background image

Prawo rynku kapitałowego 

dr Aleksander Werner 

Katedra Prawa Administracyjnego i 

Finansowego Przedsiębiorstw SGH 

background image

rynek finansowy - podział 

•  Rynek pieniężny 
•  Rynek kapitałowy 
•  Rynek kredytowy 

background image

Rynek pieniężny 

•  Istotą tego rynku jest obrót instrumentami, których termin płatności 

(zapadalności) nie przekracza jednego roku 

•  Obrót dotyczy gotówki, pieniądza na rachunkach bankowych, a vista 

oraz rachunkach terminowych (jeżeli terminy lokat nie przekraczają 

jednego roku) i krótkoterminowych papierów wartościowych 

•  Rynek pieniężny nie jest rynkiem jednolitym, ponieważ tworzą go różne 

produkty (rynek depozytów bankowych, na którym banki lokują i 

przyjmują pieniądze, rynek krótkoterminowych papierów 

wartościowych) 

•  Uwzględniając wielkość obrotów, to podstawę rynku pieniężnego 

tworzą przede wszystkim bony skarbowe emitowane przez Ministra 

Finansów, a następnie lokaty pieniężne na rynku międzybankowym, 

rynek weksli handlowych i czeków oraz rozwijający się rynek bonów 

depozytowych emitowanych przez banki. 

background image

Rynek pieniężny 

•  duża płynność 
•  instrumenty finansowe mają co do zasady charakter 

wierzycielski 

•  celem jest zapewnienie płynności podmiotów gospodarczych 
•  Instrumenty na rynku pieniężnym: 

–  bazowe – reprezentują zobowiązania pożyczkodawcy do spłaty 

pożyczonej kwoty w terminie wygaśnięcia umowy (w tym 

ewentualne odsetki), 

–  powiązane z instrumentami bazowymi – nie nakładają 

bezpośrednio zobowiązań spłaty na emitenta 

background image

Rynek pieniężny  

- rodzaje instrumentów 

 

•  BAZOWE 

–  weksle skarbowe (bony skarbowe) – pożyczki zaciągane przez rząd, 
–  certyfikaty depozytowe – pożyczki zaciągane przez banki, 
–  bony komercyjne – jako pożyczki zaciągane przez przedsiębiorstwa 

lub (czasem) banki 

–  weksle handlowe (ciągnione) – jako pożyczki zaciągane przez 

przedsiębiorstwa 

•  POWIĄZANE 

–  transakcje repo (zwrotnego zakupu) służące do zaciągania pożyczek 

krótkoterminowych pod zastaw innych instrumentów 

–  kontrakty terminowe futures 
–  kontrakty na przyszłą stopę procentową – używane w transakcjach 

natychmiastowych oraz na przyszłą stopę procentową 

background image

Krótkoterminowe papiery dłużne 

KPD 

podstawy prawne

 

1.  Kodeks cywilny 
2.  Prawo bankowe 
3.  Prawo wekslowe 
4.  Ustawa o obligacjach (90% przypadków): 

– 

Możliwość inwestowania w tego typu papiery przez 

ubezpieczycieli i fundusze inwestycyjne bez ograniczeń 

– 

Brak obciążeń podatkowych (podatek od czynności 

cywilnoprawnych) 

– 

Liberalizacja regulacji prawnych obligacji nowelizacja z 

roku 2001 (zabezpieczenia fakultatywne, 

sprawozdawczość) 

background image

Rodzaje KPD 

•  typu dyskontowego - sprzedawane poniżej 

wartości nominalnej; na koniec okresu 
inwestycji emitent wykupuje je, płacąc 
kwotę równą wartości nominalnej, która 
zawiera zwrot kapitału i odsetek. 

•  typu kuponowego - w dniu wykupu 

inwestor otrzymuje nie tylko wartość 
nominalną, ale również kupon odsetkowy 

background image

Rynek kapitałowy 

•  przedmiotem obrotu jest „kapitał” o terminie zwrotu w 

zasadzie przekraczającym 1 rok, obejmujący m.in. rynek 

średnio i długoterminowych papierów wartościowych 

oraz średnio- i długoterminowych kredytów 

•  Rynek kapitałowy jest elementem rynku finansowego 
•  Na rynku tym podejmowane są decyzje finansowe 

uczestników rynku, do których należą przedsiębiorstwa, 

instytucje finansowe oraz osoby fizyczne 

•  Zadaniem rynku kapitałowego jest przekształcenie 

wolnych środków pieniężnych w inwestycje 

•  służy finansowaniu prywatnych i państwowych potrzeb 

inwestycyjnych 

background image

Rynek kapitałowy - podział 

•  Rynek papierów wartościowych, 
•  Rynek hipoteczny (hipoteka na grunty i 

budynki), 

•  Rynek długoterminowych pożyczek 

bankowych 

background image

Pojęcie papieru wartościowego 

•  Papierem wartościowym jest dokument, który inkorporuje 

określone prawo cywilne w ten sposób, że 
rozporządzanie prawem z dokumentu następuje przez 
rozporządzenie dokumentem (prawo podąża za 
dokumentem) 

•  Posiadanie i okazanie dokumentu jest niezbędną i 

podstawową przesłanką wykonywania inkorporowanego 
w nim prawa (dokument podąża za prawem) 

Papiery wartościowe 

background image

Legalna definicja papieru 

wartościowego 

!!! BRAK TAKOWEJ !!! 

