Wykład 5 19.12.2010

Podstawowe funkcje organizacji międzynarodowych 

1. Funkcja koncepcyjno – programowa

Państwa tworzą organizacje międzynarodowe po to, by rozwiązywać problemy o znaczeniu 
globalnym.   Każda   organizacja   jest   odpowiedzialna   za   realizowanie   określonych 
programów. Najczęściej jest on określony w statucie organizacji międzynarodowej, są one 
na   bieżąco   aktualnizowane   (te   programy).   Programy   przyjete   przez   oraganizacje 
międzynarodowe to najczęściej historyczne drogowskazy jak np. Powszechna Deklaracja 
Praw Człowieka (1948), która wyznacza cele wszystkich organizacji międzynarodowych we 
wszystkich sferach.

Funkcje   koncepcyjno   –   programowe   podejmowane   są   przez   wszystkie   organizacje 
międzynarodowe.   Najczęściej   są   widoczne   w   przypadku   rodziny   organizacji 
międzynarodowej, np. agencji wyspecjalizowanych ONZ m.in. 

–

programy eddukacyjne (UNESCO)

–

programy zwalczania chorób (WHO)

–

programy zwalczania terroryzmu

–

programy ochrony środowiska naturalnego. 

Funkcje   koncepcyjno   –   programowe   w   sferze   społecznej   organizacji   międzynarodowej 
sprowadza   się   do   upowszechniania   idei   i   rozwiązań   społecznych   w   zakresie   uprawnień 
pracowniczych, planowego rozwoju gospodarczego, w zakresie ubezpieczeń społecznych, 
powszechnej   alfabetyzacji,   równego   traktowania   mężczyzn   i   kobiet,   w   zakresie 
rozwiązywania kluczowych kwestii (problemów) globalnych.

2. Funkcja normotwórcza (normatywna)

Realizacja przyjętych przez organizację programów działania wymaga respektowania przez 
państwa   członkowskie   reguł   postępowania.   Organizacje   międzynarodowe   wprowadzają 

pewne   normy,   które   powinny   być   przestrzegane   przez   państwa,   rządy   czy   podmioty 
gospodarcze. 

Normy takie formułowane są w uchwałąch organizacji, których siła oddziaływania zależy 
od autorytetu organizacji międzynarodowych. 
Normy stanowione przez organizacje międzynarodowe dzielimy na 

–

normy prawne

–

normy polityczne.

W sferze MPS przybierają one formę róznego rodzaju konwencji, deklaracji, które dotyczą 
m.in. praw kobiet, ochrony środowiska, polityki zatrudnienia, statusu uchodźtwa etc.

3. Funkcje integrujące

Wyraża   się   ona   w   dążeniu   do   harmonizacji,   a   nawet   unifikowania   zasad   i   reguł 
odnoszących się do stosunków wewnętrznych w państwach w wybranych dziedzinach.

Początkowo motywem tej funkcji były potrzeby obrotu gospodarczego (?). P{óżniej też 
przestrzeganie praw człowieka, poprawa warunków życia i pracy etc. 
Funkcja   integrująca   jest   zatem   pewnym   aspektem   funkcji   normatywnej   gdyż   normy 
projektowane   przez   organizacje   międzynarodowe   nie   odnoszą   się   tylko   do   stosunków 
między państwami ale i stosunków wewnątrzpaństwowych. 

Nowym   aspektem   funcji   integrującej   są   koncepcje   relacji   między   państwami   i 
organizacjami międzynarodowymi kształtowane w Europie w II połowie XX wieku. Chodzi o 
relacje wynikające z procesu integrowania się gospodarek różnych krajów. 

Cechy w nowym (!!!!!) aspekcie :

1. funckaj itegrująca wyraża się w tym, że   organizacje międzynarodowe przejmują 

niekiedy szereg kompetencji państw narodowych,

2. organizacje   międzynarodowe   mogą   stanowić   prawo   obowiązujące   w   państwach 

członkowskich czy narodowych,

3. organizacje   międzynarodowe   mogą   zawierać   umowy   międzynarodowe   w   imieniu 

państw członkowskich,

4. organizacje   międzynarodowe   mogą   podejmować   środki   dyscyplinujące   państwa 

członkowskie.

