Technik_obsl_turyst_341[05]_Z4.04

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie

2. Wymagania wstępne

3. Cele kształcenia

4. Materiał nauczania

4.1. Dokumenty: paszportowe, celne, wizowe, dewizowe

4.1.1. Materiał nauczania

4.1.2. Pytania sprawdzające

4.1.3. Ćwiczenia

4.1.4. Sprawdzian postępów

4.2. Dokumenty komunikacyjne w ruchu krajowym i zagranicznym

4.2.1. Materiał nauczania

4.2.2. Pytania sprawdzające

4.2.3. Ćwiczenia

4.2.4. Sprawdzian postępów

4.3. Dokumenty finansowe: dokumenty potwierdzające rezerwację, karty płatnicze,
czeki

4.3.1. Materiał nauczania

4.3.2. Pytania sprawdzające

4.3.3. Ćwiczenia

4.3.4. Sprawdzian postępów

4.4. Przejścia graniczne w ruchu pasażerskim: drogowe, powietrzne i morskie

4.4.1. Materiał nauczania

4.4.2. Pytania sprawdzające

4.4.3. Ćwiczenia

4.4.4. Sprawdzian postępów

4.5. Polskie palcówki konsularno dyplomatyczne

4.5.1. Materiał nauczania

4.5.2. Pytania sprawdzające

4.5.3. Ćwiczenia

4.5.4. Sprawdzian postępów

5. Sprawdzian osiągnięć

6. Literatura

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Poradnik będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy i kształtowaniu umiejętności do

prowadzenia  usług  związanych  z  podróżą,  a  w  szczególności  z charakterystyką  usług
i produktów związanych z obsługą podróżniczą. Podczas nauki z zakresu tej jednostki, zwróć
szczególną  uwagę  na:  obieg  dokumentów,  rozpoznawanie  kart  płatniczych,  korzystanie
z  czytnika,  postępowanie  z  kartą  uszkodzoną  lub  skradzioną.  Są  to  zagadnienia,  z którymi
będziesz się najczęściej stykał w swojej pracy. Jeżeli masz trudności ze zrozumieniem tematu
lub ćwiczenia, to poproś nauczyciela lub instruktora o wyjaśnienie i ewentualne sprawdzenie,
czy dobrze wykonujesz daną czynność.

Poradnik ten zawiera:

1. Wymagania wstępne, czyli wykaz niezbędnych umiejętności i wiedzy, które powinieneś

mieć opanowane, aby przystąpić do realizacji tej jednostki modułowej.

2. Cele kształcenia tej jednostki modułowej.
3. Materiał nauczania (rozdział 4) umożliwia samodzielne przygotowanie się do wykonania

ćwiczeń i zaliczenia sprawdzianów. Wykorzystaj do poszerzenia wiedzy wskazaną
literaturę oraz inne źródła informacji.

4. Zestaw ćwiczeń, które umożliwią Ci nabycie umiejętności praktycznych, zawierający

wykaz materiałów, narzędzi  i  sprzętów potrzebnych do realizacji ćwiczenia oraz pytania
sprawdzające  wiedzę  potrzebną  do  wykonania  ćwiczenia.  Zaliczenie  ćwiczeń  jest
dowodem  osiągnięcia  umiejętności  praktycznych  określonych  w  tej  jednostce
modułowej.

5. Sprawdzian postępów. Wykonując sprawdzian postępów powinieneś odpowiadać na

pytanie tak lub nie, co oznacza, że opanowałeś materiał albo nie.

6.  Sprawdzian osiągnięć wraz z instrukcją i kartą odpowiedzi.
7.  Literaturę.
Po realizacji materiału spróbuj zaliczyć sprawdzian z zakresu jednostki modułowej.
Jednostka  modułowa:  Prowadzenie  usług  związanych  z  podróżą,  której  treści  teraz  poznasz
jest  jedną  z  jednostek  modułowych  koniecznych  do  zapoznania  się  z  treścią  modułu  usługi
turystyczne –  schemat 1.

Bezpieczeństwo i higiena pracy

W czasie pobytu w pracowni musisz przestrzegać regulaminów, przepisów bhp

i higieny pracy oraz instrukcji przeciwpożarowych, wynikających z rodzaju wykonywanych
prac.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej „Prowadzenie usług

związanych z podróżą” powinieneś umieć:

−

sprawdzać i przyjmować dokumentację przekazaną w teczce imprezy przez pilota
wycieczki,

−

rozliczać koszty realizacji imprezy turystycznej na podstawie dokumentów przekazanych
przez pilota wycieczki,

−

sporządzać zestawienie kosztów, wpływów i zysku z imprezy turystycznej,

−

wyliczać stawki VAT imprezy turystycznej,

−

sprawdzać zgodność otrzymanych rachunków za świadczenia turystyczne,

−

sporządzać kartę rozliczeniową imprezy turystycznej,

−

dokonywać analizy skarg, wniosków klientów oraz kontrahentów i zaplanować
konieczne zmiany,

−

stosować różne metody i środki w porozumiewaniu się,

−

stosować zasady prezentacji,

−

korzystać z różnych źródeł informacji.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

zastosować przepisy paszportowe,

−

rozróżnić rodzaje paszportów,

−

zastosować przepisy wizowe,

−

rozróżnić rodzaje wiz,

−

określić wymagania wizowe wybranych państw,

−

zastosować przepisy dewizowe,

−

zastosować przepisy celne,

−

określić infrastrukturę przejść granicznych,

−

posłużyć się rozkładami komunikacyjnymi różnych przewoźników,

−

wystawić bilety na różne środki transportu pasażerskiego,

−

zgromadzić dokumentację komunikacyjną na wyjazdy krajowe i zagraniczne,

−

rozróżnić rodzaje płatności w obsłudze ruchu turystycznego,

−

obsłużyć czytniki kart magnetycznych,

−

określić zadania polskich placówek konsularno – dyplomatycznych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. MATERIAŁ NAUCZANIA

4.1.

Dokumenty: paszportowe, celne, wizowe, dewizowe

4.1.1. Materiał nauczania

Dowód osobisty jest dokumentem potwierdzającym zarówno tożsamość, jak

i obywatelstwo polskie jego posiadacza, podobnie jak paszport. Zgodnie z nowelizacją ustawy
z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych: „dowód osobisty jest
dokumentem: stwierdzającym tożsamość osoby, poświadczającym obywatelstwo polskie oraz
uprawniającym  obywateli  polskich  do  przekraczania  granic  państw  członkowskich  Unii
Europejskiej”.  Podstawą  nowelizacji  polskich  przepisów  jest  Dyrektywa  Rady  Europy
68/360/EWG  z  dnia  15  października  1968  r.  w  sprawie  zniesienia  ograniczeń
w przemieszczaniu  się  i  pobycie  obywateli  państw  członkowskich  i  ich  rodzin  we
Wspólnocie.  Art.  2  dyrektywy  stanowi,  iż:  „prawo  swobodnego  przekraczania  granicy  jest
realizowane poprzez wystawienie ważnego dowodu tożsamości lub paszportu”.

Paszport, zgodnie z ustawą z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach (Dz.U. z 1991 r., nr

2, póz. 5) jest dokumentem urzędowym uprawniającym do przekraczania granicy i pobytu za
granicą  oraz  poświadczającym  obywatelstwo  polskie,  a  także  tożsamość  osoby  w  nim
wskazanej  w zakresie  danych,  jakie  dokument  ten  zawiera.  Jest,  zatem  dokumentem
o  następujących  funkcjach:  potwierdza  tożsamość  posiadacza,  jego  obywatelstwo,  oraz
stanowi  zewnętrzną  formę  decyzji  zezwalającej  posiadaczowi  na  wyjazd  z  własnego  kraju
oraz  na  wjazd  na  jego  terytorium.  Podstawowym  organem  paszportowym  jest  wojewoda
(w niektórych krajach policja).

W prawie polskim występują cztery rodzaje paszportów:

1)  paszport,
2)  paszport dyplomatyczny,
3)  paszport służbowy Ministerstwa Spraw Zagranicznych,
4)  paszport tymczasowy.

Podstawowym rodzajem jest paszport – w postaci „książeczki", wydawany w kraju przez

wojewodę  właściwego  ze  względu  na  miejsce  pobytu  stałego  osoby  ubiegającej  się
o  paszport.  Za  granicą  paszport  może  wystawić  konsul.  Wyjątkowo  paszport  może  wydać
także  minister  właściwy  do  spraw  administracji  publicznej,  który  jest  też  organem
odwoławczym w sprawach paszportowych.  Każdy obywatel polski  ma prawo do otrzymania
paszportu.  Ograniczenie  tego  prawa  może  nastąpić  tylko  w  przypadkach  przewidzianych
ustawą,  zwykle  w  związku  z prowadzonym  przeciwko  obywatelowi  postępowaniem
sądowym  lub  niedopełnieniem  jednego  z  obowiązków  ustawowych.  Podobne  przyczyny
uzasadniają  unieważnienie  (cofnięcie)  paszportu.  Osoba,  wobec  której  wydano  decyzję
o unieważnieniu paszportu, jest zobowiązana zwrócić paszport organowi paszportowemu.
Paszport  ważny  jest  przez  10  lat  od  daty  jego  wydania.  Utrata  ważności  paszportu  nie
pozbawia jego posiadacza prawa przybycia na jego podstawie na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej. Paszport wydaje się zwykle na jedną osobę, jednak może on obejmować także dzieci
do  lat  szesnastu,  odbywające  podróż  pod  opieką  posiadacza  paszportu.  W  sytuacjach
awaryjnych,  za  granicą,  placówki  dyplomatyczne  i  konsularne  mogą  wydać  uproszczony
dokument.  Jest  to  paszport  tymczasowy,  uprawniający  do  powrotu  do  kraju  osobę,  która
utraciła  za  granicą  swój  paszport  podstawowy.  Konsul  wydający  paszport  tymczasowy
określa  termin  jego  ważności,  uwzględniając  jego  przeznaczenie.  Termin  ten  nie  może  być
dłuższy niż 12 miesięcy.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

W odniesieniu do cudzoziemców posiadających zezwolenie na osiedlenie się w Polsce wydaje
się  tymczasowy  polski  dokument  podróży,  w  określonej  sytuacji.  Dokument  ten  wydaje  się
także  cudzoziemcowi  przebywającemu  na  terytorium  Polski,  jeżeli  nie  posiada  dokumentu
podróży  kraju  pochodzenia,  jego  dokument  stracił  ważność  lub  uległ  zniszczeniu
a  cudzoziemiec  ten  zamierza  opuścić  terytorium  Polski.  Ważność  takiego  dokumentu  nie
przekracza siedmiu dni.
Wzory paszportów, a także postępowanie w sprawach paszportowych określa rozporządzenie
Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 lipca 2002 r. w sprawie wzorów oraz
trybu  wydawania  paszportów,  dokumentów  wymaganych  do  ich  otrzymania,  jak  również
trybu  postępowania  funkcjonariuszy  Straży  Granicznej  w  przypadku  ujawnienia  w  czasie
kontroli granicznej wad w paszportach (Dz.U. nr 114, póz. 991).
Osoba, która ubiega się o wydanie paszportu w kraju powinna złożyć następujące dokumenty:
kwestionariusz  paszportowy,  według  ustalonego  wzoru,  dwie  aktualne,  wyraźne  fotografie
o  wymiarach  5  cm  x  4  cm,  o  określonych  wymaganiach,  w  przypadku  ubiegania  się
o  wydanie  paszportu  po  raz  pierwszy  -  odpis  skrócony  aktu  urodzenia,  dowód  uiszczenia
opłaty  paszportowej.  Wnioskodawca  przedstawia  także  do  wglądu  dowód  osobisty  lub  inny
dokument  potwierdzający  jego  tożsamość  i  obywatelstwo  polskie.  W  niektórych  sytuacjach
wymaga się również dokumentów dodatkowych, takich jak: odpis skrócony aktu małżeństwa,
(jeżeli  wnioskodawca  zawarł  związek  małżeński  za  granicą),  pisemny  wniosek
przedstawiciela ustawowego - jeżeli o paszport ubiega się osoba nieposiadająca zdolności do
czynności  prawnych,  pisemną  zgodę  rodziców  lub  opiekunów  prawnych  albo  jednego
z  rodziców,  gdy  z orzeczenia  sądu  wynika,  że  prawo  decydowania  w  sprawie  wydania
paszportu  posiada  tylko  jeden  z  rodziców,  albo orzeczenie  sądu opiekuńczego,  w  przypadku
braku zgodności stanowisk rodziców lub niemożności uzyskania zgody.

Osoba ubiegająca się o wydanie paszportu tymczasowego (za granicą) składa:

−

kwestionariusz paszportowy,

−

dwie fotografie zgodne z określonymi wymaganiami,

−

oświadczenie o okolicznościach, dacie i miejscu utraty paszportu,

−

dowód uiszczenia opłaty konsularnej oraz przedstawia do wglądu dowód osobisty lub
inny dokument potwierdzający tożsamość i obywatelstwo polskie.

W przypadku braku dokumentu potwierdzającego tożsamość i obywatelstwo polskie,

dopuszcza  się  oświadczenie  osoby  trzeciej,  posiadającej  obywatelstwo  polskie,
potwierdzające  te  fakty.  Podanie  o  wydanie  paszportu  może  być  składane  osobiście,  za
pośrednictwem  poczty  lub  osoby  trzeciej. Osobą  trzecią  w  myśl przepisów  prawa  może  być
przedsiębiorca  działający  w  zakresie  usług  paszportowych,  z  którym  wojewoda  właściwy ze
względu  na  miejsce  pobytu  stałego  osoby  ubiegającej  się  o  paszport  zawarł  porozumienie
w  sprawie  pośrednictwa  w  czynnościach  z  tego  zakresu.  Paszport  odbiera  się  osobiście  lub
przez  przedstawiciela  ustawowego  i  potwierdza  jego  odbiór  własnoręcznym  podpisem,
składanym na podaniu - kwestionariuszu paszportowym.

Funkcjonariusz Straży Granicznej nie dopuści do przekroczenia granicy przez osobę,

która przy przekraczaniu granicy przedstawi wadliwy paszport. Przez wady  należy rozumieć
między  innymi  uszkodzenia  paszportu  uniemożliwiające  stwierdzenie  danych  w  nim  za-
wartych, cechy wskazujące na  możliwość podrobienia  lub przerobienia paszportu albo doko-
nywania  w  nim  wpisów  przez  osoby  nieuprawnione  a  także  fotografie  nieodpowiadające
aktualnemu wyglądowi posiadacza paszportu.