•  Art. 921

6

 k.c. – wskazuje, że podstawowym kryterium pozwalającym 

odróżnić papiery wartościowe od innych dokumentów jest szczególny 

nierozerwalny związek pomiędzy dokumentem a prawem, którego on 

dotyczy, dający posiadaczowi dokumentu legitymację formalną do 

dochodzenia prawa z papieru wartościowego oraz wprowadzający 

domniemanie, że jest ona także legitymowany materialnie (osoba, 

która utraciła dokument jest pozbawiona możliwości dochodzenia 

prawa oznaczonego w dokumencie)  

 

Jeżeli zobowiązanie wynika z wystawionego papieru wartościowego, dłużnik 

jest obowiązany do świadczenia za zwrotem dokumentu albo udostępnieniem 

go  dłużnikowi  celem  pozbawienia  dokumentu  jego  mocy  prawnej  w  sposób 

zwyczajowo przyjęty

  

Papiery wartościowe 

background image

papier wartościowy a dokument dowodowy 

dokument dowodowy: 

•  stanowi wyłącznie dowód powstania, istnienia, treści lub 

ustania stosunku prawnego 

•  umożliwia przeprowadzenie dowodu przysługującego 

prawa 

•  źródłem powstania prawa nie jest sporządzenie 

dokumentu (nawet przy formie ad solemnitatem bądź ad 

probationem)  

•  podąża za uprawnieniem jedynie jako środek dowodowy 

papiery wartościowe: 

•  obrót dokumentem jest tożsamy z obrotem prawem 

Papiery wartościowe 

background image

zasada

  

numerus clausus papierów wartościowych

  

 dopuszczalność wystawiania papierów 

wartościowych wyłącznie, gdy zezwala 

na to wyraźny przepis prawa 

Papiery wartościowe 

background image

Rodzaje papierów wartościowych 

Kryterium 1:  

przedmiot inkorporowanych praw w dokumencie 

1.  opiewające na wierzytelności (weksle, czeki, obligacje, listy 

zastawne) 

2.  towarowe ― uprawniają do rozporządzania towarami 

powierzonymi pieczy wystawcy dokumentu (konosamenty, dowody 
składowe) 

3.  udziałowe (akcje) 

Papiery wartościowe 

background image

Kryterium 2: 

sposób określenia w dokumencie osoby uprawnionej 

oraz przenoszenia praw z papieru wartościowego 

•  imienne ― legitymują jako uprawnionego wyłącznie osobę imiennie 

wymienioną w treści dokumentu ― przenoszenie w drodze przelewu i 

wydanie dokumentu 

•  na zlecenie ― legitymują jako uprawnionego osobę imiennie wymienioną 

w dokumencie lub osoby, na które uprawnienia z dokumentu zostaną 

przeniesione w drodze indosu ― Indos jest pisemnym oświadczeniem 

umieszczonym na papierze wartościowym na zlecenie i zawierającym co 

najmniej podpis zbywcy, oznaczającym przeniesienie praw na inną osobę 

― do przeniesienia praw z dokumentu potrzebne jest jego wydanie oraz 

istnienie nieprzerwanego szeregu indosów  

•  na okaziciela ― legitymują jako uprawnionego każdą osobę, która 

przedstawia dokument jego wystawcy ― przeniesienie praw z dokumentu 

na okaziciela następuje przez przeniesienie własności dokumentu i 

wymaga jego wydania 

Papiery wartościowe 

Rodzaje papierów wartościowych 

background image

funkcja papierów wartościowych 

 

można wyróżnić następujące papiery wartościowe: 

- kapitałowe (np. obligacje), 
- obrotu płatniczego i kredytowego (np. czeki) 
- obrotu towarowego (np. konosamenty morskie) 
- udziałowe (np. certyfikaty inwestycyjne, akcje, papiery wartościowe inkorporujące 
prawa majątkowe tożsame z prawami wynikającymi z akcji, np. prawa do akcji, a 
więc papiery wartościowe występujące w publicznym obrocie jako substytut akcji 
przy emisji nowych akcji od czasu przydziału akcji do czasu zarejestrowania akcji w 
depozycie papierów wartościowych), 
- rzeczowe (warranty towarowe).  

background image

zakres emisji 

Można wyróżnić następujące papiery 
wartościowe: 
- masowe (np. certyfikaty inwestycyjne, akcje 
obligacje), 
- jednostkowe (np. weksle, czeki)  

background image

po co nam ta regulacja? 

inwestor 

konsument 

ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów 
finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych

 

artykuł: 

background image

Filozofia publicznego obrotu 

sankcje karne  

i administracyjne 

rynek 

regulowany 

nadzór 

instytucjonalny  

KNF 

licencjonowa- 

nie uczestników 

rynku 

sankcje karne  

i administracyjne 

ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów 
finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych

 

artykuł: 

background image

eliminacja asymetrii informacji – 

– transparentność rynku 

 ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania 

instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych

 

artykuł: 

                                CEL: 

•  zapewnienie równego dostępu do informacji 

dotyczących znaczących akcjonariuszy spółek 
publicznych 

•  zapewnienie równego dostępu do informacji 

dotyczących zmian w akcjonariacie, które mogą 
mieć wpływ na podejmowanie decyzji 
inwestycyjnych 

