background image

 

 CHEMIA NIEORGANICZNA II - LABORATORIUM 

 

REAKCJE CHARAKTERYSTYCZNE KATIONÓW IV GRUPY 

Al

3+

, Cr

3+

, Fe

3+

, Zn

2+

, Mn

2+

, Ni

2+

, Co

2+

 

 

 

I. GLIN, Al 

 

Glin naleŜy do metali nieszlachetnych i z roztworów wodnych kwasów i zasad wypiera wodór: 
 

2Al + 6H

+

 = 2Al

3+

 + 3H

2

 

 

2Al + 2OH

-

 + 6H

2

O = 2Al(OH)

4

-

 + 3H

2

 

 

Na powietrzu utlenia się powoli, pokrywając się cienką warstwą tlenku, która chroni metal przed 
dalsz
ą korozją. Wodorotlenek glinu jest amfoteryczny. 

 

 

 

REAKCJE CHARAKTERYSTYCZNE KATIONU Al

3+

 

 

1.

 

Reakcja kationu Al

3+

 z nadmiarem NaOH 

 
 

Al

3+ 

 + 3OH

-

 = Al(OH)

3

 

 

 
Al(OH)

3

-

 + OH

-

 = Al(OH)

4

-

 

 

2.

 

Reakcja kationu Al

3+

 z nadmiarem amoniaku 

 
 

Al

3+

 + 3(NH

3

·H

2

O) = Al(OH)

3

 + 3NH

4

+

 

 

3.

 

Reakcja kationu Al

3+

 z AKT w obecności buforu amoniakalnego 

 

 

2Al

3+

 + 3S

2-

 + 6H

2

O = 2Al(OH)

3

 + 3H

2

 
4.

 

Reakcja kationu Al

3+

 z alizaryną 

 
Wykonanie: Do probówki wprowadzić ok. 5 kropli związku Al

3+

 i dodawać rozcieńczonego roztworu 

NaOH do momentu roztworzenia się wytrąconego osadu. Następnie dodać 5 kropli roztworu 
alizaryny i 10 kropli 1M roztworu kwasu octowego w celu rozło
Ŝenia nadmiaru alizaryny (fioletowe 
zabarwienie przechodzi w czerwone). W obecno
ści jonów Al

3+

 powstaje czerwony osad lub roztwór 

zabarwia się na kolor czerwony. 
 

II. CHROM, Cr 

 
Chrom naleŜy do metali nieszlachetnych i z rozcieńczonych roztworów kwasów nieutleniających 
wypiera wodór: 

Cr + 2H

+

 = Cr

2+

 + H

2

 

 
Na powietrzu zwi
ązki chromu(II) natychmiast utleniają się do związków chromu(III): 
 

4Cr + 12HCl + O

2

 = 4CrCl

3

 + 2H

2

O + 4H

2

 

background image

 

W kwasach o własnościach utleniających chrom nie roztwarza się, gdyŜ na powierzchni metalu 
tworzy si
ę cienka i bardzo ścisła warstewka tlenku chroniąca metal przed dalszym działaniem kwasu. 

 
 

REAKCJE CHARAKTERYSTYCZNE KATIONU Cr

3+

 

 

 

1.

 

Reakcja kationu Cr

3+

 z AKT w obecności buforu amoniakalnego 

 
 

2Cr

3+

 + 3S

2-

 + 6H

2

O = 2Cr(OH)

3

 + 3H

2

 

2.

 

Reakcja kationu Cr

3+

 z nadmiarem NaOH 

 
 

Cr

3+

 + 3OH

-

 = Cr(OH)

3

 

 

 
Cr(OH)

3

 + OH

-

 = Cr(OH)

4

-

 

 

3.

