I zajęcia w Laboratorium Antropometrii Trójwymiarowej 

Hasła poruszane na zajęciach: 

Antropologia  



 

antropologia fizyczna  



 

antropologia kryminalna i medyczno-sądowa 



 

antropologia kliniczna 



 

antropologia ergonomiczna 



 

antropologia sportu 

Antropometria  



 

Antropometria właściwa  



 

Antroposkopia  



 

Klasyczna dynamiczna i statyczna - Wykonywane pomiary opisują sylwetkę wyprostowaną 



 

Ergonomiczna - Wykonywane pomiary opisują sylwetkę naturalną przyjmowaną przez człowieka podczas 
wykonywanych czynności 



 

Kefalometria / osteometria / sematometrii 



 

Kranioskopia 

Podstawowe instrumenty do pomiarów cech: 



 

Antropometr i taśma antropometryczna 



 

Waga lekarska 



 

cyrkiel liniowy (suwmiarka) i koordynacyjny 



 

cyrkle kabłąkowe duży i mały 



 

Fałdomierz 



 

Goniometr 



 

Dynamometr 



 

spirometr 

 

Podręcznik do ergonomii – antropometrii dostępna na stronie Akademii Górniczo-Hutniczej 

http://www.ergonomia.agh.edu.pl/Skrypt_Ergonomia-M.Wykowska/ergonomia/index.htm

 

 
Prezentacja tylko o punktach antropometrycznych dla tych co mają dużo wolnego czasu dostępna na stronie Instytutu 
Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego 

http://www.archeo.uw.edu.pl/zalaczniki/upload611.pdf?PHPSESSID=df8b585...%3Fref%3Dklasshop.com 

 

 

 

Antropologia fizyczna  

dział antropologii  zajmujący się zmiennością cech anatomicznych i fizjologicznych  
człowieka w czasie i przestrzeni 

Położenie płaszczyzn 
pomiarowych  
w antropometrii 

1.  strzałkowo-środkowej, która dzieli ciało na stronę lewą i prawą; 
2.  czołowej, która przebiega wzdłuż osi głowy i dzieli ciało na część 

brzuszną i grzbietową; 

3.  poziomej, która dzieli ciało na część górną i dolną. 

Kranioskopia 

opis czaszki polega na określeniu kształtu i pewnych szczegółów budowy 
anatomicznej 

Kształt czaszki (rysunki poniżej) 

Widoczność łuków jarzmowych 
ocena ogólnych proporcji twarzy, wielkości szczęki 
i żuchwy 
ocena stopnia rozwoju łuków brwiowych i guzów 
czołowych 
kształt oczodołów i otworu gruszkowatego 
ocena stanu uzębienia, typ linii zgryzu 

Płaszczyny- powierzchnie oceny 
czaszki 

powierzchnia czołowa - norma frontalis / przednia lub 
twarzowej anterior sive facialis 
powierzchnia tylna norma posterior lub potylicznej occipitalis 
powierzchnia podstawowa norma basilaris 
płaszczyzna frankfurcka - frankfurt plane / pozioma, 
horyzontalna, uszno-oczna / auriculo-orbital plane 

Punkty antropometryczne twarzy 

Zygion (zy)  

najbardziej do boku na łukach jarzmowych 

zygion (zy)- zygion (zy) – mówiące o szerokości twarzy 
Vertex (v) 

najbardziej  na czubku głowy 

Gnathion (gn)  

najbardziej ku dołowi i do przodu na dolnym zarysie bródki 

vertex (v)- gnation (gn)-  odpowiadające długości twarzy 
Alare (al) 

najbardziej do boku na skrzydłach nosa 

alare (al)-alare (al)- szerokość nosa 
Nasion (n) 

w najgłębszym zagłębieniu nosowo-czołowym 

Subnasale (sn) 

na przejściu skórnej przegrody nosa w wargę górną 

nasion (n)- subnasale(sn)- długość nosa 
Glabella (g) 

punkt na czole pomiędzy łukami brwiowymi w linii pośrodkowej 

Opistokranion (op) 

najdalej ku tyłowi wystający punkt głowy 

glabella (g) – opisthocranion (op) - największa długość głowy 
Euryon (eu) 

najbardziej boczny punkt głowy 

euryon (eu)- euryon, (eu) - największa szerokość głowy 

 

 

 

Źródło: http://www.revisionrhinoplasty.net/nasalanatomy.htm 
 

Punkty antropometryczne szczęki 
pr — prosthion 

    punkt położony najbardziej ku przodowi na wyrostku zębodołowym szczęki 
między przyśrodkowymi siekaczami.  

id — infradentale 
      

punkt położony w miejscu najbardziej wysuniętym ku przodowi na przegrodzie 
międzyzębodołowej żuchwy, w płaszczyźnie przyśrodkowej 

go — gonion (parzysty) 

punkt położony najbardziej bocznie z tyłu i najbardziej na kącie żuchwy. 

