53

E l e k t r o n i k a   d l a   W s z y s t k i c h

Do czego to służy

Układ  to  linijką  zbudowaną  z dwukoloro−
wych diod LED. Diody te tworzą efekt wizu−
alny polegający na “płynięciu” punktu świetl−
nego z jednej strony w drugą, następnie zmia−
nie koloru jego świecenia oraz powrotnej wę−
drówce do drugiego miejsca zmiany koloru.

Układ  daje  ciekawy  efekt,  zwłaszcza

w pomieszczeniach o stłumionym świetle lub
(najlepiej) w całkowitej ciemności. 

Podzespoły wykorzystane w tym urządze−

niu  należą  do  tanich  i ła−
two dostępnych.

Jak to działa?

Schemat ideowy prezento−
wanego urządzenia przed−
stawiony jest na rysunku 1.

Jak  widać,  nie  należy

on  do  skomplikowanych
i zrozumienie zasady jego
funkcjonowania  nie  po−
winno  nastręczyć  trudno−
ści  nawet  początkującym
adeptom  techniki  cyfro−
wej.  Generator  taktujący
jest zbudowany w oparciu
o bramkę IC3C. Częstotli−
wość pracy generatora jest
wyznaczona  przez  stałą
czasową  C3,R1,P1.  Moż−
na  ją  regulować  w szero−
kich granicach za pomocą
potencjometru  P1.  Gene−
rator taktuje licznik rewer−
syjny  IC1.  Cykl  zliczania
licznika 

skrócono 

do

ośmiu cykli poprzez połą−
czenie  wyjścia  Q4  liczni−
ka  z jego  wejściem  RE−

SET. Pozostałe wyjścia licznika połączone są
z dekoderem 1 z 8, który bezpośrednio steru−
je katodami diod LED. Takie sterowanie diod
LED może wydawać się ryzykowne, jednak−
że dla układu 74HCT138 wyjściowy prąd po−
chłaniany  wynosi  ponad  20mA,  natomiast
prąd  diod  LED  jest  ograniczany  przez  R4
oraz R5 do bezpiecznej wartości. Wyjścia Y0
oraz  Y7  układu  IC2  są  dołączone  do  wejść
przerzutnika RS zbudowanego z bramek NA−
ND  IC3A oraz  IC3B. Powoduje  to  zmianę

koloru wyświetlanego punktu przez wystero−
wanie  jednego  z tranzystorów  T1  lub  T2,
które  sterują  zespołami  anod  diod  LED.  Do
wyjścia  przerzutnika  jest  dołączone  także
wejście  U/D\  ustalające  kierunek  zliczania
licznika  IC1.  Dioda  D9  zabezpiecza  przed
przypadkowym odwróceniem polaryzacji.

Ciąg dalszy na stronie 57.

Rys. 1 Schemat ideowy

D

D

D

D

w

w

w

w

u

u

u

u

k

k

k

k

o

o

o

o

ll

ll

o

o

o

o

rr

rr

o

o

o

o

w

w

w

w

yy

yy

 

 

w

w

w

w

ę

ę

ę

ę

d

d

d

d

rr

rr

u

u

u

u

jj

jj

ą

ą

ą

ą

c

c

c

c

yy

yy

 

 

p

p

p

p

u

u

u

u

n

n

n

n

k

k

k

k

tt

tt

 

 

LL

LL

E

E

E

E

D

D

D

D

54

E l e k t r o n i k a   d l a   W s z y s t k i c h

Ciąg dalszy na stronie 57.

Montaż i uruchomienie

Układ  linijki  można  zmontować  na  płytce
pokazanej na rysunku 2.

Montaż  układu  rozpoczynamy  od  wluto−

wania  zwór.  Pozostałe  elementy  montujemy
w standardowej kolejności. Pod układy scalo−
ne można zastosować podstawki. Układ nale−
ży zasilać napięciem od 4 do 6V (układ mo−

delowy  funkcjonował  poprawnie  także  przy
napięciu nieznacznie przekraczającym 3V).

Zmontowany  układ  nie  wymaga  urucha−

miania,  a jedynie  prostej  regulacji  polegają−
cej  na  ustawieniu  częstotliwości  generatora
taktującego licznik, w celu uzyskania najlep−
szego efektu.

Piotr Czarkowski 

Forum Czytelników

Wykaz elementów

Rezystory:

P

P11  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..110000kk

Ω

Ω

R

R11  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..2200kk

Ω

Ω

R

R22,,R

R33  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..1100kk

Ω

Ω

R

R44,,R

R55 .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..330000

Ω

Ω

Kondesatory:

C

C11  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..110000nnFF
C

C22  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..110000µµFF//1166V

V

C

C33 .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..11µµFF

Półprzewodniki:

D

D11−D

D88  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..LLEED

D 55m

mm

m ddw

wuukkoolloorroow

wee

D

D99 .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..11N

N44000011

IIC

C11  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..44002299

IIC

C22  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..7744A

AC

C113388

IIC

C33  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..44009933

TT11,,TT22  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..B

BC

C555577

Pozostałe:

JJP

P11  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..ggoollddppiinn 11xx0022

Rys. 2 Płytka drukowana