 

Reakcja kationu Cr

3+

 z nadmiarem amoniaku 

 
 

Cr(OH)

3

 + 3(NH

3

·H

2

O) + 3NH

4

Cl = [Cr(NH

3

)

6

]Cl

3

 + 6H

2

 

Wykonanie: do szklanej probówki wprowadzić ok. 10 kropli roztworu związków Cr(III) a następnie 
nadmiar roztworu amoniaku do wytracenia si
ę osadu Cr(OH)

3

. Oddzielić roztwór od osadu 

(najlepiej przez odwirowanie). Roztwór znad osadu zlać do pojemnika na odpady. Do otrzymanego 
osadu (nie przemywa
ć wodą destylowaną!) dodać ok. 1,0 cm

3

 stęŜonego amoniaku oraz 1-2 łyŜeczki 

stałego NH

4

Cl (nie roztworu!), wymieszać. Probówkę z zawartością pozostawić w statywie na ok. 10 

minut. Po pewnym czasie pojawia się czerwone zabarwienie roztworu pochodzące od związku 
kompleksowego [Cr(NH

3

)

6

]Cl

3

. 

 

4.

 

Reakcja kationu Cr

3+

 z CH

3

COONa i ogrzewanie do wrzenia w łaźni wodnej 

  
5.

 

Reakcja kationu Cr

3+

 z H

2

O

2

 

 
 

2Cr(OH)

4

-

 + 3H

2

O

2

 + 2OH

-

 = 2CrO

4

2-

 + 8H

2

 

 

2CrO

4

2-

 + 2H

+

 = Cr

2

O

7

2-

 + H

2

 

 

Cr

2

O

7

2-

 + 3H

2

O

2

 + 8H

+

 = 2Cr

3+

 + 7H

2

O + 3O

 

Produktem przejściowym ostatniej reakcji jest prawdopodobnie CrO

 o niebieskim zabarwieniu 

 i niewielkiej trwałości. 

 

Wykonanie: Do szklanej probówki wprowadzić ok. 0,5 cm

3

 roztworu związku Cr

3+

 i kroplami, 

rozcieńczony roztwór NaOH aŜ do roztworzenia się wytrąconego osadu. Następnie dodać ok. 1 cm

3

 

roztworu H

2

O

2

 i ogrzewać zawartość probówki w łaźni wodnej. Po zakończeniu reakcji schładzamy 

zawartość probówki i dodajemy rozcieńczony roztwór kwasu siarkowego(VI) do uzyskania kwaśnego 
odczynu (zmiana zabarwienia roztworu na pomara
ńczowy) a następnie 0,5–1,0 cm

3

 alkoholu 

izoamylowego i  0,5–1,0 cm

3

 roztworu H

2

O

2

.

 

Wymieszać zawartość probówki energicznie. Warstwa 

alkoholowa zabarwia się na kolor niebieski (zabarwienie nie jest trwałe). 
 
 

background image

 

III. śELAZO, Fe 

 
ś

elazo jako metal nieszlachetny wypiera z roztworów kwasów wodór gazowy: 

 

Fe + 2H

+

 = Fe

2+

 + H

 

4Fe + 10HNO

3

 = 4Fe(NO

3

)

2

 + NH

4

NO

3

 + 3H

2

 

 

REAKCJE CHARAKTERYSTYCZNE KATIONU Fe

3+

 

 
 

1.

 

Reakcja kationu Fe

3+

 z AKT w obecności buforu amoniakalnego 

 
 

2Fe

3+

 + H

2

S = 2Fe

2+

 + S + 2H

+

 

 

 

2Fe

3+

 + 3S

2-

 = Fe

2

S

3

  

 

 

Fe

2

S

3

 + 4H

+

 = 2Fe

2+

 + S + 2H

2

 
2.

 

Reakcja kationu Fe

3+

 z nadmiarem amoniaku 

 

 

Fe

3+

 + 3(NH

3

·H

2

O) = Fe(OH)

3

 + 3NH

4

+

 

 
3.

 

Reakcja kationu Fe

3+

 z KSCN 

 

 

Fe

3+ 

 + 3SCN

-

 = Fe(SCN)

3

 

 
4.

 

Reakcja kationu Fe

3+

 z K

4

[Fe(CN)

6

 

 

4Fe

3+

 + 3Fe(CN)

6

4-

 = Fe

4

[Fe(CN)

6

]

3

 

 
5.

