BTS

BADANIA TORÓW SUWNICOWYCH

Tests tracks of overhead crane

Zakres

wiczenia:

1. Podział torów suwnicowych.

2. Konstrukcja.

3. Zasady monta

u i odbioru.

4. Próby odbiorcze i eksploatacyjne torów suwnicowych.

Do wykonania przez studentów:

1. Okre

rodzaj i wymiary badanej szyny.

2. Zmierzy

ró

nice wysoko

ci torów na całej długo

ść

3. Okre

pochylenie poprzeczne badanych szyn.

4. Okre

krzywizn

torów w poziomie i pionie na odcinku 2m.

5. Okre

odchylenie szyn od prostej na całej długo

ci w płaszczyznach pionowej i

poziomej.

5. Okre

wzajemne przesuni

cie w pionie styku s

siednich odcinków szyn.

6. Porówna

wyniki pomiarów z warto

ciami normowymi.

7. Napisa

wnioski.

8. Zaliczy

wiczenie.

1. WST

Na tory jezdne suwnic pomostowych nale

y stosowa

szyny d

wigowe wg PN-62/H-93410.

Dopuszcza si

stosowanie szyn kolejowych wg PN-84/H-93421, a dla suwnic eksploatowanych w

grupie nat

ęŜ

enia pracy od A1 do A4 równie

szyn spawanych z profili walcowanych. Tory jezdne

bezstykowe nale

y układa

z szyn ci

głych wykonanych ze spawanych lub zgrzewanych odcinków o

długo

ciach fabrykacyjnych. Materiały stosowane do ł

czenia szyn powinny mie

wiadczenie

kontroli jako

ci.

Dopuszcza si

wykonanie torów z szyn stykowanych z luzami. Maksymalna szczelina mi

dzy

odcinkami szyn nie powinna przekracza

2mm. Ko

ce ł

czonych odcinków szyn powinny by

zukosowane zgodnie z rysunkiem 1 i ustalone ogranicznikami zabezpieczaj

cymi przed

przemieszczaniem wzdłu

nym i poprzecznym. Dla suwnic przewidzianych do eksploatacji w grupach

nat

ęŜ

enia pracy od A1 do A4 dopuszcza si

stykowanie szyn o ko

cach prostopadłych do osi szyn.

Styki szyn nie powinny by

rozmieszczone w miejscu styków belki podsuwnicowej nad podporami.

Rys. 1 Ł

czenie szyn

Szyny nale

y mocowa

do belek podsuwnicowych za pomoc

: spawania,

•

nitowania,

•

skr

cania

rubami,

•

poł

cze

ciernych.Spawania szyn do belek podsuwnicowych nie nale

y stosowa

dla suwnic

przewidzianych do eksploatacji w grupach nat

ęŜ

enia pracy od A5 do A8.

Zamocowania (łapki,

ruby, nity, spoiny) powinny by

rozmieszczone po obu stronach szyny w

odst

pach nie wi

kszych ni

700 mm, przy czym zaleca si

stosowanie

rub i nitów o

rednicy 16 mm

24 mm, za

odcinki spoin co najmniej o długo

ci 100 mm i grubo

ci 4 mm.

eli przekrój szyny jest uwzgl

dniony w obliczeniach przekroju belki podsuwnicowej stalowej, to

poł

czenie szyny z belk

powinno by

•

spawane spoin

gła,

•

nitowane,

•

skr

cane

rubami.

Tory jezdne nale

y zako

czy

z obu stron odbojnicami usytuowanymi w osi szyn na wysoko

zderzaków suwnicy. Zaleca si

stosowanie odbojnic podatnych na odkształcenia spr

ęŜ

yste.

2. BADANIA

2.1. Wymiary szyny d

wignicowej

Okre

podstawowe wymiary badanej szyny d

wignicowej i zidentyfikowa

w oparciu o

Zał

cznik 1. Wymiary szyny wpisa

do tabeli 1.

Rys. 2 Przekrój badanej szyny d

wignicowej

Tabela 1.

Wymiary badanej szyny

Wymiary

główne

[mm]

Pozostałe wymiary

[mm]

Znak

szyny

2.2. Okre

lenie ró

nic wysoko

ci główek szyn

Pomiar ró

nicy wysoko

ci główek szyn nale

y przeprowadzi

na obiekcie rzeczywistym przy

yciu teodolitu.

