Film gangsterski, epoka klasyczna – konwencje, ikonografia, ideologia, mity 
 
1930 rok - MPPDA 

przyjęło kodeks produkcyjny; 

przełom w gatunku: Światła Nowego Yorku 1928 reż. Brian Foy - wzorowany na niemych 

filmach,  na  siłę  happy  end,  ale  pojawiły  się  efekty  akustyczne:  strzały,  krzyki,  jęki,  piski 
opon; Audialny akompaniament dramaturgiczny. 

Mały Cezar (1931) Mervyn LeRoy - Historia Rico, bezwzględnego przestępcy, który wyrusza 

do miasta, gdzie staje się jednym z najważniejszych gangsterów. 
Wróg publiczny  (1931) William Wellman  - 

Tom  i  Matt  są  najlepszymi  przyjaciółmi  i 

młodocianymi kryminalistami. Natomiast brat Toma, Mike, jest porządnym chłopcem, który 

walczył w I Wojnie Światowej i po powrocie do kraju stara się pomóc Tomowi. Ten jednak 

wraz z Mattem pną się w górę w złotym okresie prohibicji, w potężnym gangu rządzonym 
przez Nathana Nailsa. Jed

nak  kiedy  ten  ginie  w  wypadku,  jego  gang  słabnie,  a  inne  grupy 

przestępcze chcą zająć jego miejsce. 

Człowiek z blizną (1931) Howard Hawks - Młody przestępca zabiega o to, by zająć pozycję 

szefa  gangu.  Gdy  osiąga  swój  cel,  rozprawia  się  z  przeciwnikami  w  wyjątkowo  brutalny 
sposób.  
Cechy: 

•  nurt kina realistycznego, odzwierciedlenie faktycznych problemów w USA, zakazano 

wówczas  prostytucji,  hazardu,  produkcji  i  sprzedaży  alkoholu  -  organizacje 
przestępcze czerpały ogromne zyski, a potem zaczeły przenikać do polityki. Postaci 
wielkich gangsterów były inspirujące dla twórców i widzów. 

• 

świat - dychotomia, społeczeństwo zorganizowane względem prawa i jednostka poza 
prawem, która zdobywa władze, bogactwo i kobiety.  

• 

główny  bohater  -  zdeklarowany przestepca, który wybiera  świat  gangsterski;  robi 
karierę w mafii, a potem ginie z rak policji, ew. innego gangu. Jego życie naznaczone 
jest fatum, cechy bohatera tragicznego. 

•  czasem  - 

przestępca  z przypadku,  który  staje  się  gangsterem  z powodu  naiwności, 

okoliczności i pod koniec wraca na drogę prawości. 

•  motywy ikonograficzne: ulice wielkich miast, nielegalne bary, obskurne podwórka, 

szybkie samochody, rewolwery, telefony, papierosy i alkohol. Wymowne symbole: 
nagłej śmierci, zakazanej przyjemności, perwersyjnej rozrywki. 

•  nieskomplikowana struktura: narracja linearna, brak retrospekcji, z 

reguły 

jednowątkowa, tragedia kończąca akcję - śmierć bohatera.  

• 

punkt  widzenia  postaci  centralnej,  gangsterów,  co  stanowiło  problem  dla  cenzorów. 
Twórcy musieli wysnuwać wniosek, że zbrodnia nigdy nie popłaca.  

•  By zapobiec identyfikacji z 

gangsterami, przenoszono ich na dalszy plan, głównymi 

bochaterami czyniąc agentów federalnych.