W przypadku, gdy osoba przekraczająca granicę posiada paszport unieważniony albo,

gdy  istnieje uzasadnione podejrzenie, że  jest on podrobiony  lub przerobiony,  funkcjonariusz
Straży  Granicznej  zatrzymuje  ten  paszport.  Osobie,  której  zatrzymano  paszport,  wydaje  się
odpowiednie  zaświadczenie,  a  komendant  granicznej  placówki  kontrolnej  Straży  Granicznej
zawiadamia właściwy organ paszportowy o niedopuszczeniu do przekroczenia granicy przez

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

osobę posiadającą zatrzymany paszport. W przypadku zatrzymania unieważnionego paszportu
- przekazuje temu organowi zatrzymany dokument. Za wydanie paszportu, a także dokumentu
podróży, wnosi  się  opłaty,  których  wysokość,  i tryb uiszczania, warunki  i  zakres  stosowania
ulg  i zwolnień  oraz  warunki  podwyższania  w  razie  zawinionej  utraty  paszportu  określa
rozporządzenie  Rady  Ministrów  z  dnia  20  lutego  2003  r.  W  sprawie  opłat  paszportowych
(Dz.U. nr 41, póz. 346).

Wiza to zezwolenie władz jednego kraju na wjazd do kraju obywatela obcego państwa,

czyli  cudzoziemca  (wiza  wjazdowa),  lub  wyjątkowo  w  niektórych  krajach  także  na  wyjazd
z kraju  własnych  obywateli  (wiza  wyjazdowa). W  prawie  polskim  wiza  oznacza  zezwolenie
właściwego  organu  polskiego  wydane  cudzoziemcowi,  uprawniające  go  do  wjazdu  na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przejazdu przez to terytorium, pobytu na nim i wyjazdu
z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w czasie, w celu i na warunkach w nim określonych.
Podstawą  obowiązku  wizowego  jest  w  Polsce  ustawa  z  dnia  13  czerwca  2003  r.
o cudzoziemcach. (Dz.U. nr 128, póz. 1175). Wszystkie zasady postępowania i opłaty wizowe
regulują,  między  innymi,  rozporządzenie  Ministra  Spraw  Wewnętrznych  i  Administracji
z dnia 18  sierpnia 2003 r. w sprawie wiz dla  cudzoziemców. (Dz.U. nr 150, póz. 1462) oraz
ustawa z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 86, póz. 960).

Każda wiza zawierać powinna następujące elementy: numer dokumentu podróży cudzo-

ziemca,  miejsce  i datę wydania, cel wjazdu  i pobytu, okres ważności wizy, (podczas którego
powinien nastąpić pierwszy wjazd i ostatni wyjazd cudzoziemca z Polski) oraz okres pobytu,
przez  który  cudzoziemiec  może  przebywać  na  terytorium  Polski  w  okresie  ważności  wizy).
Od  l  września  2003r.  nowa  ustawa  o  cudzoziemcach  wprowadziła  systematykę  wiz.
Wyróżniamy,  więc  następujące  ich  rodzaje  (oznaczane  w  nawiasie  symbolami  nadanymi
zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18.08.2003 r.):
1)  lotniskową (A);
2)  tranzytową (B);
3)  wjazdową w celu:

−

repatriacji (W/1),

−

przesiedlenia się jako członek najbliższej rodziny repatrianta (W/2),

−

realizacji zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony lub zezwolenia na osiedlenie

się (W/3);

4) pobytową (krótkoterminową - symbole C, lub długoterminową - symbole D) w celu:

a)  turystycznym (C/1),
b)  odwiedzin (C/2),
c)  udziału w imprezach sportowych (C/3),
d)  prowadzenia działalności gospodarczej (D/1),
e)  prowadzenia  działalności  kulturalnej  lub  udziału  w  konferencjach  międzynaro-

dowych (D/2),

f) wykonywania zadań służbowych przez przedstawicieli organu państwa obcego oraz

organizacji międzynarodowej (D/3),

g)  udziału w postępowaniu w sprawie o udzielenie azylu (D/4),
h)  wykonywania pracy (D/5),
i)  naukowym,  szkoleniowym,  dydaktycznym  -  z  wyłączeniem  wykonywania  pracy

(D/6),

j) korzystania z ochrony czasowej (D/7),
k) przyjazdu z przyczyn nadzwyczajnych, o których mowa w art. 33 ust. l ustawy,

takich jak stawienie się przed polskim organem władzy publicznej, zabiegi lekarskie,
służące ratowaniu życia, wyjątkowej sytuacji osobistej lub interesu państwa (C/4),

l) pobytu małoletniego, towarzyszącego swojemu przedstawicielowi ustawowemu,

który przebywa w Polsce na podstawie wizy (C/5),

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

m) l)kontynuowania leczenia szpitalnego, postępowania w sprawie zezwolenia na za-

mieszkanie na czas oznaczony lub osiedlenia się (C/6),

n) innym niż określone w lit. a-m (C/7);

5)  dyplomatyczną;
6)  służbową;
7)  kurierską;
8)  dyplomatyczną tranzytową. [5, 110-111].

Wiza lotniskowa wydawana jest na okres pobytu nie dłuższy niż dwa dni cudzoziemcowi,

który wykaże, że pobyt w strefie tranzytowej lotniska międzynarodowego jest potrzebny do
odbycia planowanej podróży lotniczej. Wymagana jest ona jedynie od obywateli państw, które
znajdują się na liście ustalanej rozporządzeniem MSZ i MSWiA.

Wiza tranzytowa uprawnia do przejazdu przez terytorium Polski i jest wydawana osobie,

która posiada już prawo wjazdu do innego państwa, na okres nie dłuższy niż 5 dni.

Wiza wjazdowa uprawnia do jednokrotnego wjazdu na terytorium Polski i może być

wydana cudzoziemcowi, który najpóźniej z chwilą przekroczenia granicy uzyska inny tytuł do
jawnego  pobytu  w  Polsce.  Jej  rodzajem  jest  wiza repatriacyjna -  wydawana  cudzoziemcowi
narodowości  polskiej  lub  pochodzenia  polskiego,  który  zamierza  przesiedlić  się  na  stałe  do
Polski,  oraz  członkom  jego  rodziny.  Wizę  wjazdową  wydaje  się  na czas  do  12  miesięcy.  Po
zakończonym czasie jej ważności powinno nastąpić przekroczenie granicy.
Wizę  pobytową  wydaje  się  cudzoziemcowi  przybywającemu  do  Polski  jako  kraju
docelowego.  Czas  trwania  pobytu  w  oparciu  o  wizę  pobytową  uzależniony  jest  od  celu
przyjazdu.  Natomiast  czas  trwania    wizy  krótkoterminowej  wynosi  trzy  miesiące,  natomiast
długoterminowej  uzależniony  od  potrzeb,  nie  może  jednak  przekroczyć  jednego  roku.  W
decyzji wizowej określa się okres ważności wizy pobytowej - do pięciu lat.
Posiadanie  wizy  nie  zwalnia  cudzoziemców  od  spełnienia  innych  warunków  np.
udokumentowania  posiadania  środków  na  czas  pobytu  i  na  powrót.  Wymagania  w  tym
zakresie  reguluje  rozporządzenie  z  dnia  29  września  2003  r.  w  sprawie  wysokości  środków
finansowych,  które  powinien  posiadać  cudzoziemiec  wjeżdżający  na  terytorium
Rzeczypospolitej  Polskiej,  i  dokumentów,  które  mogą  potwierdzić  posiadanie  tych  środków
oraz cel przekroczenia granicy (Dz.U. nr 178, póz. ł748).

Zgodnie z tymi przepisami na pokrycie kosztów wjazdu i pobytu wymagana jest

określona  kwota  pieniędzy.  Dla  uczestników  wycieczek,  pobytów  uzdrowiskowych,  imprez
sportowych  itp.,  którzy  mają  już  opłacone  koszty  pobytu  kwota  dzienna  wynosi  20  zł,  nie
mniej  jednak  niż  100  zł  ogółem,  do  wydania  wizy  wymagany  jest  także  dokument
potwierdzający  prawo  do  otrzymania  opłaconych  wcześniej  świadczeń    (np.  voucher),
obejmujący następujące dane:
1)  dokładne dane wystawcy dokumentu, szczególnie jego nazwę i siedzibę,
2)  dane dotyczące organizatora i realizatora usług turystycznych,
3)  termin oraz miejsce pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
4)  szczegółowy  wykaz  usług  turystycznych,  a  w  przypadku  wycieczki  turystycznej  -  jej

dokładną trasę,

5) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres cudzoziemca, w przypadku przyjazdu

indywidualnego, lub liczbę osób objętych zbiorową imprezą turystyczną,

6) potwierdzenie opłacenia kosztów usługi turystycznej, z podaniem wyszczególnienia

kosztów zakwaterowania i wyżywienia oraz ceny tej usługi.
Wizy pobytowe wydawane turystom nie obejmują pozwolenia na prace. Uzyskanie wiz

z zezwoleniem  na  prace  wymaga  się  w  pierwszej  kolejności  przedstawienia  przyrzeczenia
(promesy)  zezwolenia  na  pracę  w  oparciu  o  przepisy  o  zatrudnieniu.  Jeżeli  cel  przyjazdu
cudzoziemca  uzasadnia  zamieszkiwanie  na  terytorium  Polski  przez  okres  dłuższy  niż  12
miesięcy, można  mu po tym okresie udzielić zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

do  2  lat.  Są  to  przypadki,  gdy  pobyt  jest  związany  z  nauką,  prowadzeniem  działalności
gospodarczej,  pracą  w  oparciu  o  zezwolenie  na pracę  lub  zawarciem  związku  małżeńskiego
z osobą  stale  przebywającą  w  Polsce.  Dokumentem  potwierdzającym  zezwolenie  jest  karta
czasowego pobytu.

Dłuższe przebywanie w Polsce jest możliwe w oparciu o zezwolenie na osiedlenie,

wydawane na czas nieoznaczony cudzoziemcom, którzy mogą wykazać trwałe więzi rodzinne
lub  ekonomiczne  z  krajem  oraz  mają  zapewnione  mieszkanie  i  utrzymanie.  Potwierdzeniem
tego  typu  zezwolenia  jest  karta  stałego  pobytu,  która  pełni  także  rolę  dokumentu
stwierdzającego  tożsamość.  Postępowanie  w  sprawach  wizowych  prowadzi  się  według
przepisów  kodeksu  postępowania  administracyjnego,  chyba,  że  ustawa  o  cudzoziemcach
stanowi  inaczej,  z wyjątkiem  spraw  należących  do  kompetencji  kierowników  polskich
przedstawicielstw  dyplomatycznych  i  urzędów  konsularnych,  które  prowadzi  się  według
przepisów o funkcjach konsulów.

Za granicą wizy pobytowe, wizy pobytowe z prawem do pracy oraz wizy tranzytowe

wydają kierownicy polskich przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych.

W kraju wizy pobytowe bez prawa do pracy i tranzytowe wydają wojewodowie właściwi

ze  względu  na  miejsce  pobytu  cudzoziemca,  a  w  szczególnie  uzasadnionych  przypadkach  -
komendanci  granicznych  placówek  kontrolnych  Straży  Granicznej.  Wojewoda,  który  jest
właściwy  ze  względu  na  miejsce  zatrudnienia  cudzoziemca  jest  upoważniony  jedynie  do
przedłużania  wizy  z  prawem  do  pracy,  jeżeli  wiąże  się  to  z  przedłużeniem  zezwolenia  na
pobyt czasowy. Wizy repatriacyjne wydawane są przez konsulów właściwych ze względu  na
miejsce zamieszkania cudzoziemca, po spełnieniu warunków określonych w ustawie z dnia 9
listopada 2000 r. o repatriacji (Dz.U. nr 106, póz. 1118).

Organem odwoławczym w sprawach wizowych w kraju jest Minister Spraw Wewnętrz-

nych  i Administracji.  Od  decyzji  o  odmowie  wydania  wizy  odwołanie  przysługuje  jedynie
wówczas,  gdy  wizę  wydaje  wojewoda.  Cudzoziemcowi  przebywającemu  na  terytorium
Polski, w razie utraty dokumentu paszportowego, jego zniszczenia lub utraty ważności, wizę,
w miejsce utraconej, zamieszcza na wniosek cudzoziemca w nowym dokumencie wojewoda,
także  wówczas,  gdy  wizę  wydało  polskie  przedstawicielstwo  dyplomatyczne,  urząd
konsularny  lub  komendant  granicznej  placówki  kontrolnej  Straży Granicznej.  Wydanie  wizy
w  kraju  podlega  opłacie  według  przepisów  o  opłacie  skarbowej.  Za  wizy  wydawane  za
granicą  opłaty  pobierane  są  według  Taryfy  Opłat  Konsularnych  ustalonej  rozporządzeniem
Ministra  Spraw  Zagranicznych,  która  ustala  przedziały  tych  opłat.  Opłaty  za  wydanie  wiz
pobierane przez konsulaty są zróżnicowane, w zależności od kraju wydania wizy, ze względu
na  zawierane  w tym  zakresie  umowy  dwustronne.  Jeżeli  organizuje  się  podróż  do  kraju  lub
przez  terytorium  krajów,  w  których  wymagane  są  wizy,  występuje  się  o  ich  wydanie  w
pierwszej  kolejności  w kraju  najdalej  położonym  (docelowym),  a  następnie  cofa  się,  aby
uzyskać  wizy  tranzytowe.  Warunkiem  wydania  wizy  tranzytowej  jest,  bowiem
udokumentowanie  możliwości  wyjazdu  z kraju  tranzytu.  Dla  ułatwienia  turystyki  zawierane
są umowy  o  ruchu  bezwizowym.  Zgodnie  z obwieszczeniem  Ministra Spraw  Zagranicznych
z dnia  15  września  2003  r.  w  sprawie  ogłoszenia  listy  państw,  z  którymi  Rzeczpospolita
Polska  zawarła  umowy  o  całkowitym  lub  częściowym  zniesieniu  obowiązku  wizowego  lub
dla  obywateli,  których  został  jednostronnie  zniesiony  obowiązek  wizowy  (M.P.  nr  45,  póz.
691),  obowiązek  wizowy  został  zniesiony  w ruchu  osobowym  do  sześćdziesięciu  państw.
W momencie  wejścia  Polski  do  Unii  Europejskiej  zniesiono  obowiązek  wizowy  w  stosunku
do  państw  wspólnoty  i  ich  terytoriów  zamorskich.  Jednostronnie  obowiązek  wizowy  dla
obywateli  polskich  udających  się  w  celach  turystycznych  zniosły  następujące  kraje
(w nawiasach liczba dopuszczalnych dni pobytu): Albania (30), Filipiny (21), Kirgistan (30),
Peru  (90),  RPA  (30),  Saint  Lucia  (28),  Ukraina  (90),  Serbia  i Czarnogóra  (90).  Zwolnienia
wymienione  powyżej  w  żadnym  przypadku  nie  zezwalają  na  podejmowanie  pracy  w  kraju