4. Funkcje operacyjne

Należą   do   najbardziej   praktycznych   funkcji   organizacji   międzynarodowych,   a   na 
realizowanie ich składają się działania które organizacje międzynarodowe podejmują na 
podstawie własnych decyzji. Sprowadza się to do udzielania państwom przez organizacje 
międzynarodowe   różnorakiej   pomocy   doraźnej   służącej   ich   rozwojowi   społeczno   – 
gospodarczemu. Ta pomoc przybiera różne formy, np :

–

operacje pokojowe,

–

pomoc ofiarom wojny,

–

pomoc dla uchodźców,

–

świadczenia pomocy technicznej,

–

operacje kredytowe,

–

prowadzenie badań,

–

sporządzanie ekspertyz, raportów.

Podejmowane   funkcje   operacyjne   cechują   wszystkie   organizacje   międzynarodowe,   ale 
obok   nich   obejmuje   także   międzynarodowe   organizacje   finansowe,   które   mogą 
kredytować   ważne   przedsięwzięcia   rozwojowe   krajów   opóźnionych   w   rozwoju 
cywilizacyjnym. 

Skala wypełniania funkcji operacyjnych przez organizacje międzynarodowe jest w gruncie 
rzeczy   niezbyt   duża   z   powodów   finansowych   !   Środki   na   doraźną   pomoc   operacyjną 
pochodzą wyłącznie ze składek państw członkowskich. 

5. Funkcja kontrolna

Możliwość praktycznego weryfikowania realizowania zadań organizacji międzynarodowych, 
kontrolowania   czy   uchwalone   standardy,   normy   są   przez   państwa   członkowskie 
wprowadzane do życia. 

Wypełnianie   funckji   kontrolnej   jest   bardzo   trudne   w   organizacjach   o   charakterze 
koordynacyjnym, bowiem możliwości oddziaływania na państwa są bardzo niewielkie (ma 
tylko koordynować). 
W   organizacjach   typu   koordynacyjnego   dominują   najprostrze   i   najmniej   włdcze   formy 
kontroli w postaci m.in.: 

–

analiz, które organizacje międzynarodowe opracowują na podstawie   dostępnych 
informacji otrzymanych od państw członkowskich

–

badań sondażowych,

–

powoływania zespołów do zbadania stanów realizacji zadań,

–

misje   obserwacyjne   dotyczące   sfery   społecznej   i   politycznej,   które   występuję 
współcześnie najczęściej.

Wypełnianie funkcji kontrolnych w organizacjach typu koordynacyjnego państwa chętnie 
powołuje sie na zakaz ingerencji organizacji międzynarodowych w sprawy wewnętrzne, co 
bardzo utrudnia wypełnianie tej funkcji.

Funkcja kontrolna w organizacjach typu integracyjnego wykonywanie funkcji opiera się na 
uprawnieniach   władczych   w   stosunku   do   państw   członkowskich   np.   nakładanie   kar 
finansowych, skierowanie sprawy do sądu międzynarodowego.

W   efekcie   wykonywanych   funkcji   organizacje   międzynarodowe   mogą   poprawiać 

swój prestiż na arenie międzynarodowej co jednak wiąże się także z utratą suwerenności 
państw członkowskich (zwłaszcza w organizacjach typu integracyjnego). 

Wszystkie   wymienione   funkcje   organizacji   międzynarodowych   działające   w   sferze   MPS 
wyznaczają  ich specyficzne  cechy  podmiotowe a konkretnie  cechy różniące organizacje 
międzynarodowe działające w sferze PS od podmiotów narodowej PS. 

Generalnie polityka społeczna prowadzona przez instytucje narodowe różni się dalece od 
polityki społecznej  prowadzonej  przez  instytucje  międzynarodowe. Różnica  ta wynika  z 
cech podmiotowych organizacji międzynarodowych :

1. Środowisko międzynarodowe ma charakter policentryczny; policentryzm jest coraz 

mocniej   ograniczony   współcześnie   przez   sojusze   polityczne,   wojskowe, 
ekonomiczne.
Żadna   organizacja   międzynarodowa   nie   może   jednostronnie   narzucać   jakiemuś 
państwu   członkowskiemu   decyzji   czy   rozwiązań.   Nawet   ONZ   nie   stanowi   rządu 
światowego,   nie   jest   organizacją   ponadnarodową   czy   ponadpaństwową.   Nie   ma 
prostej analogii między władząpaństwową a władzą organizacji międzynarodowej. 

