1
mgr Jolanta Sadek
MECHANIZM PORODU W UŁOŻENIU POTYLICOWYM PRZEDNIM.
HABITUS OCCIPITALIS ANTERIOR
Mechanizm porodowy jest to szereg zwrotów, które wykonuje płód, dostosowując się do
kształtów i warunków przestrzennych poszczególnych odcinków kanału rodnego, pokonując go
pod wpływem działania sił porodowych.
W ułożeniu fizjologicznym potylicowym przednim odbywa się 94% wszystkich porodów.
Dane położnicze:
1. część przodująca
-
główka
2. punkt prowadzący
-
ciemiączko tylne (małe)
3. płaszczyzna miarodajna
-
podpotyliczno-ciemieniowa, obwód 32cm
4. wymiar główki
-
skośny mały 9,5 cm
5. punkt podparcia (obrotu) hypomochlion
-
okolica podpotyliczna karku
6. mechanizm rodzenia
-
przygięcie, a następnie odgięcie
7. kształt główki
-
długogłowie
8. przedgłowie
-
okolica punktu prowadzacego oraz w ust. I prawej
kości ciemieniowej, w ust.II lewej k. ciem.
U pierwiastek na dwa tygodnie przed porodem, a u wieloródek na początku czynności
skurczowej, główka ustala się w płaszczyźnie wchodu. Do tego momentu ułożenie główki jest
dowolne.
I. akt mechanizmu porodowego –
wstawienie się i ustalenie główki we wchodzie
I. zwrot główki – przygięcie
Działanie sił porodowych pochodzących od skurczów macicy przenoszone jest wzdłuż
długiej osi płodu, poprzez kręgosłup na główkę.
Powoduje to wstawienie się główki szwem strzałkowym w wymiar poprzeczny lub skośny
płaszczyzny wchodu (zgodnie z prawem najmniejszego oporu).
Tyłogłowie w tym czasie znajduje się odpowiednio do ustawienia:
po lewej stronie – w ustawieniu I
po prawej stronie – w ustawieniu II
Główka płodu z ułożenia dowolnego przybiera ułożenie przymusowe, uwarunkowane jej
kształtem i kształtem wchodu
Przy zetknięciu się płaszczyzny miarodajnej główki (podpotyliczno- ciemieniowej)
z linią graniczną (kresą łukowatą) zaczyna się dokonywać przygięcie główki do klatki
piersiowej czyli I zwrot główki.
Odbywa się to dzięki działaniu dźwigni powstałej z połączenia I kręgu szyjnego z czaszką.
Szew strzałkowy przebiega najczęściej w wymiarze poprzecznym płaszczyzny wchodu,
w równej odległości między promontorium a spojeniem łonowym czyli synklitycznie.
2
Czasami główka wstawia się nieco skośnie.
Główka ustalona
= dokonany I zwrot – płaszczyzna miarodajna główki minęła
płaszczyznę wchodu, a punkt prowadzący znajduje się na linii międzykolcowej.
II. akt mechanizmu porodowego –
przejście główki przez kanał rodny
(próżnię i cieśń) aż do dna miednicy
II. zwrot główki – zwrot wewnętrzny
Podczas przechodzenia przez kanał rodny główka wykonuje jednocześnie trzy rodzaje
ruchów, z których – ruch postępowy i rotacyjny – składają się na ruch spiralny (śrubowy).
1. ruch postępowy główki i całego ciała → obniżanie się punktu prowadzącego czyli
ciemiączka tylnego w kanale rodnym
2. przygięcie główki → bródka dotyka klatki piersiowej (pogłębienie przygięcia
rozpoczętego w momencie zetknięcia się płaszczyzny miarodajnej z płaszczyzną
wchodu)
3. zwrot wewnętrzny → rotacja zaczyna się od momentu ustalenia główki w płaszczyźnie
wchodu, dokonuje się w próżni, a kończy w cieśni
Zstępowanie dokonuje się jednocześnie z przyginaniem i obrotem – główka wykonuje
ruch spiralny. Punkt prowadzący przekracza linię międzykolcową.