 

Reakcja kationu Fe

3+

 z CH

3

COONa i ogrzewanie na łaźni wodnej 

 

 

Fe

3+

 + 3CH

3

COO

-

 = Fe(CH

3

COO)

3

 

 

 

Fe(CH

3

COO)

3

 + 2H

2

O = Fe(OH)

2

CH

3

COO + 2CH

3

COOH 

 

 

IV. CYNK, Zn 

 

Cynk naleŜy do metali nieszlachetnych i z roztworów kwasów wypiera wodór gazowy: 
 

Zn + 2H

 = Zn

2+

 + H

2

 

 
Przy czym w rozcieńczonym HNO

3

 wydzielający się wodór redukuje azotany(V) do soli amonowych: 

 

4Zn + 10HNO

3

 = 4Zn(NO

3

)

2

 + NH

4

NO

3

 + 3H

2

 
a w obecności stęŜonego HNO

3

 wydzielają się tlenki azotu: 

 

3Zn + 8HNO

3

 = 3Zn(NO

3

)

2

 + 2NO + 4H

2

background image

 

Cynk roztwarza się równieŜ w roztworach wodorotlenków: 
 

Zn + 2H

2

O + 2OH

-

 = Zn(OH)

4

2-

 + H

2

 

 

 

REAKCJE CHARAKTERYSTYCZNE KATIONU Zn

2+

 

 

 

1.

 

Reakcja kationu Zn

2+ 

z nadmiarem amoniaku 

 
 

Zn

2+ 

 + 2(NH

3

·H

2

O) = Zn(OH)

2

 + 2NH

4

+

 

 

 

Zn(OH)

2

 + 6(NH

3

·H

2

O) = [Zn(NH

3

)

6

]

2+

 + 2OH

-

 + 6H

2

 
2.

 

Reakcja  kationu Zn

2+ 

z nadmiarem NaOH 

 
 

Zn

2+

 + 2OH

-

 = Zn(OH)

2

 

 

 

Zn(OH)

2

 + 2OH

-

 = [Zn(OH)]

4

2-

 

 
3.

 

Reakcja  kationu Zn

2+ 

z AKT w obecności buforu amoniakalnego 

 
 

Zn

2+

 + H

2

S = ZnS + 2H

+

 

 
4.

 

Reakcja kationu Zn

2+ 

z (NH

4

)

2

[Hg(SCN)

4

 
 

Zn

2+

 + [Hg(SCN)

4

]

2-

 = Zn[Hg(SCN)

4

 
 

V. MANGAN, Mn 

 
Mangan z roztworów kwasów wypiera wodór: 
 

Mn + 2H

+

 = Mn

2+

 + H

2

 

 
 

 

REAKCJE CHARAKTERYSTYCZNE KATIONU Mn

2+

 

 

 

1. Reakcja kationu Mn

2+

 z AKT w obecności buforu amoniakalnego 

 

 

Mn

2+

 + H

2

S = MnS + 2H

+

 

 
2. Reakcja kationu Mn

2+

 z amoniakiem 

 
 

Mn

2+

 + 2(NH

3

·H

2

O) = Mn(OH)

2

 + 2NH

4

+

 

 
W obecności soli amonowych osad Mn(OH)

2

 nie wytrąca się wskutek znacznego obniŜenia stęŜenia 

jonów OH

-

 

background image

 

3. Reakcja kationu Mn

2+

 z Pb

3

O

4

 

 
 

2Mn

2+

 + 5Pb

3

O

4

 + 24H

+

 = 2MnO

4

-

 + 15Pb

2+ 

 + 12H

2

 
Wykonanie: Do szklanej probówki wsypać ok.2 łyŜeczki Pb

3

O

4

,  dodać ok. 1,0 cm

3

 stęŜonego HNO

3

 a 

następnie 2-3 krople  roztworu soli Mn

2+

 (najlepiej siarczanu manganu (II)) i ogrzewać w łaźni 

wodnej. 
 
 
 

VI. KOBALT, Co 

 

Kobalt roztwarza się w rozcieńczonych kwasach wypierając wodór gazowy: 
 

Co + 2H

+

 = Co

2+

 + H

2

 

 
 

REAKCJE CHARAKTERYSTYCZNE KATIONU Co

2+

 

 
 
1.