Specyficzną ich cechą są słabe zdolności egzekucyjne, 

wykonawcze, a ponadto żadna organizacja międzynarodowa nie jest w 
pełni samodzielną instytucją polityczną, a także nie dysponuje takim 
aparatem wykonawczym jaki posiada władza państwowa. 

2. Zasadniczym   celem   powołania   każdej   organizacji   międzynarodowej   jest 

poszukiwanie i realizowanie   rozwiązań, które mogłyby być zaakceptowane przez 
większość   jej   członków.   Wynika   to   z   tego,   że   bardzo   często   głos   decydujący 
odnośnie programu działania mają w organizacji kraje o największej liczebności, 
które mogą forsować rozwiazania najbardziej korzystne dla siebie. Obserwuje się 
wyraźną  presję krajów Trzeciego Świata, których jest tak  dużo, że zdominowały 
działalność   programową   zwłaszcza   ONZ   i   które   chcą   dla   siebie   wykorzystać   ten 
sprzyjający   układ   sił.   Dążenia   tych   krajów   uwidaczniają   się   w   radykaliźmie 
postulatów oraz forsowaniu takich strategii MPS aby była ona korzystna dla krajów 
Trzeciego   Świata.   Kraje   słabo   rozwinięte   dążą   do   ustanowienia   na   szczeblu 
międzynarodowym   egalitarnie   zorientowanej   polityki   społecznej.     Polityki 
ukierunkowanej   na   bardzo   sprawiedliwą   redystrybucją   dochodów   narodowych   w 
skali światowej. To właśnie na skutek żądań krajów słabo rozwiniętych ONZ przyjęła 
rezolucję nakazującą transfer środków materialnych i pieniężnych z krajów wysoko 
rozwiniętych (uprzemysłowionych) do krajów najmniej rozwiniętych. Rezolucja ta 
mówi, że poziom pomocy materialnej i rzeczowej powinna wynosić 0,7% dochodu 
narodowego (PKB) każdego z państw rozwiniętych.

Biedniejsze   kraje   tzw.   Południa   domagają   się   opodatkowania   na   swoją   korzyść 

dochodów   krajów   Północy.   Skuteczne   realizacje   tendencji   egalistycznych   wymaga 
interwencji władzy centralnej (w organizacjach międzynarodowych takiej władzy nie ma).

3. Prócz słabego potencjału władczego oragzanizacji międzynarodowych krzyżują się w 

nich   rozmaite   tendencje   ideologiczne,   filozoficzne,   ekonomiczne,   historyczne, 
kulturowe co utrudnia uzgodnienie jednego, wspólnego programu MPS.

MPS wywiera aktualnie bardziej pośredni aniżeli bezpośredni wpływ na sytuację i politykę 
społeczną   poszczególnych   państw   na   świecie.   Pośredni   wpływ   jest   wywierany   głównie 
przez propagowanie określonych rozwiązań tj. przez: 

–

wypełnienie funkcji koncepcyjno – programowej,

–

funkcji integrującej,

–

nacisk polityczno – normatywny na państwa zapośrednictwem deklaracji, konwencji 
międzynarodowych,

oraz jest wypełniany poprzez wspieranie pomocy technicznej (funkcję operacyjną).

Geneza i przesłanki internacjonalizacji  polityki społecznej w świecie

Działalność   organizacji   międzynarodowych   w   sferze   polityki   społecznej   jest 

konsekwencją   procesów   internacjonalizacji   różnych   dziedzin   życia   gospodarczeo, 
społecznego, politycznego etc.
Internacjonalizacja tych dziedzin spowodowana jest przede wszystkim rosnącą rolą tzw. 
zewnętrznych uwarunkowań rozwoju państw i narodów. Czynniki zewnętrzne przeplatają 
się z uwarunkowaniami wewnętrznymi i niekiedy wyznaczają trajektorię procesów rozwoju 
gospodarczego i społecznego wielu krajów świata.

