background image

HISTORIA ROZWOJU TEOLOGII PASTORALNEJ 

1.  Scharakteryzuj koncepcję F.S. Rautenstraucha. Na czym polega w niej antropocentryzm? (s. 64-65) 

 
Koncepcja  Rautenstraucha  została  zaakceptowana  przez  władze  austriackie  jako  nowy  program  studiów 
teologicznych. Koncepcja ta za podstawę (podmiot) wskazywała na duszpasterza jednostkowo jako urzędnika  – 
było to uwarunkowane chęcią wkroczenia państwa w struktury kościelne stąd antropocentryzm. Rautenstrauch 
przedstawił  swoją  wizję  umieszczenia  tej  koncepcji  realizując  ją  w  przedmiocie  teologii  pastoralnej,  którą 
umieścił  obok  teologii  moralnej  szczegółowej  na  po  piątym  roku  studiów.  Dzielił  ją  na  trzy  części:  po  wstępie, 
który opisywał teologię pastoralną 

a)  Nauczanie wiary i obyczajów (katechetyka, homiletyka) 
b)  Sprawowanie Sakramentów (liturgika) 
c)  Świadectwo życia (zwłaszcza kapłana) 

 

2.  Ujęcie teologii pastoralnej według A. Grafa (s. 66-68) 

 
Graf widział TP w trzech ujęciach: 

a)  historycznym – czym miała się zajmować teologia historyczna 
b)  niezmiennej istoty Kościoła – teologia systematyczna 
c)  budowania przyszłości Kościoła – teologia praktyczna 

 

3.  Na jakich płaszczyznach w koncepcji Grafa należy widzieć wzrost Kościoła? (s. 66-68) 

 

a)  transcendentalnym (Bóg, tradycja, łaska) 
b)  instytucjonalnym (instytucje kościelne) 
c)  wspólnotowo-osobowym (modlitwa, wychowanie) 

 

4.  „Sprawa Jezusa” według H. Schustera polega na tym, że: (s. 86-87) 

 
Schuster  widzi  tę  formułę  w  powiązaniu  z  formułą  „Ewangelia  Jezusa”  i  „Królestwo  Boże”,  o  ile  oznaczają  one 
nierozdzielną  naukę  i  działalność  Jezusa  oraz  uwydatniają  treść,  jaką  miały  w  pierwotnej  wspólnocie 
chrześcijańskiej.  Wydarzenie  Jezusa  wskazuje  na  Osobę  Jezusa,  na  Jego  nauczanie,  śmierć 
i  zmartwychwstanie.  Sprawa  Jezusa  jest  sprawą  Boga  i  sprawą  człowieka:  sprawą  Boga  –  ponieważ  w 
posłannictwie  Chrystusa  do  człowieka  jest  Bóg.  Jest  to  także  sprawa  człowieka,  gdyż  ona  nadała  sens 
i  znaczenie  ludzkiej  egzystencji.  Fakt,  że  chrześcijanie  wierzą  i  chcą  wyrażać  swoją  wiarę  we  wspólnotach,  jest 
wynikiem sprawy  Jezusa.  Oparcie  TP  na „sprawie  Jezusa” nie dopuszcza do jednostronnego akcentowania bądź 
teologii, bądź praktyki. 
 

5.  Jaką zasadę zaproponował F. Arnold w analizie TP i na czym ona polega? (s. 79-83) 

 
Arnold  nawiązał  w  swej  analizie  do  Grafa  wzbogacając  jego  myśli  o  aspekt  chrystologiczny.  Widział  w  swej 
analizie  chrystologicznej  zasadę  bosko-ludzką.  Polegała  ona  na  podkreśleniu  działania  Chrystusa  jako  Boga,  a 
jednocześnie  wskazywaniu  na  podstawy  TP  w  ziemskim  życiu  Chrystusa.  Arnold  w  funkcjach  Kościoła  widzi: 
Słowo, sakramenty i szeroko pojmowane duszpasterstwo. 
 

6.  Wymień funkcje Kościoła, które powinien on pełnić wg wutorów w/w podręcznika. 

 
Przepowiadanie Słowa, liturgia, sakramenty, kult, dyscyplina, Caritas. 
Funkcje te dedykuje się z istoty Kościoła. Bierze się pod uwagę czym jest Kościół i do czego zmierza. 
Na  funkcję  Kościoła  składają  się  zespoły  czynności,  które  spełnia  cały  Kościół  wykorzystując  pośrednictwo 
zbawcze. 
 

7.  Istota koncepcji autorów niemieckiego podręcznika „Handbuch Pastoraltheologie” (okres przed Vat. II) 

 
Koncepcja  ta  polega  na  ukazaniu  Kościoła  jako  żywego  organizmu.  Przedmiotem  ich  wizji  TP  jest  każdy 
ochrzczony  (tak  z  hierarchii  jak  i  laikatu).  Przedmiotem  materialnym  jest  życie  i  działalność  Kościoła, 

background image

a formalnym uwarunkowania i urzeczywistnianie się Kościoła. Za cel wskazują pośrednictwo zbawcze. Dzielą oni 
TP  na:  dydaktykę  pastoralną,  liturgikę  pastoralną,  hodegetykę.  Dwie  pierwsze  wkrótce  stały  się  dyscyplinami 
samodzielnymi, zatem za właściwą teologię pastoralną widziano hodegetykę. 
 

8.  Wyjaśnij na czym polega „zasada inkarnacji” w koncepcji TP w ujęciu J. Goldbrunnera. 

 
Zasada  inkarnacji  (wcielania)  Goldbrunnera  podkreśla  działanie  Chrystusa  w  Kościele.  Jest  On  pierwszym 
działającym,  dzięki któremu Kościół  staje się pośrednikiem zbawczym w osobistej  drodze każdego człowieka  z 
Bogiem. Idea inkarnacji obejmuje aspekt zarówno teocentryczny jak i chrystocentryczny. 
 
Polega  na  budowaniu  koncepcji  TP  w  oparciu  o  dogmat  wcielenia.  Idea  ta  broni  prymatu  osoby  w  dobie 
kolektywizmu  i  sekularyzacji.  Pozwala  powiązać  teorię  z  praktyką  oraz  przezwycięża  na  terenie  TP  napięcia 
pomiędzy  wertykalizmem  a  horyzontalizmem  i  między  dualizmem:  natura-nadnatura;  stworzenie-Odkupienie. 
Dowartościowuje  element  personalny  w  życiu  chrześcijanina.  Nie  doczekała  się  pełnego  i  gruntownego  ujęcia. 
Pozostaje bardziej ideą niż koncepcją. 
 

9.  Istota koncepcji prakseologicznych TP (np. według M. Levebra) 

 
TP  wg  Levebra  powinna  czerpać  z  różnych  nauk:  humanistycznych,  prakseologicznych,  teologicznych.  Dlatego 
winna 

ją 

cechować 

refleksja 

interdyscyplinarna. 

TP 

powinna 

mieć 

także 

swoją 

metodę 

i  sposoby  działań.  Leveber  wymienia  tutaj  przygotowanie  działalności  duszpasterskiej  (rozeznanie,  analiza 
sytuacji,  w  której  człowiek  ma  zaistnieć),  kierowanie,  koordynowanie,  decydowanie.  Zwraca  też  uwagę  na 
podniesienie  kwalifikacji  duszpasterzy  a  także  na  ich  uwrażliwienie  na  wspólnotę,  współuczestnictwo, 
współodpowiedzialność.