background image

Cukrzyca ci

ęż

arnych 

to stan nietolerancji w

ę

glowodanów prowadz

ą

cy do hiperglikemii  o ró

ż

nym nasileniu, który pojawia si

ę

 lub zostaje po 

raz pierwszy rozpoznany w czasie ci

ąż

y.  

 

 

 

 

 

 

wg. WHO 1999 

 
Wyst

ę

puje u ok. 3-5% ci

ęż

arnych i jest najcz

ę

stszym powikłaniem metabolicznym ci

ąż

y.  

Wi

ę

kszo

ść

 pacjentek z cukrzyc

ą

 w ci

ąż

y wymaga jedynie leczenia diet

ą

 oraz kontroli glikemii. 

Zachowanie prawidłowego profilu glikemii zmniejsza do minimum ryzyko powikła

ń

 

Algorytm diagnostyczny cukrzycy ci

ęż

arnych  

 
Wst

ę

pne oznaczenie st

ęż

enia glukozy na czczo na pocz

ą

tku ci

ąż

y, przy pierwszej wizycie 

-  glukoza 100 – 125 mg/dl (5,6 – 6,9 mmol/l)  – warto

ść

 nieprawidłowa - nale

ż

y wykona

ć

 OGTT 

-  glukoza  >  125  mg/dl  –  nale

ż

y  powtórzy

ć

  badanie  na  czczo  i  je

ś

li  wynik  jest  nieprawidłowy  rozpoznajemy       

cukrzyc

ę

 

 
Test przesiewowy obci

ąż

enia 50 g glukozy – GCT (glucose challenge test

 

glukoza po 1 h > 200 mg/dl  (11,1 mmolo/l) - GDM 

 

glukoza po 1 h > 140 mg/dl  (7,8 mmol/l) – OGTT zgodnie z kryteriami WHO 

 

Warunki wykonania testu: 

- 24 – 28 tydzie

ń

 ci

ąż

- pacjentka nie musi by

ć

 na czczo 

- jednorazowy pomiar glukozy po 1 godzinie 

 
Test diagnostyczny obci

ąż

enia 75 g glukozy – OGTT(oral glucose tolerance test

- wykonywany na czczo 
- 8 – 14 godzin od ostatniego posiłku 
- przez trzy dni przed wykonaniem testu nie nale

ż

y ogranicza

ć

 spo

ż

ycia w

ę

glowodanów  

  (nie mniej ni

ż

 150 g/d przy zwykłej aktywno

ś

ci fizycznej) 

- 75 g glukozy rozpu

ś

ci

ć

 w 250 – 300 ml wody i wypi

ć

 w ci

ą

gu 5 min 

- w trakcie badania pacjentka powinna siedzie

ć

, nie powinna przyjmowa

ć

 po

ż

ywienia ani pali

ć

  

- krew pobiera si

ę

 na czczo i 2 godziny po wypiciu roztworu glukozy  

 

Kryteria WHO rozpoznania cukrzycy ci

ęż

arnych 

 

glukoza na czczo > 126 mg/dl (6,9 mmol/l) 
glukoza po 1 h > 180 mg/dl  
glukoza po 2 h > 140 mg/dl (7,8 mmol/l) 
 

Leczenie cukrzycy w ci

ąż

y: 

1)  dieta 
2)  wysiłek fizyczny 
3)  insulinoterapia 

 
Na czym polega prawidłowa dieta i kontrola glikemii? 

 
Prawidłowa  dieta  kobiety  w  ci

ąż

y  powikłanej  cukrzyc

ą

  powinna  składa

ć

  si

ę

  z  sze

ś

ciu  posiłków  na  dob

ę

:  trzech 

głównych  i  trzech  przek

ą

sek.  Ka

ż

dy  z  tych  posiłków  powinien  zawiera

ć

  odpowiedni

ą

  ilo

ść

  wymienników 

w

ę

glowodanowych (jednostek chlebowych). 

 
Wymiennik  w

ę

glowodanowy    (jednostka  chlebowa)  to  ilo

ść

  wagowa  danego  produktu,  która  zawiera      10-12  g 

w

ę

glowodanów 

 
 

Rozkład posiłków: 

 
19 – 21 wymienników w

ę

glowodanowych na dob

ę

 

 

1.

ś

niadanie 

 

4 – 5 jednostek 

2. drugie 

ś

niadanie 

2 – 3 jednostek 

3. obiad   

 

5 jednostek 

4. podwieczorek   

2 – 3 jednostek 

5. kolacja  

 

3 – 4 jednostek 

6. przed snem  

 

1 – 2 jednostki    

<= jest to jeden z najwa

ż

niejszych posiłków !!! 