Rys. 3 Zasada pomiaru ró

nicy wysoko

ci główek szyn

W ramach

wiczenia nale

•

wykona

pomiary ró

nic wysoko

ci główek szyn w trzech wybranych punktach na całej

długo

ci toru,

•

otrzymane wyniki wpisa

do tabeli 2 i porówna

z warto

ciami dopuszczalnymi zawartymi w

normie PN-91 M-45457,

•

przeanalizowa

wyniki pomiarów.

Zasad

pomiaru pokazano na rys. 3 i 4.

Rys. 4 Zasada pomiaru ró

nicy wysoko

ci główek szyn

Rys. 5 Zasada okre

lenia ró

nicy wysoko

ci główek szyn – oznaczenie odchyłek

Tabela 2.

Pomiar ró

nicy wysoko

ci główek szyn

Nr punktu

pomiarowego

Wysoko

ść

szyny lewej

[mm]

Wysoko

ść

szyny prawej

[mm]

Ró

nica

wysoko

[mm]

Warto

ść

dopuszczalna

∆

[mm]

Przekroczenie

normy

[mm]

2.3. Pomiar pochylenia poprzecznego szyn

Pomiar pochylenia poprzecznego szyn obejmuje:

•

identyfikacj

rodzaju szyny (szyna z główk

płask

lub wypukłej),

•

wykonanie w pi

ciu punktach pomiaru pochylenia poprzecznego szyn,

•

wpisanie do tabeli 3 wyników pomiaru,

•

przeanalizowanie wyników pomiaru.

Rys. 6 Zasada okre

lenia pochylenia szyny (a – z główk

płask

∆

, b – z główka wypukł

∆

)

Tabela 3.

Pomiar pochylenia szyny

Nr punktu

pomiarowego

Pochylenie

szyny

[mm]

Warto

ść

dopuszczalna

(główka płaska)

∆

[mm]

Przekroczenie

normy

[mm]

Warto

ść

dopuszczalna

(główka

wypukła)

∆

[mm]

Przekroczenie

normy

[mm]

2.4. Pomiar krzywizny powierzchni tocznej szyny i krzywizny osi szyny na

odcinku 2m

W zakres pomiaru krzywizny powierzchni tocznej szyny i krzywizny osi szyny na odcinku 2m

wchodz

•

wykonanie w dziesi

ciu punktach na odcinku 2m pomiaru wysoko

ci główki szyny (krzywizny

powierzchni tocznej szyny),

•

wykonanie w dziesi

ciu punktach na odcinku 2m pomiaru odchyle

szyny w płaszczy

nie

poziomej szyny (krzywizny osi szyny),

•

wpisanie do tabeli 4 i 5 wyników pomiaru,

•

narysowanie wykresu,

•

przeanalizowanie wyników pomiarów.

Rys. 7 Zasada okre

lenia krzywizny powierzchni tocznej szyny – oznaczenie odchyłek

Tabela 4.

Pomiary odchyle

szyny w płaszczy

nie pionowej

Nr punktu

pomiarowego

Wysoko

ść

główki

szyny

[mm]

Maksymalna

ró

nica odchyle

w pionie

h [mm]

Warto

ść

dopuszczalna

∆

[mm]

Przekroczenie

normy

[mm]

Tabela 5.

Pomiary odchyle

szyny w płaszczy

nie poziomej

Nr punktu

pomiarowego

Odchylenie
w poziomie

[mm]

Maksymalna

ró

nica odchyle

w poziomie

s [mm]

Warto

ść

dopuszczalna

∆

[mm]

Przekroczenie

normy

[mm]

L [m]

]

Rys. 11 Krzywizna powierzchni tocznej szyny na odcinku 2m

L [m]

[

]

Rys. 12 Krzywizna osi szyny na odcinku 2m

2.5. Pomiar odchyle

szyn od osi w płaszczyznach pionowej i poziomej na

całej długo

ci szyny

•

wykona

w pi

ciu punktach pomiary odchyle

szyn od linii prostej w płaszczy

nie poziomej,

•

wykona

w pi

ciu punktach pomiary odchyle

szyn od linii prostej w płaszczy

nie pniowej,

•

wyniki wpisa

do tabeli,

•

przeanalizowa

wyniki pomiarów,

Tabela 6.

