1
KARTA KURSU
Nazwa
Ekologia
ogólna
Nazwa w j. ang.
Ecology
Kod
Punktacja ECTS*
4
Koordynator
Prof. dr hab. B. Bobek
Zespół dydaktyczny
dr. D. Merta, dr. W. Frąckowiak, dr.
L. Orłowska, dr. M. Kłyś, dr. A.
Chrzan, doktoranci Zakładu
Ekologii, Bada
ń Łowieckich i
Ekoturystyki
Opis kursu (cele kształcenia)
Celem przedmiotu jest przedstawienie ekologii jako nauki, która opisuje wzajemne oddziaływania
pomiędzy organizmami a ich środowiskiem abiotycznym, wzajemne relacje pomiędzy
populacjami jak również relacje pomiędzy osobnikami w obrębie populacji. W miarę możliwości
powyższe oddziaływania będą przedstawione w postaci modeli matematycznych.
Wy
kłady kursu będą podzielone na cztery części.
Warunki wstępne
Wiedza
Znajomość podstawowych relacji zachodzących miedzy organizmami w
ekosystemach. Znajomość metodyki badań ekologicznych.
Umiejętności
Zrozumienie funkcjonowania układów ekologicznych na różnych poziomach
organizacji żywej przyrody. Umiejętność powiązania znaczenie czynników
środowiskowych z ich wpływem na strukturę i funkcjonowanie organizmów w
ramach tworzących się układów ekologicznych.
Kursy
Zoologia ogólna, podstawy taksonomii
Efekty kształcenia
Wiedza
Efekt kształcenia dla kursu
Odniesienie do efektów
kierunkowych
2
Wykłady:
W01 zna elementy budżetu energetycznego zwierząt
W02 wymienia czynniki wpływające na poziom
metabolizmu
W03 ma wiedzę na temat diety zwierząt
W04 objaśnia metabolizm metali ciężkich
W05 wyróżnia zbiorowiska roślinne
W06 omawia klasyfikację siedlisk leśnych i łąkowych i
sukcesję ekologiczną
W07 ma wiedzę na temat zasobów pokarmowych i
pokrycia osłonowego
W08 wymienia wskaźniki bioróżnorodności
W09 objaśnia eutrofizację rolnictwa
W10 definiuje fragmentację środowiska
W11
omawia
zintegrow
ane wskaźniki waloryzacji
środowiska przyrodniczego dla populacji zwierząt
W12 identyfikuje gatunki wskaźnikowe zanieczyszczeń
środowiska (HSI)
W13 zna biomonitoring zanieczyszczeń środowiska
W14 opisuje zrównoważoną eksploatację odnawialnych
zasobów przyrodniczych
W15 zna biologiczne podstawy zwalczania szkodników
W16 wymienia czynniki zmniejszające negatywny wpływu
infrastruktury drogowej na środowisko przyrodnicze
Ćwiczenia:
W01 Zna podstawowe pojęcia ekologiczne
W02 Ma wiedzę na temat oceny liczebności zwierzyny
W03 Wymienia podstawowe przystosowania organizmów
do funkcjonowania w środowisku
W04 Wykazuje podstawową wiedzę na temat preferencji
siedliskowych wybranych grup zwierząt
W05 Zna podstawowe techniki obliczeń zagęszczeń, i
śmiertelności osobników
W06 Orientuje się jaki jest wpływu człowieka na
kształtowanie ekosystemów lądowych i wodnych.
