227_731301_bursztyniarz

Spis tre

1. Dane identyfikacyjne zawodu ...................................................

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu w klasyfika-

cjach.................................................................................

1.2. Notka metodologiczna i autorzy.......................................

2. Opis zawodu................................................................................

2.1. Synteza zawodu ..............................................................

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania, obszary wyst

powania zawodu .............................................................

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny i narz

dzia

pracy, zagro

enia, organizacja pracy) ............................

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne, w tym prze-

ciwwskazania do wykonywania zawodu .........................

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie.............................................................

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/wali-

dacji kompetencji .............................................................

2.7. Zadania zawodowe ..........................................................

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych ....................................

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi a pozio-

mem kwalifikacji w ERK/PRK ..........................................

3. Opis kompetencji zawodowych ................................................

3.1. Przygotowywanie bursztynu do przerobu Kz1 ................

3.2. Wykonywanie wyrobów z bursztynu Kz2 ........................ 10
3.3. Kompetencje społeczne KzS .......................................... 10

4. Profil kompetencji kluczowych ................................................. 11

5. Słownik ........................................................................................ 12

1. Dane identyfikacyjne zawodu

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu

w klasyfikacjach

Według Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci na potrzeby rynku pracy

(KZiS 2010):

731301 Bursztyniarz

Grupa wielka Grupa wielka 7 – Robotnicy przemysłowi i rzemie

nicy (w Mi

dzynarodowej Klasyfikacji Standardów Edukacyjnych

ISCED 2011 – poziom 3).

Grupa elementarna 7313 – Jubilerzy, złotnicy i pokrewni (w Mi

dzynarodowym Standardzie Klasyfikacji Zawodów ISCO-08 odpowiada
grupie 7313 Jewellery and precious-metal workers).

Według Polskiej Klasyfikacji Działalno

ci (PKD 2007):

Sekcja C Przetwórstwo przemysłowe, Dział 32. Pozostała produk-
cja wyrobów, Grupa 32.1. Produkcja wyrobów jubilerskich, bi

ute-

rii i podobnych wyrobów.

1.2. Notka metodologiczna i autorzy

Opis standardu kompetencji zawodowych wykonano na podstawie:
analizy

ródeł (akty prawne, klasyfikacje krajowe, mi

dzynarodowe)

oraz głównie wyników bada

analitycznych na 15 stanowiskach pracy

w 15 przedsi

biorstwach (

rednie – 1, małe − 4, mikro − 10, w tym pro-

dukcyjnych – 15, handlowe – 3, usługowe – 4), przeprowadzonych
w lutym i marcu 2013 r.

Zespół Ekspercki:

•

Mariusz Gliwi

ski – Ambermoda Mariusz Gliwi

ski w Sopocie,

•

Michał Kosior – Mi

dzynarodowe Stowarzyszenie Bursztynników

w Gda

sku,

•

Ryszard Uli

ski – ekspert niezale

ny, rzeczoznawca surowca

i wyrobów z bursztynu w Gda

sku,

•

bieta W

grzyn – Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli

i Kształcenia Praktycznego w Łodzi.

Ewaluatorzy:

•

Jacek O

ski – Pracownia Gemmologiczna Jacek O

ski

w Tarnowskich Górach,

•

Mikołaj Hałuszczuk – Amber Costa Pracownia Bi

uterii Arty-

stycznej w Gda

sku.

Recenzenci:

•

Wiesław Gierłowski – Pracownia Konserwacji Zabytków Wiesław

Gierłowski w Zalesiu, k. Tucholi,

•

Zbigniew Strzelczyk – Galeria Styl w Gda

sku.

Komisja Bran

owa (zatwierdzaj

ca):

•

Tadeusz Befinger (przewodnicz

cy) – Mi

dzynarodowe Stowa-

rzyszenie Bursztynników w Gda

sku,

•

Karol Kowalski – Pomorska Izba Rzemie

lnicza Małych i

red-

nich Przedsi

biorstw w Gda

sku,

•

Włodzimierz Luks – Zwi

zek Rzemiosła Polskiego w Warszawie,

•

Jan Lipi

ski – Region Ziemia Łódzka NSZZ Solidarno

ść

w Łodzi.

Data zatwierdzenia:

•

08.10.2013 r.

2. Opis zawodu

2.1. Synteza zawodu

Bursztyniarz wykonuje przedmioty u

ytkowe i artystyczne z bur-

sztynu.

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania,

obszary wyst

powania zawodu

Bursztyniarz jest zawodem o charakterze produkcyjnym i usługo-

wym. Celem jego pracy jest zaprojektowanie i wykonanie przedmiotów
ozdobnych b

artystycznych z bursztynu, w tym bi

uterii. Burszty-

niarz ocenia, klasyfikuje i przygotowuje bursztyn do produkcji r

cznej

lub mechanicznej. Jest odpowiedzialny za wła

ciwe i optymalne wyko-

rzystanie bursztynu. W pracowniach produkcyjnych obsługuje maszyny
i urz

dzenia do obróbki bursztynu.