 

background image

 
Szczególnie  wa

ż

ny  jest  posiłek  przed  snem  (ok.  21.00  -  22.00).    Ma  on  zapobiega

ć

  nocnej  hipoglikemii,  czyli 

obni

ż

eniu poziomu cukru we krwi podczas godzin nocnych.  

 

Zapotrzebowanie energetyczne na dob

ę

 

 

BMI  

 

 

 

kcal/kg mc. 

 

< 19,8   

 

 

35 – 40 

 

19,8 – 29 

 

 

30 – 32 

 

> 20  

 

 

 

24 - 25 

 

Aby leczenie diet

ą

 mo

ż

na było uzna

ć

 za efektywne nale

ż

y zachowa

ć

 prawidłowy profil glikemii. 

Jak i kiedy mierzy

ć

 poziom glikemii? 

Poziom glikemii oznaczamy na czczo ( bezpo

ś

rednio po przebudzeniu) i po głównych posiłkach ( 

ś

niadaniu, obiedzie 

i kolacji). 

Prawidłowe warto

ś

ci glikemii: 

Na czczo < 90 mg/dl 

1 godz. po głównym posiłku <120 mg/dl. 

Niekiedy zaleca si

ę

 pomiar nocny ( ok. godziny 3.00)>60 mg/dl 

Nale

ż

y  pami

ę

ta

ć

ż

e  zapotrzebowanie  na  insulin

ę

  zmienia  si

ę

  w  ci

ą

gu  doby,  dlatego  cz

ę

sto  po  spo

ż

yciu 

identycznego posiłku rano i wieczorem poziomy  glikemii b

ę

d

ą

 si

ę

 ró

ż

ni

ć

Jak komponowa

ć

 posiłki? 

Dzienne zapotrzebowanie na składniki od

ż

ywcze powinno by

ć

 pokryte przez:  

40 – 50 % w

ę

glowodanów 

30 % białka  
20 – 30 % tłuszcze  

 

Do minimum nale

ż

y ograniczy

ć

 

- cukry proste (cukier, miód, d

ż

emy, słodycze,) 

- pełne mleko, 

ś

mietana, lody, tłuste sery, słodzone koktajle mleczne 

- owoce kandyzowane, suszone, winogrona, banany 
- słodkie soki, syropy, słodzone płyny 
- jogurty owocowe, serki homogenizowane słodzone 
- pieczywo słodzone np. chałka 
- majonez 
- tłuste mi

ę

sa i w

ę

dliny (wieprzowina, salami, boczek, słonina, smalec, salceson, podroby, g

ę

si i kaczki) 

- napoje alkoholowe 

 

Wskazane produkty i techniki przyrz

ą

dzania potraw: 

- chleby gruboziarniste, razowe, chrupkie, makarony razowe 
- surowe warzywa, owoce 
- chude przetwory mleczne 
- chude w

ę

dliny i mi

ę

sa 

- soki owocowe rozcie

ń

czone wod

ą

 

- potrawy  

 

 

gotowanie w wodzie 

 

na parze na grillu lub ro

ż

nie 

 

pieczenie w pergaminie lub w folii 

 

duszenie bez obsma

ż

ania  

 

Wysiłek fizyczny 

- poprawia utylizacj

ę

 glukozy, zmniejsza insulinooporno

ść

 tkanek i zwi

ę

ksza ich wra

ż

liwo

ść

 na insulin

ę

 

- o ile nie ma przeciwwskaza

ń

, zaleca si

ę

 specjalne zestawy 

ć

wicze

ń

 gimnastycznych o umiarkowanym nasileniu 

background image

Insulinoterapia 

- chore na cukrzyc

ę

 typu 2 w okresie ci

ąż

y powinny by

ć

 leczone insulin

ą

 

- insulinoterapia konieczna jest u ok  10 – 40 % kobiet chorych na cukrzyc

ę

 ci

ąż

ow

ą

 

- najcz

ę

stsz

ą

 metod

ą

 jest intensywna podskórna insulinoterapia 

 

dr n. med. Joanna Jacko – ginekolog-poło

ż

nik 

Beata Michalska – ginekolog-poło

ż

nik 

 

Na  podstawie:  Wytyczne    PTD  2011,  Kompendium  cukrzycy  pod  redakcj

ą

  prof.  Sieradzkiego  (2009),  Diabetologia 

pod redakcj

ą

 prof. K. Strojek (2008)