PROJEKT  REALIZACJI  PRAC  ASYSTENTKI  STOMATOLOGICZNEJ  ZWIĄZANY  Z  PRZYJĘCIEM 
KOLEJNEGO  UMÓWIONEGO  PACJENTA  W  DNIU  DZISIEJSZYM  W  CELU  LECZENIA 
ENDODONTYCZNEGO  (2 wizyty) I CZYNNA ASYSTA PODCZAS ZABIEGU 
 
Do  gabinetu  stomatologicznego  zgłosił  się  kolejny pacjent  tego  dnia:  Anna  Jabłczyska,  lat 
43, w celu leczenia endodontycznego zęba 46. Pacjentka jest ogólnie zdrowa, bez uczuleń i 
skłonności do krwawień. Skarży się na ból zęba, ząb reaguje na ciepłe i zimne bodźce.   
ZAŁOŻENIA 
Kolejny umówiony pacjent w dniu dzisiejszym: Anna Jabłczyńska, lat 43. 
Pacjentka zgłosiła się w celu leczenia kanałowego zęba 46. Ząb jest w stanie zapalnym, bez 
zmian okołowierzchołkowych, co wynika z analizy zdjęcia punktowego rtg. 
Pacjentka jest ogólnie zdrowa, bez uczuleń i skłonności do krwawień. 
 

I WIZYTA 

WYKAZ  PRAC  ZWIĄZANYCH  Z  PRZYGOTOWANIEM  STANOWISKA  PRACY  LEKARZA  I 
ASYSTENTKI DO PRZEPROWADZENIA PLANOWANEGO ZABIEGU. 
Zapoznaję  się  z  kartą  pacjenta,  w  której  znajduje  się  plan  leczenia  i  przygotowuję  do 
wglądu dla lekarza. Na negatoskopie umieszczam zdjęcie rtg zęba 46.   
Myję  ręce,  używając  mydła  z  podajnika  łokciowego,  osuszam  papierowym  ręcznikiem, 
który wyrzucam do kubła na śmieci z niebieskim workiem. Zakładam rękawiczki.   
Na stoliku lekarza przygotowuję:   
środki ochrony osobistej (maseczka, przyłbica, rękawiczki jednorazowe), 
jałowy zestaw diagnostyczny na jałowej tacce (lusterko, pęseta, zgłębnik), 
pozostałe  materiały  i  narzędzia  znajdują  się  w  stałych,  wyznaczonych  miejscach  w 
asystorze lekarza. 
Na stoliku asystentki przygotowuję: 
środki ochrony indywidualnej dla pacjenta (jednorazową ochronną serwetę, jednorazowy 
ochraniacz  na  zagłówek  i  na  uchwyt  reflektora,  kubeczek  jednorazowy,  jednorazową 
końcówkę do ślinociągu i ssaka, jałową końcówkę dmuchawki wodno-powietrznej) 
środki ochrony osobistej dla asystentki (maseczkę, przyłbicę, rękawiczki jednorazowe) 
materiały i narzędzia potrzebne do planowanego zabiegu: środek dewitalizujący Caustinerf 
fort  (370+460)  mg/g-pasta  dentystyczna,  wypełnienie  czasowe-cement,    sterylne  kulki  z 
waty na płytce Petriego, sterylne końcówki do turbiny i mikrosilnika.   
Zdejmuję  rękawice,  wrzucam  do  kubła  z  czerwonym  workiem.  Myję  ręce  używając 
podajnika łokciowego, osuszam jednorazowym ręcznikiem.   
 
WYKAZ PRAC ZWIĄZANYCH Z PRZYGOTOWANIEM PACJENTA DO ZABIEGU 
Zapraszam  pacjenta  do  gabinetu.  Staram  się  zachować  z  nim  stały  kontakt  poprzez 