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny

i narz

dzia pracy, zagro

enia, organizacja pracy)

Miejscem pracy bursztyniarza jest pracownia dostosowana do liczby

pracowników, wielko

ci i charakteru produkcji. W pracowni wyst

puj

zagro

enia dla zdrowia spowodowane hałasem, zapyleniem, wysok

temperatur

i wibracjami. Z tego wzgl

du wa

ne jest wyposa

enie pra-

cowni w urz

dzenia zabezpieczaj

ce (wyci

gi, filtry itp.). Prac

bursz-

tyniarza charakteryzuj

stałe czynno

ci.

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne,

w tym przeciwwskazania do wykonywania zawodu

Wykonywanie zawodu bursztyniarza wymaga umiej

tno

ci oceny

surowca i gotowych produktów, dlatego w tej pracy istotne s

: spo-

strzegawczo

ść

, zdolno

ść

do podejmowania decyzji oraz cierpliwo

ść

Bursztyniarz powinien mie

dobry wzrok, zdolno

ci manualne i arty-

styczne, wyobra

przestrzenn

i umiej

tno

ść

twórczego my

lenia.

Specyfika zawodu wymaga tak

e uzdolnie

technicznych, umiej

tno

pracy w zespole, poczucia estetyki oraz wysokiego poziomu etyki.

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie

Zawód bursztyniarza mo

na zdoby

na drodze kształcenia rze-

mie

lniczego. Pracodawcy zatrudniaj

równie

osoby posiadaj

ce za-

wód 731305 Złotnik-jubiler. Mo

liwe jest równie

szkolenie praktyczne

(przyuczenie) na stanowisku pracy i zdobywanie do

wiadczenia w trak-

cie pracy pod nadzorem mistrza.

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/

/walidacji kompetencji

liwo

ci awansu w zawodzie bursztyniarza zale

żą

m.in. od wiel-

ci firmy, w której jest on zatrudniony. Wi

kszo

ść

firm to kilkuosobo-

we przedsi

biorstwa zatrudniaj

ce niewielk

liczb

pracowników. Uru-

chomienie własnej działalno

ci gospodarczej jest równoznaczne

z awansem na stanowisko kierownicze. Uzyskane w trakcie pracy
kompetencje zawodowe mo

na potwierdzi

w organizacji rzemie

lni-

czej egzaminem czeladniczym lub mistrzowskim w zawodzie burszty-
niarz. Posiadaj

c kompetencje w zawodzie bursztyniarza, ma mo

li-

ść

pracy po uzupełnieniu umiej

tno

ci zawodowych w zawodach

pokrewnych np. 731302 Metaloplastyk; 731303 Szlifierz kamieni szla-
chetnych i ozdobnych.

2.7. Zadania zawodowe

Z1.

Pozyskiwanie i klasyfikowanie bursztynu (niezb

dne kompeten-

cje: Kz1, KzS).

Z2.

Magazynowanie bursztynu i wyrobów z bursztynu (niezb

dne

kompetencje: Kz1, Kz2, KzS).

Z3.

Wykonywanie projektów bi

uterii z bursztynu (niezb

dne kompe-

tencje: Kz2, KzS).

Z4.

Obrabianie r

czne lub mechaniczne bursztynu z zastosowaniem

procesów technologicznych przerobu bursztynu (niezb

dne

kompetencje: Kz2, KzS).

Z5.

Obsługiwanie i konserwacja maszyn i urz

dze

do obróbki

bursztynu (niezb

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z6.

Kontrolowanie jako

ci produktu oraz procesów wytwórczych (nie-

dne kompetencje: Kz1, Kz2, KzS).

Z7.

Organizowanie stanowiska pracy zgodnie z zasadami i przepi-
sami BHP, ochrony ppo

., ochrony

rodowiska i ergonomii (nie-

dne kompetencje: Kz1, Kz2, KzS).

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych

Kz1 – Przygotowywanie bursztynu do przerobu (potrzebne do wykony-

wania zada

: Z1, Z2, Z6, Z7).

Kz2 – Wykonywanie wyrobów z bursztynu (potrzebne do wykonywania

zada

: Z3, Z4, Z5, Z6, Z7).

KzS – Kompetencje społeczne (potrzebne do wykonywania zada

Z1÷Z7).

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi

a poziomem kwalifikacji w ERK/PRK

Kompetencje zawodowe potrzebne do wykonywania zada

w za-

wodzie sugeruje si

wykorzysta

do opisu kwalifikacji na poziomie 3

wła

ciwym dla wykształcenia zasadniczego zawodowego w Europej-

skiej i Polskiej Ramie Kwalifikacji. Poziom ten jest uzasadniony miej-
scem usytuowania zawodu w Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci (gru-

pa wielka 7 i jej odpowiednik w ISCED 2011).