•  ochrona akcjonariuszy mniejszościowych 

background image

Najważniejszymi cechami publicznego obrotu są:  

dematerializacja obrotu (zdematerializowana forma papierów 
wartościowych w publicznym obrocie, rejestracja w Krajowym Depozycie 
Papierów Wartościowych, obrót elektroniczny – papiery wartościowe nie 
mają formy dokumentu, a obrót opiera się na zapisach elektronicznych w 
odpowiednich rejestrach papierów wartościowych), 

koncentracja obrotu (koncentracja popytu i podaży, rynek regulowany, 
płynność), 

zapewnienie równego dostępu do pełnej i rzetelnej informacji (wymogi 
informacyjne początkowe poprzez prospekt emisyjny, wymogi informacyjne 
ciągłe poprzez obowiązki raportowania - raporty bieżące i okresowe), 

silny nadzór nad rynkiem (licencjonowanie uczestników instytucjonalnych, 
regulowanie, nadzór).  

background image

ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów 
finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych

 

artykuł: 

3 ust. 1 i 2 

Publiczne proponowanie nabycia  

papierów wartościowych  

 

proponowanie odpłatnego nabycia papierów wartościowych w 

dowolnej formie i w dowolny sposób,  

jeżeli propozycja jest skierowana do co najmniej 100 osób lub 

do nieoznaczonego adresata 

  

Publiczne proponowanie nabycia papierów 

wartościowych może być dokonywane  

wyłącznie w drodze oferty publicznej  

background image

ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów 
finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych

 

artykuł: 

3 ust. 3

 

Oferta publiczna

 

Ofertą publiczną jest  
•  udostępnianie co najmniej 100 osobom lub nieoznaczonemu 

adresatowi,  

•  w dowolnej formie i w dowolny sposób,  
•  informacji o papierach wartościowych i warunkach 

dotyczących ich nabycia,  

•  stanowiących dostateczną podstawę do podjęcia decyzji o 

odpłatnym nabyciu tych papierów wartościowych  

background image

  przestępstwo z art. 99 

 P

ubliczne proponowanie nabycia papierów 

wartościowych bez wymaganego ustawą 
zatwierdzenia prospektu emisyjnego, złożenia 
zawiadomienia obejmującego memorandum 
informacyjne albo udostępnienia takiego 
dokumentu do publicznej wiadomości lub do 
wiadomości zainteresowanych inwestorów, 
podlega: 

• 

grzywnie do 1.000.000 zł albo 

• 

karze pozbawienia wolności do lat 2, 

• 

 albo obu tym karom łącznie  

Tej samej karze podlega, kto proponuje publicznie nabycie 
papierów wartościowych objętych memorandum 
informacyjnym dotyczącym oferty publicznej, przed upływem 
terminu do zgłoszenia przez Komisję sprzeciwu dotyczącego 
w/w zawiadomienia albo mimo zgłoszenia takiego 
sprzeciwu.  

W wypadku mniejszej wagi sprawca w/w czynu podlega 
grzywnie do 250.000 zł

 

 

ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów 
finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych

 

artykuł: 

99 

background image

Papierami wartościowymi są: 
•  akcje 
•  PDA 
•  kwity depozytowe 
•  obligacje 
•  listy zastawne 
•  certyfikaty inwestycyjne 
•  warranty subskrypcyjne 
•  inne papiery wartościowe wyemitowane na podstawie 

właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego 

co to jest papier wartościowy? 

background image

Przepisów ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania 
instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu 
oraz o spółkach publicznych nie stosuje się do: 

•  weksli i czeków w rozumieniu przepisów prawa wekslowego i czekowego; 
•  bankowych papierów wartościowych w rozumieniu ustawy Prawo bankowe 

oraz innych papierów wartościowych o charakterze nieudziałowym, 
stanowiących potwierdzenie przyjęcia środków pieniężnych do depozytu i 
objętych systemem gwarantowania depozytów, emitowanych w sposób ciągły 
lub powtarzający się przez instytucję kredytową, które nie są 
podporządkowane, zamienne lub wymienne, nie inkorporują prawa do 
subskrybowania lub nabycia innego rodzaju papierów wartościowych oraz nie 
stanowią podstawy dla papierów wartościowych w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. b 
ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi

•  papierów wartościowych będących instrumentami rynku pieniężnego w 

rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi

background image

Akcja 

•  udział (ułamek) w kapitale zakładowym, 
•  ogół praw i obowiązków akcjonariusza, wynikający z jego uczestnictwa 

w spółce,  

•  papier wartościowy – zgodnie z 328 k.s.h. jest to dokument formalny 

(zmaterializowany) inkorporujący ogół praw udziałowych akcjonariusza 

•  na tradycyjny dokument akcyjny składa się tzw. płaszcz akcji będący 

właściwym papierem wartościowym (i zawierającym elementy, o których 

mówi art. 328 k.s.h.) oraz tzw. arkusz dywidendowy (zawiera kupony 

dywidendowe, które uprawniają posiadacza akcji do otrzymywania 

dywidendy i mogą być samodzielnym przedmiotem obrotu) 

•  dokumenty akcji na okaziciela nie mogą być wydawane przed pełną 

wpłatą, a na dowód częściowej wpłaty należy wydać imienne 

świadectwo tymczasowe - dokumenty akcji imiennych mogą być 

wydawane przed pełną wpłatą - dokumenty akcji i świadectw 

tymczasowych wydane przed zarejestrowaniem podwyższenia kapitału 

zakładowego są nieważne 

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

prawo do akcji (PDA) 

papier wartościowy, z którego wynika uprawnienie do 

otrzymania akcji nowej emisji spółki publicznej 

zarejestrowanie akcji w depozycie papierów 

wartościowych prowadzonym przez KDPW 

uprawomocnienie się postanowienia 
sądu rejestrowego odmawiającego wpisu 
 o podwyższeniu kapitału zakładowego 

czas 

przydział akcji 

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

Źródło: http://www.gpw.com.pl/gpw.asp?cel=edukacja&k=82&i=/papiery_wart/pda 

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

schemat emisji kwitów depozytowych 

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

obligacje ― istota 

•  emitent stwierdza, że jest dłużnikiem 

właściciela obligacji (obligatariusza) i 
zobowiązuje się wobec niego do spełnienia 
określonego świadczenia 

