Deszczówka sposobem na oszczędny dom 

Z każdym rokiem również woda staje się jednym z luksusowych, bo coraz bardziej 
deficytowych naturalnych zasobów natury. Jednak w wielu dziedzinach jest możliwe 
zastąpienie wody pitnej przez wodę deszczową, nie tracąc przy tym nic z komfortu 
użytkowania. 

Oszczędności mogą być ogromne, nawet 50 proc. wody pitnej można zaoszczędzić stosując 
deszczówkę, odpowiednio ją filtrując oraz stosując do prania, spłukiwania wc, podlewania 
ogrodu, mycia samochodu czy podłóg. Oczywiście takie działania to nie tylko czysta 
ekonomia podyktowana realnymi oszczędnościami, ale i ekologia. Miękka deszczówka 
wykorzystana do prania pozwala bowiem na rezygnację z płynów do płukania tkanin oraz 
redukcję zużycia proszku do prania. Widoczne są też inne korzyści: brak kamienia w pralce 
i osadu wapnia na wc, lepszy rozwój roślin podlewanych deszczówką itp. 
  
- Ze względu na galopujący wzrost cen wody pitnej oraz uwzględniając tendencję do 
zagospodarowania wody deszczowej w miejscu jej opadu (czemu ma także służyć 
wprowadzany ostatnio na szeroką skalę specjalny podatek od wody deszczowej 
odprowadzanej do kanalizacji) należy bardzo poważnie rozważyć możliwość użytkowego 
zagospodarowania deszczówki w gospodarstwie domowym. Woda deszczowa świetnie nadaje 
się do podlewania ogrodu, spłukiwania toalet, sprzątania oraz prania. Przeciętny Polak 
zużywa dziennie 150 L wody, z tego ponad połowę można zastąpić wodą deszczową. Aby 
zrealizować taką możliwość, już na etapie projektu warto przewidzieć specjalną instalację do 
kompleksowego jej zagospodarowania. Najważniejszym elementem instalacji jest zbiornik 
magazynujący przefiltrowaną wodę. Jego wielkość powinna być dokładnie dobrana 
w zależności od wielkości i rodzaju dachu oraz planowanego zużycia wody- przekonuje Jerzy 
Mikulski, reprezentujący Polską Wodę Deszczową. 
 
Najprostsza instalacja pozwalająca na zbieranie deszczówki składa się z tzw. zbieracza 
(elementu połączonego z rurą spustową systemu rynnowego) oraz ze zbiornika, najczęściej 
zakopanego w ziemi. Tak skonstruowana instalacja pozwala jednak na proste czynności 
związane przede wszystkim z nawadnianiem ogrodu. Bardziej skomplikowane wykorzystanie 
wymaga zamontowania odpowiedniej pompy połączonej z instalacją wodną wewnątrz 
budynku, np. jeśli chce się wykorzystać wodę deszczową do prania lub do spłukiwania toalet. 

 

Schemat instalacji do zbierania wody deszczowej.

 

Woda deszczowa sama w sobie jest bardzo czysta i wolna od zarazków, jednak spływając po 
powierzchni dachu ulega zanieczyszczeniu. Mało tego, jej jakość uwarunkowana jest w dużej 
mierze rodzajem pokrycia  dachu. Z tego punktu widzenia najlepsze są dachy o pokryciu 
ceramicznym, betonowym lub blaszanym. 
 
Deszczówka zawiera roztwory węglowe i dlatego nie może być rozprowadzana przez 
instalacje miedziane bądź stalowe (woda posiada własności korozyjne). Najlepiej, gdy woda 
deszczowa rozprowadzana jest instalacją wykonaną z tworzyw sztucznych. 
 
Przechwycona przez rynny i transportowana rurami spustowymi woda deszczowa musi zostać 
oczyszczona z grubych i drobnych zanieczyszczeń przez układ filtrów (poz.2), aby trafić 
następnie do nadziemnego lub podziemnego zbiornika (poz.1), gdzie jest przechowywana 
w odpowiedniej ilości na wypadek dłuższego okresu suszy. 
 
Aby móc używać zgromadzoną wodę, zespół sterująco - pompowy (poz.3) zasysa wodę i po 
jej ewentualnym dodatkowym przefiltrowaniu dostarcza ją do punktów odbioru (pralka, 
toalety itp.). 
 
W przypadku przedłużającej się suszy woda pitna dopuszczana jest do zbiornik lub poprzez 
układ "by - passa" zasila instalację odbiorczą. 
 
W odwrotnej sytuacji, gdy opady są nadmierne i woda nie mieści się w zbiorniku, poprzez 
zasyfonowany układ przelewu kierowana jest ona do kanalizacji deszczowej lub w wersji 
najbardziej rozbudowanej rozsączana jest w gruncie (poz.4). 
 