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

odwiedzanym.  Podejmowanie  pracy  w  państwach  Wspólnoty  są  regulowane  odrębnymi
przepisami. Ograniczenie to ma ogromne znaczenie w obsłudze ruchu turystycznego, bowiem
oznacza, że nie jest dopuszczalne wykonywanie np. zadań przewodnika turystycznego, w tym
szczególnie  w  odniesieniu  do  grup  turystów,  z  którymi  nie  odbywa  się  całej  podróży,  bez
naruszenia  warunków  pobytu  określonych  w  umowie  o  ruchu  bezwizowym.  Dodatkową,
bardzo dotkliwą sankcją w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów może stać się zakaz
wjazdu  na  teren  kraju,  z  którego  przewodnik  został  wydalony,  ewentualnie  także  w Unii
Europejskiej na teren innych krajów przez okres 2-5 lat.
Przepisy  dewizowe  obowiązujące  w  Polsce  opierają  się  na  ustaleniach  ustawy  Prawo
dewizowe (Dz.U.  nr  114,  poz.  1178  ze  zm.) Przepisy te rozróżniają  sytuację osób  mających
siedzibę lub i miejsce zamieszkania w kraju tzw. rezydentów od sytuacji nierezydentów, czyli
osób  mających  siedzibę  lub  miejsce  zamieszkania  za  granicą.  Ze  względu  na  bardzo
zróżnicowanie  sytuacji  prawnych  wyróżnia  się  dodatkowo  nierezydentów  z  krajów  trzecich
niebędących członkami Unii Europejskiej.
Czynności obrotu dewizowego, do których zaliczyć można zawieranie i wykonywanie umów
i innych  czynności  przewidujących  płatności  w  dewizach  lub  płatności  między  rezydentami
i  nie  rezydentami  przekazywanie  wartości  dewizowych,  ich  przywóz  i  wywóz  z  zasady  są
dozwolone.  Ograniczenia  w  tym  zakresie  określa  art.  9  ustawy  Prawo  dewizowe,  lub  inne
ustawy  szczególne.  Obejmują  one  miedzy  innymi przyjmowanie  przez  rezydentów  płatności
w walutach innych niż polska, lub waluty wymienialne, płatności związanych z działalnością
gospodarczą,  wywóz  przez  nierezydentów  wartości  dewizowych,  które  nie  były  przez  nich
uprzednio  wwiezione  lub  legalnie  uzyskane  w  kraju,  udzielanie  przez  rezydentów
nierezydentom  z  krajów  trzecich  darowizn  mających  za  przedmiot  wartości  dewizowe  lub
krajowe  środki  płatnicze,  dokonywania  w  kraju  rozliczeń  związanych  z  działalnością
gospodarczą,  pomiędzy  rezydentami,  w  walutach  obcych  itp.  Poważne  znaczenie  ma
ograniczenie swobody wywozu i wysyłania za granice środków płatniczych powyżej wartości
10 000 EUR, w tym przypadku transfery do 10 000 EUR nie podlegają ograniczeniom.

Odstępowanie od ograniczeń możliwe jest poprzez indywidualne zezwolenia dewizowe,

lub poprzez ogólne zezwolenia udzielane w formie rozporządzenia przez ministra właściwego
do spraw finansów publicznych. Obecnie obowiązuje rozporządzenie Ministra Finansów z
dnia 3 września 2002 r. w sprawie ogólnych zezwoleń dewizowych (Dz.U. nr 154, póz. 1273),
zgodnie, z którym zezwala się miedzy innymi na:

−

wywóz kwot przekraczających l0 000 EUR - na podstawie odpowiedniego zaświad-
czenia, jeżeli zostały nabyte od banku lub wypłacone z rachunku bankowego,

−

dokonywanie  przez  rezydentów,  będących  pracodawcami,  płatności  w  walutach  obcych
na  rzecz  rezydentów,  z  tytułu  podróży  odbywanej  przez  nich  poza  granicami  kraju  w
sprawach  tego  pracodawcy,  oraz  transferu  tych  walut  za  granicę,  a  także  z  tytułu
wynagrodzenia za pracę wykonywaną za granicą,

−

dokonywanie przez rezydentów - pracowników wpłat w walutach obcych na rachunki
pracodawców tytułem rozliczenia kwot otrzymanych w związku z podróżami służ-
bowymi.

Dla  potrzeb  dokumentowania  prawa  do  wywozu  wartości  dewizowych  przekraczających  10
000  EUR  wprowadzono  urzędowe  wzory  formularzy  zgłoszenia  przywozu  dewiz  oraz
zaświadczenia banku o wypłacie lub zakupie dewiz stanowiące załączniki do rozporządzenia
Ministra Finansów z dnia 16 września 2002 r. w sprawie sposobu dokonywania potwierdzenia
przywozu do kraju i wywozu za granicę wartości dewizowych lub krajowych środków płatni-
czych  oraz  wykazu  dokumentów  potwierdzających  uprawnienie  do  wywozu  (Dz.U.  nr  154,
póz. 1277).

Warunki obrotu towarami z zagranicą, w tym szczególnie interesujące z punktu widzenia

turystyki zasady obrotu towarami w związku z ruchem podróżniczym, poza przedmiotem

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

działalności gospodarczej określa  Kodeks celny z 9 stycznia 1997 r. (tekst jednolity - Dz. U.
z 2001 r. nr 75, poz.802). Przepisy te obejmują zasady dokonywania kontroli celnej zarówno
granicznej  jak  i  na  terenie  kraju,  a  także  określanie  szczegółowej  wysokości  opłat  celnych.
Taryfa  celna  wydawana  jest  w  formie  rozporządzenia  Rady  Ministrów.  Wywóz  towarów
zasadniczo jest wolny od cła, co nie oznacza jednak, że wszelkie przedmioty wolno wywozić
bez  zezwolenia  turystów  szczególnie  ważne  jest  ograniczenie  wywozu  przedmiotów
o wartości historycznej - wyprodukowanych przed 1945 rokiem.

Dla ułatwienia ruchu turystycznego przyjęto w 1954 roku w Nowym Jorku konwencję

o ułatwieniach celnych dla turystyki. Na jej podstawie poszczególne państwa wprowadzają do
swoich  przepisów  podobne  ułatwienia.  Przewidują  one  w  szczególności  zwolnienia  celne
rzeczy  osobistych  i  wyposażenia  niezbędnego  na  czas  podróży,  w  tym  jednego  samochodu
osobowego, kempingowego lub samochodu z przyczepą oraz żywności i używek niezbędnych
na  czas  podróży.  W  kodeksie  celnym  ułatwienia  dla  turystyki  wynikają  z  przepisów
określających uproszczoną procedurę celną - ustne zgłoszenie celne lub zgłoszenie polegające
na  wybraniu  odpowiednio  oznaczonego  przejścia  granicznego  (tzw.  „zielone  przejście").
W zakresie  zwolnienia  określonych  grup  towarów  z  obowiązku  opłacania  cła  obowiązują
przepisy  art. 190 i  następnych  Kodeksu celnego, zgodne z  międzynarodową praktyką w tym
zakresie.

W szczególności istotne jest zwolnienie z art. 190 [14] Kodeksu celnego, odnoszące się

do  towarów  przewożonych  w  bagażu  osobistym  podróżnego,  których  rodzaj  lub  ilość  nie
wskazują na przeznaczenie  handlowe. Na podstawie tego przepisu Minister Finansów ustalił
rozporządzeniem  z  dnia  7  grudnia  2001  r.  normy  w  sprawie  zwolnienia  od  cła  towarów
przywożonych w bagażu osobistym podróżnego (Dz.U. nr 148, póz. 1651).

W ramach tych norm wolny od cła jest przywóz przez podróżnych okazjonalnie przekra-

czających  granicę  wyrobów  alkoholowych  i  tytoniowych,  perfum,  produktów  leczniczych
w określonej  ilości),  Dla  osób  przekraczających  granicę  w  sposób  częstotliwy,  w  związku
z zamieszkaniem  w  strefie  nadgranicznej,  pracą  za  granicą  lub  pracą  w  środku  transportu
przekraczającym  granicę  normy  ilościowe  i  wartościowe  zostały  znacznie  ograniczone.
Ponadto znaczenie dla obsługi ruchu turystycznego ma zwolnienie z cła  niektórych towarów
np.  upominków  wręczanych  delegacjom  oficjalnym,  z  wyłączeniem  tytoniu  i  napojów
alkoholowych, handlowe próbki towarów.

4.1.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jakie znasz dokumenty potwierdzające tożsamość?
2.  Jakie dokumenty uprawniają do przekraczania granic?
3.  Wymień rodzaje paszportów.
4.  Podaj definicję wizy.
5.  Jakie znasz rodzaje wiz?
6.  Jakie znasz organy wydające wizy?
7.  Na jakich zasadach podróżujemy w Unii Europejskiej?
8.  Jakiej dziedziny działalności dotyczy Prawo dewizowe?
9.  Jakiej wysokości transfery waluty nie podlegają ograniczeniom?
10.  Jakie dziedziny życia reguluje Kodeks celny?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.1.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wypełnij druk paszportowy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z materiałem nauczania pkt.4.1.1.,
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
3)  przynieść z urzędu formularz paszportowy,
4)  wypełnić formularz,
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
6)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

formularz paszportowy,

−

materiały piśmiennicze.

Ćwiczenie 2

Wypełnij wniosek wizowy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z materiałem nauczania pkt.4.1.1.,
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
3)  ściągnąć z internetu wniosek wizowy,
4)  wypełnić formularz wizowy,
5)  wydrukować efekt swojej pracy,
6)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
7)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer wraz z niezbędnym oprogramowaniem i dostępem do internetu,

−

drukarka,

−

kartka papieru formatu A4,

−

literatura.

Ćwiczenie 3

Sporządź tabelaryczne zestawienie artykułów, które możemy wywieźć i wwieźć do

Polski.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z materiałem nauczania pkt. 4.1.1 oraz dostępną literaturą,
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
3)  sporządzić zestawienie tabelaryczne,
4)  wpisać artykuły i ich wielkości,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5)  wydrukować ćwiczenie,
6)  zaprezentować wykonane ćwiczenie
7)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer z odpowiednim oprogramowaniem,

−

kartki papieru formatu A4,

−

drukarka,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 4
Dopasuj rodzaj przyznanej wizy do sytuacji:

−

Student z Afryki,

−

Uchodźca z Libanu,

−

Turysta z Francji,

−

Angielski turysta w drodze do Moskwy,

−

Amerykański biznesmen lecący do Pekinu,

−

Turysta z Federacji Rosyjskiej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z materiałem nauczania pkt.4.1.1.,
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
3)  dokonać analizy zebranych informacji,
4)  dopasować rodzaje wiz do sytuacji,
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
6)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer wraz z niezbędnym oprogramowaniem,

−

drukarka,

−

dostęp do Internetu,

−

materiały piśmiennicze,

−

literatura,

−

tekst ćwiczenia.

4.1.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak Nie

1) wyjaśnić pojęcie paszport?

2) wypełnić wniosek paszportowy?

3) wyjaśnić pojęcie wiza?

4) wymienić rodzaje wiz?

5) wypełnić wniosek wizowy?

6) wskazać rodzaje artykułów, jakie można wywieźć z Polski?

7) wskazać rodzaje artykułów, jakie można wwieźć do Polski?

8) podać przepisy prawne regulujące zasady celne?

9) podać organ wydający wizy?

10) wykorzystać zamieszczone informacje w praktyce?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2. Dokumenty

komunikacyjne

ruchu

krajowym

i zagranicznym

4.2.1. Materiał nauczania

Do dokumentów komunikacyjnych należą przede wszystkim bilety na wszelkie środki

komunikacji oraz karty kontrolne pracy autokarów.
Bilety  komunikacyjne  -  pilot  otrzymuje  bilety  od  referenta  imprezy  lub  odbiera  je  w  biurze
przewoźnika. Bilety mogą być wystawione indywidualnie lub grupowo.
Bilety  kolejowe  -  wystawione  są  indywidualnie  lub  zbiorowo.  Obowiązkiem  pilota  jest
stwierdzić  posiadanie  odpowiedniej  liczby  biletów  na odpowiednią  datę  wyjazdu  i powrotu,
a  w  sytuacji,  gdy  zmniejszy  się  liczba  pasażerów  -  potwierdzić  ilość  niewykorzystanych
biletów.
Bilety autobusowe – z tymi biletami spotykamy się przeważnie w przypadku przewozów tzn.
imprez polegających wyłącznie na przewożeniu pasażerów z jednego miasta do drugiego bez
zapewniania  dodatkowych  świadczeń  tzn.  noclegów,  żywienia  czy  programu  turystycznego.
Przewoźnicy  prowadzą  sprzedaż  dwóch  rodzajów  biletów:  bilet  w  jedną  stronę,  bilet  na
przejazd tam i z powrotem. Bilet w jedną stronę zawsze jest droższy od połowy ceny biletu w
dwie  strony.  Bilety  powrotne  mogą  być  sprzedane  z  potwierdzonym  terminem  powrotu  lub
jako  bilety  otwarte  (open).  Rezerwację  na  powrót,  przy  zakupie  biletu  otwartego,  pasażer
dokonuje po przyjeździe do miejsca docelowego. Dokonanie rezerwacji powrotnej w terminie
późniejszym  niż  przy  zakupie  biletu,  związane  jest  z  koniecznością  uiszczenia  dodatkowej
opłaty  za  rezerwację.  Duża  część  organizatorów przejazdów  dolicza  opłatę  rezerwacyjną  od
razu przy zakupie biletów, wówczas dopłata jest pobierana w walucie polskiej. Jednak często
dopłata za rezerwację  biletu powrotnego pobierana jest w walucie kraju, z którego następuje
powrót.
Przewoźnicy  do  taryf  przewozowych  wprowadzają  szereg  zniżek  lub  czasami  podwyżek
sezonowych.  Oprócz  tego  istnieją  zniżki  dla:  seniorów,  młodzieży  i  studentów,  dzieci.
Dokumentami  komunikacyjnymi  są  też  rozkłady  jazdy,  które  określają  terminy  i  godziny
odjazdu autobusu z poszczególnych przystanków, ceny  biletów, zniżki, sposób dokonywania
rezerwacji  powrotnych  oraz  związane  z  tym  opłaty,  terminy  ważności  biletów,  koszty
związane ze zmianą terminu rezerwacji lub rezygnacją. Informacje o zmianach podawane  są
w komunikatach wydawanych przez przewoźnika.

Bilety komunikacji autobusowej składają się minimum z trzech kuponów:

−

pierwszy pozostaje u agenta prowadzącego sprzedaż i dołączany jest do rozliczenia,

−

dwa kolejne otrzymuje pasażer - po jednym na przejazd w każdą stronę.
Niektórzy przewoźnicy stosują bilety z czterema lub pięcioma kuponami. Czwarty kupon

przeznaczony jest dla przewoźnika, natomiast piąty pozostaje dla pasażera w grzbiecie biletu
i na odwrocie ma wydrukowane warunki przewozu.