Tyłogłowie zwraca się w kierunku spojenia łonowego → szew strzałkowy z wymiaru
poprzecznego rotuje się przez skośny do prostego.
w ustawieniu I (lewym) przez skośny I (prawy)
w ustawieniu II (prawym) przez skośny II (lewy)
II zwrot warunkuje: budowa płaszczyzny cieśni, kształt przepony miednicy i kierunek przebiegu jej
mięśni, krzywizna kości krzyżowej.
►
Kiedy główka dokonuje II zwrotu barki wstawiają się wymiarem międzybarkowym do
płaszczyzny wchodu → w wymiar poprzeczny lub skośny.
III. akt mechanizmu porodowego –
rodzenie się główki na zewnątrz
.
III. zwrot główki – odgięcie
W szparze sromowej ukazuje się okolica ciemiączka małego, rodzi się tyłogłowie.
Rodząca się główka musi pokonać zagięcie osi kanału rodnego dalszy kierunek postępu
3
główki nadany jest przez krzywiznę zagłębienia krzyżowo-biodrowego.
Główka, okolicą podpotyliczną karku (dołek podpotyliczny, granica owłosienia), opiera
się o łuk łonowy (dolny brzeg spojenia łonowego). Punkt podparcia (obrotu) na główce –
hypomochlion.
Od momentu oparcia się okolicy podpotylicznej karku o łuk łonowy, ruch postępowy główki ulega
zahamowaniu i zmienia się na ruch obrotowy → odgięcie.
Główka opiera się w momencie gdy jej płaszczyzna miarodajna przeszła płaszczyznę wychodu.
Przez odgięcie zostaje pokonana krzywizna osi miednicy, ostatni opór na drodze rodzącej się
główki. Odgięcie zmniejsza opór części miękkich dna miednicy – zabezpiecza je przed
rozdarciem. Za pomocą odgięcia rodzi się przodogłowie, czoło, twarz, bródka.
►
W czasie rodzenia się główki, barki przechodzą do płaszczyzny próżni.
IV akt mechanizmu porodowego =
zwrot zewnętrzny główki oraz poród
barków i reszty ciała płodu.
IV zwrot główki – zwrot zewnętrzny
Po urodzeniu się na zewnątrz główka wykonuje zwrot zewnętrzny, który polega na zwróceniu
twarzy do lewego lub prawego uda matki:
−
w ustawieniu I → do prawego uda matki
−
w ustawieniu II → do lewego uda matki
Zwrotem tym kierują barki, gdy przechodzą z próżni do wychodu i rotują się – wymiarem
międzybarkowym – z wymiaru poprzecznego do prostego miednicy.
Poród barków: spod spojenia łonowego rodzi się bark przedni do kąta pachowego =
1/3 górna ramienia, opiera się o łuk podłonowy (punkt obrotu) i od strony zagłębienia
krzyżowo-biodrowego, po kroczu, wytacza się ruchem półkolistym bark tylny – dzięki
bocznemu zgięciu kręgosłupa lędźwiowego.
Następnie rodzą się rączki, tułów, miednica, nóżki.
Warunki do parcia
1. całkowite rozwarcie szyjki macicy
2. główka płodu na dnie miednicy
3. szew strzałkowy w wymiarze prostym
4. pęknięte błony płodowe
5. brak przeciwwskazań ze strony matki np. wada serca, duża krótkowzroczność
z zagrożeniem odwarstwienia siatkówki, stan po operacji mózgu.
6. opróżniony pęcherz moczowy
4
Zadanie dla studenta: Błędy popełniane przy prowadzeniu porodu w ułożeniu potylicowym
przednim:
1. .
2. .
3. .
4. .
5. .
6. .
7. .
8. .
9. .
10.
Literatura:
1. Bręborowicz G. (red): Położnictwo. Podręcznik dla położnych i pielęgniarek. PZWL,
Warszawa 2002
2. Pisarski T. (red): Położnictwo i ginekologia. Podręcznik dla studentów. PZWL, Warszawa
2001
3. Pschyrembel W.: Położnictwo praktyczne i operacje położnicze. PZWL, Warszawa 1997
4. Troszyński M.: Ćwiczenia położnicze. PZWL, Warszawa 2009