•  świadczenie może mieć charakter pieniężny lub 

niepieniężny 

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

Obligacje – ograniczenia 

podmiotowe 

Obligacje mogą emitować:  
•  podmioty prowadzące działalność gospodarczą, posiadające osobowość 

prawną, a także spółki komandytowo-akcyjne,  

•  gminy, powiaty, województwa, (jednostki samorządu terytorialnego), a także 

związki tych jednostek oraz miasto stołeczne Warszawa,  

•  inne podmioty posiadające osobowość prawną, upoważnione do emisji 

obligacji na podstawie innych ustaw,  

•  instytucje finansowe, których członkiem jest Rzeczpospolita Polska lub 

Narodowy Bank Polski, lub przynajmniej jedno z państw należących do 

Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), lub bank 

centralny takiego państwa, lub instytucje, z którymi Rzeczpospolita Polska 

zawarła umowy regulujące działalność takich instytucji na terenie 

Rzeczypospolitej Polskiej i zawierające stosowne postanowienia dotyczące 

emisji obligacji 

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

obligacje niepieniężne – zamienne 

•  obligacje uprawniające do objęcia akcji 

emitowanych przez spółkę w zamian za te 
obligacje  

•  prawo obligatariusza do uzyskania od 

emitenta, w zamian za te obligacje, 
określonej ilości jego akcji, a jeśli z tego 
nie skorzysta - prawo żądania od emitenta 
odpowiedniego świadczenia pieniężnego  

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

obligacje niepieniężne - z prawem 

pierwszeństwa  

•  obligatariuszy oprócz innych świadczeń 

(najczęściej pieniężnych) do 
subskrybowania akcji spółki z 
pierwszeństwem przed jej akcjonariuszami  

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

obligacje niepieniężne - 

przychodowe 

 Emitent przyznaje obligatariuszowi prawo do 

zaspokojenia swoich roszczeń z 

pierwszeństwem przed innymi jego 

wierzycielami:  

1) z całości albo części przychodów lub z całości 

albo części majątku przedsięwzięć, które zostały 

sfinansowane ze środków uzyskanych z emisji 

obligacji lub  

2) z całości albo z części przychodów z innych 

przedsięwzięć określonych przez emitenta  

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

obligacje niepieniężne - 

przychodowe 

•  wszystkie przychody z przedsięwzięcia powinny 

wpływać na rachunek bankowy przeznaczony 

wyłącznie do gromadzenia i dokonywania wypłat 

obligatariuszom (art. 23b ust. 1), 

•  emitent nie może dokonywać wypłat z tego 

rachunku na zaspokojenie innych celów (art. 23b 

ust. 2), poza kwotą przewyższającą realizację 

roszczeń obligatariuszy (art. 23b ust. 3) 

•  naruszenie powyższych obowiązków i zakazów 

zagrożone jest odpowiedzialnością karną  

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

obligacje niepieniężne – przychodowe – 

ograniczenia podmiotowe 

•  zakres podmiotowy emitentów obligacji przychodowych 

jest ograniczony ściśle do podmiotów wymienionych 

•  jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i miasto 

stołeczne Warszawa, a także spółki akcyjne i spółki z 
o.o. działające w zakresie użyteczności publicznej i 
zaspokajania społecznych potrzeb lokalnych oraz 
koncesjonariusz jeżeli spełniają warunki wymienione w 
art. 23a ust. 2   

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

listy zastawne ― istota 

•  papiery wartościowe emitowane przez banki 

hipoteczne 

•  podstawę emisji stanowią wierzytelności 

banku hipotecznego zabezpieczone 
hipotekami lub wierzytelności banku 
hipotecznego z tytułów wskazanych w 
odrębnych przepisach 

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

certyfikaty inwestycyjne ― istota 

•  papiery wartościowe emitowane przez fundusze 

inwestycyjne zamknięte 

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

Ograniczanie ryzyka niedojścia 

emisji papierów wartościowych 

do skutku 

background image

Ograniczanie ryzyka niedojścia 

emisji do skutku - obligacje 

•  Emitent może określić w warunkach emisji 

minimalną liczbę obligacji, których 

subskrybowanie jest wymagane dla dojścia 

emisji do skutku (próg emisji), a gdy emitent jest 

spółką akcyjną albo spółką z ograniczoną 

odpowiedzialnością, próg ten określa także w 

uchwale o emisji obligacji 

•  Jeżeli w terminie wyznaczonym do zapisywania 

się na obligacje nie zostanie subskrybowana co 

najmniej taka liczba obligacji, która spowoduje 

osiągnięcie progu emisji, uważa się, że emisja 

nie doszła do skutku  

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

•  Uchwała o emisji może określać minimalną lub 

maksymalną wysokość podwyższenia kapitału 

zakładowego.  

•  W takim przypadku emisja dochodzi do skutku z chwilą 

objęcia przez akcjonariuszy takiej liczby akcji, których 

łączna wartość nominalna jest równa co najmniej 

minimalnej wysokości podwyższanego kapitału 

zakładowego oraz złożenia przez zarząd, przed 

zgłoszeniem spółki do rejestru, oświadczenia w formie 

aktu notarialnego o wysokości objętego kapitału 

zakładowego.  