Bilet promowy składa się z 5 kuponów:

−

pierwszy zostawia sobie wystawca biletu,

−

drugi i trzeci przeznaczony jest dla armatora,

−

czwarty przeznaczony jest dla pasażera,

−

piąty natomiast służy do rozliczenia.
Bilet promowy jest ważny 6 miesięcy, bez zgody przewoźnika nie może być przeniesiony

na inne osoby. Sprzedawane są bilety zarówno z potwierdzonym terminem powrotu, jak
i otwarte. W przypadku biletu otwartego rezerwacji na powrót należy dokonać najpóźniej na
24 godziny przed odejściem promu. Odpowiedzialność przewoźnika rozciąga się wyłącznie
na okres przewozu pasażera.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Pełna nazwa lotniczego biletu pasażerskiego brzmi: „Bilet Podróży i Kwit Bagażowy"

(Passenger Ticket and Baggage Check). Bilet lotniczy oprócz tego, że jest dokumentem
podróży, spełnia szereg innych funkcji, jest:

−

dowodem zawarcia umowy o przewóz lotniczy,

−

dowodem nadania bagażu,

−

polisą ubezpieczeniową,

−

czekiem płatniczym.
W przeciwieństwie do niektórych środków transportu bilet lotniczy jest dokumentem

indywidualnym. Każdy pasażer powinien posiadać własny bilet, a wystawianie jednego biletu
dla kilku osób jest niedozwolone. Wzór biletu i sposób jego wypełniania są ustalane przez
IATA.

Bilet lotniczy składa się z następujących odcinków:

−

Audit Coupon Flight Coupon Agent Coupon Passenger Coupon koloru jasnozielonego,
po wypełnieniu wysyłany jest do działu rozrachunków pasażerskich (odcinki lotu),

−

Flight Coupon jest koloru żółtego, po wypełnieniu otrzymuje go pasażer. Każdy flight
coupon wystawiany jest na jeden odcinek podróży,

−

Agent Coupon koloru różowego, po wystawieniu pozostaje w aktach kasy, której bilet
wystawiła,

−

Passenger Coupon jest koloru białego, znajduje się na wewnętrznej stronie tylnej okładki
biletu. Pozostaje on u pasażera jako potwierdzenie pobranej za bilet należności.
Na bilecie lotniczym nie należy dokonywać żadnych skreśleń ani poprawek. Bilety

lotnicze PLL LOT, posiadają 2 lub 4 odcinki lotu, w jednej książeczce. Jeżeli podróż składa
się z kilku odcinków, można łączyć książeczki dotyczące poszczególnych etapów. Każdy
bilet ma swój odrębny numer seryjny.

Ostatnią grupą biletów są bilety komunikacji kolejowej, których sprzedaż jest coraz

częstszą usługą prowadzoną przez biura podróży. Przyczyniło się do tego miedzy innymi
wprowadzenie na kolei systemu rezerwacyjnego KURS '90. W systemie tym prowadzona jest
sprzedaż biletów na przejazd oraz dopłat do biletów za korzystanie z miejsc rezerwowanych
za dopłatą, miejsc sypialnych i do leżenia.

Bilet kolejowy jednorazowy powinien zawierać następujące dane:

1)  nazwę stacji wyjazdu i stacji przeznaczenia lub obszar, na którym obowiązuje,
2)  rodzaj pociągu i klasę wagonu,
3)  określenie zastosowanej taryfy,
4)  opłatę za przewóz,
5)  datę wydania,
6)  pierwszy dzień ważności biletu,
7)  numer i ewent. serię biletu,
8)  w razie potrzeby - określenie drogi przejazdu,
9)  oznaczenie kasy wydania.

W kasach PKP bilety wydawane są w następujących formach:

−

bilety kartonowe o barwie brunatnej dla klasy 2 i o barwie zielonej dla klasy l, bilety
kartonowe drukowane na stacyjnych drukarkach biletowych oraz bilety wydawane przez
automaty, mogą być w jednym kolorze,

−

bilety blankietowe, wymagające odręcznego wypełniania,

−

bilety książeczkowe - odcinkowe bezimienne oraz okresowe imienne i bezimienne,

−

bilety kartkowe: strefowe, z kas elektronicznych na przewóz roweru lub wózka dzie-
cięcego,

−

zlecenia - bilety na przejazd kredytowy.
W formie biletów kartonowych wydaje się bilety:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

na przejazd w jedną stronę,

−

na przejazd tam i z powrotem,

−

dodatkowe na pociągi pospieszne stanowiące uzupełnienie biletu na przejazd pociągiem
osobowym,

−

kontrolne do biletów zbiorowych.

Podstawowym dokumentem pojazdu jest - krajowe prawo jazdy (obowiązuje zarówno

stary  jak  i  nowy  wzór),  jest  honorowane  we   wszystkich  krajach   Europy, jeśli  zachowuje
ważność  do  daty  określonej  w  dokumencie.  Wyjątek  stanowi  Albania,  która  honoruje  tylko
Międzynarodowe Prawo Jazdy. Aktualne informacje o trybie wydawania Międzynarodowego
Prawa  Jazdy  prowadzą  wyłącznie  lokalne  Wydziały  Komunikacji.  Warto  wiedzieć,  że  do
prowadzenia pojazdu uprawnione są tylko osoby, które ukończyły 18 lat. Turyści, którzy mają
zamiar  skorzystać  z  wypożyczenia  pojazdu  <rent  a  car>  winni  mieć  ukończone  20 -  21  lat.
Zgodnie z Konwencją Wiedeńską o ruchu drogowym (1968) i Dyrektywą UE 91/439 (1991) a
także wzorowanym  na wymienionych dokumentach polskim kodeksem drogowym  kategoria
prawa jazdy  B uprawnia do prowadzenia pojazdu o masie do 3500 kg lub zespołu pojazdów
(pojazd  ciągnący  +  przyczepa  do  750  kg  (tzw.lekka),  których  łączna  masa  nie  przekracza
3500 kg. Do prowadzenia  zespołu pojazdów o masie  powyżej 3500 kg wymagane jest prawo
jazdy kat. B+E.
Innym rodzajem dokumentu komunikacyjnego jest dowód rejestracyjny. Jest on dokumentem
obowiązującym  w  ruchu  krajowym  i  zagranicznym.  Nie  zaleca  się  wyjazdu  zagranicę
z  dowodem  tymczasowym  tzw.  Miękkim,  gdyż  można  się  spotkać  z  niepotrzebnymi
utrudnieniami  ze  strony  służb  w  innych  krajach  (znany  jest  im  jedynie  wzór  europejski
dokumentu).Dowód rejestracyjny musi posiadać aktualny wpis badania technicznego.
Każdy  wyjeżdżający  poza  granicę  samochód  powinien  zawierać  nalepkę  PL  -
międzynarodowy  znak  identyfikacyjny  kraju  tzn.  PL  w  owalu.  Od  1  maja 2004  pojazd
zaopatrzony  w  nową  tablicę  rejestracyjną  z  polską  flagą  jest  zwolniony  z  obowiązku
posiadania  naklejki  PL.  Pojazd  posiadający  starą  tablicą  rejestracyjną  musi  być  oznaczony
nalepką z czarnym napisem PL na białym tle. [

http://www.pzmtravel.com.pl/index.php?id_strony=40

Rys. 1 Winietka słowacka [http://www.pzmtravel.com.pl/index.php?id_strony=1346]

Większość krajów Europy wprowadziło opłaty za korzystanie z autostrad oraz dróg

krajowych. Regulowanie opłat odbywa się w różny, charakterystyczny dla każdego kraju
sposób; mogą być pobierane bezpośrednio przy bramkach wjazdowych na dany odcinek drogi
lub całą trasę.

W niektórych państwach wymagane jest posiadanie winietki, (czyli

potwierdzenia  uiszczenia).  Opłaty  drogowe  są  obowiązkowe  w  Austrii,  Czechach,  na
Słowacji, i  w  Szwajcarii.   Nabycie  ich  przed  wyjazdem  pozwoli  na  szybkie  przekraczanie
granicy.  Brak  winietki  karany  jest  mandatem  w  wysokości  jej  podwójnej  wartości,
odpowiedniej dla kategorii danego pojazdu plus  obowiązek  jej wykupienia.  Winietki  można

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

nabywać na przejściach granicznych, w niektórych urzędach pocztowych i na stacjach
benzynowych.

W przypadku podróży pożyczonym od osoby trzeciej lub instytucji pojazdem i/lub

przyczepą warto pamiętać o zabraniu ze sobą Pełnomocnictwa na jego/ich używanie
zagranicą.

Kolejnym rodzajem dokumentów komunikacyjnych jest karta kontrolna autokaru. Jest

ona  dokumentem  okazywanym  służbie  drogowej  oraz  władzom  granicznym,  który  określa
cechy  pojazdu,  nazwę  przewoźnika,  charakter  przewozu  trasę  i  czas  trwania  podróży.
Elementem  karty  kontrolnej  jest  karta  drogowa  nosząca  nazwę  tachograf.  Jest  to  dokument
będący  w posiadaniu  kierowcy,  w  której  rejestruje  się  codzienny  czas  pracy  pojazdu,  liczbę
przejechanych kilometrów, pobrania paliwa itp. Na tym papierowym krążku umieszczonym w
specjalnym  urządzeniu  zwanym  popularnie  przez  kierowców  i  policję  Tacho,  obok
kierownicy na skali kilometrowo - godzinowej rysowany jest wykres prędkości jazdy i czasu
pracy  kierowcy.  To  właśnie  na  podstawie  tachografu  policja  może  ukarać  kierowcę  za
przekroczenie  prędkości,  które  miało  miejsce  kilka  godzin  wcześniej,  lub  też  zatrzymać
autokar na przymusowy postój, gdy przekroczony zostanie limit czasu pracy kierowcy.

Dotychczas w Polsce obowiązywały tachografy analogowe. Stosowano je od ponad 30

lat. Są one  jednak zawodne  i  łatwo zafałszować rejestrowane  nimi  informacje  i dane. Nowe,
cyfrowe  tachografy,  składające  się  z  zamontowanego  na  stałe  w  pojeździe  urządzenia
połączonego  z przetwornikiem  (sensorem  ruchu)  oraz  współpracujących  z  nim  kart
elektronicznych  są  znacznie  mniej  podatne  na  manipulowanie.  Rejestrują  m.in.  czas  jazdy,
przebytą  drogę,  szybkość,  dane  wszystkich  kierowców  prowadzących pojazd  w  ostatnich  12
miesiącach,  a  z  wyglądu  przypominają  radio  samochodowe.  Do  nowych  tachografów  mają
być 4 rodzaje kart: dla kierowców, przedsiębiorstw, warsztatów i tzw. karta kontrolna.

Próby wprowadzenia do użytku tachografów cyfrowych podejmowane były w Europie

wielokrotnie  -  2  lata  temu,  w  sierpniu  2005  r.  oraz  w  1  styczniu  2006  r.  Nie  powiodły  się,
gdyż wiele państw,  w tym  Polska,  nie  było  do tego przygotowanych.  Wymóg  stosowania  w
nowo  rejestrowanych  pojazdach  wyłącznie  tachografów  cyfrowych  nałożyła  na  Polskę  UE.
[Rzeczpospolita, 2006-04-19].

Dokumentami podróży w ruchu samochodowym (osobowym) za granicą są: ważny

paszport, dowód rejestracyjny pojazdu, prawo jazdy, ubezpieczenie komunikacyjne – OC,AC,
„zielona karta”. Z chwilą wstąpienia do UE „zielona karta” przestała obowiązywać.

4.2.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Wymień dokumenty komunikacyjne?
2.  Jaki znasz rodzaje biletów?
3.  Jakie rodzaje biletów autokarowych są w sprzedaży biura?
4.  Co oznacza skrót open na bilecie?
5.  Jakiego rodzaju zniżki stosują przewoźnicy?
6.  Co to jest eurolista?
7.  Co to jest tachograf?
8.  Z ilu kuponów składa się bilet promowy?
9.  Z jakich elementów składa się bilet lotniczy?
10.  W jakim celu kupowany są winietki?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Porównaj elementy biletów komunikacyjnych i zaprezentuj wyniki pracy w dowolnej

formie.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z materiałem nauczania pkt.4.2.1, oraz niezbędną literaturą tematu,
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
3)  wypisać elementy biletów komunikacyjnych,
4)  sporządzić tabelę porównawczą,
5)  wpisać dane do tabeli,
6)  zaprezentować efekt pracy
7)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer wraz z niezbędnym oprogramowaniem,

−

drukarka,

−

kartka papieru formatu A4,

−

literatura ,

−

wzory biletów.

Ćwiczenie 2

Dopisz nazwy elementów tachografu w oparciu o załączoną tarczę.

Rys. 2 Tarcza tachografu [8, s. 12]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z materiałem nauczania pkt. 4.2.1 oraz dostępną literaturą tematu,
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
3)  uzupełnić odnośniki,
4)  sprawdzić poprawność wykonania,
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
6)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

tekst ćwiczenia z tarczą Tacho,

−

kartka papieru formatu A4,

−

długopis,

−

literatura.

Ćwiczenie 3

Wypełnij bilet lotniczy na wybrany lot i trasę

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) zapoznać się z materiałem nauczania pkt. 4.2.1 oraz dostępną literaturą,
2) wybrać się do najbliższego biura podróży i zapoznać się z możliwością uzyskania

czystego blankietu biletu,

3) uzyskać informacje o sposobie wypełniania biletu i dostępnych programach

komputerowych, służących do sprzedaży biletów lotniczych,

4)  uzyskać kserokopię czystego biletu lotniczego,
5)  odszukać interesujący cię lot,
6)  wypełnić bilet,
7)  zaprezentować wykonane ćwiczenie, uzupełniając go opisem wrażeń z wizyty w biurze,
8)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer wraz z niezbędnym oprogramowaniem i dostępem do internetu,

−

kserokopia biletu lub inny materiał ćwiczeniowy,

−

drukarka,

−

kartka papieru formatu A4,

−

długopis,

−

literatura.

Ćwiczenie 5

Przygotuj niezbędne dokumenty obowiązujące przy autokarowej podróży zagranicznej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z materiałem nauczania pkt.4.2.1, oraz niezbędną literaturą tematu,
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
3)  przygotować niezbędne dokumenty,
4)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer wraz z niezbędnym oprogramowaniem i drukarką,

−

dokumenty,

−

kartka papieru formatu A4,

−

długopis,

−

literatura.

4.2.4. Sprawdzian postępów

Tak Nie

Czy potrafisz:

1. zdefiniować podstawowe dokumenty komunikacyjne?

