278_814208_operator

Spis tre

1. Dane identyfikacyjne zawodu ...................................................

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu w klasyfika-

cjach.................................................................................

1.2. Notka metodologiczna i autorzy.......................................

2. Opis zawodu................................................................................

2.1. Synteza zawodu ..............................................................

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania, obszary wyst

powania zawodu .............................................................

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny i narz

dzia

pracy, zagro

enia, organizacja pracy) ............................

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne, w tym prze-

ciwwskazania do wykonywania zawodu .........................

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie.............................................................

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/wali-

dacji kompetencji .............................................................

2.7. Zadania zawodowe ..........................................................

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych ....................................

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi a pozio-

mem kwalifikacji w ERK/PRK ..........................................

3. Opis kompetencji zawodowych ................................................ 10

3.1. Przygotowywanie gniazda produkcyjnego do urucho-

mienia produkcji wyrobów z tworzyw sztucznych Kz1 .... 10

3.2. Prowadzenie i kontrolowanie procesów produkcji wyro-

bów z tworzyw sztucznych Kz2 ...................................... 11

3.3. Kompetencje społeczne KzS .......................................... 12

4. Profil kompetencji kluczowych ................................................. 13

5. Słownik ........................................................................................ 14

1. Dane identyfikacyjne zawodu

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu

w klasyfikacjach

Według Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci na potrzeby rynku pracy

(KZiS 2010):

814208 Operator wtryskarki

Grupa wielka 8 – Operatorzy i monterzy maszyn i urz

dze

(w Mi

dzynarodowej Klasyfikacji Standardów Edukacyjnych ISCED 2011 –
poziom 3).

Grupa elementarna 8142 – Operatorzy maszyn do produkcji wyro-
bów z tworzyw sztucznych (w Mi

dzynarodowym Standardzie Klasyfi-

kacji Zawodów ISCO-08 odpowiada grupie 8142 Plastic products ma-
chine operators).

Według Polskiej Klasyfikacji Działalno

ci (PKD 2007):

Sekcja  C.  Przetwórstwo  przemysłowe,  Dział  22.  Produkcja  wyro-
bów  z  gumy  i  tworzyw  sztucznych,  Grupa  22.2.  Produkcja  wyro-
bów z tworzyw sztucznych.

1.2. Notka metodologiczna i autorzy

Opis standardu kompetencji zawodowych wykonano na podstawie: ana-
lizy

ródeł (akty prawne, klasyfikacje krajowe, mi

dzynarodowe) oraz

głównie wyników bada

analitycznych na 15 stanowiskach pracy w 5

przedsi

biorstwach (du

e – 1,

rednie – 5, w tym produkcyjnych – 6),

przeprowadzonych w lutym 2013 r.

Zespół Ekspercki:

•

Rafał Pawlik – Corning Cable Systems Polska Sp. z o.o. w Stry-

kowie,

•

Marceli Konfederak – EKOBAU Sp. z o.o. w Opolu,

•

Paweł Michalski – SP Medical Sp. z o.o. w Zdu

skiej Woli,

•

Paweł Krawczak – Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli

i Kształcenia Praktycznego w Łodzi.

Ewaluatorzy:

•

Jarosław Płókarz – Przetwórstwo Tworzyw Sztucznych WA

Józef i Lech Wa

Sp.j w Oławie,

•

Michał Wi

niewski – Lamela Sp. z o.o. w Łowiczu.

2. Opis zawodu

2.1. Synteza zawodu

Operator wtryskarki obsługuje i nadzoruje urz

dzenia słu

żą

ce do

formowania wyrobów z tworzyw sztucznych.

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania,

obszary wyst

powania zawodu

Operator wtryskarki jest zawodem o charakterze produkcyjnym. Ce-

lem pracy operatora wtryskarki jest obsługiwanie wtryskarek do formo-
wania wyrobów o ró

nych kształtach z tworzyw termoutwardzalnych lub

termoplastycznych zgodnie z obowi

zuj

cymi w tym zakresie normami,

instrukcjami i procedurami. Operator wtryskarki obsługuje równie

urz

dzenia pomocnicze do podawania surowca i odbioru wyprasek,

sortuje półprodukty oraz gotowe produkty, kwalifikuje je według jako

i pakuje. Operator wtryskarki odpowiedzialny jest za wła

ciwe wykorzy-

stanie surowców, wytworzenie prawidłowych produktów oraz wła

ciwe

eksploatowanie maszyn i urz

dze

. Do jego zada

nale

y: nadzorowa-

nie i kontrolowanie prawidłowo

ci przebiegu procesów formowania

i jako

ci wytworzonych wyrobów, wypełnianie dokumentacji technolo-

gicznej, w tym kart identyfikacyjnych wyrobów, czyszczenie i konser-
wowanie obsługiwanych urz

dze

, kontrola urz

dze

sterowniczych

nadzoruj

cych proces technologiczny oraz reagowanie na nieprawidło-

ci w procesie.

