LOGIKA
koherencyjna koncepcja prawdy
– zdanie jest prawdziwe jeśli jest wspólne (niesprzeczne) z
innymi znakami.
Pragmatyczna koncepcja
prawdy
– zdanie jest prawdziwe, jeśli jest
użyteczne, tzn. Dobre w praktyce – czyli przydatne do przewidywania i zastosowania
(np. Jeśli teoria religijna jest użyteczna (wartościowa) to jest prawdziwa)
korespondencyjna (klasyczna) koncepcja prawdy
– zdanie jest prawdziwe, jeśli jest
zgodne ze stanem rzeczy (faktem), do którego zdanie się odnosi; zdanie jest zgodne z
rzeczywistością, jeżeli jest tak właśnie, jak to zdanie głosi. np. zdanie „śnieg jest biały”
jest prawdziwe, jeżeli jest tak, że śnieg jest biały.
Wniosek negatywny
--->
korespondencyjna koncepcja prawdy prowadzi do paradoksu kłamcy czyli zdanie p jest
paradoksem, jeśli prowadzi do sprzeczności (fałszu logicznego), tzn. Ze zdania p wynika
negacja zdania p i z negacji wynika zdanie p.
Semantyczna teoria prawdy
(Alfred
Tarski) – formalna wersja korespondencyjnej teorii prawdy; w ramach niej występuje
rozróżnienie poziomu językowego od poziomu metajęzykowego (wyróżnienie zdania od
meta zdania- czyli zdania o zdaniu); Teoria ta rozwiązuje paradoks kłamcy, bo
wypowiedź kłamcy jest meta zdaniem.
prawda aposteriori-
zdanie empiryczne to zdanie o którym możemy wiedzieć, ze jest
prawdziwe lub fałszywe, jeżeli nie rozpatrzymy wcześniej świadectw pochodzących z
doświadczenia.
prawda apriori
– to zdanie, o którym możemy wiedzieć, ze jest prawdziwe albo fałszywe
bez wcześniejszego rozpatrywania świadectw pochodzących z doświadczenia
prawda analityczna
-przekonanie racjonalne – przekonanie, które przyjąłby rozsądny,
precyzyjnie myślący człowiek ze względu na dostępne świadectwa i inne przekonania,
które posiada.
prawda logiczna
– zdanie logiczne, to danie które jest prawdziwe lub fałszywe za sprawa
znaczenia zawartych w nim terminów logicznych, takich jak „i”, „nie”, „lub”, „każdy”
negacja
np. Nieprawda, że Jan kocha Marię ----> ~ p p = Jan kocha Marię
~ 0 = 1 ~ 1 = 0
p
~ p
0
1
1
0
Negacja zdania prawdziwego jest fałszem, negacja zdania fałszywego jest prawdą.
alternatywa
np. Jan kocha Marię lub Jan kocha Zosię -----> p v q p = Jan kocha Marię, q =
Jan kocha Zosię
p
q
p v q
0
0
0
0
1
1
1
0
1
1
1
1
Alternatywa jest prawdziwa wtw gdy przynajmniej jeden człon jest prawdziwy
koniunkcja
np. Jan kocha Marię i Jan kocha Zosię ------> p ^ q p = Jan kocha Marię, q =
Jan kocha Zosię
p
q
p ^ q
0
0
0
0
1
0
1
0
0
1
1
1
Koniunkcja jest prawdziwa wtw gdy oba człony są prawdziwe
implikacja
np. Jeżeli Jan jest zakochany to Jan jest szczęśliwy ------> p → q p = Jan jest
zakochany, q = Jan jest szczęśliwy
p
q
p → q
0
0
1
0
1
1
1
0
0
1
1
1
Implikacja jest fałszywa wtw gdy poprzednik implikacji jest prawdziwy a następnik
implikacji jest fałszywy.
równoważność
np. Jan jest zakochany wtw Jan jest szczęśliwy ------> p ↔ q p = Jan jest
zakochany, q = Jan jest szczęśliwy
p
q
p ↔ q
0
0
1
0
1
0
1
0
0
1
1
1
Równoważność jest prawdziwa wtw gdy oba człony mają tę samą wartość logiczną, tzn.
Albo oba człony są prawdziwe lub fałszywe.