 

Reakcja kationu Co

2+

 z AKT w obecności buforu amoniakalnego 

 
 

Co

2+

 + H

2

S = CoS + 2H

+

 

 
Ś

wieŜo wytrącony osad CoS roztwarza się w rozcieńczonych kwasach nieorganicznych. Po pewnym 

czasie przechodzi w formę nierozpuszczalną i aby przeprowadzić do roztworu naleŜy stosować 
utleniacze: 
 
 

CoS + 2H

+

 + H

2

O

2

 = Co

2+

 + S + 2H

2

 
2.

 

Reakcja kationu Co

2+

 z nadmiarem amoniaku 

 
 

Co

2+

 + NO

3

-

 + NH

3

·H

2

O = CoNO

3

(OH) + NH

4

 

 

CoNO

3

(OH) + 7(NH

3

·H

2

O) = [Co(NH

3

)

6

]

2+

 + 2OH

-

 + NH

4

+

 + NO

3

-

 + 6H

2

 
3.

 

Reakcja kationu Co

2+

 z (NH

4

)

2

[Hg(SCN)

4

 
 

Co

2+

 + Hg(SCN)

4

2-

 = Co[Hg(SCN)

4

 
4.

 

Reakcja kationu Co

2+

 z KSCN 

 
 

Co

2+  

 + 4SCN

-

 = [Co(SCN)

4

]

2-

 

 
Wykonanie: w probówce umieścić 0,5 cm

3

roztworu soli Co

2+

, dodać 0,5 cm

3

 wody destylowanej, 

1,0 cm

3

 alkoholu izoamylowego oraz łyŜeczkę stałego KSCN. Zawartość probówki wymieszać

Warstwa alkoholowa barwi się na kolor niebieski. 
 
5.

 

Reakcja kationu Co

2+

 z KSCN w obecności jonów Fe

3+

 

 
Wykonanie: do probówki wprowadzić 0,5 cm

3

 roztworu soli Co

2+

, 2-3 krople roztworu soli Fe

3+

0,5–1,0 cm

3

 wody destylowanej, 0,5–1,0 cm

3

 alkoholu izoamylowego oraz łyŜeczkę stałego KSCN. 

background image

 

Zawartość probówki wymieszać. Następnie dodać łyŜeczkę stałego NH

4

F i wymieszać. Warstwa 

alkoholowa zmienia zabarwienie z czerwonej na niebieską. 
 
6.

 

Reakcja kationu Co

2+

 z KNO

2

 

 
 

Co

2+

 + 2CH

3

COOH + 7NO

2

-

 + 3K

+

 = K

3

[Co(NO

2

)

6

] + 2CH

3

COO

-

 + H

2

O +NO 

 

Wykonanie: W probówce umieszczamy 0,5 cm

3

 roztworu soli Co

2+

, 0,5 cm

3

 wody destylowanej, 

łyŜeczkę stałego KNO

2

 (jeŜeli jest NaNO

2

 naleŜy dodać łyŜeczkę innej soli potasu np. KNO

3

) oraz ok. 

0,5 cm

3

 kwasu octowego. Wytrąca się Ŝółty, krystaliczny osad (jeśli nie wytrąca się, to pocieramy 

ś

cianki probówki szklaną bagietką). 

 
 

VII. NIKIEL, Ni 

 
Metaliczny nikiel najlepiej roztwarza się w rozcieńczonym HNO

3

 

3Ni + 8HNO

3

 = 3Ni(NO

3

)

2

 + 2NO + 4H

2

 
Nikiel nieznacznie roztwarza się w rozcieńczonym HCl i H

2

SO

4

 

 

Reakcje charakterystyczne kationu Ni

2+

 

 
 
1.