Pomiary odchyle

szyny w płaszczy

nie poziomej

Nr punktu

pomiarowego

Odchylenie
w poziomie

[mm]

Maksymalna

ró

nica odchyle

w poziomie

[mm]

Warto

ść

dopuszczalna

∆

[mm]

Przekroczenie

normy

[mm]

Tabela 7.

Pomiary odchyle

szyny w płaszczy

nie pionowej

Nr punktu

pomiarowego

Odchylenie

w pionie

[mm]

Maksymalna

ró

nica odchyle

w pionie

[mm]

Warto

ść

dopuszczalna

∆

[mm]

Przekroczenie

normy

[mm]

2.6. Pomiar wzajemnego przesuni

cia w pionie styku s

siednich odcinków

szyn

Rys. 13 Zasada okre

lenia przesuni

cia styku szyn w pionie – oznaczenie odchyłek

W ramach pomiarów wzajemnego przesuni

cia w pionie styku s

siednich odcinków szyn nale

•

wykona

pomiar wzajemnego przesuni

cia w pionie styku s

siednich odcinków szyn,

•

wyniki wpisa

do tabeli 8,

•

porówna

otrzymane wyniki pomiaru z warto

ciami dopuszczalnymi,

•

przeanalizowa

wyniki pomiarów.

Tabela 8.

Pomiar pochylenia szyny

Nr punktu

pomiarowego

Zmierzone

przesuni

cie

[mm]

Warto

ść

dopuszczalna

∆

[mm]

Przekroczenie

normy

[mm]

3. WNIOSKI

4. LITERATURA

[1] PN-91 M-45457 pt. „D

wignice. Tory jezdne suwnic pomostowych. Wymagania”

[2] PN-M-45495 pt. „D

wignice. Tory jezdne suwnic półbramowych i bramowych. Wymagania”

[3] Wykład z przedmiotu „Infrastruktura Transportu Bliskiego” – dr in

. Bogdan Stolarski.

Zał

cznik 1. Dane do opracowania cz

ęś

ci pomiarowej

Tabela 1.

Wymiary szyn d

wignicowych

Wymiary główne

[mm]

Pozostałe wymiary [mm]

Znak

szyny

[cm]

SD 75

176

34,0

3,06

SD 85

200

39,5

15,4

3,52

SD 95

200

100

45,5

100

16,5

4,33

Tabela 2.

Warto

ci dopuszczalne odchyłek torów suwnicowych

Okre

lenie odchyłki

Szkic

Dopuszczalne

warto

ci odchyłki

Rozstaw szyn

)

(

∆













−

∆

≤

Ró

nica poziomu

główek szyn

∆

Odchylenie szyny od

prostej w płaszczy

nie

poziomej

∆

Odchylenie szyny od

prostej w płaszczy

nie

pionowej

∆

Pochylenie poprzeczne

szyn:

a) z główk

płask

b) z główk

wypukł

dla

)

∆

Krzywizna główki

szyny (powierzchni

tocznej) w kierunku

wzdłu

nym na odcinku

2 m

≤

∆

Krzywizna osi szyny w

kierunku wzdłu

nym

na odcinku 2 m

≤

∆

Wzajemne

przesuni

cie w styku

siednich odcinków

szyn:

a) poziome,

b) pionowe

)

≤

∆

≤

∆

dla

Zał

cznik 2. Budowa teodolitu

Rys. 14 Widok teodolitu

Podstaw

teodolitu jest spodarka. Mo

e by

ona wbudowana w instrument albo te

stanowi

doln

niezale

ęść

teodolitu (najcz

ęś

ciej stosowane).

W spodarce znajduj

ruby poziomuj

ce zwane te

ustawczymi. To wła

nie przy pomocy

tych trzech

rub poziomujemy instrument, czyli doprowadzamy o

główn

instrumentu do pionu. Na

rys. 14 wida

e trzy

ruby poziomuj

ce s

poł

czone, a

lej mówi

c przechodz

przez trójk

płytk

zwan

płytk

spr

ęŜ

ynuj

. Na

rodku tej płytki znajduje si

otwór z gwintem, w który

wkr

cana jest

ruba zaciskowa statywu.

Do ustawienia teodolitu nad punktem (scentrowanie instrumentu) słu

y pion optyczny. Jest to

element optyczny, za pomoc

którego mo

emy ustawi

znaczek centruj

cy (obserwowany w polu

widzenia pionu optycznego) nad punktem. Do ustawienia ostro

ci znaczka centruj

cego słu

y okular

pionu optycznego.