Internacjonalizacja   różnych   dziedzin   gospodarki   światowej   jest   spowodowana   wielona 
czynnikami takimi jak :

–

zmianami dokonującymi się w obrębie sił wytwórczych,

–

postęp nowożytnej nauki,

–

rozwój cywilizacyjny.

Zmiany   te   wynikają   z   rewolucji   przemysłowych,   energetycznych,   transporti   i   łączności, 
które doprowadziły do wykształcenia rynku globalnego oraz do powstania ogólnoświatowej 
sieci   informacyjno   –   komunikacyjnej.   Globalizacja   miała   największy   wpływ   na 
internacjonalizację sfery społecznej świata chociaż trzeba wspomnieć o innych czynnikach 
powodujących te tendencje internacjonalizacji. 

Przyczyny internacjonalizacji polityki społecznej :

1. Rosnąca   ranga   i   liczba   problemów   społecznych   objętych   zakresem   polityki 

społecznej   każdego   państwa,   tj.   narodowej   polityki   społecznej.   Państwo   ma 
wypełniać   funkcję   opiekuńcze   w   stosunku   do   ludności.   Każde   państwo   jest 
odpowiedzialne za ogólną jakość życia różnych zagrożeń i różnorodnych patologii. 
Każde państwo jest zobowiązane do prowadzenia polityki społecznej. Wzorce tej 
polityki   wiele   państw   czerpie   z   doświadczeń   innych   krajów   co   powoduje,   że 
następuje   stopniowe   upodabnianie   się   polityki   społecznej   różnych   krajów, 
upodabnianie   modeli   polityki   społecznej.   Większość   państw   łączy   coraz   więcej 
podobnych wyzwań, problemów, które trzeba rozwiązać poprzez politykę społeczną.

Polityka społeczna wielu państw musi się koncentrować na :

–

zwalczaniu bezrobocia,

–

problemach demograficznych,

–

problemach eskalacji patologii społecznych (marginalizacja, ubóstwo)

Aby   rozwiazać   te   problemy   sięga   się   po   wzorce   zagraniczne   w   celu   rozwiązania   tych 
patologii   u   siebie.   To   z   kolei   prowadzi   do   konwergencji   polityki   społecznej   w   różnych 
krajach.

2.

Szybkie   rozszerzanie   się   podmiotowego   i   przedmiotowego   zakresu   stosunków 

międzynarodowych. Rośnie bowiem intensywność współpracy międzynarodowej w 
wielu   dziedzinach   a   współpraca   ta   dotyczy   także   szczebla   pozapaństwowego 
(pozarządowego).

Współpraca międzynarodowa odbywa się w sferze nie tylko ekonomicznej, politycznej czy 
militarnej ale dotyczy również sfery kultury, nauki i techniki, spraw socjalnych, lansowania 
wzorców konsumpcji, ruchów społecznych. 
W   wyniku   tej   współpracy   występuje   uspołecznianie   i   internacjonalizacja   pewnych 
rozwiązań stosowanych w sferze społecznej poszczególnych krajów.
W wyniku tej współpracy obserwuje się wzrost liczby wypracowanych umów, konwencji, 
strategii oraz powstania nowych organizacji międzynarodowych działających w sferze MPS.

3. Pojawienie się wielu ważnych, kluczowych tzw. kwestii społecznych. Kwestie te w 

przeszłości   miały   charakter   narodowy,   wewnątrzpaństwowy   np.,   gospodarowanie 
zasobami naturalnymi w danym kraju, problemy demograficzne, sprawy wyżywienia 
i   wiele   innych.   Obecnie   wiele   z   tych   kwestii   narodowych   nabrało   już   wymiaru 
globalnego i wymaga zgodnej współpracy wszystkich krajów świata.

Potrzeba rozwiązywania kwestii globalnych wzmaga presję na rozwój MPS. Historycznie 
rzecz biorąc najwcześniej pojawiła się potrzeba ponadnarodowych regulacji i rozwiązań w 
takich dziedzinach jak :

–

funkcjonowanie służb pocztowych i meteorologicznych,

–

przeciwdziałanie epidemiom, 

–

koordynacja transportu lądowego, morskiego i lotniczego,

–

kontrola międzynarodowych ruchów migracyjnych,

–

zapobieganie handlowi narkotykami, kobietami, dziećmi, narządami ludzkimi.