 

Reakcja kationu Ni

2+

 z AKT w obecności i buforu amoniakalnego 

 
 

Ni

2+

 + H

2

S = NiS + 2H

+

 

 
Ś

wieŜo wytrącony osad NiS roztwarza się w rozcieńczonych kwasach nieorganicznych. Po pewnym 

czasie przechodzi w formę nierozpuszczalną i aby przeprowadzić do roztworu naleŜy stosować 
utleniacze:
 

 

 

NiS + 2H

+

 + H

2

O

2

 = Ni

2+

 + S + 2H

2

 
2.

 

Reakcja kationu Ni

2+

 z nadmiarem amoniaku 

 

 

Ni

2+

 + Cl

-

 + NH

3

·H

2

O = NiCl(OH) + NH

4

+

 

 

 

NiCl(OH) + 6(NH

3

·H

2

O) = [Ni(NH

3

)

6

]

2+

 + OH

-

 + Cl

-

 + 6H

2

 
3.

 

Reakcja kationu Ni

2+

 z dimetyloglioksymem 

 
Wykonanie: w probówce umieszczamy 0,5 cm

3

 słabo kwaśnego roztworu soli Ni

2+

, 0,5 cm

3

 wody 

destylowanej, 1,0 cm

3

 roztworu dimetyloglioksymu i w końcu rozcieńczony amoniak do uzyskania 

odczynu zasadowego. 
 

background image

 

 

WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE WYKONYWANIA REAKCJI CHARAKTERYSTYCZNYCH 

 
 

1.

 

Roztwór buforu amoniakalnego przygotowujemy  w probówce przez rozpuszczenie  w ok. 1,0 cm

3

 

1,0–2,0 M roztworu  amoniaku jednej łyŜeczki stałego chlorku amonowego.  

 
2.

 

Reakcje wytrącania za pomocą AKT siarczków kationów IV grupy wykonujemy następująco 
(chyba, 
Ŝe podano inaczej): w probówce szklanej (!) umieszczamy 0,5 cm

3

 roztworu soli danego 

kationu, 0,5 cm

3

 wody destylowanej, 0,5 cm

3

 roztworu buforu amoniakalnego, ok. 1,0 cm

3

 

roztworu AKT i ogrzewamy w łaźni wodnej. 
Zaleca si
ę, po dodaniu buforu amoniakalnego, sprawdzić papierkiem uniwersalnym pH roztworu 
(powinien by
ć Ŝółty lub lekko niebieski – nie czerwony). 

 
3.  Wszystkie reakcje charakterystyczne (chyba, Ŝe podano inaczej), naleŜy wykonywać 

w następujący sposób: pobieramy ok. 5 cm

3

 roztworu wodnego danego kationu, dodajemy ok. 0,5 

cm

3

 wody destylowanej a następnie ok. 0,5 cm

3

 roztworu odczynnika chemicznego, z którym 

wykonujemy reakcję

 
4.   Je
Ŝeli badamy roztwarzanie wytrąconego osadu to postępujemy następująco: 

wytrącony osad przemywamy dwukrotnie 1 cm

3

 wody destylowanej. Za kaŜdym razem 

zostawiamy zawartość probówki na kilka minut w statywie aby osad opadł na dno probówki. 
Nast
ępnie zlać ostroŜnie roztwór nad osadem do drugiej czystej probówki. Dopiero do tak 
przemytego osadu dodajemy odczynnika, za pomoc
ą którego roztwarzamy osad. 

 
 
 

background image

 

Co

2+

, Ni

2+

, Cr

3+

, Al

3+

, Zn

2+

, Mn

2+

, Fe

3+

 

1,0 cm

3

 4M NH

4

Cl, kilka kropli stęŜonego 

NH

3

·H

2

O, 2,0 cm

3

 AKT, ogrzewanie 

Osad I 

NiS, CoS, MnS, ZnS, Al(OH)

3

, Cr(OH)

3

FeS, S 

Roztwór 1 

Osad I 

NiS, CoS, MnS, ZnS, Al(OH)

3

, Cr(OH)

3

, FeS, S 

2,0 cm

3

 1M HCl 

Osad II 

NiS, CoS  

Roztwór 2 

Cr

3+

, Al

3+

, Zn

2+

, Fe

3+

, Mn

2+

 