Przechodz

c do górnej cz

ęś

ci teodolitu nale

y wyró

alidad

jako element, na którym znajduj

pozostałe cz

ęś

ci składowe teodolitu. Pod obudow

alidady znajduje si

limbus. Jest to kr

poziomy wykonany najcz

ęś

ciej ze szkła z naniesionym podziałem k

towym.

Na alidadzie znajduj

dwie libele. Libele te posiadaj

ampułki wypełnione ciecz

, w których to

znajduje si

cherzyk powietrza. Obie te libele słu

Ŝą

do wyznaczania płaszczyzn poziomych.

Wykonanie tej czynno

ci odbywa si

za pomoc

wspomnianych ju

rub poziomuj

cych. Je

eli

cherzyk powietrza zajmie poło

enie

rodkowe mówimy wówczas o spoziomowaniu instrumentu.

Na alidadzie osadzone s

dwa d

wigary, na których z kolei osadzona jest luneta. Przy lewym

wigarze znajduje si

g pionowy.

Luneta jest to element optyczny, za pomoc

którego obserwujemy wyznaczany cel. Dzi

wielokrotnemu powi

kszeniu mo

emy obserwowa

znacznie oddalone obiekty. Jednymi z

zasadniczych elementów lunety jest obiektyw i okular. Obserwator patrz

c do lunety od strony

okularu widzi w polu widzenia siatk

celownicz

w postaci krzy

a kresek (zwan

siatk

kresek)

(patrz rys. 3 i 4).

Ostro

ść

siatki celowniczej mo

na ustawi

za pomoc

okularu lunety. Oprócz siatki celowniczej w

polu widzenia lunety znajduje si

równie

obraz rzeczywisty. Do ustawienia ostro

ci widzianego

obrazu słu

y pier

cie

ogniskuj

cy.

Jak ju

wcze

niej wspomniano luneta słu

y do obserwacji wybranych elementów, celów. Aby

dokładnie skierowa

lunet

na wybrany cel nale

y wykorzysta

leniwki alidady i lunety do

precyzyjnego ustawienia lunety. Leniwki te słu

Ŝą

do bardzo powolnego przesuwania siatki celowniczej

w płaszczy

nie poziomej (leniwka alidady) i pionowej (leniwka lunety). Aby jednak obie te leniwki

spełniały swoje role, wcze

niej nale

y u

zacisków alidady i lunety. Zacisk alidady unieruchamia

alidad

wzgl

dem spodarki uniemo

liwiaj

c tym samym jej obrót wokół osi głównej instrumentu,

natomiast zacisk lunety uniemo

liwia jej obrót wokół własnej osi.

Na rysunku 15 pokazano główne osie przyrz

du.

Rys. 15 Osie główne teodolitu

Na podstawie rys. 15 widzimy,

e w teodolitach wyró

niamy o

główn

, o

celow

c-c, o

obrotu lunety h-h, o

libeli l-l. Znaj

c ich wzajemne usytuowanie w konstrukcji teodolitów mo

emy

rozpocz

ąć

omawianie głównych warunków geometrycznych. Nale

Ŝą

do nich:

- warunek libeli (bł

d libeli),

- warunek kolimacji,
- warunek inklinacji.
Ka

dy z ww. warunków ma okre

lon

definicj

, której niespełnienie oznacza wyst

powanie w

teodolicie bł

du.

Bł

d libeli - o

libeli alidadowych lub płaszczyzny poziome styczne w punkcie głównym libeli

powinny by

prostopadłe do osi głównej instrumentu.

Bł

d kolimacji - o

celowa lunety powinna by

prostopadła do poziomej osi obrotu lunety.

Niespełnienie tego warunku powoduje,

e o

celowa zamiast płaszczyzny zatacza pobocznic

sto

(rys. 16). Dla dwóch poło

lunety sto

ki te s

symetryczne i stykaj

ze sob

w punkcie

przeci

cia si

osi głównej

z osi

obrotu lunety h-h. Mo

na wi

c ten bł

d eliminowa

w terenie

przez pomiar k

ta w dwóch poło

eniach lunety.

Rys. 16 Graficzny obraz bł

du kolimacji

Bł

d inklinacji - pozioma o

obrotu lunety powinna by

prostopadła do osi głównej instrumentu.

Rys. 17 Wykrywanie bł

du inklinacji