•  Wysokość objętego kapitału powinna mieścić się w 

określonych przez statut granicach 

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

Ograniczanie ryzyka niedojścia emisji 

do skutku - akcje - emisja widełkowa 

background image

Inne sposoby - akcje 

•  indywidualna umowa o objęcie akcji nowej 

emisji  

•  umowa underwritingu - subemisja 

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

Subemisja - rodzaje 

- subemisja usługowa oraz 

- subemisja inwestycja 

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

Subemisja inwestycyjna 

•  umowa, w której subemitent inwestycyjny zobowiązuje 

się do nabycia, na własny rachunek, całości lub części 

papierów wartościowych oferowanych w obrocie 

pierwotnym lub w pierwszej ofercie publicznej, na które 

nie złożono zapisów w terminie ich przyjmowania 

•  zobowiązaniem emitenta jest z reguły zapłata 

określonego wynagrodzenia, na które składają się 

zwykle dwa elementy: prowizja za gotowość do 

wykonania zobowiązania oraz prowizja za wykonanie 

zobowiązania  

•  formalnie wymagane upoważnienie w uchwale podjętej 

przez walne zgromadzenie spółki akcyjnej do zawarcia 

takiej umowy (bezwzględna większość głosów) 

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

•  subemitentem inwestycyjnym mogą być 

wyłącznie: firma inwestycyjna, fundusz 

inwestycyjny, otwarty fundusz emerytalny, bank, 

zakład ubezpieczeń, polska lub zagraniczna 

instytucja finansowa mająca siedzibę w państwie 

należącym do OECD lub w państwie 

członkowskim lub konsorcjum tych podmiotów  

•  ograniczenia podmiotowe co do osób mogących 

być subemitentem inwestycyjnym nie 

obowiązują w przypadku, gdy subemisja 

wykonana jest w ramach subskrypcji nie będącej 

ofertą publiczną  

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

Subemisja inwestycyjna – 

ograniczenia podmiotowe 

background image

Subemisja usługowa  

•  umowa, przez którą subemitent usługowy 

zobowiązuje się wobec emitenta lub 
wprowadzającego do nabycia, na własny 
rachunek, całości lub części papierów 
wartościowych danej emisji, oferowanych 
wyłącznie temu podmiotowi, w celu dalszego ich 
zbywania w obrocie pierwotnym lub w pierwszej 
ofercie publicznej 

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

•  Subemitentem usługowym mogą być 

wyłącznie: bank, firma inwestycyjna lub 
zagraniczna firma inwestycyjna lub 
konsorcjum tych podmiotów 

•  Wymagane upoważnienie w uchwale ZA 
•  pozbawianie akcjonariuszy prawa poboru 

akcji nowej emisji (nie ma tego wymogu 
przy s.inwest)  

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

Subemisja usługowa – 

ograniczenia 

background image

Subemisja usługowa 

•  Zadaniem subemitenta usługowego jest zbywanie 

objętych akcji spółki 

•  w zamian za to otrzymuje on wynagrodzenie, którego 

zapłata jest przedmiotem zobowiązania emitenta lub 

wprowadzającego - wysokość tego wynagrodzenia 

stanowi różnica pomiędzy ceną, jaką płaci on emitentowi 

(spółce) lub wprowadzającemu za nabywane akcje a 

ceną, po której dokonuje ich dalszego zbycia w obrocie 

pierwotnym lub pierwszej ofercie publicznej 

•  nabycie akcji następuje po cenie niższej od ceny, która 

zostaje ustalona dla inwestorów w ramach subskrypcji 

publicznej lub pierwszej oferty publicznej 

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

Kapitał docelowy  

•  Statut może upoważnić zarząd na okres 

nie dłuższy niż trzy lata do podwyższenia 
kapitału zakładowego  

•  Zarząd może wykonać przyznane mu 

upoważnienie przez dokonanie jednego 
albo kilku kolejnych podwyższeń kapitału 
zakładowego (kapitał docelowy)  

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

ISTOTA KAPITAŁU DOCELOWEGO 

•  podwyższanie kapitału zakładowego przez 

zarząd w granicach wynikających ze 

statutowego upoważnienia, udzielonego na 

okres nie dłuższy niż trzy lata 

•  szybka emisja akcji w dogodnym dla spółki 

czasie  

•  wysokość kapitału docelowego nie może 

przekraczać wspomnianych już 3/4 kapitału 

zakładowego, na dzień udzielenia zarządowi 

upoważnienia  

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

Warranty subskrypcyjne 

•  papiery wartościowe imienne lub na 

okaziciela uprawniające ich posiadacza do 
zapisu lub objęcia akcji, z wyłączeniem 
prawa poboru (tj. z wyłączeniem 
przysługującego akcjonariuszom prawa 
pierwszeństwa objęcia nowych akcji w 
stosunku do liczby już posiadanych przez 
nich akcji) 

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

Warunkowe podwyższenie kapitału 

zakładowego  

•  podjęcie przez walne zgromadzenie 

uchwały (o podwyższeniu), z 
zastrzeżeniem, iż osoby, którym 
przyznano prawo do objęcia akcji, 
wykonają to prawo na warunkach 
określonych w tej uchwale oraz w trybie 
określonym ustawą  

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

Warunkowe podwyższenie kapitału 

zakładowego – ograniczenia podmiotowe 

 Emisja kierowana do osób uprawnionych, a których 

uprawnienia wynikają z: 

•  obligacji zamiennych lub obligacji z prawem 

pierwszeństwa 

•  warrantów subskrypcyjnych, 

•  umowy (chodzi o osoby będące pracownikami, 

członkami zarządu lub rady nadzorczej, którym 

przysługują wobec spółki wierzytelności z tytułu nabytych 

uprawnień do udziału w zysku tej spółki lub spółki 

zależnej – konwersja zadłużenia spółki na udział w jej 

kapitale zakładowym )  