ANALIZA SYSTEMATYCZNA KATIONÓW IV GRUPY 

Co

2+

, Ni

2+

, Cr

3+

, Al

3+

, Zn

2+

, Mn

2+

, Fe

3+

 

 

Do 1,0 cm

3

 roztworu zawierającego kationy IV grupy (roztwór C po oddzieleniu kationów III grupy) dodać 

1,0 cm

3

 4M NH

4

Cl oraz kilka kropel stęŜonego NH

3

·H

2

O do odczynu lekko zasadowego. Dodać 2,0 cm

3

 

AKT i ogrzewać na łaźni wodnej przez 30 minut. Odwirować. Wytrącony osad I zawiera siarczki kationów 
IV grupy. W roztworze 1, po oddzieleniu osadu I, wykonać próbę na całkowite strącenie siarczków. Po 
wykonaniu próby na całkowite strącenie roztwór 1 wylać do pojemnika na metale cięŜkie. 
Osad I przemyć wodą destylowaną, oddzielić osad przez odwirowanie. Roztwór po przemyciu odrzucić. 
 

 

 
Do osadu I
 w probówce szklanej dodać 2,0 cm

3

 1M HCl i mieszać bagietką przez 5 do 10 minut 

(nie ogrzewać). W osadzie II pozostaną nie roztworzone czarne osady CoS i NiS a w roztworze 2 znajdą się 
kationy Al

3+

, Cr

3+

, Zn

2+

, Mn

2+

, Fe

3+

 

Osad II przemyć dwukrotnie wodą destylowaną. Po przemyciu dodać 10–15 kropli 6M HCl, 10 kropli 3% 
H

2

O

2

 i ogrzewać, w szklanej probówce w łaźni wodnej. Po roztworzeniu osadu oddzielić wydzieloną siarkę 

elementarną. Roztwór 3 zawierający jony Co

2+

 i Ni

2+

 podzielić na trzy części (w trzech róŜnych 

probówkach). 

Do I–szej probówki dodać stęŜonego NH

3

·H

2

O do uzyskania odczynu zasadowego oraz kilka kropli roztworu 

dimetyloglioksymu. Powstanie róŜowego osadu świadczy o obecności jonów Ni

2+

Do drugiej probówki z roztworem 3 dodać 1,0 cm

3

 alkoholu izoamylowego oraz łyŜeczkę stałego KSCN. 

Silnie wstrząsnąć zawartością probówki. Niebieskie zabarwienie warstwy alkoholowej świadczy o obecności 
jonów Co

2+

Do trzeciej probówki dodać 5 kropli CH

3

COOH, 5 kropli roztworu CH

3

COONa oraz ok. 0,2 g stałego KNO

2

 

(nie NaNO

2

!), wymieszać. Powstanie Ŝółtego osadu K

3

[Co(NO

2

)

6

] świadczy o obecności jonów Co

2+

 

background image

 

Roztwór 2 

Cr

3+

, Al

3+

, Zn

2+

, Fe

3+

, Mn

2+

 

3M HNO

3

, ogrzewanie 

6M NaOH, 3% H

2

O

2

, ogrzewanie 

Osad III 

Fe(OH)

3

 i MnO·MnO

2

 

Roztwór 4 

Al(OH)

4

-

, Zn(OH)

4

2-

, CrO

4

2-

 

Roztwór 4 

Al(OH)

4

-

, Zn(OH)

4

2-

, CrO

4

2-

 

nadmiar 6M CH

3

COOH 

Roztwór 4 (po zakwaszeniu) 

Al

3+

, Zn

2+

, Cr

2

O

7

2-

, CH

3

COOH 

Do roztworu 2 zawierającego jony Cr

3+

, Al

3+

, Zn

2+

, Fe

3+

, Mn

2+

 dodać 10 kropli 3M HNO

3

 i ogrzewać na 

łaźni wodnej w celu usunięcia H

2

S. Po usunięciu H

2

S dodać 6M NaOH do uzyskania odczynu obojętnego 

i 2–3 krople nadmiaru oraz 10 kropli 3% H

2

O

2

 ogrzewając w łaźni wodnej. W wyniku reakcji wytrąci się 

osad III zawierający Fe(OH)