Wnioskować
- na podstawie uprzednio uznanych zdań (sądów) dochodzić do uznania
nowego (dotąd nie uznawanego) zdania (sądu), lub wzmacniać pewność z jaką nowe zdanie
uznajemy
Reguły:
1. reguła odrywania - jeśli F implikuje G i F, to G
2. reguła falsyfikacji hipotez - jeśli F implikuje G i nie prawda ze, G, to nie prawda, ze F
3. reguła eliminacji hipotez (reguła psa Chryzypa) - jeśli F lub G i nie prawda, ze F, to G
4.reguła konkretyzacji - jeśli każdy obiekt x spełnia formule F, to dowolny, konkretny obiekt
a również spełnia formule F
SPRZECZNOŚĆ
- sprzeczność to jest taka relacja miedzy zdaniami logicznymi, ze zdania
zaprzeczają sobie nawzajem
np. (p i q) jest sprzecznością kiedy
p - teraz pada deszcz
q - teraz nie pada deszcz
metoda dowodzenie przez sprowadzenie do absurdu:
1.zanegować tezę
2. dodać zanegowaną tezę do zbioru przelatek
3 udowodnić metoda wprost ze rozszerzony zbiór przesłanek jest sprzeczny
Rodzaje wnioskowań nie dedukcyjnych + wnioskowanie indukcyjne
wnioskowanie nie dedukcyjne
- takie gdy wniosek nie wynika logicznie z przesłanek
(jest to wnioskowanie uprawdopodobniające) rodzaje : wnioskowanie redukcyjne
(redukcja),wnioskowanie przez analogię (analogia),wnioskowanie indukcyjne
(indukcja),
wnioskowanie indukcyjne
- analiza dostępnych danych w celu wygenerowania
hipotezy opisującej występujące w nich zależności np.: przesłanka: Wszystkie
zaobserwowane dotąd łabędzie były białe, wniosek: wszystkie łabędzie są białe
wnioskowanie przez analogię
- reguła jest taka: jeśli obiekt a jest podobny pod
względem własności P1,…Pn do obiektu b i obiekt a posiada własność pn+1, to obiekt
b również posiada Pn+1, wzór: P1 (a),…,Pn(a),P1(b),…,Pn(b), Pn+1(a) przez Pn+1(b)
wnioskowanie redukcyjne (abdukcja)
reguła jest taka: Jeśli F implikuje G i G, to F, wzór: F
->G, G przez F. Np. Jeśli padał deszcz, to ulica jest mokra. Ulica jest mokra. Padał deszcz.
Wnioskowanie poprawne
: wnioskowanie to proces przekształcania zdań zwanych
przesłankami w zdanie zwane konkluzja. Wnioskowanie jest poprawne, jeśli przekształca
prawdziwe przesłanki i prawdziwe konkluzje. Reguły: reguła oderwania- jeśli F implikuje G i
F, to g czyli F-> G, F, przez G. np. Jeśli zarobiłem pieniądze, to pojadę na wakacje.
Zarobiłem pieniądze. Pojadę na wakacje.; reguła falsyfikacji hipotez: jeśli F implikuje G i nie
prawda, ze G, to nie prawda ze F; reguła konkretyzacji; jeśli każdy obiekt x spełnia formule F,
to dowolny konkretny obiekt a również spełnia formule F. czyli ^(Duzy)xF(x) przez F(a) np.
Każdy człowiek jest śmiertelny. Wielonek jest śmiertelny.; reguła eliminacji hipotez: Jeśli F
lub G i nie prawda, ze F, to G.
Predykat- orzecznik; współcześnie: orzecznik generalny (nazwa ogólna) lub rodzaj funktora
złożonego z wyrażeń ze zmiennymi, które określają pewną relację lub cechę. Predykaty
jednoargumentowe-, nazwy własności 1. Bycie książka =P, coś jest książką – P(x), predykaty
dwuargumentowe, nazwy relacji np. bycie ojcem= Q, ktoś jest czyimś ojcem =Q(x, y)
Tautologia logiki kwantyfikatorów-założenie: zdanie elementarne ma strukturę podmiotowo-
orzecznikową predykatów-argumentową np. Jan kocha Marie, Ktoś kocha Marie, ktoś kocha
kogoś, istnieje ktoś, kto kocha Marie, każdy kocha Marie. Alfabet języka logiki
kwantyfikatorów zawiera nast. Zestawy symboli: symbole alfabetu języka logiki zdań, (np. ~,
^,v itp.), zbiór liter x, y, z symbolizujących dowolne obiekty indywidua i nazywanych
zmiennymi indywiduowymi np. ktoś, coś, gdzieś, kiedyś; zbiór liter a, b, c symb. Nazwy
obiektów indywiduów i nazywanych stałymi indywiduowymi; zbiór liter P, Q, R symb.
Predykaty tzn. nazwy własności i relacji nazywanych symbolami predykatowymi; znak ^
(Duzy) zwany kwantyfikatorem ogólnym - dużym, uniwersalnym będącym symbolem
zwrotu: każdy, wszyscy; f znak V zwany kwantyfikatorem szczegółowym małym,
egzystencjalnym i będący symbolem zwrotu: istnieje, niektóry.