Osoba wykonuj

ca zawód bursztyniarza:

1) w zakresie wiedzy: zna podstawowe fakty, zasady, procesy i poj

cia

ogólne, zna i rozumie podstawowe zale

ci w zawodzie przy

przygotowywaniu bursztynu do przerobu i wykonywania z niego wy-
robów oraz w szerszym zakresie elementarne uwarunkowania pro-
wadzonej działalno

ci w bran

y jubilerskiej;

2) w zakresie umiej

tno

ci: ma umiej

tno

ci wymagane do realizacji

niezbyt prostych zada

i rozwi

zywania prostych, typowych proble-

mów w zawodzie bursztyniarza poprzez dobieranie podstawowych
metod, narz

dzi, materiałów i informacji, potrafi wykonywa

zadania

dotycz

ce wytwarzanie wyrobów z bursztynu według ogólnej in-

strukcji w cz

ęś

ciowo zmiennych warunkach; umie odbiera

i formu-

łowa

niezbyt zło

one wypowiedzi, tak

e bardzo proste wypowiedzi

w j

zyku obcym.

3. Opis kompetencji zawodowych

Opis kompetencji dotyczy tylko kompetencji zawodowych zdefinio-

wanych w badaniach na stanowiskach pracy.

Wykonanie zada

zawodowych: Z1, Z2, Z6, Z7 wymaga posiadania

kompetencji zawodowej Kz1.

3.1. Przygotowywanie bursztynu do przerobu Kz1

Wiedza – zna i rozumie podsta-
wowe fakty, zasady, procesy,
poj

cia ogólne i zale

ci zwi

zane z przygotowaniem bursztynu
do przerobu, w szczególno

ci zna:

−

zasady i przepisy BHP, ochro-
ny ppo

., ergonomii, ochrony

rodowiska w zakresie przygo-

towywania wyrobów z burszty-
nu;

−

zasady klasyfikacji bursztynu;

−

materiałoznawstwo bursztynu;

−

zasady sortowania bursztynu;

−

metody badania bursztynu.

Umiej

tno

ci – wykonuje niezbyt

proste zadania zwi

zane z przy-

gotowaniem bursztynu do przero-
bu według okre

lonej instrukcji,

w cz

ęś

ciowo zmiennych warun-

kach, w szczególno

ci potrafi:

−

stosowa

zasady i przepisy

BHP, ochrony ppo

., ergono-

mii, ochrony

rodowiska w za-

kresie przygotowywania wyro-
bów z bursztynu;

−

ocenia

jako

ść

pozyskanego

bursztynu;

−

okre

rodzaj pozyskanego

bursztynu;

−

odró

nia

falsyfikaty od bursz-

tynu;

−

sortowa

bursztyn według gra-

dacji;

−

sortowa

bursztyn według ro-

dzajów;

−

sortowa

bursztyn

według

przeznaczenia.

Wykonanie zada

zawodowych Z3, Z4, Z5, Z6, Z7 wymaga posia-

dania kompetencji zawodowej Kz2.

3.2. Wykonywanie wyrobów z bursztynu Kz2

Wiedza – zna i rozumie podsta-
wowe fakty, zasady, procesy,
poj

cia ogólne i zale

ci zwi

zane z wykonywaniem wyrobów
z bursztynu, w szczególno

ci zna:

−

zasady i przepisy BHP, ochro-
ny ppo

., ergonomii, ochrony

rodowiska w zakresie wyko-

nywania wyrobów z bursztynu;

−

etapy projektowania wyrobów
z bursztynu, w tym bi

uterii;

−

podstawy obsługi maszyn i urz

dze

do obróbki bursztynu;

−

technologi

obróbki r

cznej

bursztynu;

−

technologi

obróbki maszyno-

wej bursztynu;

−

technologi

obróbki termicznej

bursztynu;

−

metody oceny jako

ci wyrobów

z bursztynu.

Umiej

tno

ci – wykonuje niezbyt

proste zadania zwi

zane z wyko-

nywaniem wyrobów z bursztynu
według

okre

lonej

instrukcji,

w cz

ęś

ciowo zmiennych warun-

kach, w szczególno

ci potrafi:

−

przestrzega

zasad i przepi-

sów BHP, ochrony ppo

., er-

gonomii, ochrony

rodowiska

w zakresie wykonywania wyro-
bów z bursztynu;

−

projektowa

wyroby z burszty-

nu, w tym bi

uterii;

−

dobiera

technologi

do wyko-

nania wyrobów z bursztynu;

−

obsługiwa

maszyny i urz

dzenia do wytwarzania wyro-
bów z bursztynu;

−

kontrolowa

jako

ść

wytwarza-

nych wyrobów;

−

współpracowa

z projektantem

uterii i jubilerem lub projek-

towa

wyroby z bursztynu.