Pozyskiwanie kapitału na rynku finansowym – ujęcie prawne wybranych instytucji 

background image

segmenty publicznego obrotu 

obrót pierwotny ― obrót wtórny 

ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów 
finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych

 

artykuł: 

background image

dokonywanie oferty publicznej 
przez emitenta lub subemitenta 
usługowego, której przedmiotem 
są papiery wartościowe nowej 
emisji, oraz zbywanie lub 
nabywanie papierów 
wartościowych na podstawie 
takiej oferty  

1.  dokonywanie oferty publicznej 

przez podmiot inny niż emitent 
lub subemitent usługowy, lub 
nabywanie papierów 
wartościowych od tego 
podmiotu  

2.  publiczne proponowanie przez 

podmiot inny niż wystawca,  
nabycia instrumentów 
finansowych niebędących 
papierami wartościowymi lub 
nabywanie ich od tego innego 
podmiotu  

dokonywana po raz pierwszy 
oferta publiczna dotyczącą 
określonych papierów 
wartościowych  

obrót pierwotny 

obrót wtórny 

POP 

ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów 
finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych

 

artykuł: 

4 pkt 3,4,5 

background image

 ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi 

artykuł: 

3 pkt 2 oraz art. 15 ust. 1 

Towarowy 

 rynek instrumentów  

finansowych 

Rynek  

pozagiełdowy 

Rynek regulowany 

Rynek giełdowy 

Rynek  

oficjalnych notowań 

Alternatywny  

system obrotu 

background image

Zakres podmiotowy regulacji 

znacznych pakietów akcji 

 ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania 

instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych

 

artykuł: 

4 pkt 20 

spółka publiczna 

spółka, w której co najmniej jedna akcja jest 
zdematerializowana w rozumieniu 
przepisów ustawy o obrocie instrumentami 
finansowymi  

background image

obejmuje akcje: 

• 

będące przedmiotem oferty publicznej 

• 

dopuszczone do obrotu na rynku 
regulowanym 

• 

wprowadzone do alternatywnego systemu 
obrotu 

• 

emitowane przez SP lub NBP 

 Akcje te nie mają formy dokumentu, od 

chwili ich zarejestrowania na podstawie 
umowy o ich rejestrację w depozycie 
papierów wartościowych 

obejmuje akcje: 

•  będące przedmiotem oferty publicznej, 

które nie będą podlegać dopuszczeniu 
do obrotu na rynku regulowanym 

•  wprowadzone wyłącznie do 

alternatywnego systemu obrotu 

 ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi  

artykuł: 

Dematerializacja 

obligatoryjna  

–  

ZASADA 

fakultatywna 

 –  

akcje mogą mieć formę 

dokumentu, jeżeli emitent lub 

wprowadzający tak postanowi 

background image

Zasada 

 Oferta publiczna lub dopuszczenie 

papierów wartościowych do obrotu na 
rynku regulowanym wymaga: 

•  sporządzenia prospektu emisyjnego, 
•  zatwierdzenia go przez Komisję oraz 
•  udostępnienia go do publicznej 

wiadomości  

background image

WYJĄTKI - oferta 

Sporządzenie, zatwierdzenie oraz udostępnienie do publicznej wiadomości prospektu 

emisyjnego 

1) kierowanej wyłącznie do inwestorów kwalifikowanych; 

2) kierowanej wyłącznie do inwestorów, z których każdy nabywa papiery wartościowe o 

wartości, liczonej według ich ceny emisyjnej lub ceny sprzedaży, co najmniej 50 000 

euro lub równowartości tej kwoty w złotych, ustalonej przy zastosowaniu średniego 

kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na dzień ustalenia tej ceny; 

3) dotyczącej papierów wartościowych, których jednostkowa wartość nominalna wynosi 

nie mniej niż 50 000 euro lub równowartość tej kwoty w złotych, ustaloną przy 

zastosowaniu średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na 

dzień ustalenia wartości nominalnej tych papierów wartościowych; 

4) dotyczącej papierów wartościowych, których całkowita wartość, liczona według ich 

ceny emisyjnej lub ceny sprzedaży, nie przekracza w okresie kolejnych 12 miesięcy 

wartości 100 000 euro lub równowartości tej kwoty w złotych, ustalonej w sposób 

określony w pkt 2; 

background image

WYJĄTKI c.d. 

5)   obejmującej wyłącznie: 

a) wydawanie papierów wartościowych akcjonariuszom spółki przejmowanej w związku z 

przejmowaniem przez emitenta innej spółki, 

b) wydawanie papierów wartościowych akcjonariuszom spółki łączącej się z emitentem w 

związku z łączeniem się emitenta z inną spółką, 

c) proponowanie nabycia lub wydawanie akcji: 

- bezpłatnie akcjonariuszom (ze środków spółki) albo 

- jako wypłatę dywidendy z akcji, przy czym wydawane akcje są tego samego rodzaju co 

akcje, z których wypłacana jest dywidenda, 

d) proponowanie nabycia lub wydawanie papierów wartościowych emitenta, którego papiery 

wartościowe są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, przez emitenta lub przez 

jednostkę powiązaną w rozumieniu ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości 

(Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694, z późn. zm.), aktualnym lub byłym osobom 

zarządzającym lub pracownikom tego emitenta lub tej jednostki powiązanej, 

e) wydawanie akcji akcjonariuszom w związku z wymianą akcji istniejących, takiego samego 

rodzaju co akcje podlegające wymianie, jeżeli nie powoduje to podwyższenia kapitału 

zakładowego emitenta; 

background image

WYJĄTKI c.d. 