rozmowę. Wyjaśniam na czym będzie polegał zabieg i jeśli jest taka potrzeba, uspokajam 
go. Proszę o podpisanie zgody na wykonanie zabiegu    na zębie 46. Wskazuję mu miejsce 
na  fotelu  (fotel  ustawiony  jest  w  pozycji  siedzącej).  Cały  czas  podtrzymuję  rozmowę, 
udzielam rzetelnych informacji na temat leczenia.   
Myję  ręce  higienicznie  metodą  Ayliff'a,  korzystając  z  podajnika  łokciowego,  osuszam 
papierowym  ręcznikiem,  który  wrzucam  do  kubła  z  niebieskim  workiem.  Zakładam 
rękawice. W obecności pacjenta zakładam jednorazowy ochraniacz na zagłówek i uchwyt 
reflektora,  serwetę  stomatologiczną.  Nalewam  wody  do  jednorazowego  kubka  dodając 
środek do dezynfekcji jamy ustnej i proszę pacjenta o przepłukanie jamy ustnej. Reguluję 
fotel  i  zagłówek  adekwatnie do  planowanego zabiegu  (70-80  st.) uwzględniając  komfort  i 
wygodę  pacjenta.  Zakładam  końcówkę  ślinociągu  i  ssaka,  a  także  jałowe  końcówki 
dmuchawki  wodno-powietrznej,  turbiny  i  mikrosilnika.  Ustawiam  reflektor  na  pole 
zabiegowe,  czyli  poniżej  linii  oczu  pacjenta.  Zdejmuję  rękawiczki,  wyrzucam  do  kosza  na 
odpady medyczne. Myję ręce higienicznie i osuszam (j.w.).   
 
WYKAZ PRAC ZWIĄZANYCH Z ASYSTOWANIEM PODCZAS ZABIEGU 
Zakładam  rękawiczki  jednorazowe,  maseczkę  i  przyłbicę.  Po  opracowaniu  ubytku  i 
obnażeniu miazgi przez lekarza na polecenie podaję środek dewitalizujący Caustinerf fort, 
potem  sterylną  kulkę  z  waty,  a  następnie  bezpośrednio  przed  użyciem  przygotowuję 
materiał tymczasowy- kapsułkę cementu daję do wstrząsarki na 10s, wkładam do pistoletu 
i podaję lekarzowi. Zdejmuję pacjentowi serwetę ochronną, zdejmuję rękawiczki i wrzucam 
do kosza z czerwonym workiem. Myję ręce i osuszam (j.w.). 
Ustalam    z  pacjentem  termin  kolejnej  wizyty  uzgodniony  z  lekarzem:  pacjent  ma  zgłosić 
się  do  gabinetu  za  10  dni.  Odprowadzam  pacjenta  do  poczekalni  i  żegnam  się  z  nim. 
Przystępuję do uporządkowania gabinetu po przyjęciu pacjenta.   
 
II WIZYTA 
WYKAZ  PRAC  ZWIĄZANYCH  Z  PRZYGOTOWANIEM  STANOWISKA  PRACY  LEKARZA  I 
ASYSTENTKI DO PRZEPROWADZENIA PLANOWANEGO ZABIEGU. 
Przygotowuję kart pacjenta do wglądu dla lekarza. Na negatoskopie umieszcza zdjęcie rtg 
zęba 46.   
Myję ręce i osuszam (j.w.). Zakładam rękawiczki.   
Na stoliku asystentki przygotowuję:   

·  środki ochrony indywidualnej dla pacjenta (jednorazową ochronną serwetę, jednorazowy 

ochraniacz  na  zagłówek  i  na  uchwyt  reflektora,  kubeczek  jednorazowy,  jednorazową 
końcówkę do linociągu i ssaka, jałową końcówkę dmuchawki wodno-powietrznej) 

·  środki ochrony osobistej dla asystentki (maseczkę, przyłbicę, rękawiczki jednorazowe) 
·  materiały i narzędzia potrzebne do planowanego zabiegu: sterylne końcówki do turbiny i 

mikrosilnika,  koferdam,  wałeczki  ligniny,  bloczki  papierowe,  sterylna  szpatułka  do 
zarabiania  materiałów,  2  tubki  (baza  i  aktywator)  dwuskładnikowego  materiału  do 
wypełniania  kanałów  (Top  Seal),  preparat  do  płukania  kanałów  korzeniowych-  chloraxid 
5,25 % (środek odkażający, zmiękczający wewnętrzne ścianki kanałów, co ułatwia nadanie 
im  odpowiedniego  kształtu,  rozpuszczający  miazg  i  tkanki  miękkie)  oraz  kwas  cytrynowy 
40 %, sól fizjologiczna, jednorazowe strzykawki- 2 ml, jednorazowe igły    (0,3) irygacyjne z 
otworem  bocznym  do  płukania  kanałów,  Gutta  Cut  -bezprzewodowa  obcinarka  do 
ćwieków  gutaperkowych  z  pętelkową  końcówką,    RC  Prep  (lubrikant  z  kwasem 
moczowym-środek ułatwiający poślizg narzędzi w kanale, udrażnia i poszerza kanał, a także 
zapobiega  złamaniom  narzędzi  kanałowych),  materiał  do  wypełnień  tymczasowych 
(Prowident).   
Na stoliku lekarza przygotowuj: 