gn — gnathion     
 

punkt położony na krawędzi dolnej żuchwy w miejscu przecięcia krawędzi przez 
płaszczyznę przyśrodkową. 

ol — orale    
 

punkt położony na wewnętrznej powierzchni wyrostka zębodołowego siekaczy 
przyśrodkowych. 

avl — alveolare 

punkt położony jest najniżej na wyrostku zębodołowym szczęki między 
środkowymi siekaczami, w miesjcu gdzie zaczyna się jama gardłowo nosowa 

ekm — ektomolare 
(parzysty)  

punkt położony najbardziej bocznie na zewnętrznym grzebieniu zębodołowym II 
trzonowca. 

enm — endomolare 
(parzysty) 

punkt położony najbardziej przyśrodkowo na wewnętrznym grzebieniu 
zębodołowym szczęki II trzonowca. 

spal — palatinolaterale 
(parzysty)     
 

punkt położony najbardziej bocznie na szwie podniebiennym poprzecznym, w 
miejscu, gdzie szew ten styka się z wyrostkiem zębodołowym 

zy — zygion (parzysty) 
 

punkt położony najbardziej bocznie na bocznej powierzchni łuku jarzmowego 

ANS- anterior nasal spine  

położony jest na wierzchołku kolca nosowego przedniego 

PNS- posterior nasal spine 

najbardziej tylny punkt szczęki położony pomiędzy skrzydłami kości klinowej 

Ustawienie szczęki w 

stosunku do żuchwy 

progenia - wysunięcie żuchwy do przodu 
retrogenia - cofnięcie żuchwy ku tyłowi 
makrogenia - żuchwa za duża 
mikrogenia - żuchwa za mała 
makrognacja - szczęka za duża 
mikrognacja - szczęka za mała

 

 

Kąt SNA – określa 
przednio-tylne 
położenie szczęki 
względem podstawy 
czaszki 

 

 

Kąt SNB – określa 
przednio-tylne 
położenie żuchwy 
względem podstawy 
czaszki 
Kąt ANB – określa 
przednio-tylne 
położenie szczęki 
względem żuchwy 

 

 

 

Punkty antropometryczne kończyny górnej i dłoni 

Acromiale (a) 

leży na szczycie wyrostka barkowego łopatki 

Daktylion (da) 

punkt leżący na najdalszym końcu najdłuższego palca 
da (III) palec środkowy, da(IV) palec serdeczny 

Radiale (r) 

leży na górnej krawędzi główki kości promieniowej 

Stylion (sty) 

na wyrostku rylcowatym kości promieniowej 

Długość kończyny górnej to odległość pomiędzy punktami a-da 
Długość ramienia  to odległość pomiędzy punktami a-r 
Długość przedramienia  to odległość pomiędzy punktami r-sty 
Długość dłoni to odległość pomiędzy punktami sty-da 
Punkty antropometryczne tułowia 
Suprastelnale (sst)  

we wcięciu szyjnym rękojeści mostka 

Symphysion (sy) 

na górnej krawędzi spojenia kości łonowych 

Illiocristale (ic) 

najbardziej bocznie na grzebieniu kości biodrowej 

Trochanterion (tro)  

na szczycie krętarza większego kości udowej 

Szerokość barków to odległość pomiędzy punktami a-a 
Szerokość miednicy to odległość pomiędzy punktami ic-ic 
Szerokość bioder to odległość pomiędzy punktami tro-tro 
Długość tułowia to odległość pomiędzy punktami sst-sy 
Punkty antropometryczne kończyny dolnej i stopy 
Tibiale (ti) 

na górnej krawędzi nasady bliższej kości piszczelowej po stronie 
przyśrodkowej 

Symphysion (sy) 

na górnej krawędzi spojenia kości łonowych 

akropodion (ap) 

punkt leżący na najdalszym końcu najdłuższego palca stopy 

pterion(pte) 

Punkt leżący na ajbardziej wysyniętej ku tylowi czesci pięty 

sphyrion (sph) 

 

Długość kończyny dolnej to odległość pomiędzy punktami sy- ap 
Długość uda to odległość pomiędzy punktami sy- ti 
Długość podudzia to odległość pomiędzy punktami ti-ap 
wysokości stopy to odległość pomiędzy punktami  ap- sph 
długości stopy to odległość pomiędzy punktami  ap- pte 
 
 
Metody i techniki rekonstrukcyjne w  kryminalistyce: 
 
technika superprojekcji 

[fotomontażu obrazu czaszki pod odpowiednim kątem z nałożonym zdjęciem ofiary]. 

metodą graficzno-opisową 
na podstawie zdjęć 

•  Metoda konturowa  
•  Metoda pomiarowo-porównawcza 
•  Metoda antropometryczna  
•  Metoda pomiaru kątów  

rekonstrukcja 2D  

oparte są na fotografiach ante 
mortem oraz czaszce 
(zdjęciach, odlewach, ew. 
radiogramach)  
Ważna jest widoczność struktur 
czaszkowych w odpowiedniej 
skali.  
Metoda ta zwykle wymaga 
współpracy artysty i 
antropologiem sądowym 

 

• metodą Gierasimowa [Podstawą metody rekonstrukcji plastycznej jest stwierdzenie, 

że możliwe jest ustalenie zależności grubości pokrywy mięśniowej do części kostnych 
w poszczególnych typach antropologicznych tzn. że dla różnych ras ludzkich można 
określić, jak grubo mięśnie pokrywają czaszkę w danym miejscu]. 