Współcześnie zaliczamy również kwestie eksploatacji kosmosu i dna mórz, zastosowania 
energii jadrowej, ochrony środowiska naturalnego.

Z uwagi na poważne skutki w/w kwestii ich rozpatrywanie i rozwiazywanie włącznie w 
wymiarze   międzynarodowym   byłoby   bezzasadne.   Wszystkie   te   kwestie   mają   charakter 
globalny,   a   ich   rozwiazywanie   w   skali   globalnej   wymaga   współpracy   międzynarodowej 
gdyż wiele z tych kwestii wykracza poza granice finansowe tych krajów by je rozwiązać.

Rozwiązywanie   tych   kwestii   wymaga   wymiany   współczesnych   doświadczeń   i   wyboru 
najbardziej  optymalnych metod tzw.  sprawdzonych praktyk,  wymaga  koordynacji akcji, 
pomocy   technicznej,   morlano-prawny   nacisk   opinii   publicznej,   presje   prawno   – 
międzynarodowe. 
Problemy globalne wpływają na kształt i internacjonalizację MPS.

Globalizacja   stanowi   kolejny   etap   w   procesie   umiędzynarodawiania   gospodarek 

światowych. Procesy globalizacji spowodowane są wieloma czynnikami.

Czynniki 

I. zewnętrzne

    II. wewnętrzne

a) czynniki polityczno – prawne

a) czynniki kosztowe

b) czynniki rynkowe

b) czynniki konkurencyjne

Dla MPS szczególne znaczenie ma I grupa czynników (zewnętrzne) :

Ad a) Zaliczamy do nich :

➢

integrację ekonomiczną wielkich obszarów i powstanie bloków gospodarczych,

➢

liberalizacja   i   deregulacja   handlu   światowego,   znoszenie   barier   taryfowych   i 
pozataryfowych ograniczających wymianę dóbr i usług,

➢

prywatyzacja w krajach w których dominowała własność państwowa,

➢

otwarcie na świat byłych gospodarek post – komunistycznych,

➢

malejący poziom i zakres kontroli rządowej,

➢

malejąca   rola   rządów   jako   producentów   i   konsumentów   co   spowodowane   jest 
m.in.:
- wzrostem znaczenia i siły oddziaływania KTN na politykę p[oszczególnych rządów,
-   dereglamentacja   w   sferze   telekomunikacji   i   finansów   ułatwiająca   wymianę 
informacji i otwarcie rynków finansowych,
-   wprowadzanie   porównywalnych   w   skali   światowej   standardów   technicznych   i 
standardów jakościowych,
- ujednolicanie niektórych regulacji marketingowych.

Ad b) Zaliczamy tu :

➢

zmniejszenie różnic w rozwoju gospodarczym wielu krajów,

➢

upodabnianie się stylów życia ludzi z różnych krajów świata,

➢

wzrost dochodów w przeliczeniu na mieszkańca w krajach uprzemysłowionych,

➢

postępujący wzrost siły nabywczej ludności w róznych regionach świata,

➢

konwergencja popytu, tzw. kalifornizacja potrzeb,

➢

pojawienie się marek lokalnych,

➢

rozwój transferalnego marketingu,

➢

doskonalenie środków transportu,

➢

organizacje działąjące jako klienci globalni,

➢

wzrost regionalnych i globalnych sieci dystrybucji,

➢

oddziaływanie postępu technicznego i technologicznego,

➢

czynnikiem rynkowym jest istnienie krajów wiodących.

Wpływ procesów globalizacji na PS na świecie

Wpływ jest raczej negatywny, istnieją pewne symptomy pozytywne, ale generalnie 

globalizacja  negatywnie  wpływa  na  sferę  społeczną  na  świecie. Znawcy  tego  problemu 
uważają,  ze globalizacja ogranicza  autonomię  państwa  w zakresie prowadzenia polityki 
zatrudnienia i polityki wzrostu gospodarczego. Ponadto mówi się, że globalizacja utrudnia 
państwom   narodowym   obronę   obywateli   przed   ubóstwem,   a   zwłaszcza   powoduje 
uzależnienie pracujących od pracodawcy w dziedzinie zatrudnienia i płac. 