Należy podkreślić, że dobrze zaprojektowana i wykonana instalacja może być eksploatowana 
bez zakłóceń przez wiele lat, wymagając od użytkownika jedynie minimalnego nadzoru. 
 
Chcąc w pełni wykorzystać gospodarcze i ekologiczne zalety stosowania wody deszczowej 
należy zastosować rozsączanie na własnej działce wydostającej się przelewem wody 
deszczowej, która zasila wtedy w naturalny sposób pokłady wody gruntowej, 
przeciwdziałając stałemu obniżaniu się jej poziomu. Unika się w ten sposób kłopotliwego 
nieraz podłączania się do kanalizacji, pomijając już fakt, że często istniejąca kanalizacja jest 
zbyt mała, aby przejąć całą deszczówkę z nowopowstających osiedli lub jest to tylko 
kanalizacja ściekowa wykluczająca podłączenie deszczówki. 
 
Przy podłączeniu do kanalizacji istnieje często niebezpieczeństwo cofania się ścieków oraz 
przedostawania się wyziewów kanalizacyjnych. Nadmiar wody deszczowej może być 
rozsączany rurami drenarskimi, poprzez studnie chłonne lub odstojniki. Wybór sposobu 
rozsączania zależy od miejscowych uwarunkowań związanych z budową geologiczną podłoża 
oraz lokalnymi przepisami budowlanymi. 
  
Poniżej przedstawiono schemat maksymalnie rozbudowanej instalacji rozsączającej. 

 

                                                        

Źródło: Polska Woda Deszczowa 

 
Najprostszym i najtańszym sposobem przechwytywania nadmiaru wody jest budowa studni 
chłonnej wypełnionej żwirem. Jednakże rozwiązaniem bardziej efektywnym i trwałym jest 
instalacja specjalnych zbiorników lub skrzynek rozsączających. Możliwe jest także 
rozsączanie nie tylko wody deszczowej nie mieszczącej się w zbiorniku deszczówki, ale także 
całej wody deszczowej odprowadzanej z powierzchni utwardzonych. W ten sposób można 
zrezygnować z korzystania z przeciążonej najczęściej kanalizacji oszczędzając przy tym 
znaczne sumy na opłatach za ścieki, a także unikając przy okazji płacenia coraz wyższego 
podatku od utwardzonych i skanalizowanych powierzchni. 
 
W instalacji wykorzystującej wodę deszczową szczególną uwagę należy poświęcić  
planowaniu wielkości zbiornika. Uwzględnić należy przede wszystkim dwa czynniki: ilość 
wody deszczowej, którą jesteśmy w stanie maksymalnie zgromadzić oraz wielkość 
przewidywanego zużycia. 
 
Ilość wody deszczowej, którą jesteśmy w stanie maksymalnie zgromadzić zależy od wielu 
czynników, z których do najważniejszych można zaliczyć: 
 
- wysokość opadów,  
- wielkość oraz rodzaj powierzchni dachu.  
 
Na wielkość opadów nie mamy oczywiście wpływu, lecz poprzez świadome decyzje 
dotyczące kształtu i rodzaju dachu możemy jako inwestorzy wpłynąć na ilość 
przechwytywanej wody deszczowej. I tak wybierając dom parterowy zdecydowanie 
zwiększamy użyteczną powierzchnię dachu, a poprzez wybór rodzaju pokrycia dachowego 
oraz nachylenia połaci dachowej wpływamy na współczynnik odpływu, czyli efektywność 
wyłapywania spływającej już wody. 
 
Dobierając wielkość zbiornika należy pamiętać o fakcie, że obliczona pojemność zbiornika 
jest pojemnością efektywną (netto). Jeżeli planujemy umieścić wewnątrz zbiornika filtry, czy 
też inny osprzęt powinniśmy odpowiednio zwiększyć jego pojemność (przeciętnie o 300-500 
litrów), otrzymując w ten sposób pojemność brutto. 

 
Dobierając zbyt duży zbiornik zapobiegamy wprawdzie stratom deszczówki w wyniku jej 
"przelewu", narażamy się jednak na bardzo wysokie koszty inwestycyjne oraz możliwość 
"zastania się" wody w wyniku braku jej wymiany. Z kolei zbyt mały zbiornik sprawia, że 
duża część wody przelewając się ucieka bezpowrotnie do kanalizacji lub ulega rozsączeniu, 
natomiast w przypadku dłuższego braku opadów zmuszeni jesteśmy korzystać z wody pitnej. 
Pojemność zbiornika powinna zapewniać około 2-3 tygodniową rezerwę na wypadek 
dłuższego okresu suszy. Jako pierwsze przybliżenie przy doborze wielkości zbiornika 
możemy przyjąć jego pojemność równą 5-10% całorocznego zapotrzebowania na 
deszczówkę. W przypadku domów jednorodzinnych jego wielkość waha się najczęściej 
w przedziale 2500 do 5000 litrów.