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny

i narz

dzia pracy, zagro

enia, organizacja pracy)

Miejscem pracy operatora wtryskarki jest wydział produkcyjny cz

sto zwany „wtryskowni

” lub wydziałem wtrysku, w którym zainstalowa-

ne s

maszyny i urz

dzenia do produkcji wyrobów z tworzyw sztucz-

nych. Maszyny, urz

dzenia i całe ci

gi technologiczne s

ustawione

w halach, zazwyczaj nie dzielonych

cianami lub ekranami. W zwi

zku

z tym mog

zaistnie

w miejscu pracy operatora wtryskarki zagro

enia

dla zdrowia spowodowane uci

ąż

liwymi warunkami pracy, takimi jak:

hałas, drgania, zapylenie, zapach tworzyw sztucznych, wysoka tempe-
ratura. Z tego wzgl

du szczególnie wa

ne jest planowanie i organizo-

wanie procesów technologicznych zgodnie z wymaganiami sanitarno-
-higienicznymi, zasadami i przepisami BHP, ochrony ppo

., ergonomii

i ochrony

rodowiska. Praca operatora wtryskarki przebiega w systemie

jedno-, dwu- lub trzyzmianowym. Operator obsługuje urz

dzenia sa-

modzielnie lub w zespole, gdzie jego praca jest nadzorowana. Prac

charakteryzuj

stałe czynno

ci, jednak ze wzgl

du na zmienno

ść

asor-

tymentu i surowca cz

sto istnieje konieczno

ść

zmiany parametrów

procesu technologicznego.

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne,

w tym przeciwwskazania do wykonywania zawodu

Wykonywanie zawodu operatora wtryskarki wymaga umiej

tno

oceny organoleptycznej surowców i produktów, do czego istotny jest
dobry wzrok, rozró

nianie barw. Sprawno

ść

narz

du słuchu umo

liwia

ocen

pracy maszyn. Bardzo wa

na jest zdolno

ść

koncentracji i po-

dzielno

ść

uwagi, cz

sto operator wtryskarki wykonuje inne czynno

przy jednoczesnej kontroli pracy maszyny. Operator wtryskarki powi-
nien cechowa

dokładno

, rzetelno

oraz dbało

o czy-

sto

ść

i porz

dek. Specyfika zawodu wymaga tak

e uzdolnie

technicz-

nych oraz umiej

tno

ci pracy w zespole. Do przeciwwskaza

do pracy

w zawodzie operatora wtryskarki nale

y zaliczy

: alergie skórne na

smary i oleje oraz ograniczone mo

liwo

ci ruchowe.

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie

Zawód operatora wtryskarki mo

na uzyska

tak

e po uko

czeniu

specjalistycznych kursów, szkole

lub poprzez praktyk

w zakładzie

pracy. Operator wtryskarki powinien bra

udział w szkoleniach organi-

zowanych w przedsi

biorstwie, przez stowarzyszenia i inne organizacje

bran

owe, przez producentów maszyn (wtryskarki i urz

dzenia peryfe-

ryjne, takie jak: młyny, roboty czy podajniki) lub w wyspecjalizowanych
o

rodkach szkoleniowych. Pracodawcy zatrudniaj

w zawodzie opera-

tora wtryskarki osoby posiadaj

ce uko

czon

zasadnicz

szkoł

zawo-

dow

w zawodzie 814290 Operator maszyn i urz

dze

do przetwór-

stwa tworzyw sztucznych lub osoby z potwierdzon

kwalifikacj

M.3.

Obsługa maszyn i urz

dze

do przetwórstwa tworzyw sztucznych, uj

w podstawie programowej kształcenia dla zawodu 814290 Operator
maszyn i urz

dze

do produkcji tworzyw sztucznych.

