Metody określania charakterystyk przepływu w przekrojach z niepełną
informacją o przepływie
HYDROLOGIA
Sytuacje położenia przekrojów obliczeniowych
Stacja wodowskazowa
Przekrój obliczeniowy
I
II
II
III
Metody określania charakterystyk przepływu w przekrojach z niepełną
informacją o przepływie
HYDROLOGIA
Sytuacje położenia przekrojów obliczeniowych
Stacja wodowskazowa
Przekrój obliczeniowy
I
II
II
III
Metody określania charakterystyk przepływu w przekrojach
niekontrolowanych
HYDROLOGIA
Metody przenoszenia informacji hydrologicznej
BRAK CIĄGÓW PRZEPŁYWÓW
w przekroju obliczeniowym na rzece kontrolowanej
Jedna stacja wodowskazowa powyżej lub
poniżej przekroju niekontrolowanego
Dwie stacje wodowskazowe
Pomiary kontrolne
Brak pomiarów
kontrolnych
Dwie stacje wodowskazowe
powyżej lub poniżej przekroju
niekontrolowanego
Przekrój niekontrolowany
pomiędzy dwiema stacjami
wodowskazowymi
Modele statyczne
(regresja)
Ustalony współczynnik
przeliczeniowy
Identyfikowany współczynnik
przeliczeniowy
Modele statyczne
(regresja)
Charakterystyki
przepływu
Charakterystyki
przepływu
Charakterystyki
przepływu
Długie ciągi
przepływów
Metody określania charakterystyk przepływu w przekrojach
niekontrolowanych
HYDROLOGIA
Jedna stacja wodowskazowa poniżej lub powyżej przekroju
η
=
w
w
o
A
A
Q
Q
0
1
2
1
2
ln
ln
ln
ln
w
w
w
w
A
A
Q
Q
−
−
=
η
parametr empiryczny, którego wartość jest ustalana dla określonego przepływu
charakterystycznego i określonego odcinka rzeki (ma charakter regionalny)
η
-
Dwie stacje wodowskazowe poniżej lub powyżej przekroju
Identyfikacja parametru empirycznego
Metody określania charakterystyk przepływu w przekrojach
niekontrolowanych
HYDROLOGIA
Przekrój obliczeniowy pomiędzy dwiema stacjami wodowskazowymi
)
(
1
1
2
1
2
1
0
w
w
w
w
w
w
o
A
A
A
A
Q
Q
Q
Q
−
−
−
+
=
WARUNEK: niewielkie przyrosty powierzchni zlewni pomiędzy przekrojami
Hydrologiczne zjawiska ekstremalne – niżówki i wezbrania
HYDROLOGIA
Niżówki i wezbrania
Pojęcia „wezbranie” i „niżówka” są używane od dawna i powszechnie, ale w
różnych publikacjach i podręcznikach podawane są różne sposoby ich
definiowania, określania i interpretacji.
W wielu pracach podejmowane są próby znalezienia genetycznych definicji
wezbrania i niżówki. Żadna z tych prób nie doprowadziła jednak do
ustalenia definicji pozwalających w sposób jednoznaczny określić
wezbranie bądź niżówkę, wyznaczyć ich charakterystyki (parametry) oraz
jednoznacznie je zinterpretować.
Wynika to z podstawowego faktu, że wezbrania i niżówki są pojęciami
służącymi do zinterpretowania sytuacji występującej w rzece w
odniesieniu do ilości przepływającej wody.
Są to więc pojęcia czysto umowne i nie mają genetycznie uzasadnionej
jednoznacznej definicji.
Hydrologiczne zjawiska ekstremalne – niżówki i wezbrania
HYDROLOGIA
Statystyczne definicje niżówek i wezbrań
Niżówka jest to okres, w którym przepływy są równe lub
niższe od przyjętego przepływu granicznego niżówki
n
g
Q
t
Q
,
)
(
≤
Wezbranie jest to okres, w którym przepływy są równe lub
wyższe od przyjętego przepływu granicznego wezbrania
w
g
Q
t
Q
,
)
(
≥
Hydrologiczne zjawiska ekstremalne – niżówki i wezbrania
HYDROLOGIA
Kryteria określania przepływu granicznego niżówki
Kryterium hydrologiczne (1)
Wartość największa roczna z przepływów minimalnych
rocznych z wieloletniego okresu obserwacji
Kryterium hydrologiczne (2)
Wartość średnia z przepływów minimalnych rocznych
z wieloletniego okresu obserwacji
Kryterium hydrologiczne (3)
Wartość środkowa z przepływów minimalnych rocznych
z wieloletniego okresu obserwacji (mediana)
ZNQ
Q
Q
H
n
g
=
=
%
50
min,
,
3
N
i
WNQ
NQ
Q
i
H
n
g
,...,
2
,
1
)
max(
1
,
=
=
=
SNQ
NQ
N
Q
N
i
i
H
n
g
=
=
∑
=
1
,
1
2
Hydrologiczne zjawiska ekstremalne – niżówki i wezbrania
HYDROLOGIA
Kryteria określania przepływu granicznego niżówki
Kryterium gospodarcze (1)
Okres w którym występują braki wody dla zaspokojenia
potrzeb jej użytkowników
Q
n
- przepływ nienaruszalny,
Q
u,j
- zapotrzebowanie j-tego użytkownika wody,
k
- liczba użytkowników.
∑
=
+
=
k
j
j
u
n
G
n
g
Q
Q
Q
1
,
,
1
Kryterium gospodarcze (2)
Wymagania żeglugi śródlądowej - minimalny przepływ
ż
eglowny
ż
G
n
g
Q
Q
min,
,
2
=
Hydrologiczne zjawiska ekstremalne – niżówki i wezbrania
HYDROLOGIA
Kryteria określania przepływu granicznego wezbrania
Kryterium hydrologiczne (1)
Wartość najmniejsza roczna z przepływów maksymalnych
rocznych z wieloletniego okresu obserwacji
Kryterium hydrologiczne (2)
Wartość średnia z przepływów maksymalnych rocznych
z wieloletniego okresu obserwacji
Kryterium hydrologiczne (3)
Wartość środkowa z przepływów maksymalnych rocznych
z wieloletniego okresu obserwacji (mediana)
N
i
NWQ
WQ
Q
i
H
w
g
,...,
2
,
1
)
min(
1
,
=
=
=
SWQ
WQ
N
Q
N
i
i
H
w
g
=
=
∑
=
1
,
1
2
ZWQ
Q
Q
H
w
g
=
=
%
50
max,
,
3
Hydrologiczne zjawiska ekstremalne – niżówki i wezbrania
HYDROLOGIA
Charakterystyki ilościowe niżówek
Q
Q
1
t
t
1
Q
2
Q
i
t
2
t
i
∆
Q
Q
g,n
•
•
•
•
Hydrologiczne zjawiska ekstremalne – niżówki i wezbrania
HYDROLOGIA
Charakterystyki jakościowe niżówek i wezbrań
Są to wybrane cechy fizyczne, chemiczne lub biologiczne wody w okresie
trwania niżówki lub wezbrania. Należą do nich, w zależności od potrzeb
wykonywanego opracowania:
- mętność,
- barwa,
- twardość,
- odczyn pH,
- BZT,
- CHZT,
- tlen rozpuszczony,
- inne.
Ponadto w okresie niżówek istotną charakterystyką jest temperatura wody,
a w okresie wezbrań intensywność transportu rumowiska.