2. przygotować niezbędne dokumenty podróży?

3. przygotować bilet komunikacyjny?

4. zdefiniować elementy tachografu?

5. podać elementy biletu lotniczego?

6. posługiwać się programem komputerowym, służącym do wystawiania

biletów ?

7. wymienić rodzaje biletów?

8. wymienić zasady zakupu winietki?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3. Dokumenty finansowe: potwierdzające rezerwację, karty

płatnicze, czeki

4.3.1. Materiał nauczania

Istotną cechą rozliczeń dokonywanych w turystyce jest zapewnienie wszystkim

podmiotom zdalnego  dokonywania  wzajemnych  rozliczeń, bez  konieczności  bezpośredniego
kontaktu  z jednostkami  bankowymi.  Do  dokumentów  finansowych  zalicza  się:  vouchery,
exchange  ordery,  czeki  podróżnicze  i  bankierskie,  listy  wypłat  zagranicznych  środków
płatniczych.

Czeki podróżne są formą bezgotówkowego przewozu pieniędzy. Zakup czeków odbywa

się w kraju zamieszkania turysty, jednak po dotarciu do miejsca docelowego należy ponownie
wymienić  je  na  gotówkę.  Często  są  akceptowane  jako  środek  płatniczy,  szczególnie
w większych punktach  handlowo-usługowych. Mają tę zaletę, że w przypadku  ich utraty  nie
przepada  odpowiadająca  im  kwota  i  w  przeciągu  zaledwie  kilku  godzin  można  wystawić
nowe,  a  firmy  wystawiające  te  czeki  oferują  często  także  dodatkowe  usługi,  jak  pomoc
w nagłych  wypadkach,  przekazy  pieniężne,  ubezpieczenie  i  pomoc  w  przekazywaniu
wiadomości.

Aby zrealizować czek, czyli zamienić go na gotówkę, należy z paszportem udać się do

banku realizującego dane czeki lub innego punktu wymiany. Prowizje za realizację czeków są
różne np.około 1,5% od ich wartości i zazwyczaj nie jest pobierana w placówkach wystawcy.
Żeby  wejść  w  posiadanie  czeków,  nie  jest  konieczne  konto  dewizowe.  Przy  sprzedaży
nabywca  otrzymuje  czeki  (najczęściej  w  dolarach  amerykańskich  lub  euro)  oraz  dowód
zakupu,  gdzie  wpisana  jest  ilość,  nominały,  serie  i  numery  czeków  oraz  dane  właściciela.
Opłata  bankowa  za  sprzedaż  czeków  wynosi  1-1,5%  od  ich  wartości.  Dowód  zakupu  oraz
numery  zrealizowanych  czeków  powinno  się  przechowywać  oddzielnie,  ponieważ  w  razie
utraty stanowią one podstawę do otrzymania nowych czeków lub do wypłaty gotówki. Warto
też  zostawić  w  domu  kserokopie  zakupionych  czeków.  Nigdy  nie  należy  składać  drugiego
podpisu na czekach, które nie mają być zaraz zrealizowane. Informacje o możliwości wypłaty
równowartości  utraconych  czeków  posiadacz  otrzymuje  przy  zakupie  w  plastykowym
portfelu dołączonym do czeków. W portfelu znajduje się również karta 24-godzinnej obsługi
Refundacji  Czeków,  zawierająca  wykaz  numerów  bezpłatnych  połączeń  telefonicznych
z różnych  krajów  z  punktami  refundacji.  W  razie    stwierdzeniu  utraty  lub  kradzieży  należy
niezwłocznie  zgłosić  ten  fakt  w  najbliższym  punkcie  refundacji,  aby  zapobiec  realizacji
czeków przez osoby nieupoważnione. Najpopularniejsze czeki podróżne to American Express
i Thomas Cook. American Express są najbardziej znane na świecie i najszybciej refundowane
w razie zgubienia lub kradzieży.
Różnice w korzystaniu z gotówki, czeków, kart płatniczych prezentuje poniższa tabela:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Tab. 1 Różnice w korzystaniu z gotówki, czeków, kart płatniczych [5,172-173]
Kryterium

Gotówka

Czeki

Karta

bezpieczeństwo

−

jest celem kradzieży

−

kradzież wiąże się z
całkowitą utratą

−

brak możliwości
odzyskania

−

często fałszowana

−

łatwe do sfałszowania,

−

głównym zabezpieczeniem
jest podpis

−

istnieje możliwość
zastrzeżenia czeków po
kradzieży

−

posiada dodatkowe
zabezpieczenia (pin,
podpis, zdjęcie…)

−

możliwość blokady po
utracie,

−

rozłożenie
odpowiedzialności za
powierzone środki
pomiędzy bank i
posiadacza,

−

w razie utraty – dostęp do
pogotowania walutowego

wygoda

−

niezbędna do
regulowania niskich
zobowiązań,

−

ograniczona w
sytuacjach
nieprzewidzianych
wydatków,

−

podczas podróży
konieczna wymiana
walut różnych
krajów

−

Wypłacenie gotówki
uciążliwe z powodu małej
sieci punktów skupu
czeków,

−

konieczność dłuższego
czasu oczekiwania na
gotówkę,

−

określona kwota wypłaty
gotówki,

−

uciążliwa forma przy
dokonywaniu płatności

−

dostęp do gotówki przez
całą dobę,

−

możliwość uzyskania
błyskawicznego kredytu,

−

w pakiecie z kartą dostępne
jest ubezpieczenie,

−

powiązanie z systemami
lojalnościowymi,

−

dodatkowe funkcje
bankomatowe i pos-owskie
(doładowanie karty
prepaidowej, sprawdzenie
stanu konta…)

możliwość

wykorzystania

−

powszechna i
najchętniej
widziana

−

coraz rzadziej
wykorzystywane

−

zmniejszenie sieci
akceptantów – maleje
powszechność

−

stale powiększająca się sieć
akceptantów,

−

możliwość korzystania z
bankomatu ATM,

−

swoboda podróżowania bez
konieczności wymieniania
pieniędzy.

Rozwój systemów kart płatniczych jest wynikiem przyjętej zasady dążenia do

uniwersalności produktu, a przez to zmniejszenia ilości dokumentów papierowych i obniżenia
kosztów. Karta jako dokument jest wykorzystywana do przeprowadzania transakcji w firmach
handlowo-usługowych, wypłaty gotówki, uzyskiwania rabatów, poręczeń itp. Dodatkowe
funkcje kart płatniczych wykorzystywanych w turystyce prezentuje poniższa tabela.

Tab. 2 Dodatkowe funkcje kart płatniczych [5,174-175]

Nazwa

Opis funkcji

Procedura

Preautoryzacja

Zabezpieczenie środków na
rachunku

karty

bez

faktycznego  obciążenia,  które
następuje  dopiero  w  chwili
faktycznego  przeprowadzenia
transakcji

Przeprowadzana

jest

procedura

preautoryzacji

z wykorzystaniem kart klienta i czytnika kart,
Zabezpiecza środki na rachunku klienta do chwili faktyczne
obciążenia za usługę

Express check-
out

Umożliwia okazicielowi karty
wyjazd

hotelu

bez

konieczności

podpisywania

rachunku

Przy rejestracji w hotelu należy wypełnić registration form,
w którym wpisujemy m.in. numer karty i upoważnienie dla
hotelu do obciążenia tego numeru,
Kopiowane są dane z karty i dołączane do dokumentów
hotelowych
W dniu wyjazdu hotel wypełnia rachunek obciążeniowy
i wpisuje łączną kwotę za pobyt – zamiast podpisu wpisuje
„signature on file – express check out”

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Gwarantowana
rezerwacja

Hotel udziela gwarancji na
rezerwację miejsca pobierając
od nas dane karty

Przy  rezerwacji  podajemy:  numer  karty,  datę  ważności
i nazwisko okaziciela,
Hotel  powinien  poinformować  o:  cenie  pokoju,  adresie
hotelu,  numerze  potwierdzenia  rezerwacji  i  konieczności
jego zachowania
Pokoje  są  rezerwowane  do  zamknięcia  następnej  doby
hotelowej po planowanym terminie przyjazdu,
W przypadku nie odwołania rezerwacji i nie pojawienia się
w  hotelu  na  podstawie  podanych  danych  hotel  ma  prawo
obciążyć nas za jeden dzień pobytu

No-show

Zabezpiecza

hotel

przez

stratami

tytułu

niewykorzystanych rezerwacji
przez klientów

Hotel akceptujący karty na podstawie stosowanych umów z
Acquairerem ma prawo obciążyć swojego klienta za nie
odwołanie rezerwacji w terminie

Delayed
charges

Umożliwia

hotelowi

obciążenie

klienta

wyjeździe

niezapłacone

rachunki

(room

sernice,

minibarek, pralnia)

Po wymeldowaniu się klienta hotel może wystawić
dodatkowy rachunek obciążeniowy na kwotę równa
niespłaconym rachunkom

Wystawcami kart najczęściej są banki, firmy konsumenckie i instytucje finansowe.

Karty płatnicze można podzielić na:

−

kredytowe - związane z przyznaniem przez bank limitu kredytowego. Bank udziela
kredytu posiadaczowi karty (zazwyczaj oprocentowanego), a użytkownik karty okresowo
dostaje rozliczenie transakcji wykonanych kartą.

−

debetowe - karty wydawane do rachunku bankowego. Obciążają one konto posiadacza na
kwotę transakcji w momencie jej wykonywania, ale kwota transakcji nie może
przekroczyć stanu konta posiadacza karty.

−

obciążeniowe (charge) - połączenie karty kredytowej i debetowej. Karty te są wydawane
dla posiadacza rachunku bankowego, a bank udziela posiadaczowi kredytu i co jakiś czas
(najczęściej 1 miesiąc) wystawia mu rozliczenie, którego równowartość pobiera z konta.
Z punktu widzenia budowy karty płatniczej karty dzielą się na:

−

embosowane - informacje o karcie takie jak nazwa posiadacza, numer karty, data
ważności są wytłoczone na karcie. Obecnie "czyste" karty embosowane są praktycznie
niespotykane. Zwykle posiadają również pasek magnetyczny lub chip.

−

karty  z  paskiem  magnetycznym  -  nośnikiem  informacji  jest  pasek  magnetyczny,  na
którym  zapisane  są  na  2  ścieżkach  (rzadziej  3)  informacje  pozwalające  na  dokonanie
transakcji (numer karty, data ważności,  itd.), ale  na karcie tego typu nie  jest zapisywany
numer PIN, służący do autoryzacji transakcji.

−

karty  z  układem  elektronicznym  (potocznie  zwane  kartami  chipowymi)  -  są  dużo
bezpieczniejsze  od  kart  z  paskiem  magnetycznym.  Standard  obsługi  transakcji  jest
opracowywany  przez  organizację  zrzeszającą  największych  wydawców  kart  Europay,
Mastercard i Visa (stąd nazwa standardu - EMV).
Wykorzystanie  karty  płatniczej  w  systemie  rozliczeń  bezgotówkowych  wymaga

przestrzegania  zasad  regulowanych  umowami  zawieranymi  przez  emitentów  kart  z  ich
posiadaczami  i akceptantami.  Organizacje  płatnicze  określają  podstawowe  warunki
uczestnictwa  w  systemie  rozliczeniowym.  Regulacje  warunków  udziału  firm  handlowo-
usługowych w sieci akceptantów kart płatniczych dotyczą:

−

sprzedaży towarów i usług posiadaczom kart na tych samych warunkach jak przy
płatnościach gotówkowych,

−

umieszczania emblematów - znaków graficznych - systemów płatniczych w widocznych
dla klienta miejscach,

−

przyjmowania kart,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

systemu rozliczeń transakcji,

−

opłat manipulacyjnych.
Zasady, które regulują wydawania i posługiwania się kartami płatniczymi dotyczą:

−

warunków umowy zawieranej pomiędzy emitentem karty a jej użytkownikiem,

−

rachunków bankowych związanych z kartą,

−

rozliczeń płatności dokonywanych za pośrednictwem karty,

−

praw i zobowiązań użytkownika karty.
W ramach ogólnych zasad określonych przez systemy płatnicze wystawcy kart

samodzielnie określają warunki umowy z klientami zgodnie z przyjętą strategią
marketingową. Produkty, jakimi są karty płatnicze, wprowadzane do oferty banków decydują
o ich konkurencyjności w obsłudze klientów indywidualnych i korporacyjnych,
utrzymywaniu depozytów, a przez to zwiększeniu możliwości kredytowych.

Proces posługiwania się kartą przebiega wg określonego schematu.

1.  Transakcja z użyciem karty.
2.  Kopia rachunku potwierdzającego transakcję (lub elektroniczna transmisja danych).
3.  Obciążenie rachunku bankowego posiadacza karty.
4.  Uznanie rachunku bankowego sprzedawcy.
5.  Rachunek bankowy sprzedawcy.
6.  Rachunek bankowy posiadacza karty.

Karty płatnicze są wydawane przez największe organizacje płatnicze. Są nimi m.in.

Dinners  Club    International,  VISA  International,  MasterCard  (Eurocard),  JCB  International.
Visa  International  to  obecnie  największa  organizacja  płatnicza  na  świecie.  Produkty  Visa
International to karta:

−

classic - powszechna,

−

business - służbowa, firmowa,

−

gold - specjalne warunki dla najlepszych klientów,

−

electron - powszechna, funkcjonująca tylko w środowisku elektronicznym (konieczne
czytniki paska magnetycznego), 1 plus - do bankomatów,

−

VISA Cash - z mikroprocesorem dla drobnych transakcji,

−

Chip Card Payment service - z mikroprocesorem.
Drugą co do wielkości organizacja jest MastrCard/EUROCARD założona w Europie

w 1964 roku z inicjatywy banków szwedzkich, hoteli i osób prywatnych, która
systematycznie rozwija się na międzynarodowym rynku kart płatniczych.
MasterCard/EUROCARD oferuje następujące karty:

−

Klasyczna,

−

Business,

−

Gold Card,

−

Signia (rozszerzony pakiet karty Gold),

−

Maestro (klasyczna, działająca tylko w środowisku elektronicznym),

−

Cirrus (tylko do bankomatów),

−

Cirrus/Maestro,

−

EC gwarancyjne do euroczeków (opcjonalnie z funkcją Maestro/Cirrus).
W Polsce funkcjonuje system organizacyjny opracowany przez PolCard SA. Karta

POLCARD jest kartą lokalną – to znaczy, że przeznaczona jest używania na terenie Polski.
Karta wystawiana jest jako:

−

Classic,

−

Bussines,

−

POLCARD BIS (tylko w środowisku elektronicznym),

−

POLCARD TEMPO (tylko do bankomatów).

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Karty płatnicze wydawane przez banki polskie zazwyczaj są kartami należącymi do

dużych organizacji płatniczych np. VISA.