6) papierów wartościowych, jeżeli łączna 

wartość ich emisji w okresie kolejnych 12 

miesięcy, liczona według ceny emisyjnej, 

stanowi mniej niż 2 500 000 euro lub 

równowartość tej kwoty w złotych, ustaloną 

przy zastosowaniu średniego kursu walut 

obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank 

Polski na dzień ustalenia ceny emisyjnej tych 

papierów. 

background image

Sporządzenie, zatwierdzenie oraz udostępnienie do publicznej wiadomości 

prospektu emisyjnego nie jest wymagane w przypadku ubiegania się o 

dopuszczenie do obrotu na rynku regulowanym: 

1) akcji, które w okresie kolejnych 12 miesięcy stanowią mniej niż 10 % 

wszystkich akcji emitenta tego samego rodzaju dopuszczonych do obrotu na 

tym samym rynku regulowanym; 

2) akcji wydanych w związku z wymianą akcji istniejących, takiego samego 

rodzaju co akcje podlegające wymianie dopuszczone do obrotu na tym 

samym rynku regulowanym, jeżeli nie spowodowało to podwyższenia 

kapitału zakładowego emitenta; 

3) akcji spółki, której inne akcje tego samego rodzaju są dopuszczone do 

obrotu na tym samym rynku regulowanym, jeżeli proponowanie nabycia lub 

wydanie tych akcji nastąpiło w celu realizacji uprawnień posiadaczy innych 

papierów wartościowych tej spółki; 

WYJĄTKI -dopuszczenie 

background image

WYJĄTKI c.d. 

4) papierów wartościowych wydanych akcjonariuszom spółki 

przejmowanej w związku z przejmowaniem przez emitenta innej 

spółki; 

5) papierów wartościowych wydanych akcjonariuszom spółki łączącej 

się z emitentem w związku z łączeniem się emitenta z inną spółką; 

6) akcji spółki, której inne akcje tego samego rodzaju są dopuszczone 

do obrotu na tym samym rynku regulowanym, a proponowanie ich 

nabycia lub wydanie nastąpiło: 

a) bezpłatnie akcjonariuszom (ze środków spółki) albo 

b) jako wypłata dywidendy z akcji, przy czym wydane akcje są tego 

samego rodzaju co akcje, z których wypłacana jest dywidenda; 

background image

7) papierów wartościowych tego samego rodzaju 

co inne papiery tego emitenta dopuszczone do 
obrotu na tym samym rynku regulowanym, 
które były przedmiotem propozycji nabycia lub 
były wydawane przez emitenta lub przez 
jednostkę powiązaną, aktualnym lub byłym 
osobom zarządzającym lub pracownikom 
emitenta lub tej jednostki powiązanej; 

WYJĄTKI c.d. 

background image

8) papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na innym rynku regulowanym, 

jeżeli: 

a) te papiery wartościowe lub tego samego rodzaju inne papiery wartościowe tego 

emitenta są od co najmniej 18 miesięcy dopuszczone do obrotu na tym innym rynku 

regulowanym, oraz 

b) uzyskanie po raz pierwszy dopuszczenia tych papierów wartościowych lub innych 

papierów wartościowych tego samego rodzaju do obrotu na tym innym rynku 

regulowanym, które nastąpiło po dniu 31 grudnia 2003 r., było poprzedzone 

zatwierdzeniem prospektu emisyjnego i udostępnieniem go do publicznej wiadomości 

na zasadach zgodnych z przepisami niniejszego oddziału, oraz 

c) dokument informacyjny, udostępniony do publicznej wiadomości w związku z tym 

dopuszczeniem, które nastąpiło po dniu 1 lipca 1983 r. a przed dniem 31 grudnia 

2003 r., został sporządzony i zatwierdzony zgodnie z postanowieniami 

obowiązującego w tym okresie prawa Unii Europejskiej, oraz 

d) emitent wypełnia obowiązki związane z dopuszczeniem do obrotu na tym innym rynku 

regulowanym 

WYJĄTKI c.d. 

background image

Szczególne obowiązki 

•  Obowiązki informacyjne 
•  Znaczne pakiety akcji 
•  Regulacje giełdowe 
•  …… 

background image

Obowiązki informacyjne emitentów  

 Emitent, którego papiery wartościowe są przedmiotem 

ubiegania się o dopuszczenie do obrotu na rynku 

regulowanym lub są dopuszczone do obrotu na tym 

rynku, jest obowiązany do równoczesnego 

przekazywania Komisji i spółce prowadzącej ten rynek 

regulowany, a po upływie 20 minut od chwili przekazania 

tym podmiotom - także do publicznej wiadomości: 

1) 

 informacji poufnych, 

2) 

 informacji bieżących i okresowych: 

background image

Ujawnienie stanu posiadania 

– progi sztywne 

 ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania 

instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych 

artykuł: 

69 ust. 1 

Obowiązek zawiadomienia dotyczy podmiotu, który: 

1)  osiągnął lub przekroczył 5 %, 10 %, 20 %, 25 %, 33 %, 33

1

/

3

%, 50 % 

albo 75 % albo 90% ogólnej liczby głosów w spółce publicznej albo 

2)  posiadał co najmniej 5 %, 10 %, 20 %, 25 %, 33 %, 33

1

/

3, 

50 %, 75 % 

albo 90% ogólnej liczby głosów w tej spółce, a w wyniku zmniejszenia 
tego udziału osiągnął odpowiednio 5 %, 10 %, 20 %, 25 %, 33 %, 
33