·  środki ochrony osobistej (maseczka, przyłbica, rękawiczki jednorazowe), 
·  jałowy zestaw diagnostyczny na jałowej tacce (lusterko, pęseta, zgłębnik, nakładacz) 
·  pozostałe  materiały  i  narzędzia  znajdują  się  w  stałych,  wyznaczonych  miejscach  w 

asystorze lekarza. 
Na asystorze endodontycznym przygotowuję: 

·  sterylną  tackę,  endoboks  (zestaw  sterylnych  narzędzi  do  ręcznego  opracowania  kanałów 

(miazgociągi,  pilniki  K-reamer,  K-file,  H,  poszerzacze,  spreadery-  rozpychacze  (służą  do 
dociskania  gutaperki  do  ścian  kanału),  zestaw  sączków  i  ćwieków  gutaperkowych,  linijkę 
endodontyczną,  endometr  wraz  z  elektrodą  czynną  (kabelek  do  którego  mocuje  się 
narzędzie  endodontyczne  wprowadzane  do  kanału)  i  bierną  (metalowa  pętelka,  którą 
zakłada się pacjentowi na wargę w kąciku ust),sterylne rękawiczki   

·   

WYKAZ PRAC ZWIĄZANYCH Z PRZYGOTOWANIEM PACJENTA DO ZABIEGU 
Zapraszam  pacjenta  do  gabinetu.  Staram  się  zachować  z  nim  stały  kontakt  poprzez 
rozmowę. Wyjaśniam na czym będzie polegał zabieg i jeśli jest taka potrzeba, uspokajam 
go. Proszę o podpisanie zgody na wykonanie zabiegu    na zębie 46. Wskazuję mu miejsce 
na  fotelu  (fotel  ustawiony  jest  w  pozycji  siedzącej).  Cały  czas  podtrzymuję  rozmowę, 
udzielam rzetelnych informacji na temat leczenia.   
Myję  ręce  higienicznie  metodą  Ayliff'a,  korzystając  z  podajnika  łokciowego,  osuszam 
papierowym  ręcznikiem,  który  wrzucam  do  kubła  z  niebieskim  workiem.  Zakładam 
rękawice. W obecności pacjenta zakładam jednorazowy ochraniacz na zagłówek i uchwyt 
reflektora,  serwetę  stomatologiczną.  Nalewam  wody  do  jednorazowego  kubka  dodając 
środek do dezynfekcji jamy ustnej i Proszę pacjenta o przepłukanie jamy ustnej. Reguluję 
fotel  i  zagłówek  adekwatnie do  planowanego zabiegu  (70-80  st.) uwzględniając  komfort  i 
wygodę  pacjenta.  Zakładam  końcówkę  ślinociągu  i  ssaka,  a  także  jałowe  końcówki 
dmuchawki  wodno-powietrznej,  turbiny  i  mikrosilnika.  Ustawiam  reflektor  na  pole 

zabiegowe,  czyli  poniżej  linii  oczu  pacjenta.  Zdejmuję  rękawiczki,  wyrzucam  do  kosza  na 
odpady medyczne. Myję ręce higienicznie i osuszam (j.w.).   
 