K_W11
K_W11, K_W10
K_W12
K_W11, K_W10
K_W12
K_W12
K_W01
K_W01
K_W29
K_W01
K_W01, K_W12
K_W29
K_W29, K_W23
K_W01
K_W29
K_W29
K_W31
K_W23
K_W11
K_W23
K_W18
K_W08, K_W29
3
Umiejętności
Efekt kształcenia dla kursu
Odniesienie do efektów
kierunkowych
Wykłady:
U01 dokonuje syntezy tabel
życia i krzywych
przeżywania
U02 analizuje modele regulacji liczebności populacji
U03 objaśnia czynniki kształtujące dynamikę
liczebności populacji (reprodukcja, śmiertelność,
migracje, rola zmian klimatycznych w funkcjonowaniu
populacji zwierząt i roślin)
U04 objaśnia strawność pokarmu przez zwierzęta
U05 analizuje p
oziom herbicydów i pestycydów
U06 ocenia zasoby wody
U07 charakteryzuje ekosystemy i biomy
Ćwiczenia:
U01 s
tosuje podstawowe metody oceny liczebności
zwierząt
U02 a
nalizuje podstawowe zależności między
organizmami w oparciu o tabele i wykresy
U03 um
iejętność wyciągania odpowiednich wniosków
podczas pracy z danymi
U04 c
harakteryzuje środowisko życia wybranych
gatunków zwierząt oraz wielkość ich populacji
K_U05
K_U05
K_U08
K_U08
K_U22, K_U12
K_U23, K_U12
K_U08
K_U05
K_U12
K_U12
K_U08
Kompetencje
społeczne
Efekt kształcenia dla kursu
Odniesienie do efektów
kierunkowych
4
Wykłady:
K01 dąży do stałego aktualizowania wiedzy z zakresu
nauk o środowisku
K02 jest przygotowany do rozw
ijania umiejętności z
zakresu ochrony środowiska
K03 jest świadomy konieczności prowadzenia
gospodarki łowieckiej w sposób minimalizujący szkody w
środowisku
K04 dostrzega konieczność angażowania sił społecznych
na rzecz przeciwdziałania negatywnym skutkom
oddziaływania człowieka na środowisko
K
05 dostrzega potrzebę podejmowania działań na rzecz
zachowania dobrej jakości i wystarczającej ilości
zasobów przyrody dla przyszłych pokoleń
K06 czuje się odpowiedzialny za stan środowiska i
podnosi swoją świadomość ekologiczną
K07 poszerza kompetencje
oraz rozwija umiejętności
niezbędne do zrozumienia zagrożeń środowiska
Ćwiczenia:
K01 Organizuje efektywnie pracę w zespole
K02 Jest świadomy stosowania zasad bioetyki
K03 Rozumie konieczność ustawicznego uczenia się
K_K05
K_K05
K_K07
K_K04
K_K04
K_K05
K_K05
K_K04
K_K06
K_K05
Organizacja
Forma zajęć
Wykład
(W)
Ćwiczenia w grupach
A
K
L
S
P
E
Liczba godzin
30
30
Opis metod prowadzenia zajęć
5
Wykłady:
Metoda podająca: wykład w formie prezentacji multimedialnej.
(Obejmuj
ą przedstawienie wzajemnych powiązań ekologii z ochrona środowiska, przedstawiają
wyniki badan ekologicznych, które obecnie są podstawą do działań związanych z szeroko pojęta
ochrona środowiska przyrodniczego.)
Ćwiczenia:
Metoda
praktyczna: w trakcie zajęć student przeprowadza modelowe doświadczenia,
samodzielnie rozwiązuje zadania z zakresu ekologii.
(Ob
ejmują podstawowe pojęcia ekologiczne, wiedzę na temat oceny liczebności zwierzyny
drobnej i grubej, podstawowe przystosowania organizmów do funkcjonowania w środowisku.
Wpływ człowieka na kształtowanie ekosystemów lądowych i wodnych.)
Formy sprawdzan
ia efektów kształcenia
E
–
lea
rni
n
g
Gry
dy
da
k
ty
c
z
ne
Ćwi
cz
en
ia w
s
z
k
ol
e
Z
aj
ęc
ia
tereno
w
e
P
rac
a
lab
oratory
jn
a
P
roj
ek
t
ind
y
w
idu
al
ny
P
roj
ek
t
grupowy
Udz
ia
ł w
dy
s
k
us
ji
Refe
rat
P
rac
a p
is
em
na
(es
ej
)
E
gz
am
in
us
tny
E
gz
am
in
pi
s
em
ny
P
rez
en
tac
je
mu
lt
im
ed
ial
ne
s
praw.
z
ć
w.
Ćwiczenia:
W01
X
W02
X
W03
X
W04
X
W05
X
W06
X
U01
X
U02
X
U03
X
U04
X
K01
X
K02
X
K03
X
Wykłady:
W01
X
W02
X
W03
X
W04
X
W05
X
W06
X
W07
X
W08
X
W09
X
W10
X
W11
X
W12
X
6
W13
X
W14
X
W15
X
W16
X
U01
X
U02
X
U03
X
U04
X
U05
X
U06
X
U07
X
K01
X
K02
X
K03
X
K04
X
K05
X
K06
X
K07
X
Kryteria oceny
Forma zaliczenia:
Ćwiczenia: kolokwium pisemne (jest podstawą przystąpienia do egzaminu).
Wykłady: egzamin pisemny na koniec semestru.
Uwagi
Treści merytoryczne (wykaz tematów)
Tematyka wykładów obejmie następujące zagadnienia:
1. Ekofizjologia
osobników.
2. Ekologia populacji.
3.
Waloryzacja środowiska przyrodniczego.
4.
Wykorzystanie ekologii do ochrony środowiska.
Tematyka ćwiczeń obejmie następujące zagadnienia:
1.
Adaptacje organizmów do różnych środowisk.
2.
Ocena liczebności zwierzyny grubej.
3.
Ocena liczebności zwierzyny drobnej.
4.
Preferencje siedliskowe wybranych gatunków zwierząt.
5.
Symulacja układu drapieżnik- ofiara.
6.
Metody oceny diety wybranych gatunków zwierząt.
7.
Metody oceny wieku i kondycji dzikich zwierząt.