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/

/walidacji kompetencji

liwo

ci awansu zawodowego dla operatora wtryskarki s

ogra-

niczone. W miar

zdobywania do

wiadczenia zawodowego operator

wtryskarki mo

e awansowa

na stanowisko ustawiacza maszyn wtry-

skowych. Operator wtryskarki powinien wykazywa

ęć

do ci

głego

doskonalenia umiej

tno

ci zawodowych, poniewa

praca w tym zawo-

dzie jest nierozerwalnie zwi

zana z rozwojem nowych technologii

w przetwórstwie tworzyw sztucznych. Powinien bra

udział w specjali-

stycznych szkoleniach zawodowych organizowanych przez pracodaw-
c

oraz przez wyspecjalizowane firmy i o

rodki szkoleniowe. Posiada-

c kompetencje w zawodzie operatora wtryskarki, mo

na pracowa

równorz

dnych stanowiskach robotniczych w zawodach z grupy 8142

Operatorzy maszyn do produkcji wyrobów z tworzyw sztucznych,
np.: 814206 Operator urz

dze

do formowania wyrobów z tworzyw

sztucznych; 814207 Operator urz

dze

do spieniania tworzyw sztucz-

nych.

2.7. Zadania zawodowe

Z1.

Organizowanie stanowiska pracy zgodnie z zasadami i przepi-
sami BHP, ochrony ppo

., ochrony

rodowiska (niezb

dne kom-

petencje: Kz1, Kz2, KzS).

Z2.

Przygotowywanie maszyn i urz

dze

lub ci

gów technologicz-

nych do formowania wyrobów z tworzyw sztucznych (niezb

dne

kompetencje: Kz1, KzS).

Z3.

Mocowanie narz

dzi i form na urz

dzeniach stosowanych w for-

mowaniu wyrobów z tworzyw sztucznych (niezb

dne kompeten-

cje: Kz1, KzS).

Z4.

Wprowadzanie danych technologicznych do sterowników wtry-
skarki (niezb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

Z5.

Obsługiwanie i nadzorowanie maszyn oraz urz

dze

lub ci

gów

technologicznych do formowania wyrobów z tworzyw sztucznych
(niezb

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z6.

Wykonywanie obróbki wyko

czeniowej elementów otrzymanych

w procesie formowania (niezb

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z7.

Segregowanie i składowanie wyrobów zgodnie z instrukcjami
wewn

trzzakładowymi (niezb

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z8.

Wypełnianie dokumentacji produkcyjnej i jako

ciowej (niezb

dne

kompetencje: Kz1, Kz2, KzS).

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych

Kz1 – Przygotowywanie gniazda produkcyjnego do uruchomienia pro-

dukcji wyrobów z tworzyw sztucznych (potrzebne do wykonywa-
nia zada

: Z1, Z2, Z3, Z4, Z8).

Kz2 – Prowadzenie i kontrolowanie procesów produkcji wyrobów z two-

rzyw sztucznych (potrzebne do wykonywania zada

: Z1, Z5, Z6,

Z7, Z8).

KzS – Kompetencje społeczne (potrzebne do wykonywania zada

Z1÷Z8).

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi

a poziomem kwalifikacji w ERK/PRK

Kompetencje zawodowe potrzebne do wykonywania zada

w za-

wodzie sugeruje si

wykorzysta

do opisu kwalifikacji na poziomie 3

wła

ciwym dla wykształcenia zasadniczego zawodowego w Europej-

skiej i Polskiej Ramie Kwalifikacji. Poziom ten jest uzasadniony miej-
scem usytuowania zawodu w Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci (gru-

pa wielka 8 i jej odpowiednik w ISCED 2011).

Osoba wykonuj

ca zawód operatora wtryskarki:

1) w zakresie wiedzy: zna podstawowe fakty, zasady, procesy i poj

cia

ogólne, zna i rozumie podstawowe zale

ci w zawodzie operatora

wtryskarki przy prowadzeniu i kontrolowaniu procesów produkcji wy-
robów z tworzyw sztucznych oraz w szerszym zakresie elementarne
uwarunkowania prowadzonej działalno

ci w bran

y przetwórstwa

tworzyw sztucznych;

2) w zakresie umiej

tno

ci: ma umiej

tno

ci wymagane do realizacji

niezbyt prostych zada

i rozwi

zywania prostych, typowych proble-

mów w zawodzie operatora wtryskarki poprzez dobieranie podsta-
wowych metod, narz

dzi, materiałów i informacji przy prowadzeniu

i kontrolowaniu procesu produkcji wyrobów z tworzyw sztucznych,
potrafi wykonywa

zadania według ogólnej instrukcji w cz

ęś

ciowo

zmiennych warunkach; umie odbiera

i formułowa

niezbyt zło

one

wypowiedzi, tak

e bardzo proste wypowiedzi w j

zyku obcym.