• metodą Taylor [polega na przykładaniu znaczników głębokości tkanek na 

niezidentyfikowanych czaszkach w różnych antropologicznych punktach 
orientacyjnych, nakładanie takiego obrazu na szkic twarzy osoby zaginione] 

• metoda F.A.C.E. [program komputerowy szybko opracowujący dwuwymiarowe 

obrazy twarzy] 

 

Rekonstrukcje 3D 

 

Trójwymiarowe rekonstrukcje 
twarzy  
1) rzeźby (wykonane z 
odlewów czaszkowych 
szczątków), utworzony z 
modeliny i innych materiałów 
lub  
2) o wysokiej rozdzielczości, 
trójwymiarowych obrazów 
komputerowych.  



 

Metoda nakładania – Superimposition [Polega na nakładaniu fotografię osoby na 
zdjęcia rentgenowskiego (lub zdjęcia RTG 3D)  niezidentyfikowanej czaszki (czy 
niezidentyfikowanych szczątków] 



 

Metody analogiczne do metody Gierasimowa lub Taylor ale z komputerowym 
nakładaniem warstw 



 

Facial Age Progression / Age-Progressed Imagery  



 

High-Tech Imaging and Modeling 



 

Postmortem Facial Reconstruction - Obrazowanie Postmortem 



 

Rekonstrukcja laserowa – z wykorzystaniem czaszki 



 

Tworzenie dokumentacji 3D twarzy i całego ciała - Creaform 3D MegaCapturor 
 

 

Metoda wymaga współpracy artysty i antropologiem sądowym, czy grafika komputerowego.

 

 
Metody i techniki rekonstrukcyjne w  kryminalistyce: 
 
technika superprojekcji 

[fotomontażu obrazu czaszki pod odpowiednim kątem z nałożonym zdjęciem ofiary]. 

metodą graficzno-opisową 
na podstawie zdjęć 

•  Metoda konturowa  
•  Metoda pomiarowo-porównawcza 
•  Metoda antropometryczna  
•  Metoda pomiaru kątów  

rekonstrukcja 2D  

oparte są na fotografiach ante 
mortem oraz czaszce 
(zdjęciach, odlewach, ew. 
radiogramach)  
Ważna jest widoczność struktur 
czaszkowych w odpowiedniej 
skali.  
 

• metodą Gierasimowa [Podstawą metody rekonstrukcji plastycznej jest stwierdzenie, 

że możliwe jest ustalenie zależności grubości pokrywy mięśniowej do części kostnych 
w poszczególnych typach antropologicznych tzn. że dla różnych ras ludzkich można 
określić, jak grubo mięśnie pokrywają czaszkę w danym miejscu]. 

• metodą Taylor [polega na przykładaniu znaczników głębokości tkanek na 

niezidentyfikowanych czaszkach w różnych antropologicznych punktach 
orientacyjnych, nakładanie takiego obrazu na szkic twarzy osoby zaginione] 

• metoda F.A.C.E. [program komputerowy szybko opracowujący dwuwymiarowe 

obrazy twarzy] 

 

Metody wymagające współpracy artysty i antropologiem sądowym

 

Rekonstrukcje 3D 

 

Trójwymiarowe rekonstrukcje 
twarzy  
1) rzeźby (wykonane z 
odlewów czaszkowych 
szczątków), utworzony z 
modeliny i innych materiałów 
lub  
2) o wysokiej rozdzielczości, 
trójwymiarowych obrazów 
komputerowych.  

 



 

Metoda nakładania – Superimposition [Polega na nakładaniu fotografię osoby na 
zdjęcia rentgenowskiego (lub zdjęcia RTG 3D)  niezidentyfikowanej czaszki (czy 
niezidentyfikowanych szczątków] 



 

Metody analogiczne do metody Gierasimowa lub Taylor polegające na tworzeniu 

wysokiej rozdzielczości, trójwymiarowych obrazów komputerowych

 ale bazujących na 

komputerowym nakładaniem warstw na skan czaszki lub skan odlewu czaszki 



 

Facial Age Progression / Age-Progressed Imagery  



 

High-Tech Imaging and Modeling 



 

Postmortem Facial Reconstruction - Obrazowanie Postmortem 



 

Rekonstrukcja laserowa – z wykorzystaniem czaszki 



 

Tworzenie dokumentacji 3D twarzy i całego ciała - Creaform 3D MegaCapturor

 

 

 
Metody wymagające współpracy artysty i antropologa sądowego, z grafikiem 
komputerowem