2013-01-09 

1 

Urządzenia udojowe  

a) zasada działania 
b) higiena 

Dr Grzegorz Jakub Dejneka 

Rodzaje doju 

Dój mechaniczny – albo na stanowisku albo 

w hali udojowej 

Systemy doju w hali udojowej 

Dojenie w halach 

2013-01-09 

2 

Kolejność czynności dojarskich  

• Przeddój 

 

 
• Czyszczenie wymion 

 

 
• Masaż przeddojowy 

Następny etap założenie aparatu 

udojowego 

Czas trwania doju 

• Jest zależny od długości 

działania oksytocyny 

• Tak więc dój trwa  

reguły 5 – 10 minut 

• Po doju kubki udojowe 

są ściągane  

 

UWAGA !!!! 

• Przez 20 do 30 minut po 

doju kanał strzykowy 
jest rozwarty 

• W związku z tym – aby 

uniknąć wnikaniu 
drobnoustrojów robi się 
tzw. diping  

Podstawowy błąd dojarza przy dojeniu to 

tzw. pustodój 

• Polega na tym, że 

aparat udojowy pracuje 
kiedy nie ma 
amortyzującego słupka 
mleka 

• Może mieć miejsce na 

początku doju (tzw. dój 
ślepy) lub pod koniec 
dojenia 

 

2013-01-09 

3 

Znaczenie kanału strzykowego 

Budowa dojarki mechanicznej 

Trzy ważne elementy dojarki  

• Pompa próżniowa – to „płuca dojarki”. Zbyt mała 

wydajność pompy powoduje wahania podciśnienia i 
przedłuża dój. 

• Pulsator – to „serce” dojarki reguluję bowiem 

ciśnieniem powietrza doprowadzanego do kubków 
udojowych. Praca pulsatora zapewnia tzw. takty 
udojowe 

• Regulator podciśnienia – to „mózg” dojarki. Zadanie 

jego polega na szybkim likwidowaniu wahań 
podciśnienia 

2013-01-09 

4 

Podstawowy element dojarki 

• Podstawowym 

elementem (jednostką) 
dojarki jest kubek 
udojowy 

• Składa się on z cylindra 

(np. metalowy lub 
ebonitowy), w który jest 
włożona guma 
strzykowa 

Zasada działania dojarki 

• Dojarka działa dzięki 

podciśnieniu 
wytwarzanemu przez 
pompę próżniową  

Budowa kubka udojowego 

• Po włożeniu gumy 

strzykowej do cylindra 
powstaje komora 
międzyścienna gdzie panuje 
ciśnienie zmienne 

• Po nałożeniu kubka na 

strzyk powstaje komora 
podstrzykowa, gdzie panuje 
stałe podciśnienie 

Zasada działania kubków udojowych 

Kolektor  

• To część dojarki, gdzie 

miesza się mleko 
pozyskiwane z 4 
ćwiartek 

• Z kolektora mleko jest 

prowadzone do banki 
lub do rurociągu 
mlecznego 

Poziom podciśnienia powinien być stabilny 

!!!! 

• Zbyt wysokie podciśnienie 

powoduje m.in. Wysysanie 
kanałów strzykowych co 
ułatwia wtargniecie bakterii 
do wymienia i wywiązania 
się mastitis 

• Zbyt niskie podciśnienie 

przedłuża dój 

2013-01-09 

5 

Niewłaściwe podciśnienie spowodowane 

jest często przez: 

• Małą wydajność pompy próżniowej 
• Małą średnicę lub zanieczyszczenia rurociągu 

powietrznego, który nie nadąża z usuwaniem 
powietrza 

• Nieszczelności instalacji podciśnieniowej, w 

wyniku czego zasysane jest powietrze 

Gumy strzykowe 

• Powinny być 

wymieniane co 
najmniej raz na 6 
miesięcy 

• Racjonalnie co 4-6 

miesięcy 

 

Wady starych gum strzykowych  

• Stare, wyeksploatowane gumy strzykowe powodują 

niedokładne wydojenie (zaleganie mleka 
resztkowego)  

• Stare gumy tracą elastyczność i nie spełniają 

wymogów warunkujących prawidłowy masaż 

• Stare gumy są popękane – w tych pęknięciach 

gromadzi się tłuszcz, złogi kazeiny, brud – a więc 
tworzą się siedliska bakterii 

Uderzenia zwrotne mleka tzw. impakty 

• Jest to cofanie się mleka 

do strzyka pod 
wpływem różnych 
czynników 

• Jest zjawisko 

niekorzystne, gdyż 
zakażenia przenoszą się 
pomiędzy ćwiartkami 

Kiedy dochodzi do impaktów ? 

• Zmiana objętości podczas jej otwierania się 
• Gwałtowny napływ powietrza do kubka 

udojowego 

• Tworzenie się a następnie pękanie tzw. korków 

mlecznych w krótkich przewodach mlecznych 

Mycie instalacji udojowej 

• 1. Mycie wstępne 
 
• 2. Mycie zasadnicze (właściwe) 
 
• 3. Płukanie końcowe   

2013-01-09 

6 

Mycie wstępne 

• Letnia woda o temperaturze 30-40°C 
• Ma na celu usuniecie pozostałości mleka i 

ogrzanie instalacji udojowej przed 
myciem zasadniczym 

Mycie zasadnicze (właściwe) 

• Jest mycie cyrkulacyjne przy użyciu 

alkalicznych (5-10 minut) lub kwaśnych (10-15 
minut) środków dezynfekcyjno – myjących 

• Temperatura początkowa roztworu wynosi 55 

- 60°C (lub więcej), a przy odpływie 40°C ( nie 
może być mniej) 

Płukanie końcowe 

• Duża ilość wody odpowiadającej jakością 

wodzie pitnej przez 5-10 minut 

• Ma na celu wypłukanie resztek środków 

myjących 

Przechowywanie mleka 

O konieczności posiadania dojarki 

bańkowej 

KONIEC