3. Opis kompetencji zawodowych

Wykonanie zada

zawodowych Z1, Z2, Z3, Z4, Z8 wymaga posia-

dania kompetencji zawodowej Kz1.

3.1. Przygotowywanie gniazda produkcyjnego

do uruchomienia produkcji wyrobów
z tworzyw sztucznych Kz1

Wiedza – zna i rozumie podsta-
wowe fakty, zasady, procesy,
poj

cia ogólne i zale

ci zwi

zane z uruchomieniem produkcji
wyrobów z tworzyw sztucznych,
w szczególno

ci zna:

−

zasady i przepisy BHP, ochro-
ny ppo

., ergonomii, ochrony

rodowiska w zakresie uru-

chamiania produkcji wyrobów
z tworzyw sztucznych;

−

klasyfikacj

tworzyw sztucz-

nych;

−

zasady przygotowywania two-
rzyw sztucznych do procesu
wtrysku;

−

zasady

podł

cze

mediów

oraz urz

dze

peryferyjnych

w gnie

dzie produkcyjnym;

−

zasady

działania

maszyn

i urz

dze

peryferyjnych;

−

budow

form

wtryskowych,

sposoby ich mocowania i pod-
ł

czania mediów.

Umiej

tno

ci – wykonuje niezbyt

proste zadania zwi

zane z uru-

chomieniem produkcji wyrobów
z tworzyw

sztucznych

według

okre

lonej instrukcji, w cz

ęś

ciowo

zmiennych warunkach, potrafi:

−

przestrzega

zasad i przepi-

sów BHP, ochrony ppo

., er-

gonomii, ochrony

rodowiska

w zakresie  uruchamiania  pro-
dukcji  wyrobów  z  tworzyw
sztucznych;

−

rozró

nia

rodzaje

tworzyw

sztucznych;

−

przygotowywa

surowce do

procesu technologicznego (np.
suszy

, barwi

);

−

kontrolowa

prawidłowo

ść

pod-

cze

mediów oraz urz

dze

peryferyjnych w gnie

dzie pro-

dukcyjnym;

−

obsługiwa

i nadzorowa

ma-

szyny i urz

dzenia peryferyjne

(np.  roboty,  manipulatory,  ter-
mostaty,  termoregulatory,  po-
dajniki,  młyny,  systemy  chło-
dzenia itp.);

−

instalowa

i mocowa

narz

dzia i formy wtryskowe na ma-
szynach.

Wykonanie zada

zawodowych Z1, Z5, Z6, Z7, Z8 wymaga posia-

dania kompetencji zawodowej Kz2.

3.2. Prowadzenie i kontrolowanie procesów produkcji

wyrobów z tworzyw sztucznych Kz2

Wiedza – zna i rozumie podsta-
wowe fakty, zasady, procesy,
poj

cia ogólne i zale

ci zwi

zane  z  prowadzeniem  i  kontrolo-
waniem  produkcji  wyrobów  z  two-
rzyw  sztucznych,  w  szczególno

zna:

−

zasady i przepisy BHP, ochro-
ny ppo

., ergonomii, ochrony

rodowiska w zakresie prowa-

dzenia  i  kontrolowania  produk-
cji  wyrobów  z  tworzyw  sztucz-
nych;

−

budow

i zasady działania

maszyn do produkcji wtrysko-
wej;

−

terminologi

parametrów techno-

logicznych stosowanych w pro-
cesach wtrysku;

−

podstawowe zasady funkcjo-
nowania urz

dze

do obróbki

wyka

czaj

cej i pakuj

cych;

−

wady wyprasek i przyczyny ich
powstawania;

−

procedury

wewn

trzzakłado-

we;

−

zasady posługiwania si

na-

dziami pomiarowymi.