Uważa się, ze globalizacja najwięcej zmian poczyniła w sferze zatrudnienia na świecie. 
Polityka zatrudnienia stała się marginalna czego efektem jest wysoka stopa bezrobocia. 

Na ograniczenie w sferze opieki socjalnej państwa ma wpływ kilka czynników :

1. otwarty   charakter   gospodarek   narodowych   wynikający   z   procesów   globalizacji 

ogranicza stosowanie tzw. keynsowskich metod ożywiania gospodarki tj. tych, które 
zorientowane   są   na   wzrost   popytu   wewnętrznego,   czemu   z   kolei   towarzyszą 
działania   w   sferze   aktywnej   PS.   Realizowanie   obecnie   recept   keynsowskich   w 
polityce gospodarczej i społecznej w celu wzrostu popytu globalnego doprowadziło 
do   wzrostu   deficytów   budżetowych,   czyli  do  zjawiska   wysoce   niekorzystnego   od 
strony ekonomicznej. 

2. W   wyniku   procesów   globalizacyjnych   następuje   osłabienie   państwa   narodowego, 

rozrywanie   jego   suwerenności   zwłaszcza,   ze   nagminnymi   są   przypadki 
dominowania w procesie decyzyjnym KTN-ów.

Ograniczenie   suwerenności   państwa   narodowego   narusza   samą   konstrukcję   państwa 
opiekuńczego,   ale   również   jego   funkcje   redystrybucyjne.   Panuje   pogląd,   że   tylko   silne 
państwo   narodowe   z   rozwiniętym   poczuciem   tożsamości   i   solidarności   jest   zdolne   do 
prowadzenia rozwiniętej PS, która w warunkach globalizacji jest ograniczona.

3. Uważa się, ze procesy globalizacyjne ograniczają wpływy budżetowe do budżetów 

narodowych, z których to finansowana jest PS. Globalny kapitał ma tendencję do 
omijania krajów, w których dzialność gospodarcza jest wysoko opodatkowana, a 
siła robocza mocno chroniona. W związku z tym nasila się na świecie konkurencja 
fiskalna i światowa, presja na obniżanie podatków.

Przyczyną   spadków   dochodów   budżetowych   jest   nie   tylko   tendencja   do   obniżania 
podatków   w   wielu   krajach,   ponadto   na   obniżenie   tych   dochodów   podatkowych   mają 
kłopoty   z   dokłądnym   ustaleniem   miejsc   w   których   powstają   zobowiązania   podatkowe, 
ruchliwych   międzynarodowych   kapitałów,   wynikają   z   niemożności   rozpoznania   osób 
migrujacych, które mają obowiązki podatkowe w miejscu swego pochodzenia.

Sytuację   w   tej   dziedzinie   komplikuje   funkcjonowanie   rajów   podatkowych,   np.   Karaiby, 
Szwajcaria, Lichtenstein. Obok rajów podatkowych zaniżanie progów podatkowych przez 
KTN-y poprzez stosowanie cen transferowych.

Globalizacja gospodarki otwiera luki podatkowe dla najbogatszych, którzy unikają danin 
podatkowych. 

Poważne   skutki   dla   polityki   społecznej   wynikają   z   konkurencji   na   rynku   światowym. 
Skłania   ona   do   redukowania   wysokich   podatków,   kosztów   produkcji,   ograniczanie 
świadczeń socjalnych.

Rynek   globalny   preferuje   tych,   którzy   zmniejszają   koszty   produkcji   (co   następuje   w 
dwojaki sposób):

a) poprzez zmniejszenie zapotrzebowania na siłę roboczą np. dzięki nowym technologiom, 
automatyzacji etc.

b) poprzez korzystanie z taniej siły roboczej tj. dumping socjalny.

Dążenie   do   uzyskania   przewagi   konkurencyjnej   skłania   do   redukowania   wynagrodzeń, 
poszukiwania w innych krajach niższych płac, poszukiwania krajów w których obowiązują 
bardzo korzystne, pozapłacowe koszty pracy. 

Procesy globalizacji wygenerowały szereg kwestii społecznych  o charakterze globalnym i 
skutkach globalnych, które można rozwiązać poprzez MPS z uwagi na ogromne koszty, 
które trzeba ponieść by usunąć pewne patologie  z życia społecznego na świecie. 

