background image

CZYNNIKI WIRULENCJI STREPTOCOCCUS PNEUMONIAE , POSTACIE 
KLINICZNE  WYWOŁYWANE  PRZEZ  STREPTOCOCCUS PNEUMONIAE.

Wirulencja, zjadliwość drobnoustrojów – zdolność wniknięcia, 
rozmnożenia/namnożenia się oraz uszkodzenia tkanek zainfekowanego organizmu 
przez określony typ patogenu. Poszczególne szczepy danego gatunku mogą różnić się 
wirulencją.
Miarą zjadliwości jest dawka śmiertelna 50 (LD

50

)  liczba komórek (dla wirusów i 

czynników subwirusowych wirionów) drobnoustroju zdolnych do zabicia 50% 
wystawionych na ich działanie zwierząt laboratoryjnych, a także, w populacjach 
ludzkich, współczynnik śmiertelności będący liczbą osób zmarłych z powodu choroby 
podzieloną przez liczbę osób chorych na tę chorobę w danej populacji.
Dwoinka zapalenia płuc -

Streptococcus pneumoniae– 

gram-dodatnia, 

tlenowa bakteria 

 paciorkowiec alfa-hemolizujących.

 Wykryta została przez Ludwika Pasteura wraz z Charlesem Chamberlandem.
 Jest częstą przyczyną zachorowań na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u małych 
dzieci oraz zapalenie płuc u osób z osłabioną odpornością.
Wbrew swojej nazwie bakteria może wywoływać różnego rodzaju zakażenia inne, niż 
zapalenie płuc, w tym ostre zapalenie zatok, zapalenie ucha środkowego, zapalenie 
opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie szpiku, septyczne zapalenie stawów, zapalenie 
wsierdzia, zapalenie otrzewnej, zapalenie osierdzia, tkanki łącznej i ropień mózgu.

Do czynników zjadliwości pneumokoków zalicza się m.in.:

Otoczka bakteryjna – posiada właściwości antyfagocytarne, a także umożliwia 
penetrację do ośrodkowego układu nerwowego. Nie ma właściwości toksycznych. 

Pneumolizyna – hemolizyna, która jest zdolna do destrukcji tkanek oraz 
hamowania układu immunologicznego, zwłaszcza w ciągu pierwszych godzin 
infekcji. 

Proteaza IgA – proteaza inaktywująca immunoglobulinę A. 

Nadtlenek wodoru – niszczy komórki, może powodować apoptozę komórek 
nerwowych podczas zapalenia opon mózgowych, zabija inne bakterie 

Fimbrie – włosowate struktury pokrywające powierzchnie komórki, umożliwiają 
przyleganie do nabłonka dróg oddechowych

Leukocydyna 

Fibrynolizyna 

Hialuronidaza -enzym-  zdolność do kolonizacji tkanek 

Sortaza – enzym -   zdolność do kolonizacji tkanek 

background image

Postacie kliniczne wywoływane przez pneumokoki
Pneumokoki są częstą przyczyną zakażeń u człowieka. Szerzą się drogą kropelkową, ze 
szczytem zachorowań jesienią i zimą. Infekcja często jest poprzedzona wcześniejszą 
kolonizacją, zwłaszcza okolicy nosowo-gardłowej. Sama obecność bakterii w górnych 
drogach oddechowych nie świadczy jeszcze o chorobie, ze względu na częstą 
bezobjawową kolonizację (zwłaszcza u dzieci). Współtowarzyszące lub niedawno 
przebyte zakażenie rhinowirusem lub adenowirusem sprzyja adhezji bakterii do 
nabłonka.

Zapalenie płuc – zarówno płatowe (najczęstsze miejsce infekcji tą bakterią) jak 
i odoskrzelowe 

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – dotyczy zwłaszcza dzieci (w jednym z 
badań na małej grupie pacjentów przyczyna około 8% tych infekcji, przy czym 
rokowanie nie jest najlepsze. 

Zapalenie ucha środkowego i wyrostka sutkowatego 

Zapalenie zatok 

Zapalenie opłucnej 

Zapalenie otrzewnej 

Zapalenie rogówki 

Zapalenie stawów 

Bakteriemia i sepsa 

Zakażeniu sprzyja osłabienie układu odpornościowego – wiek do dwóch lat, nowotwory, 
zaburzenia odporności, immunosupresja, stan po zabiegach, infekcja HIV etc. Brak 
śledziony jest czynnikiem predysponującym do infekcji wszystkimi typami bakterii 
otoczkowych. 

S. pneumoniae może być przyczyną zakażeń wewnątrzszpitalnych, ale 

zdecydowana większość zakażeń jest nabywana poza szpitalem. Dzieci do szóstego 
miesiąca życia są chronione przez immunoglobuliny matki.
W przeciwieństwie do paciorkowców grupy A, gdzie tworzą się czasami 
autoprzeciwciała przeciwko m.in. zastawkom serca, przebycie zakażenia pneumokokami 
nie powoduje długotrwałych konsekwencji przebytej infekcji. Wyjątkiem jest 
uszkodzenie tkanek podczas zapalenia.