WYKAZ PRAC ZWIĄZANYCH Z ASYSTOWANIEM PODCZAS ZABIEGU 
Zakładam  rękawiczki,  przyłbicę  i  maskę.  W  czasie  otwierania  ubytku  przez  lekarza 
pomagam operując ssakiem w celu zebrania nadmiernej ilości śliny, wody i tkanek zęba.   
Po opracowaniu ubytku podaję lekarzowi koferdam oraz wałeczki z ligniny, które pomogą 
odizolować ząb od wydzielanej śliny.   
Zmieniam  zestaw  narzędzi:  przygotowuję  nową  sterylną  tackę  i  sterylne  narzędzia 
endodontyczne  (j.w.).  Lekarz  zakłada  nowe-  sterylne  rękawiczki  i  przystępuje  do 
opracowania kanałów.   
Na  polecenie  lekarza  podaję  środek  odkażający  w  jednorazowej  strzykawce  (podchloryn 
sodu)  w  celu  odkażenia  kanału  przed  przystąpieniem  do  jego  opracowania,  a  następnie 
wskazany przez lekarza rozmiar miazgociągu (w celu usunięcia martwiczej miazgi). Lekarz 
odkaża  kanał,  ja  operuję  ssakiem,  aby  zapobiec  przedostaniu  się  płynu  do  jamy  ustnej 
pacjenta.   
Lekarz przystępuje do chemiczno-mechanicznego opracowania kanału, mającego na celu 
poszerzenie kanału, odpowiednie jego ukształtowanie    w formę lejka i usunięcie bakterii, 
toksyn,  krwi  i  tkanek  miękkich  (oczyszczenie).  Do  zmierzenia  długości  roboczej  kanału  i 
jego  opracowania  używa  endomentru.  Włączam  endometr,  zakładam  elektrody:  czynną  i 
bierną  wargową(umieszczam  ją  w  kąciku  ust  pacjenta).  Podaj  lekarzowi  lubrikant  na 
bloczku  papierowym  i  K-reamer  we  wskazanym  rozmiarze  (w  celu  zmierzenia  długości 
roboczej  kanału).  Potem  podaję  środki  odkażające  w  celu  przepłukania  kanału.  W 
następnej kolejności na polecenie lekarza podaję poszerzacze K i pilniki K i H (Hedstroema) 
o  rozmiarach  przez  niego  wskazanych,  począwszy  od  cienkich  do  grubszych.  Technika 
opracowania kanału to tzw. metoda teleskopowa (step-back: krok do tyłu), która polega na 
opracowaniu kanału od wierzchołka w kierunku korony. Po każdorazowej zmianie narzędzia 
podaję  strzykawkę  z  założoną  igłą  do  irygacji  ze  środkiem  odkażającym,  w  celu 
przepłukania kanału. Równocześnie operuję ssakiem, aby zapobiec przedostaniu się płynu 
do  jamy  ustnej  pacjenta.  Na  koniec  lekarz  jeszcze  raz  odkaża  kanał  podchlorynem  sodu  i 
kwasem cytrynowym, a następnie neutralizuje te środki przy pomocy soli fizjologicznej. Po 
zakończeniu opracowania kanałów wyjmuję z ust pacjenta metalową pętelkę.   
Lekarz przystępuje do osuszenia kanału, przy pomocy sączków papierowych.   
Gdy  kanał  jest  już  osuszony  lekarz  przystępuje  do  wypełnienia  kanałów  metodą 
kondensacji bocznej gutaperki ("na zimno"). Na bloczku papierowym mieszam 2 składniki 
uszczelniacza do kanałów Top Seal i podaj lekarzowi. W pierwszej kolejności lekarz dobiera 
ćwiek główny (którego zadaniem jest zamknięcie światła otworu fizjologicznego), zamacza 
go  w  uszczelniaczu  i  umieszcza  w  kanale.  Następnie  wprowadza  do  kanału  dodatkowe 

ćwieki. Każdy kolejny ćwiek jest obtoczony w uszczelniaczu (Top Seal) i dociskany do ścian 
kanału  za  pomocą  ręcznego  rozpychacza  (spreader)  i  ma  mniejszy  rozmiar  od  ćwieka 
głównego. Po wypełnieniu kanału podaję lekarzowi bezprzewodową obcinarkę do ćwieków 
gutaperkowych  z  założoną  końcówką  pętelkową  (obcinarka  nagrzewa  się  po  naciśnięciu 
przycisku-lekarz sam ją nagrzewa). Na koniec podaję plugger w rozmiarze wskazanym przez 
lekarza  w  celu  ostatecznej  kondensacji  gutaperki.  Podobnie  postępuje  się  z  kolejnymi 
kanałami, aż do wypełnienia wszystkich.   
Podaję  lekarzowi  materiał  tymczasowy  do  wypełnień  (provident).  Odbudowa  twardych 
tkanek zęba będzie miała miejsce na następnej wizycie po kontrolnym wykonaniu zdjęcia 
rtg.   
Zdejmuję pacjentowi koferdam, ochronną serwetę, swoje rękawiczki i wrzucam do kubła z 
czerwonym  workiem.  Myję  ręce  higienicznie  (j.w.).  Wypisuję  pacjentowi  skierowanie  na 
rtg  punktowy  zęba  46.  Wyjaśniam,  że  może  odczuwać  w  przeleczonym  kanałowo  zębie 
rozpieranie lub nawet lekki ból. Uspokajam pacjenta, że w ciągu kilku dni problem z bólem 
(jeśli  wystąpi)  unormuje  się.  Umawiam  się  na  kolejną  wizytę.  Odprowadzam  pacjenta  do 
poczekalni i żegnam się. Przystępuję do porządkowania gabinetu.