1

/

3, 

50 %, 75 % albo 90% lub mniej ogólnej liczby głosów 

Zawiadomienie podmiot przekazuje Komisji oraz Spółce w terminie 4 dni:  

• 

od dnia zmiany udziału w ogólnej liczbie głosów albo  

• 

od dnia, w którym dowiedział się o takiej zmianie lub przy zachowaniu należytej staranności 
mógł się o niej dowiedzieć  

• 

a w przypadku zmiany wynikającej z nabycia akcji spółki publicznej w transakcji zawartej na 
rynku regulowanym - nie później niż w terminie 6 dni sesyjnych od dnia zawarcia transakcji. 

background image

 ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania 

instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych 

artykuł: 

69 ust. 2 

Ujawnienie stanu posiadania 

– progi ruchome 

Obowiązek dokonania zawiadomienia powstaje również w przypadku: 

1)  zmiany dotychczas posiadanego udziału ponad 10 % ogólnej liczby 

głosów o co najmniej: 

 a)

 2 % ogólnej liczby głosów - w spółce publicznej, której akcje są 
 dopuszczone do obrotu na rynku oficjalnych notowań giełdowych

 b)

 5 % ogólnej liczby głosów - w spółce publicznej, której akcje są 
 dopuszczone do obrotu na innym rynku regulowanym niż 
 określony w lit. a 

2)  zmiany dotychczas posiadanego udziału ponad 33 % ogólnej liczby 

głosów o co najmniej 1 % ogólnej liczby głosów  

background image

Zawiadomienie zawiera informacje o: 

•  dacie i rodzaju zdarzenia powodującego zmianę 

udziału, której dotyczy zawiadomienie 

•  liczbie akcji posiadanych przed zmianą udziału i 

ich procentowym udziale w kapitale zakładowym 

spółki oraz o liczbie głosów z tych akcji i ich 

procentowym udziale w ogólnej liczbie głosów 

•  liczbie aktualnie posiadanych akcji i ich 

procentowym udziale w kapitale zakładowym 

spółki oraz o liczbie głosów z tych akcji i ich 

procentowym udziale w ogólnej liczbie głosów 

•  informacje dotyczące zamiarów dalszego 

zwiększania udziału w ogólnej liczbie głosów w 

okresie 12 miesięcy od złożenia zawiadomienia 

oraz celu zwiększania tego udziału - 

przypadku gdy zawiadomienie jest składane w 

związku z osiągnięciem lub przekroczeniem 10 

% ogólnej liczby głosów 

 ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania 

instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych 

artykuł: 

69 ust. 4 i 5 

background image

 ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania 

instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych 

artykuł: 

69 ust. 1 oraz 70 pkt 1 

Podmiot obowiązany 

do dokonania 

zawiadomienia 

Spółka 

publiczna 

KPWiG 

obowiązek zawiadomienia Komisji oraz 
Spółki w terminie 4 dni od dnia zmiany 
udziału w ogólnej liczbie głosów albo od 
dnia, w którym dowiedział się o takiej 
zmianie lub przy zachowaniu należytej 
staranności mógł się o niej dowiedzieć  

obowiązek do niezwłocznego 
przekazywania informacji w zakresie 
określonym w art. 69, równocześnie do 
publicznej wiadomości, Komisji oraz 
spółce prowadzącej rynek regulowany, 
na którym notowane są akcje tej spółki  

Podanie do 

publicznej 

wiadomości 

Spółka 

prowadząca 

rynek regulowany 

background image

Ponadto spółka publiczna jest 

obowiązana do: 

•  przekazywania Komisji, nie później niż do dnia poprzedzającego 

wyznaczony dzień walnego zgromadzenia, wykazu akcjonariuszy 

uprawnionych do udziału w tym zgromadzeniu, z określeniem liczby 

akcji i głosów z akcji przysługujących każdemu z nich 

•  równoczesnego przekazywania do publicznej wiadomości, Komisji 

oraz spółce prowadzącej rynek regulowany, na którym notowane są 

akcje tej spółki, w terminie 7 dni od dnia odbycia walnego 

zgromadzenia, wykazu akcjonariuszy posiadających co najmniej 5 % 

liczby głosów na tym zgromadzeniu, z określeniem liczby głosów 

przysługujących każdemu z nich z posiadanych akcji i wskazaniem ich 

procentowego udziału w liczbie głosów na tym walnym zgromadzeniu 

oraz w ogólnej liczbie głosów  

 ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania 

instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych 

artykuł: 

70 pkt 2 i 3 

background image

zwolnienie z obowiązku 

przekazania informacji  

•  Komisja może zwolnić spółkę publiczną z 

obowiązku przekazania informacji, o których 

mowa w art. 70 pkt 1, w przypadku, gdy 

ujawnienie takich informacji mogłoby: 

•  zaszkodzić interesowi publicznemu lub 
•  spowodować istotną szkodę dla interesów tej 

spółki - o ile brak odpowiedniej informacji nie 

spowoduje wprowadzenia w błąd ogółu 

inwestorów w zakresie oceny wartości papierów 

wartościowych  

 ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania 

instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych 

artykuł: 

71 

background image

Czego nie ma ???? 

ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi 

artykuł: 

149 

Autoryzacji nabycia akcji spó

łki 

publicznej dot. progów  

25, 33, 50 % ogólnej liczby 

głosów na WZA

 

background image

Dziękuję za uwagę