Karta jest środkiem płatniczym, więc stanowi odpowiednik gotówki i jest własnością

wystawcy  (banku,  organizacji  finansowej).  Służy  do  regulowania  płatności  lub  wypłaty
gotówki  w  warunkach  ustalonych  przez  wystawcę  i  zaakceptowanych  przez  okaziciela.
Istnieją międzynarodowe standardy dotyczące wszystkich rodzajów kart i elementów, które są
umieszczane  na  karcie.  Standaryzacja  dotyczy:  nazwy  i  logo  banku,  16-cyfrowego  numeru
karty,  imienia  i  nazwiska  posiadacza  karty,  daty  ważności  karty,  hologramu,  logo  systemu,
paska magnetycznego, paska na podpis posiadacza karty.

Opcjonalnie karta może posiadać:

−

numer karty, w układzie innym niż 16-cyfrowym,

−

hologram,

−

nazwa firmy oraz imię i nazwisko posiadacza w kartach typu business,

−

logo American Express na rewersie karty,

−

dodatkowe opcje np. Cirrus, Plus.
Karty płatnicze pozwalają na łatwy i szybki dostęp do własnych pieniędzy,

przechowywanych  na  rachunkach  bankowych.  Wypłacanie  gotówki  lub dokonanie płatności
jest  dostępne  w  sieci  bankomatów  i  punktów  handlowo  –  usługowych  przygotowanych  do
realizacji  transakcji  przy  użyciu  kart),  Dzięki  kartom  zwiększa  się  bezpieczeństwo,  nie
musimy  nosić  przy  sobie  gotówki.  Kradzież  lub  zgubienie karty  nie  oznacza  dla  posiadacza
utraty  środków  pieniężnych.  Karty  płatnicze  to  ułatwienia  w  dostępie  do  kredytów  (karty
debetowe  z  odroczoną  płatnością).  Korzyści  emitentów  kart  są  zarówno  materialne  jak
i niematerialne  np.  korzyścią  dla  banku  jest  także  rozliczanie  płatnością  kartą  kredytową
w walutach  obcych,  przynoszące  znaczne  dochody  z  tytułu  różnic  kursowych.  Największe
jednak  korzyści  odnoszą  akceptanci  kart  płatniczych.  Dzięki  akceptacji  kart  możliwe  jest
zwiększenie  obrotu  akceptantów,  wynikająca  z  większej  liczby  klientów  oraz  wyższej
jednostkowej  wartości  transakcji.  Korzyści  akceptantów  to  m.in.  nieskomplikowana
procedura  zapłaty  i  rozliczeń  transakcji  dokonywanych  przez  klientów  zagranicznych  przy
użyciu  karty,  gwarantowane  bezpieczeństwo  zapłaty  po  przeprowadzeniu  transakcji,  obrót
bezgotówkowy eliminuje przyjęcie fałszywych pieniędzy.

4.3.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Podaj definicje czeków podróżnych?
2.  Wymień różnice w korzystaniu z różnych rozliczeń?
3.  Podaj definicję karty płatniczej?
4.  Podaj podział kart płatniczych?
5.  Podaj podział kart płatniczych ze względu na budowę?
6.  Omów system funkcjonowania systemu płatniczego?
7.  Wymień największe organizacje płatnicze?
8.  Jakie jest zastosowanie karty płatniczej?
9.  Wymień elementy karty płatniczej?
10. Wymień opcjonalne elementy kary płatniczej?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Przygotuj prezentację dotyczącą wad i zalet kart płatniczych. Swoją pracę przedstaw na

forum całego zespołu klasowego.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z wiadomościami z omawianego materiału nauczania pkt. 4.3.1,
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
3)  przygotować syntezę materiałów do prezentacji,
4)  uruchomić program Power Point
5)  wykonać ćwiczenie
6)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
7)  dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer wraz z niezbędnym oprogramowaniem i internetem

−

drukarka,

−

kartka papieru formatu A4,

−

długopis,

−

literatura.

Ćwiczenie 2

Przygotuj procedurę korzystania z bankomatu.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z wiadomościami z omawianego materiału nauczania pkt. 4.3.1,
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
3)  przygotować prostą procedurą obsługi bankomatu,
4)  wykonać ćwiczenie,
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
6)  dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer wraz z niezbędnym oprogramowaniem i dostępem do internetu,

−

drukarka,

−

kartka papieru formatu A4,

−

długopis,

−

literatura.

Ćwiczenie 3

Przygotuj procedurę postępowania w przypadku zgubienia lub zniszczenia karty

płatniczej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z wiadomościami z omawianego materiału nauczania pkt. 4.3.1,
2)  zapoznać się z instrukcją,
3)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
4)  przygotować prostą procedurę,
5)  przedstawić swoją pracę na forum zespołu klasowego,
6)  dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer wraz z niezbędnym oprogramowaniem i dostępem do internetu,

−

drukarka,

−

kartka papieru formatu A4,

−

długopis,

−

literatura.

Ćwiczenie 4

Przygotuj procedurę obsługi terminalu płatniczego.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z wiadomościami z omawianego materiału nauczania pkt. 4.3.1,
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
3)  przygotować krótką procedurę,
4)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
5)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer wraz z niezbędnym oprogramowaniem i internetem

−

drukarka,

−

kartka papieru formatu A4,

−

literatura.

Ćwiczenie 5

Przygotuj procedurę postępowania w przypadku kradzieży czeków.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z wiadomościami z omawianego materiału nauczania pkt. 4.3.1,
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
3)  zastosować się do poleceń zawartych w instrukcji,
4)  dokonać niezbędnych obliczeń,
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
6)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer wraz z niezbędnym oprogramowaniem i internetem,

−

drukarka,

−

kartka papieru formatu A4,

−

literatura.

4.3.4. Sprawdzian postępów

Tak

Nie

Czy potrafisz:
1) korzystać z bankomatu?

2) obsługiwać terminal płatniczy?

3) podać cechy charakterystyczne karty?

4) wymienić elementy opcjonalne karty?

5) wykazać zalety korzystania z karty?

6) sporządzić krótką procedurę postępowania w przypadku uszkodzenia

lub kradzieży karty?

7) dokonać prezentacji wykonanych ćwiczeń?

8) wykorzystać zdobyte wiadomości w praktycznym działaniu?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4.Przejścia graniczne w ruchu pasażerskim: drogowe,

powietrzne, morskie.

4.4.1.Matriał nauczania

Długość granic Rzeczypospolitej Polskiej wynosi 3.505,27 km. Na lądzie kraj otaczają

terytoria siedmiu sąsiadów: Federacji Rosyjskiej, Republiki Litwy, Republiki Białoruś,
Ukrainy, Republiki Słowackiej, Republiki Czeskiej i Republiki Federalnej Niemiec.
Pas wód terytorialnych, a także lotniska międzynarodowe i granice z Rosją, Białorusią
i Ukrainą od 1 maja 2004 roku zyskały charakter zewnętrznej granicy Unii Europejskiej.

Rys. 3 Granice Polski [21]

Na lądzie oznacza to pas długości ok. 1186 km - jeden z najdłuższych odcinków o tym

charakterze,  strzeżony  przez  pojedyncze  państwo  członkowskie.  Przekroczenie  tej  linii
w kierunku na zachód umożliwia podróż bez dalszych kontroli celnych aż do Lizbony.
Przekraczanie  granicy  państwowej  możliwe  jest  wyłącznie  w  wyznaczonych  do  tego  celu
punktach  zwanych  przejściami  granicznymi  w  miejscach  zwanych  Granicznymi  Punktami
Kontroli.  Przejścia  graniczne  są  położone  na  tyle  gęsto,  że  dotarcie  do  najbliższego
i przekroczenie granicy zgodnie z przepisami nie powinno stanowić problemu.
Na  obszarze  Unii  Europejskiej  podróżny  może  zostać  skontrolowany  nie  tylko  na  przejściu
granicznym,  ale  praktycznie  w  dowolnym  miejscu  terytorium  UE.  Kontrola  może  dotyczyć
zarówno dokumentów, jak i przewożonych towarów. Co więcej, podróżny wybierający się do
RFN  może  tam  spotkać  nie  tylko  funkcjonariuszy  np.  Federalnej  Straży  Granicznej  tego
państwa,  ale  także  funkcjonariuszy  służb  celnych  i  innych.  Te  same  zasady  dotyczą  także
krajów  należących  do  Europejskiego  Obszaru  Gospodarczego  (Norwegia,  Islandia,
Liechtenstein).  Straż  Graniczna  może  dokonywać  kontroli  dokumentów  pod  kątem
uprawnienia  do  przekraczania  granicy.  W  przejściach  granicznych  kontrolę  graniczną
przeprowadzają  umundurowani  funkcjonariusze  Straży  Granicznej.  W  przypadku  kontroli
przez nieumundurowanych funkcjonariuszy Straży Granicznej, podróżny ma prawo żądać od
nich  okazania  legitymacji  służbowej  oraz  zanotować  nazwiska  funkcjonariuszy,  numery
legitymacji oraz nazwę organu, który je wydał.

W ramach kontroli granicznej funkcjonariusze SG są uprawnieni m.in. do:

−

kontroli paszportów i innych dokumentów uprawniających do przekroczenia granicy,

−

dokonywania kontroli osobistej, a także przeglądania zawartości bagaży, sprawdzania
ładunków,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

kontroli dokumentów pojazdów,

−

wydawania wiz i innych zezwoleń na przekroczenie granicy państwowej.
Funkcjonariusze dokonujący kontroli mogą także:

−

zatrzymywać osoby usiłujące popełnić przestępstwo lub popełniające je lub osoby
poszukiwane przez organy ścigania albo takie, których tożsamości nie można ustalić,

−

zatrzymywać i cofać z granicy państwowej do nadawcy szkodliwe materiały jądrowe
i promieniotwórcze, środki chemiczne i biologiczne, jak również odpady,

−

funkcjonariusz ma prawo do zadawania pytań związanych z przekraczaniem granicy,
a podróżny jest zobowiązany na te pytania udzielić odpowiedzi.

Przejście graniczne - ustalone na drodze umów międzypaństwowych miejsce na granicy
pomiędzy państwami służące do jej przekraczania zarówno przez podróżnych, jak i pojazdy.

Rozróżniamy przejścia graniczne:

−

piesze, które są ustanowione dla ruchu turystycznego,

−

małego ruchu granicznego - ustanowione dla przekraczania granicy przez obywateli
regionów nadgranicznych, często na podstawie uproszczonych procedur,

−

drogowe, pozwalają na przekraczanej granicy pojazdami, a w zależności od umów
międzypaństwowych także na transport towarów w handlu międzynarodowym,

−

kolejowe,

−

morskie w portach, do których mogą wpływać statki pasażerskie i handlowe,

−

lotnicze w portach lotniczych.

Na przejściach granicznych podróżnym sprawdzane są ich dokumenty (zazwyczaj paszporty)
oraz  wizy.  Dokonywana  jest  też  kontrola  celna  przewożonych  towarów  i  dokonywany  jest
wymiar cła oraz innych podatków.
Przejścia  dzielą  się  na  międzypaństwowe  (przeznaczone  do  ruchu  obywateli  państw
graniczących)  i  międzynarodowe  (przeznaczone  dla  ruchu  obywateli  dowolnych  państw
świata). Ponadto dzielą się na osobowe, osobowo-towarowe i towarowe, na stałe i sezonowe
(turystyczne)

oraz

drogowe

(piesze,

rowerowo-piesze,

samochodowo-piesze

i  samochodowe),  kolejowe,  wodne  (śródlądowe  bądź  morskie)  i  lotnicze.  Przejściami
drogowymi  zarządzają  wojewodowie,  kolejowymi,  morskimi  i  lotniczymi  Minister
Infrastruktury, a wodnymi śródlądowymi - Minister Środowiska. Na przejściach granicznych
usytuowane  są  punkty  kontroli  Straży  Granicznej,  izb  celnych,  a  także  inspekcja
weterynaryjna, inspekcja fitosanitarna i inspekcja handlowa.

Przejścia graniczne mogą być ogólnodostępne i wówczas są przeznaczone do

przekraczania  granicy  państwowej  na  podstawie  paszportów  oraz  innych  dokumentów
uprawniających do jej przekraczania. Przejścia są tworzone na podstawie porozumień i umów
zawartych przez Rzeczpospolitą Polską i obowiązujących w stosunkach międzypaństwowych.
Przejścia graniczne  możemy  przekraczać w tzw. ruchu osobowym  i  małym ruchu. Osobowy
ruch  graniczny  to  przekraczanie  granicy  państwowej  przez  osoby  fizyczne  na  podstawie
paszportów i innych dokumentów uprawniających do jej przekraczania. Mały ruch graniczny
dotyczy  ludności  przygranicznej.  Mały  ruch  graniczny  (mrg)  jest  szczególnym  trybem
przekraczania  granicy  państwowej.  W  wyniku  dwustronnych  umów  między  Polską
a  Niemcami,  Czechami  i  Słowacją  wprowadzono  dla  obywateli  tych  krajów  szczególną
procedurę  graniczną.  Forma  ta  dotyczy  mieszkańców  i  osób  zameldowanych  w  pasie
wybranych  gmin  (a  na  granicy  z  Czechami  powiatów),  nazywanego  pasem  małego  ruchu
granicznego.  Tworzą  go  gminy  (powiaty)  wymienione  z  nazwy  w  załącznikach  do
odpowiednich umów dwustronnych. W niektórych przejściach małego ruchu granicznego nie
ma  obowiązku  stałego  przebywania  funkcjonariusza.  Przekraczanie  granicy  jest  dozwolone
jedynie  w  porze  otwarcia  takich  przejść.  Przekraczanie  granicy  poza  porą  uwidocznioną  na
specjalnej  tablicy  informacyjnej  lub  poza  wyznaczonym  miejscem  jest  przestępstwem.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

W  niektórych  przejściach  kontrola  graniczna  prowadzona  jest  naprzemiennie  przez
funkcjonariuszy jednego z państw.
Istnieje  jeszcze  uproszczony  ruch  graniczny  to  ruch  osobowy  odbywający  się  na  odcinku
granicy  państwowej  o  uproszczonym  trybie  przekraczania  granicy  państwowej  przez
obywateli zamieszkałych w miejscowościach przygranicznych
Na  przejściach  granicznych  możemy  mieć  do  czynienie  z  tzw.  towarowym  ruchem
granicznym,  czyli  przemieszczaniem  towarów  przez  granicę  państwową  w  obrocie
towarowym  z  zagranicą.  Przejścia  dla  turystów  mogą  być  czynne  sezonowo,  przejścia
graniczne ogólnodostępne są czynne z reguły całodobowo.
Przejścia graniczne w komunikacji kolejowej dzielimy na punkty graniczne i stacje graniczne.
Punktami  granicznymi  nazywamy  miejsca  bezpośredniego  styku  granic  (teren  pasa
przygranicznego),  do  których  i  od  których  ustalana  jest  opłata  za  przejazd. Stacją  graniczną
nazywamy  miejsce  ostatniego,  przed  przekroczeniem,  zatrzymania  się  pociągu,  gdzie
dokonywane  są  czynności  kontroli  paszportowej  i  celnej.  Stacje  graniczne  kolejowe  mają
nazwy dwujęzyczne.

