na odporność korozyjną, są 
dodawane do pierwiastków austenitycznych, hamują korozję między krystaliczną 
GLIN w niektórych stalach odp. na korozję poprawia ich żaroodporność, natomiast wpływ na 
odporność korozyjną jest ujemna ,dodanie do stali węglowych powoduje pogorszenie 
właściwości ochronnych - intensywną korozje elektrochemiczną, nie może być mniej 
niż 5 % 
MIEDŹ zawartość miedzi powyżej 0,5% powoduje zwiększenie właściwości 
odpornościowych nawet o 60 %(atm. wiejska jak i przemysłowa) podstawowy składnik 
stali przeznaczonej do pracy w atmosferze, dodatek w ilości 4%powoduje,że powstają 
stale kwasoodporne. 
NIKIEL w stalach węglowych pogarsza właściwości ochronne, nikiel obok chromu wpływa 
na dużą odporność korozyjną zależy to od rodzaju atm. polepszenie właściwości 
ochronnych(jeżeli duża ilość dodatków stopowych)Ni do 0.5 %poprawia własności, 
9%(zachodzi przemiana alfa w gama)w stalach austenitycznych >9% obniżenie korozji 
wżerowej i naprężeniowej. 
CHROM w obecności miedzi większej niż 0,2% mówimy że stal poprawia wł. odpornościowe 
(środowisko utleniające)stale o większej czystości, ważny dodatek stopowy,2-9%Cu,0.5-
l%Mo-poprawienie jakości stali-K9(9%Cr,0.1%Mo-w przemysł petrochemiczny 
aparatura do hydrokrakingu(narażone na korozję siarkową-olej jest zanieczyszczony 
INNE pierwiastki(Pb, Ta, Sn, Zn, Co, Ag) -drogie i nie przeprowadza się badań ich wpływu 
na własności 
 

 
RODZAJE KOROZJI 

CHEMICZNA - wysokotemperaturowa (T>400stC), wymiana ładunku odbywa się w 
kontakcie atom -atom. Wymiana elektronów jest bezpośrednia wynika z powinowactwa 
Me+1/2X

2

 —> MeX 

ELEKTROCHEMICZNA - najpospolitsza korozja metali spowodowana tworzeniem się 
mikroogniw na powierzchni metalu. Wymiana elektronów odbywa się w sposób pośredni. 
Zachodzi tam, gdzie przenoszenie ładunku zachodzi w obwodzie zamkniętym. Rozkład 
ładunku na powierzchni spowodowany jest defektem powierzchni metalu(rdzenie 
atomowe-atomy pozbawione elektronów walencyjnych-mogą się przemieszczać). 
ZIEMNA MIKROBIOLOGICZNA - obecność bakterii lub enzymów powoduje tą korozję.  
NAPRĘŻENIOWA - zachodzi w przypadku współdziałania czynników elektrochemicznych z 
naprężeniami mechanicznymi, objawia się jako pękania międzykrystaliczne lub 
śródkrystaliczne w zależności od obecności odpowiednich jonów. 
ZMĘCZENIOWA -występuje tam, gdzie występują drgania, objawia się pękaniem 
określonych miejsc konstrukcyjnych(kotły parowe i środowisko wody morskiej) 
CIERNA - występuje ta m, gdzie są dwa ściśle przylegające materiały, które na skutek drgań 
trą o siebie (mikrotarcie) 
SELEKTYWNA - stopy niklu Ni i Aluminium Al mogą ulegać tej korozji. Jeden z tych 
składników utlenia się szybciej. Zmiana właściwości wierzchniej powierzchni materiału. 
PRZYSPOIONOWA I NOŻOWA - spowodowana złą obróbką cieplną co powoduje 
odwęglanie. Dodatek pierwiastków węglikotwórczych (niob i tytan)zapobiega tej korozji. 
SIARCZANOWA- sól Candlota    3CaO*Al

2

O

3

*3CaSO4*30H

2

O    solwatacja pęcznienie 

starzenie depolimeryzacja -są wykorzystywane do degradacji tworzyw sztucznych. 
RDZA - mieszanina tlenków: magnetytu i hematytu w środowisku wilgotnym. Wszystkie 
czyste metale są z punktu widzenia termodynamicznego nietrwałe. Trwałe są jednak 
tlenki. Tlen to pierwiastek najbardziej agresywny. Tlen i siarka to pierwiastki kontaktujące 
się z różnymi materiałami. 
KAWITACYJNA -szczególny przypadek korozji, gdzie działają siły związane z ciśnieniem a 
raczej brakiem powstają luki próżniowe na skutek szybkich obrotów np. śruby okrętowe. 
SZCZELINOWA -w szczelinach jest słabe natlenienie, brak utleniacza powoduje brak 
monowarstwy tlenkowej, która stanowi barierę dla innych utleniaczy. 
KONTAKTOWA -występuje tam, gdzie mamy kontakt dwóch różnych metali mających 
różne potencjały elektrochemiczne. Nie wolno mieszać różnych gatunków stali, jeżeli nie 
jest to konieczne. 
 

 

SYMBOLE  

1. Stali austenitycznej oszczędnej 
00H18AN10; 00H18N10; 00H22N24M4Cu; Nie zawierają Ni (zamiast Ni jest Mn) 
2. Stali austenitycznej 
0H18N9; H13N4G9; H17N13M2T; lH18N9T(nierdzewna) 
3. Stali austenitycznej kwasoodpornej 
00H23N28M3Cu; 00H22N24M4Cu; H23N22Cu4Mo 
4. Stali trudnordzewiejącej 
08MNA; 08HA; 10HAVP 
5. Stali niskostopowej 
08MNA; 08HA; 10HAVP 
6. Stali średniostopowej 
P9do9%Cr;P5do5%Cr 
7. Stali wysokostopowej 
H13N6 (C>0,l%); 1H13N6 (C~0,l%); 0H13N6 (C>0,05%); 00H13N6 (C~0,02%) 
8. Stali wyższej jakości ogólnego przeznaczenia oraz żeliwa żaroodpornego 
45G; All7Cr;AH22 
9. Stali ferrytycznej 
0H13J; H17N2; 2H17N2; 3H17N 
10. stali martenzytycznych 
H17N2; 3H17M;2H17N2 
11. Staliwo stopowe odporne na korozję (nierdzewne i kwasoodporne) 
LH14; LH16N5G6; LH17N 
12. Staliwo stopowe żaroodporne, żarowytrzymałe 
LH17N8; LH19N14; LH23N18 
13. Staliwo żaroodporne. 
LH7S2; LH18S2; LH26 
14. Stali konstrukcyjnej niskowęglowej, niskostopowej, spawanej 
08HA,10H,10HA,10HNAP 
15. Stali wyższej jakości ogólnego przeznaczenia 
08XM 
16. Stal wyższej jakości ogólnego przeznaczenia. 
08X; 08; 10X; 15X; 15 
17. Stali stali konstrukcyjnej niskowęglowej, niskostopowej, spawanej 
08HA,10H,10HA,10HNAP 
18. Stale żaroodporne 
-posiadają Si i Al (H13JS) 
-J i S-wytworzenie warstewki pasywnej (H18N9S) 
-H20N12S2 
19. Stali niskowęglowej, spawanej, nieuspokojonej, mostowej. 
StSX; St4VX; St4SX 
X- nieuspokojona 
Y- uspokojona