Wykonanie wszystkich zidentyfikowanych w standardzie zada

zawodowych wymaga posiadania kompetencji społecznych KzS.

3.3. Kompetencje społeczne KzS:

−

ponosi odpowiedzialno

ść

za przygotowanie bursztynu do przerobu

i wykonywanie wyrobów z bursztynu,

−

dostosowuje zachowanie do zmian w

rodowisku pracy bursztyniarza,

−

pracuje cz

ęś

ciowo samodzielnie i podejmuje współprac

w zorgani-

zowanych warunkach pracy podczas przygotowania bursztynu, pro-
jektowania i wykowywana wyrobów z bursztynu,

−

ocenia wpływ swoich działa

realizowanych w ramach współpracy

zespołowej w pracowni złotniczo-jubilerskiej i ponosi odpowiedzial-
no

ść

za ich skutki.

5. Słownik

Zawód

−

zbiór zada

(zespół czynno

ci) wyodr

bnionych w wyniku społecz-

nego podziału pracy, wykonywanych stale lub z niewielkimi zmianami
przez poszczególne osoby i wymagaj

cych odpowiednich kwalifikacji

i kompetencji (wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych)

zdobytych w wyniku kształcenia lub praktyki. Wykonywanie zawodu
stanowi

ródło dochodów.

Specjalno

ść

−

jest wynikiem podziału pracy w ramach zawodu, zawiera cz

ęść

czynno

ci o podobnym charakterze (zwi

zanych z wykonywan

funkcj

lub przedmiotem pracy) wymagaj

cych pogł

bionej lub do-

datkowej wiedzy i umiej

tno

ci zdobytych w wyniku dodatkowego

szkolenia lub praktyki.

Zadanie
zawodowe

−

logiczny wycinek lub etap pracy w ramach zawodu o wyra

nie okre-

lonym pocz

tku i ko

cu, wyodr

bniony ze wzgl

du na rodzaj lub

sposób wykonywania czynno

ci zawodowych powi

zanych jednym

celem, ko

cy si

produktem, usług

lub decyzj

Kompetencje
zawodowe

−

wszystko to, co pracownik wie, rozumie i potrafi wykona

, odpowied-

nio do sytuacji w miejscu pracy. Opisywane s

trzema zbiorami: wie-

dzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych.

Wiedza

−

zbiór opisów faktów, zasad, teorii i praktyk przyswojonych w procesie

uczenia si

, odnosz

cych si

do dziedziny uczenia si

lub działalno-

ci zawodowej.

Umiej

tno

−

zdolno

ść

wykonywania zada

i rozwi

zywania problemów wła

ci-

wych dla dziedziny uczenia si

lub działalno

ci zawodowej.

Kompetencje
społeczne

−

zdolno

ść

autonomicznego i odpowiedzialnego uczestniczenia w

yciu

zawodowym i społecznym oraz kształtowania własnego rozwoju,
z uwzgl

dnieniem kontekstu etycznego.

Kompetencje
kluczowe

−

wiedza, umiej

tno

ci i postawy odpowiednie do sytuacji, niezb

dne

do samorealizacji i rozwoju osobistego, bycia aktywnym obywatelem,
integracji społecznej i zatrudnienia.

Standard
kompetencji
zawodowych

−

norma opisuj

ca kompetencje zawodowe konieczne do wykonywania

zada

zawodowych wchodz

cych w skład zawodu, akceptowana

przez przedstawicieli organizacji zawodowych i bran

owych, praco-

dawców, pracobiorców i innych kluczowych partnerów społecznych.

Kwalifikacja

−

zestaw efektów uczenia si

(zasób wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompe-

tencji społecznych), których osi

gni

cie zostało formalnie potwier-

dzone przez uprawnion

instytucj

Europejska
Rama
Kwalifikacji

−

przyj

ta w Unii Europejskiej struktura i opis poziomów kwalifikacji,

umo

liwiaj

cy porównywanie kwalifikacji uzyskiwanych w ró

nych

krajach. W Europejskiej Ramie Kwalifikacji wyró

niono 8 poziomów

kwalifikacji opisywanych za pomoc

efektów uczenia si

; stanowi

one układ odniesienia krajowych ram kwalifikacji.

Polska Rama
Kwalifikacji

−

opis hierarchii poziomów kwalifikacji wpisywanych do zintegrowane-

go rejestru kwalifikacji w Polsce.

Krajowy
System
Kwalifikacji

−

ogół rozwi

słu

żą

cych ustanawianiu i nadawaniu kwalifikacji

(potwierdzaniu efektów uczenia si

) oraz zapewnianiu ich jako

ci.