8.
Ocena bazy pokarmowej wybranych grup zwierząt.
9. Zaliczenie-
kolokwium sprawdzające wiedzę.
7
Wykaz literatury podstawowej
Krebs Ch. J. 2011. Ekologia. PWN, Warszawa.
Mackenzie A., Ball A. S., Virdee S. R. 2009.
Krótkie wykłady EKOLOGIA. PWN,
Warszawa.
Weiner J. 1999. Życie i ewolucja biosfery. PWN, Warszawa.
Banaszak J., Wiśniewski H. 1999. Podstawy ekologii. Wydawnictwo Uczelniane WSP w
Bydgoszczy, Bydgoszcz.
Wykaz literatury uzupełniającej
Allan
J. D. 1998. Ekologia wód płynących. PWN, Warszawa.
Andel van T. H., 1997. Nowe spojrzenie na starą planetę. PWN, Warszawa, rozdz.: 5, 6,
12.
Bazaz F. A., Fajer E. D. 1992. Rośliny w świecie bogatym w dwutlenek węgla. Świat
Nauki 3: 18-25.
Begon M., Mortimer M., Thompson D. J. 199.
Ekologia populacji : studium porównawcze
zwierząt i roślin. PWN, Warszawa.
Dyson F. 1993. Początki życia. PIW (Biblioteka Myśli Współczesnej), Warszawa.
Dzik J. 2009. Dzieje życia na Ziemi. PWN, Warszawa.
Falińska K. 1997. Ekologia roślin. PWN, Warszawa.
Gallavotti B. (tł. Dagmara Spólniak) 2001. Ekologia. Bellona, Warszawa.
Gould S. J. 2006. Dzieje życia na Ziemi. Świat Książki, Warszawa.
Jędrzejewski W., Jędrzejewska B. 2011. Ekologia zwierząt drapieżnych w Puszczy
Białowieskiej. PWN, Warszawa.
Kostrowicki A. S. 1999. Geografia biosfery. PWN, Warszawa.
Kozłowski S. 1998. Ekologiczne problemy przyszłości świata i polski. Elipsa, Warszawa.
Krebs J.R., N. B. Davies. 2001. Wprowadzenie do ekologii behawioralnej. PWN,
Warszawa
Krebs. Ch. J. 2001. Ekologia : eksperymentalna analiza rozmieszczenia i liczebności.
PWN, Warszawa.
Kurnatowska A. 1997.
Ekologia. Jej związki z różnymi dziedzinami wiedzy. PWN,
Warszawa.
Lampert W., Sommer U. 1996. Ekologia wód śródlądowych. PWN, Warszawa.
MacDougal I. O. Krótka historia Ziemi. Prószyński i S-ka, Warszawa.
Nichols D. G., Ferguson S. J. 1995. Bioenergetyka. PWN, Warszawa, rozdz. 1 i 2.
Odum E. P. 1982. Podstawy ekologii. PWN, Warszawa.
8
Okarma H., Tomek A. 2008. Łowiectwo. Wydawnictwo H2O, Bibice.
Orgel L. E. 1994. Narodziny życia na Ziemi. Świat Nauki 12: 51-58.
Pawlczyk-Szpilowa M. 1997. Biologia i ekologia. Oficyna Wydawnicza Politechniki
Wrocławskiej, Wrocław.
Pyłka-Gutowska E. 1996. Ekologia z ochroną środowiska. Oświata, Warszawa.
Rejmer P. 1997. Podstawy ekotoksykologii.
Wyd. Ekoinżynieria, Lublin.
Solomon E. P., Berg L. R., Martin D.W., Villee C. A. 1996. Biologia. Multico, Warszawa.
Stefanowicz T. 1996. Wstęp do ekologii i podstaw ochrony środowiska, Wyd. Politechniki
Poznańskiej, Poznań 1996.
Umiński T. 1995. Ekologia, środowisko, przyroda. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne,
Warszawa.
Wiąckowski S. 2001. Ekologia ogólna. Branta, Bydgoszcz.
Bilans godzinowy zgodny z CNPS (Całkowity Nakład Pracy Studenta)
Ilość godzin w kontakcie z
prowadzącymi
Wykład
30
Konwersatorium (ćwiczenia, laboratorium itd.)
30
Pozostałe godziny kontaktu studenta z prowadzącym
10
Ilość godzin pracy studenta
bez kontaktu z
prowadzącymi
Lektura w ramach przygotowania do zajęć
15
Przygotowanie k
rótkiej pracy pisemnej lub referatu po
zapoznaniu się z niezbędną literaturą przedmiotu
Przygotowanie projektu lub prezentacji na podany temat
(praca w grupie)
5
Przygotowanie do egzaminu
25
Ogółem bilans czasu pracy
115
Ilość punktów ECTS w zależności od przyjętego przelicznika
4