3

 i MnO·MnO

2

. W roztworze 4 znajdować się będą jony Al(OH)

4

-

, Zn(OH)

4

2-

CrO

4

2-

 

Osad III po przemyciu wodą destylowaną podzielić na dwie części. 
Pierwszą część osadu III zawierającego Fe(OH)

3

 i Mn·MnO

2

 rozpuścić w 6M HCl. Do części tak 

otrzymanego roztworu dodać kroplami roztwór KSCN. Krwistoczerwone zabarwienie roztworu świadczy o 
obecności jonów Fe

3+

. Do drugiej części tego roztworu dodać kroplami roztwór K

4

[Fe(CN)

6

]. Niebieskie 

zabarwienie roztworu świadczy o obecności jonów Fe

3+

Drugą część osadu III, zawierającego Fe(OH)

3

 i Mn·MnO

2

 badamy na obecność jonów Mn

2+

. Do tego osadu 

dodać stęŜonego H

2

SO

4

 i ogrzewać w parowniczce porcelanowej do ukazania się białych, gęstych dymów. 

Następnie dodać stałego Pb

3

O

4

 i 5 kropli stęŜonego HNO

3

, ogrzewając w parowniczce porcelanowej. 

Fioletowe zabarwienie roztworu świadczy o obecności jonów Mn

2+

 

Do roztworu 4 dodać nadmiar 6M CH

3

COOH. Pobrać 10 kropli tego roztworu do drugiej probówki i dodać 

kilka kropli roztworu Pb(CH

3

COO)

2

. Wytrącający się Ŝółty osad PbCrO

ś

wiadczy o obecności jonów Cr

3+

Do następnej probówki pobrać 10 kropli roztworu 4 (zakwaszonego kwasem octowym), 1,0 cm

3

 alkoholu 

izoamylowego, 0,5 cm

3

 1,5M H

2

SO

4

 oraz 0,5 cm

3

 3% H

2

O

2

. Wymieszać. Niebieskie zabarwienie warstwy 

alkoholowej świadczy o obecności jonów Cr

3+

 

JeŜeli stwierdzono obecność jonów Cr

2

O

7

2-

, naleŜy je usunąć w postaci BaCrO

4

W tym celu do pozostałej części roztworu 4 (po zakwaszeniu CH

3

COOH) zawierającego jony Al

3+

, Zn

2+

 

i Cr

2

O

7

2-

 dodajemy kilka kropli roztworu Ba(NO

3

)

2

, odwirowujemy i osad BaCrO

4

 odrzucamy. 

Po wytrąceniu osadu BaCrO

4

 do roztworu 4 (po zakwaszeniu) dodajemy nadmiar stęŜonego NH

3

·H

2

O do 

uzyskania odczynu zasadowego i odwirowujemy. 

background image

 

10 

Roztwór 4 (po zakwaszeniu) 

Al

3+

, Zn

2+

, Cr

2

O

7

2-

, CH

3

COOH

 

Ba(NO

3

)

2

 

Osad 

BaCrO

4

 

Roztwór 

Al

3+

, Zn

2+ 

nadmiar stęŜonego 

NH

3

·H

2

O

 

Osad IV 

Al(OH)

3

 

 

Roztwór 5 

Zn(NH

3

)

6

2+ 

 

 

Osad IV, zawierający Al(OH)

3

 przemywamy dwukrotnie wodą destylowaną i roztwarzamy w 6M 

CH

3

COOH. Z częścią tak otrzymanego roztworu wykonujemy reakcję charakterystyczną z alizaryną lub 

amoniakiem. 
 
Roztwór 5 dzielimy na dwie części. Do jednej części tego roztworu dodajemy 10 kropli AKT i ogrzewamy 
w łaźni wodnej. Powstanie białego osadu świadczy o obecności jonów Zn

2+

Do drugiej części roztworu dodajemy 3M HCl do uzyskania odczynu kwaśnego, kilka kropli 
(NH

4

)

2

[Hg(SCN)

4

]. Wytrącenie się białego osadu świadczy o obecności jonów Zn

2+