Kwestie globalne na świecie

Kwestia społeczna  --> to różnorodne potrzeby podstawowe oraz problemy ludzi, których 
zaspokajania lub rozwiazywania oczekuje się od władzy publicznej lub innej władzy w imię 
powszechnego   akceptowania   pewnych   istotnych   wartości   humanistycznych,   etycznych, 
moralnych   i   innych   więc   wartości   zapewniających   współżycie   ludzi,   sprawiedliwość 
społeczną, warunkujących spokój społeczny i możliwość rozwoju cywilizacyjnego.

Kwestia społeczna jest z reguły wyrażona za pomocą perioratywnych określeń takich jak :

–

asymetria,

–

dysfunkcjonalność,

–

zagrożenie, 

–

nierówność,

–

niezgodność,

–

sprzeczność,

–

zawodnosć,

–

niewydolność.

Kwestie społeczne powstają w wyniku nierówności, sprzeczności i rozbieżnościinteresów i 
aspiracji, które dzielą i różnicują społeczeństwa na elity i grupy zmarginalizowane trwale 
lub częściowo.

Kwestie społeczne mogą mieć różny wymair począwszy od lokalnegpo poprzez narodowy, 
a skończywszy na wymiarze globalnym.

Kwestie globalne charakterysują się 3 głównymi cechami :

1. globalny   zasięg   co   oznacza,   że   dotyczą   one   całej   ludzkości,   ma   charakter 

ponadpaństwowy   i  ponadkontynentalny   oraz   w  mniejszym   lub  większym   stopniu 
oddziaływuje na rozwój wszystkich społeczeństw na planecie.

2. Globalizm zagrożeń co oznacza, ze kwestie te są szczególnie istotne z perspektywy 

gatunku ludzkiego oraz, ze wywołują wiele niebezpiecznych zakłóceń, których brak 
rozwiązania moze zagrozić przetrwaniu ludzkosci.

3. Wszystkie   kwestie   globalne   wymagają   globalnych   rozwiazań   co   oznacza,   że 

przezwyciężenie   tych   kwestii   wymaga   ścisłego   i   szerokiego   współdziałania   całej 
społeczności międzynarodowej.

Pierwszą organizacją międzynarodową, która podjęła problem kwestii globalnych był Klub 
Rzymski, który istnieje od 1968 roku i skupia około 100 wybitnych naukowców, polityków, 
biznesmenów   z   ponad   40   krajów   świata.   Klub   ten   prowadzi   różnego   rodzaju   studia   i 
badania   polegające   na   teoretycznym   i   wielodyscyplinarnym   rozpoznawaniu   problemów 
globalnych   oraz   poszukiwaniu   dlań   rozwiązań.   Klub   istnieje   by   uświadamiać   narodom 
świata   grożące   niebezpieczeństwa   zwiazane   z   rozwojem   cywilizacyjnym.   Co   rok 
publikowane są raporty Klubu Rzymskiego. Najgłośniejszym był pierwszy raport " Granice 
wzrostu" z 1972 roku, a w 1974 roku "Ludzkość w punkcie zwrotnym".

Raporty   Klubu   Rzymskiego   stały   się   inspiracją   dla   przeprowadzenia   klasyfikacji   / 
systematyki problemów globalnych. 

Podstawowe kwestie globalne na świecie :

1. wyczerpywanie nieodnawialnych zasobów naturalnych,

2. globalne ocieplenie, dziura ozonowa, efekt cieplarniany,

3. skażenie środowiska naturalnego,

4. utrata różnorodności biologicznej,

5. wprowadzenie modyfikowanych genetycznie organizmów (GMO) o niesprawdzonym 

bezpieczeństwie i dla ludzi i dla zwierząt,

6. kwestie demograficzne, w ramach których mamy subkwestie :

- problem przeludnienia świata,

- bezrobocie,

- nędza, ubóstwo,

7. pogłębiające się rozwarstwienie się między Północą a Południem,

8. pogarszająca się kwestia systemów opieki zdrowotnej,

9. zadłużenie międzynarodowe,

10.kwestia związana z bronią masowego rażenia,

11.kwestia terroryzmu, wojen, konfliktów zbrojnych,

12.kwestia przestępczości międzynarodowych.