Wstąpienie Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej spowodowała pewne zmiany

dotyczące zasad przekraczania granicy państwowej. Od 1 maja 2004 r. w polskich przejściach
granicznych  na  granicy  zewnętrznej  UE  istnieją  wydzielone  specjalne  pasy  odpraw
przeznaczonych  wyłącznie  dla  podróżnych  z  państw  UE.  Zmieniły  się  jedynie  zasady
przeprowadzania  odpraw  granicznych  wobec  obywateli  państw  Unii  Europejskiej,
Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Norwegia, Islandia, Liechtenstein) oraz Szwajcarii.

−

obywatele państw członkowskich UE, Norwegii, Islandii, Liechtensteinu  i Szwajcarii do
przekroczenia  granic  pomiędzy  tymi  państwami  potrzebne  są:  ważny  paszport  lub  inne
dokumenty  podróży  (np.  książeczka  żeglarska,  licencja  pilota)  lub  dokument
potwierdzający  tożsamość  i  obywatelstwo  (dowód  osobisty).  Dzieci  wpisane  do
paszportów  swoich  rodziców  lub  opiekunów  prawnych  mogą  przekraczać  granicę  tylko
z osobami, do których paszportu lub dowodu osobistego zostały wpisane,

−

obywatele  RP,  którzy  zamieszkują  na  stałe  w  pasie  małego  ruchu  granicznego
z  Republiką  Słowacji,  Republiką  Czeską  i  Republiką  Federalną  Niemiec  do
przekroczenia granic wystarcza ważny dowód osobisty (osoby spoza strefy nadgranicznej
mogą  przekraczać  granicę  państwową  na  przejściach  małego  ruchu  granicznego,  jeżeli
uzyskają  poświadczenie  tymczasowego  zameldowania  z  właściwego  urzędu  gminy  lub
miasta  leżącego  w  pasie  małego  ruchu  granicznego),  obywatelom  państw,  które  nie  są
członkami UE potrzebny jest ważny paszport i wiza, (jeśli jest wymagana). Cudzoziemcy
będący obywatelami dwóch lub więcej państw podczas wjazdu do Polski będą traktowani
jako obywatele tego państwa, którego paszport stanowił podstawę wjazdu  na terytorium
RP.
Obywatele  Rzeczypospolitej  Polskiej  zgodnie  z  obowiązującym  stanem  prawnym

obywatel Rzeczypospolitej Polskiej może przekroczyć granicę państwową do państw UE na
podstawie:

−

paszportu,

−

dowodu osobistego,

−

legitymacji

szkolnych

wraz

imiennymi

listami

zbiorowymi

uczestników

zorganizowanych grup szkolnych, poświadczonymi przez właściwy organ gminy
wchodzącej w obszar pasa małego ruchu granicznego.

−

dzieci,  które  nie  posiadają   dowodów  osobistych  lub  paszportów  mogą  przekraczać
granicę  państwową  i  przebywać  w  pasie  małego  ruchu  granicznego  w  towarzystwie
jednego  z  rodziców  lub  opiekuna,  jeżeli  są  wpisane  do  ich  dowodu  osobistego  lub
paszportu.  Dzieci,  które  są  uczestnikami  zorganizowanych  grup  szkolnych  mogą
przekraczać  granicę  państwową  i  przebywać  w  pasie  małego  ruchu  granicznego

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

wyłącznie pod opieką nauczyciela lub pełnoletniego wychowawcy posiadającego
paszport lub dowód osobisty.

Przekraczanie granicy może odbywać się za pomocą różnych środków transportu.

W przypadku komunikacji autokarowej kierowcy autobusów zobowiązani są do

posiadania:

−

koncesji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego,

−

zezwolenia na przewóz osób w ramach międzynarodowego transportu drogowego – przy
przewozach liniowych,

−

formularza jazdy – przy wykonywaniu przewozu okazjonalnego, wahadłowego lub
przewozu osób na potrzeby własne.
Pasażerów autokarów obowiązują ogólne zasady ruchu granicznego. Za naruszenie

przepisów,  w szczególności  za  brak  właściwych  dokumentów,  przewoźnik  może  zostać
ukarany  (np.  za  przewóz  osób,  które  nie  spełniają  podstawowych  warunków  wymaganych
przy wjeździe do danego kraju).
Obywatele  RP  mogą  na  terytorium  Polski  kierować  tylko  pojazdami  zarejestrowanymi  na
obszarze  Unii  Europejskiej,  ale  przy  wjeździe  do  kraju  pojazdem  zarejestrowanym  poza
granicą  UE  obywatel  Polski  musi  wykazać  się  prawem  pobytu  czasowego  lub  stałego  na
terytorium  innego  państwa  lub  prawem  do  zatrudnienia  za  granicą.  Jeśli  pojazd  został
zakupiony za granicą, należy fakt ten zgłosić podczas odprawy granicznej w celu dopełnienia
formalności.  Samochody  zarejestrowane  jako  osobowo-ciężarowe  są  odprawiane  tylko
w  takich  przejściach  granicznych,  w  których  oprócz  innych  form  ruchu  granicznego
dopuszczony  jest  ruch  towarowy.  Pojazdy  tego  typu  nie  mogą  przekraczać  granicy
państwowej w przejściach przewidzianych wyłącznie dla ruchu osobowego (decyduje zapis w
dowodzie  rejestracyjnym  pojazdu).  Pojęcie  „samochód  ciężarowy”  definiuje  ustawa  Prawo
o  ruchu  drogowym,  w  art.  2  pkt.  42.  W  myśl  podanej  tam  definicji  samochód  osobowo-
ciężarowy jest także samochodem ciężarowym. Nie trzeba stać w kolejce razem z pojazdami
TIR, o ile  nie  przewozi  się  towarów. Samochód  osobowo-ciężarowy  wiozący  jedynie  osoby
i ich bagaże bez problemu zostanie odprawiony na pasie odpraw osobowych.
Odprawie granicznej w portach morskich podlegają wyłącznie jednostki, których kapitanowie
jako  cel  rejsu  deklarują  port  znajdujący  się  poza  wodami  terytorialnymi  RP.  Jednostki,
których trasa rejsu nie przekracza linii granicy odległej o ok. 12 mil morskich od brzegu, nie
podlegają kontroli granicznej.
Odprawa  graniczna  turystów  odbywa  się  przed  wejściem  na  pokład  statku  lub  promu
natomiast  odprawa  graniczna  małych  jachtów  odbywa  się  w  marinie  portu  wyznaczonego
jako  morskie  przejście  graniczne  dla  małych  jednostek.  Załoga  ma  obowiązek  posiadania
ważnych  paszportów,  jeśli  płyną  do  Federacji  Rosyjskiej,  a  jeśli  celem  rejsu  jest  kraj  Unii
Europejskiej,  dowodów  osobistych.  Kapitan  jachtu  przedstawia  do  kontroli  granicznej
dodatkowo  listę  załogi  sporządzoną  w  dwóch  egzemplarzach,  w  której  zawarte  muszą  być
takie  informacje,  jak:  nazwa  i rodzaj  łodzi,  port  macierzysty,  imiona  i  nazwiska  oraz  daty
i  miejsca  urodzenia  całej  załogi,  numery  paszportów,  obywatelstwo  poszczególnych
członków załogi,  potwierdzenie  danych własnoręcznym  podpisem  kapitana  jednostki.  Jachty
morskie

dużo

większych

rozmiarów,

które

wymagają

kilkunasto-

lub

kilkudziesięcioosobowej  załogi,  oraz  statki  dalekomorskie  są  odprawiane  w  porcie  przy
nabrzeżach.  Wszyscy  członkowie  załogi  muszą  posiadać  ważne  książeczki  żeglarskie
z  wpisanym  zamusztrowaniem  na  określonej  jednostce,  pakiet  świadectw  ukończenia
wymaganych  kursów  ogólnych  (BHP,  ITR  itp.)  oraz  kursów  wymaganych  na  określonym
stanowisku.  Pasażerowie  tych  jachtów  czy  też  statków  podróżują  na  podstawie  paszportów
lub innych dokumentów przewidzianych w umowach międzynarodowych.
Statki  morskie,  które  nie  zawijają  do  portów  polskich,  korzystają  z  prawa  tzw.  wolnego
przepływu i nie podlegają odprawie granicznej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

W  lotniczych  przejściach  granicznych  zasady  ruchu  granicznego  są  podobne  jak  przy
przekraczaniu  granicy  pieszo  przez  przejścia  ogólnodostępne  na  granicy  zewnętrznej  Unii
Europejskiej.  Różnice,  które  istnieją  spowodowane  są  zasadami  bezpieczeństwa  lotów
i dotyczą  organizacji  odprawy  granicznej oraz  bagażu,  jaki  można ze  sobą  zabrać  na  pokład
samolotu).Czas  odprawy  granicznej  zależy  od  zagrożenia  związanego  z  podróżą  do
wybranego  kraju.  Jeśli  samolot  leci  do  kraju  zagrożonego  terroryzmem,  jak  np.  Izrael  czy
Stany  Zjednoczone,  odprawa  zaczyna  się  nawet  na  4  godziny  przed  odlotem  samolotu.  Na
liniach  europejskich  ok.  2  godzin.  Ze  względów  bezpieczeństwa  na  pokład  samolotu
(w  bagażu  podręcznym)  nie  wolno  wnosić  żadnych  podejrzanych  narzędzi  np.  ostrych
narzędzi (scyzoryków, noży, sztućców, cążek, nożyczek, pilników), a także dezodorantów itp.
Szczegółowe  tabele  materiałów  niebezpiecznych  dopuszczonych  i  niedopuszczonych  do
przewozu  samolotami  dostępne  są  w  międzynarodowych  portach  lotniczych.  Szczegółowa
lista  przedmiotów  zabronionych  stanowi  załącznik  do  obwieszczenia  prezesa  Urzędu
Lotnictwa Cywilnego z dnia 20 stycznia 2005 r.

4.4.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jaki wyróżniamy przejścia graniczne?
2.  Co oznacza skrót GPK?
3.  Jakie są uprawnienia straży granicznej?
4.  W jaki sposób odbywa się tzw.mały ruch graniczny?
5.  Jaki obszar zaliczany jest do pasa małego ruchu granicznego?
6.  W jaki sposób funkcjonuje uproszczony ruch graniczny?
7.  Jakie jest podział przejść granicznych kolejowych?
8.  Jakie rodzaje dokumentów powinien posiadać kierowca komunikacji autokarowej

przekraczający granicę?

9. W jaki sposób odbywa się odprawa graniczna w porcie morskim lub jachtowym?
10. W sposób odbywa się odprawa graniczna na lotnisku?

4.4.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Podaj nazwy i rodzaje przejść granicznych na granicy z Republiką Czeską. Sporządź

ćwiczenie w formie tabelarycznej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z materiałem nauczania 4.4.1.
2)  zapoznać się z dodatkową literaturą tematu,
3)  wejść na stronę internetową straży granicznej,
4)  wykonać ćwiczenie,
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
6)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

stanowisko komputerowe z dostępem do internetu,

−

literatura,

−

materiały piśmiennicze.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

Przygotuj mapę polskich kolejowych przejść granicznych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z materiałem nauczania 4.4.1. oraz niezbędną literaturą tematu
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
3)  narysować mapę Polski,
4)  zaznaczyć polskie kolejowe przejścia graniczne,
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
6)  dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

literatura,

−

karton formatu A0,

−

materiały piśmiennicze.

Ćwiczenie 3

Scharakteryzuj infrastrukturę przejść granicznych. Do ilustracji pracy wykorzystaj

zamieszczone poniżej zdjęcia i tekst.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z materiałem nauczania 4.4.1. oraz dostępną literaturą tematu,
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
3)  zapoznać się z materiałami znajdującymi się na stronie straży granicznej,
4)  wykonać polecenie,
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
6)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

Przejście  graniczne  w  nowym  układzie  urbanistycznym  zostało  uruchomione  4  czerwca  1996 r.
Rozlokowane  jest  na  obszarze  34  ha  i  składa  się  z  dwóch  bliźniaczych  części:  północnej  (wywóz  z
terytorium Polski) i południowej (przywóz na terytorium Polski). Wszystkie obiekty w części północnej mają
swoje  odpowiedniki  w  części  południowej.  W  części  północnej  usytuowana  jest  płyta  postojowa  dla
samochodów  ciężarowych  mogąca  pomieścić  148  pojazdów.  Taka  sama  płyta,  znajdująca  się  w  części
południowej mieści 187 pojazdów.
Na przejściu znajdują się ponadto kantyny, siedziby  wielu agencji celnych, kantory  wymiany walut, WC, a
także publiczne automaty telefoniczne, zarówno polskie jak i niemieckie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer z dostępem do internetu,

−

materiały piśmiennicze,

−

literatura.

Ćwiczenie 4

Przygotuj procedurę odprawy granicznej na lotnisku w oparciu o materiał stron

internetowych linii lotniczych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z materiałem nauczania 4.4.1. oraz dostępną literaturą tematu,
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
3)  wykonać polecenie zawarte w ćwiczeniu,
4)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
5)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

stanowisko komputerowe z niezbędnym oprogramowaniem,

−

drukarka,

−

materiały piśmiennicze,

−

literatura

Ćwiczenie 5

Przygotuj procedurę odprawy granicznej na promie.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z materiałem nauczania 4.4.1. oraz dostępną literaturą tematu,
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
3)  zredagować treść ćwiczenia,
4)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

materiały piśmiennicze,

−

literatura.

4.4.4. Sprawdzian postępów

Tak Nie

Czy potrafisz:
1) wymienić nazwy ważniejszych polskich przejść granicznych

2) wskazać różnice między poszczególnymi rodzajami przejść?

3) scharakteryzować uprawnienia straży granicznej?

4) powiedzieć, jakie korzyści dla ruchu granicznego wynikają z wstąpienia UE?¨

5) wymienić dokumenty uprawniające do przekroczenia granicy?

6) podać zasady odprawy granicznej w portach morskich?

7) podać zasady odprawy granicznej na lotnisku?

8) scharakteryzować tzw. mały ruch graniczny?

9) podać elementy infrastruktury przejść granicznych?

10) wyszukać niezbędnych informacji nt. przejść granicznych w internecie? ¨

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.5. Polskie placówki konsularno dyplomatyczne

4.5.1. Materiał nauczania

Polskie placówki konsularno dyplomatyczne znajdują się w większości państw świata.