Umiej

tno

ci – wykonuje niezbyt

proste zadania zwi

zane z pro-

wadzeniem  i  kontrolowaniem  pro-
dukcji  wyrobów  z  tworzyw  sztucz-
nych  według  okre

lonej instrukcji,

w cz

ęś

ciowo zmiennych warun-

kach, potrafi:

−

przestrzega

zasad i przepi-

sów BHP, ochrony ppo

., er-

gonomii, ochrony

rodowiska

w  zakresie  prowadzenia  i  kon-
trolowania  produkcji  wyrobów
z tworzyw sztucznych;

−

obsługiwa

i nadzorowa

ma-

szyny i urz

dzenia gniazda

produkcyjnego;

−

rozró

nia

parametry techno-

logiczne procesu wtrysku;

−

obsługiwa

urz

dzenia do ob-

róbki wyka

czaj

cej wyprasek

z tworzyw sztucznych;

−

obsługiwa

urz

dzenia pakuj

ce;

−

wykonywa

bie

żą

kontrol

jako

ci wyrobów;

−

interpretowa

wyniki

oceny

jako

ciowej;

−

sporz

dza

dokumenty pro-

dukcyjne i jako

ciowe;

−

współpracowa

ze słu

bami

kontroli jako

ci i utrzymania ru-

chu.

5. Słownik

Zawód

−

zbiór zada

(zespół czynno

ci) wyodr

bnionych w wyniku społecz-

nego podziału pracy, wykonywanych stale lub z niewielkimi zmianami
przez poszczególne osoby i wymagaj

cych odpowiednich kwalifikacji

i kompetencji (wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych)

zdobytych w wyniku kształcenia lub praktyki. Wykonywanie zawodu
stanowi

ródło dochodów.

Specjalno

ść

−

jest wynikiem podziału pracy w ramach zawodu, zawiera cz

ęść

czynno

ci o podobnym charakterze (zwi

zanych z wykonywan

funkcj

lub przedmiotem pracy) wymagaj

cych pogł

bionej lub do-

datkowej wiedzy i umiej

tno

ci zdobytych w wyniku dodatkowego

szkolenia lub praktyki.

Zadanie
zawodowe

−

logiczny wycinek lub etap pracy w ramach zawodu o wyra

nie okre-

lonym pocz

tku i ko

cu, wyodr

bniony ze wzgl

du na rodzaj lub

sposób wykonywania czynno

ci zawodowych powi

zanych jednym

celem, ko

cy si

produktem, usług

lub decyzj

Kompetencje
zawodowe

−

wszystko to, co pracownik wie, rozumie i potrafi wykona

, odpowied-

nio do sytuacji w miejscu pracy. Opisywane s

trzema zbiorami: wie-

dzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych.

Wiedza

−

zbiór opisów faktów, zasad, teorii i praktyk przyswojonych w procesie

uczenia si

, odnosz

cych si

do dziedziny uczenia si

lub działalno-

ci zawodowej.

Umiej

tno

−

zdolno

ść

wykonywania zada

i rozwi

zywania problemów wła

ci-

wych dla dziedziny uczenia si

lub działalno

ci zawodowej.

Kompetencje
społeczne

−

zdolno

ść

autonomicznego i odpowiedzialnego uczestniczenia w

yciu

zawodowym i społecznym oraz kształtowania własnego rozwoju,
z uwzgl

dnieniem kontekstu etycznego.

Kompetencje
kluczowe

−

wiedza, umiej

tno

ci i postawy odpowiednie do sytuacji, niezb

dne

do samorealizacji i rozwoju osobistego, bycia aktywnym obywatelem,
integracji społecznej i zatrudnienia.

Standard
kompetencji
zawodowych

−

norma opisuj

ca kompetencje zawodowe konieczne do wykonywania

zada

zawodowych wchodz

cych w skład zawodu, akceptowana

przez przedstawicieli organizacji zawodowych i bran

owych, praco-

dawców, pracobiorców i innych kluczowych partnerów społecznych.

Kwalifikacja

−

zestaw efektów uczenia si

(zasób wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompe-

tencji społecznych), których osi

gni

cie zostało formalnie potwier-

dzone przez uprawnion

instytucj

Europejska
Rama
Kwalifikacji

−

przyj

ta w Unii Europejskiej struktura i opis poziomów kwalifikacji,

umo

liwiaj

cy porównywanie kwalifikacji uzyskiwanych w ró

nych

krajach. W Europejskiej Ramie Kwalifikacji wyró

niono 8 poziomów

kwalifikacji opisywanych za pomoc

efektów uczenia si

; stanowi

one układ odniesienia krajowych ram kwalifikacji.

Polska Rama
Kwalifikacji

−

opis hierarchii poziomów kwalifikacji wpisywanych do zintegrowane-

go rejestru kwalifikacji w Polsce.

Krajowy
System
Kwalifikacji

−

ogół rozwi

słu

żą

cych ustanawianiu i nadawaniu kwalifikacji

(potwierdzaniu efektów uczenia si

) oraz zapewnianiu ich jako

ci.