Oprócz  funkcji  reprezentacyjnej  placówki  te  pełnią  poważną  funkcję  w  obsłudze  obywateli
RP.  Każdy  Departament  Konsularny  i  Polonii  MSZ  w  wielu  trudnych  sytuacjach  może
udzielić skutecznej pomocy obywatelom RP. Podjęcie przez konsula interwencji możliwe jest
jednak  dopiero  po  uzyskaniu  przez  niego  informacji  o  zaistniałym  zdarzeniu,  jednak  może
wykonywać swoje funkcje jedynie w ramach określonych umowami międzynarodowymi oraz
prawem  i zwyczajami  państwa  urzędowania  i  nie  ma  możliwości  domagania  się,  aby
miejscowe  władze  traktowały  obywateli  polskich  inaczej  niż  traktują  obywateli  własnego
kraju.

Na pomoc konsula obywatele mogą liczyć m.in. w razie utraty paszportu lub innych

dokumentów  (zgubienie,  kradzież).    Konsul  może  po  sprawdzeniu  tożsamości  wystawić
paszport tymczasowy na powrót do Polski. W razie utraty pieniędzy konsul może:
1.  pośredniczyć w skontaktowaniu się z rodziną lub przyjaciółmi w Polsce,
2.  w  uzasadnionych  sytuacjach,  jeśli  nie  ma  innych  możliwości  przekazania  pieniędzy,

wypłacić poszkodowanemu kwotę, jaka zostanie wpłacona przez jego krewnych lub
przyjaciół na konto Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Warszawie,

3. w szczególnych przypadkach może udzielić pomocy finansowej na kwotę potrzebną na

powrót do Polski, o ile turysta zobowiąże się do jej zwrotu.
Przekazywanie pieniędzy przez polską placówkę ogranicza się do wyjątkowych sytuacji

w zdecydowanej  większości  krajów  istnieje  możliwość  transferu  pieniędzy  z  Polski  drogą
bankową,  opłacenia  należności  za  świadczenia  przelewem  lub  ich  skredytowania,  opłacenia
biletu  powrotnego  na  odległość.  Wiele  banków  czy  biur  podróży  oferuje  pomoc  w  takich
sytuacjach.  W  razie  utraty  paszportu  lub  innych  dokumentów  (zgubienie,  kradzież)  konsul
może  po  sprawdzeniu  tożsamości  wystawić  paszport  tymczasowy  na  powrót  do  Polski.  W
razie  zatrzymania  lub  aresztowania  turysta  ma  prawo  prosić  o  kontakt  z  konsulem,  który
zadba  o  to,  by  traktowano  go  nie  gorzej  niż  obywateli  państwa,  w  którym  przebywa.
Dodatkowo w przypadku aresztowania konsul może:
1.  powiadomić rodzinę poszkodowanego o aresztowaniu,
2.  wystąpić do władz miejscowych i uzyskać informacje o przyczynach zatrzymania, czasie

trwania procedury sądowej, a także o ewentualnych możliwościach zwolnienia,
dostarczyć aresztowanemu listę adwokatów (wyboru jednak musi dokonać sam
zatrzymany),

3. odwiedzać go w więzieniu bądź w inny sposób utrzymywać z nim kontakt.

W razie śmierci obywatela polskiego za granicą konsul służy pomocą przy załatwieniu

formalności na miejscu oraz zawiadamia bliskich w Polsce.

Są sytuacje, w których konsul nie może uczestniczyć, a mianowicie:

1. prowadzić spraw turysty w charakterze adwokata oraz angażować za niego prawników

(może natomiast dostarczyć mu listę adwokatów cieszących się zaufaniem urzędu
konsularnego),

2. płacić za niego grzywien, mandatów, długów oraz kosztów sądowych,
3. świadczyć usług, które wykonują biura turystyczne, linie lotnicze, banki oraz

towarzystwa ubezpieczeniowe,

4. załatwiać zakwaterowania lub zgody na pracę.

Jeżeli obywatele polscy wyjadą do kraju spoza Unii Europejskiej, w którym nie ma

polskiej placówki konsularnej, mogą liczyć na pomoc konsula innego kraju unijnego. Pomoc

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

ta będzie jednak ograniczona. Nie można na przykład zwrócić się o wystawienie dokumentu
paszportowego.

Prawo unijne nie wpływa na postanowienia konwencji wiedeńskiej z 1963

roku  o  stosunkach  konsularnych.  Stanowi  ona,  że  urząd  konsularny  państwa  wysyłającego
konsula  może  wykonywać  w  państwie  przyjmującym  funkcje  konsularne  na  rzecz  państwa
trzeciego,  jeżeli  wcześniej  zgłosi  taki  zamiar,  a  państwo  przyjmujące  się  nie  sprzeciwi.

Ponadto sprawowanie przez urząd konsularny jednego państwa opieki nad obywatelami
innego, wymaga uzgodnień dwustronnych. Na przykład w przypadku czyjegoś aresztowania,
udzielenie pomocy przez konsula, za zgodą miejscowych władz, musi być uzgodnione
z krajem obywatelstwa zatrzymanej osoby.

Polskie placówki konsularne mogą

także

udzielać pomocy obywatelom pozostałych

krajów UE. Nie będzie to jednak pełna opieka konsularna. Na pewno polski konsul nie
odmówi pomocy np. Francuzowi - poinformuje, pomoże nawiązać kontakt z placówką
odpowiedzialną, nie może jednak wystawić mu paszportu.

Polskie urzędy konsularne w krajach Unii udzielają pomocy tylko obywatelom polskim,
ponieważ obywatele krajów unijnych mogą się zwrócić o pomoc bezpośrednio do władz
kraju, na którego terytorium przebywają.

4.5.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jakie instytucje udzielają pomocy polskim turystom za granicą?
2.  Jakie są uprawnienia polskich konsulów?
3.  Jakich działań konsul nie może podejmować?
4.  W jaki sposób konsul jest w stanie pomóc aresztowanemu?
5.  Jakie dokumenty mogą być wystawione przez konsula?
6.  Jakiej pomocy może udzielić polski konsulat mieszkańcom państw unijnych?

4.5.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Przygotuj mapę polskich konsulatów w Europie.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z materiałem nauczania 4.5.1. oraz dostępną literaturą tematu,
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
3)  narysować mapę Polski,
4)  zaznaczyć konsulaty,
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
6)  dokonać oceny poprawności i estetykę wykonanego ćwiczenia

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

karton A0,

−

materiały piśmiennicze,

−

nożyczki,

−

literatura.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

Udziel niezbędnych informacji podróżnym, na temat funkcjonowania konsulatu

w wybranym państwie.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) zapoznać się z materiałem nauczania 4.5.1.
2) zapoznać się z niezbędnymi materiałami zamieszczonymi na stronie internetowej

wybranego konsulatu,

3)  zorganizować stanowisko pracy,
4)  przeanalizować zebrane dane,
5)  udzielić informacji,
6)  dokonać prezentacji swojej pracy,
7)  dokonać oceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer wraz z niezbędnym oprogramowaniem i podłączeniem do internetu,

−

drukarka,

−

papier formatu A4,

−

literatura.

Ćwiczenie 3

Przygotuj procedurę postępowania w przypadku kradzieży paszportu.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z materiałem nauczania 4.5.1. oraz dostępną literaturą tematu,
2)  przygotować plan pracy,
3)  napisać referat,
4)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
5)  dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

literatura,

−

komputer wraz z niezbędnym oprogramowaniem i dostępem do internetu,

−

drukarka,

−

materiały piśmiennicze.

Ćwiczenie 4

Opracuj praktyczny informator wybranego państwa uwzględniając: opis struktury

przejścia granicznego, przepisy wizowe, celne i dewizowe, walutę, ceny podstawowych
produktów, przepisy przewozowe i o ruchu granicznym, adresy polskich placówek
dyplomatycznych oraz schemat postępowania w sytuacjach trudnych i nietypowych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z materiałem nauczania 4.5.1. oraz dostępną literaturą tematu,
2)  przygotować plan pracy,
3)  sporządzić informator,
4)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
5)  dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

literatura,

−

komputer wraz z niezbędnym oprogramowaniem i dostępem do internetu,

−

przewodniki, mapy,

−

drukarka,

−

materiały piśmiennicze.

4.5.4. Sprawdzian postępów

Tak Nie

Czy potrafisz:
1) wymienić polskie konsulaty w większych państwach europejskich?

2) scharakteryzować uprawnienia konsula?

3) podać podstawy prawne funkcjonowania konsulatów?

4) wymienić działania, jakich nie może podjąć się konsul?

5) podać reguły postępowania z obywatelami państw UE?

6) dokonać prezentacji wykonanych ćwiczeń?

7) wykorzystać zdobyte wiadomości w praktyce?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

1. Paszport jest dokumentem :

tylko potwierdzającym tożsamość i obywatelstwo,

potwierdzającym tożsamość i obywatelstwo i uprawniającym do przekraczania
granicy,

potwierdzającym umiejętności,

upoważniający do wypłaty środków płatniczych.

2. W prawie polskim występują następujące rodzaje paszportów

……………………………………………………………………………………………

3. Wiza to zezwolenie władz na:

wywóz towarów z kraju,

wwóz towarów do kraju,

wjazd obywatela do kraju,

wywóz waluty za granicę.

4. Wyróżniamy następujące rodzaje wiz;…………………………………………………

5. Wiza lotniskowa:

a.  uprawnia do przejazdu przez terytorium Polski,
b.  uprawnia do jednokrotnego wjazdu na terytorium Polski,
c.  wydawana na pobyt nie dłuższy niż 2 dni na pobyt w strefie tranzytowej lotniska,
d.  wydaje się cudzoziemcom przyjeżdżającym do Polski jako kraju docelowego.

6. Kodeks celny reguluje

zasady otrzymywania wiz,

zasady wydawania paszportów,

obrotu wizowego,

towarów przewożonych przez granicę.

7. Adnotacja OPEN na bilecie oznacza

a  bilety  z potwierdzonym terminem powrotu,
b  bilety otwarte bez potwierdzonego terminu powrotu,
c  bilety lotnicze,
d  bilety w jedną stronę.

8. Bilet promowy składa się z

a  5 kuponów,
b  3 kuponów,
c  4 kuponów,
d  nie ma reguły na ilość kuponów.

9. Pełna nazwa biletu lotniczego brzmi:

a  bilet pasażerski,
b  pasażerski bilet lotniczy,
c  bilet Podróży i Kwit Bagażowy,
d  nie ma jednolitej nazwy.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

10. Winietka to

a  Inna nazwa prawa międzynarodowego prawa jazdy,
b  Dowód opłaty za drogi i autostrady,
c  Dokument ubezpieczeniowy,
d  Inna nazwa witryny sklepowej.

11. Karta drogowa pojazdu to:

a  dokument rejestrujący m.in. czas pracy kierowców, liczbę przejechanych kilometrów,
b  dokument rejestrujący m.in. zużycie paliwa,
c  dokument uprawniający do przekroczenia granicy,
d  żaden z powyższych.

12. Czeki podróżne to dokumenty

a  pozwalające na realizację wypłat w bankomatach,
b  pozwalające na wypłatę gotówki w banku,
c  pozwalające na realizację zamówionych świadczeń,
d  wszystkie powyższe.

13. W ramach kontroli granicznej funkcjonariusz SG są upoważnieni do:

………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………

14. Rozróżniamy następujące przejścia graniczne:

………………………………………………………………………………………….

15. Mały ruch graniczny to określenie przejścia granicznego:

a  o niewielkim natężeniu przekroczeń,
b  na szlakach turystycznych,
c  dla obywateli rejonów nadgranicznych,
d  wszystkie powyżej.

16. Flight Coupon jest:

a  koloru żółtego wystawiany na jeden odcinek podróży
b  koloru jasnozielonego wystawiany na jeden odcinek podróż
c  koloru białego wystawianego na kilka odcinków podróży
d  koloru różowego i pozostaje w aktach

17. Wadliwy paszport uniemożliwiający przekroczenie granicy może mieć cechy:

a)  podrobienia danych,
b)  niemożliwości odczytania danych
c)  nieaktualnych fotografii,
d)  żadna powyższych.

18. Oznaczenie C przy wizach oznacza wizę

a)  tranzytową,
b)  wjazdową,
c)  pobytową krótkoterminową,
d)  pobytową długoterminową.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko ……………………………………………………..

Prowadzenie usług związanych z podróżą

Zakreśl poprawną odpowiedź, wpisz brakujące części zdania.

numer

pytania

ODPOWIEDŹ

punktacja

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

Razem

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6. LITERATURA

1. Alejziak B..: Organizacja i technika pracy biurowej w turystyce. ALBIS, Kraków 2002
2. Bosiacki S., Śniadek J.: Metodyka i technika obsługi ruchu turystycznego. AWF Poznań,

Poznań 2004

3. Chudoba T.: Marketing w biurach podróży. Turystyka przyjazdowa. Wydawnictwo

Wiedza i Życie, Warszawa 2000

4. Czasopisma branżowe: Rynek Turystyczny, TTG, Wiadomości turystyczne, Rynek

Podróży

5. Gołembski G., praca zbiorowa: Kompendium wiedzy o turystyce, Wydawnictwo

Naukowe PWN, Warszawa- Poznań 2002

6. Kaczmarek J., Stasiak A., Włodarczyk B. :Produkt turystyczny albo jak organizować

poznawanie świata. Przewodnik do ćwiczeń,. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego,
Łódź 2005

7. Kaczmarek J., Stasiak A., Włodarczyk B. :Produkt turystyczny albo jak organizować

poznawanie świata. Podręcznik,. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2005

8. Kruczek Z (red).: Obsługa ruchu turystycznego. Krakowska Szkoła Hotelarska, Kraków

2004

9.  Middleton V.T.C.: Marketing w turystyce. PAPT, Warszawa 1996
10.  Prawo przewozowe
11.  Rozporządzenie  WE  561/2006  Parlamentu  Europejskiego  i  Rady  z  dnia  15  marca  2006

roku w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do
transportu drogowego

12. Czasopisma:

a Rynek Podróży
b Rynek Turystyczny

13. Strony internetowe:

a.  www.pot.gov.pl
b.  http://www.pit.pl
c.  http://www.hotelarze.pl
d.  www.mg.gv.pl
e.  www.cie.gov.pl
f.  www.lot.pl
g.  www.paiz.gov.pl
h.  www.plk-sa.pl
i.  www.pkp.pl
j.  www.portalmorski.pl
k.  http://abc.onet.pl/_i/bilet.html
l.  www.mswia.gov.pl
m.  www.strazgraniczna.pl

14. Yale Pat.: Działalność touroperatorska. Wydawnictwo wiedza i życie, Warszawa 2001
15. Zawistowska H.: Podstawy prawne w turystyce, Wydawnictwa Szkolne PWN, Warszawa

– Łódź 1999