Arkusze 

maturalne

Model odpowiedzi 

i schemat oceniania

PozioM PodstAwowy

Arkusz 

i

Model odpowiedzi i schemat oceniania

2

Nr

zadania

Przewidywana odpowiedź

Punktacja

Kryteria zaliczenia odpowiedzi

1)

1)  Centrum – c) (około 420 m n.p.m.)

 

2)  Oaza – a) (440 – 490 m n.p.m)
3)  Osiedle Jarzębata – d) (670 – 710 m n.p.m)
4)  Osiedle Wróblonki – f) (630 – 650 m n.p.m.)

0 - 2

za poprawne dobranie: 

 dwóch lub trzech wysokości – 1 p.
 czterech wysokości –  2 p.

2)

a) Beskid Śląski

0 - 1

za zakreślenie właściwego pasma górskiego – 1 p.

3)

 Kamienna
 Dziechcinka

0 - 1

za poprawne dobranie nazw ulic do opisów – 1 p.

4)

  Ulica Spacerowa przebiega linią grzbietową nad doliną rzeki 

Wisły, z kierunku północno-zachodniego ku południowemu 
wschodowi i południu (z NW ku S i SE).

  Ulica Gościejów biegnie wzdłuż dna doliny potoku Gościejów,  

z kierunku południowo-zachodniego na północny wschód  
(z SW na NE).

0 - 2

za poprawne określenie każdego z kryteriów (usytuowanie 
względem form terenu, biegu rzek i kierunków świata) 
dla:

 jednej ulicy – 1 p.
 dwóch ulic – 2 p.

5)

 skala liczbowa – 1 : 20 000 lub 1 – 20 000 
 skala mianowana – 1 cm – 200 m

0 - 1

za podanie dwóch postaci skal – 1 p.

6)

 Wysokość stacji dolnej wyciągu: 480 m n.p.m.
 Wysokość stacji górnej wyciągu: 680 m n.p.m.
 Rzeczywista długość wyciągu: 941,5 m.

Obliczenia: długość wyciągu na mapie wynosi 4,6 cm;  
1 cm na mapie odpowiada 200 m w terenie;  
różnica wysokości wynosi 200 m.  
Z twierdzenia Pitagorasa należy obliczyć długość 
przeciwprostokątnej, czyli rzeczywistą odległość pomiędzy górną  
i dolną stacją wyciągu:

0 - 2

za poprawne podanie:

  wysokości stacji dolnej i górnej wyciągu – 1 p.
  wyniku obliczenia rzeczywistej długości wyciągu – 1 p.

7)

profil nr 2 (pod tą literą znajduje się właściwy profil)

0 - 1

za poprawne wskazanie profilu terenu – 1 p.

8)

a) 3
b) 4

0 - 2

za zakreślenie prawidłowej odpowiedzi:

 jednej – 1 p.
 dwóch – 2 p.

9)

A. 1)  Większość wyciągów narciarskich znajduje się na stokach 

północno-wschodnich,

2)  większość hoteli zbudowano na stokach południowo- 

-zachodnich.

B.  Główny czynnik przyrodniczy, który zdecydował o usytuowaniu 

hoteli i wyciągów narciarskich: niejednakowe nasłonecznienie 
stoków o różnej ekspozycji.

Wyjaśnienie:

  stoki o ekspozycji południowo-zachodniej są silnie 

nasłonecznione – stąd usytuowanie na nich większości hoteli; 

  stoki o ekspozycji północno-wschodniej są słabo nasłonecznione, 

długo utrzymuje się na nich pokrywa śnieżna – stąd usytuowanie 
na nich większości wyciągów narciarskich.

0 - 3

za:

  określenie ekspozycji stoków, na których  

znajduje się większość wyciągów narciarskich  
i hoteli – 1 p.

  wskazanie czynnika przyrodniczego wpływającego  

na lokalizację większości hoteli i wyciągów  
narciarskich – 1 p. 

  wyjaśnienie wpływu czynnika przyrodniczego  

na lokalizację większości hoteli i wyciągów  
narciarskich – 1 p. 

10)

 hotele,   pensjonaty,   kościoły,   wyciągi narciarskie,  
 parkingi,   basen,   drogi,   ulice,   budynki

0 - 1

za podanie pięciu elementów krajobrazu 
antropogenicznego – 1 p.

200 m

941.5 

m

920 m

200

2

 m

2 

+ 920

2

 m

2

 = 941,5 m

Arkusz 

i

3

11)

b), d), e), g), h)

0 - 2

za wskazanie następstw ruchu obrotowego Ziemi: 

 trzech  lub czterech – 1 p.
 pięciu – 2 p.

12)

1) Osadzanie materiału skalnego w morzach i na lądach.
2) Przesuwanie się płyt litosfery i fałdowanie warstw skalnych.
3) Przerwanie ciągłości warstw skalnych, powstanie uskoków.
4) Pionowe przemieszczanie warstw skalnych wzdłuż uskoków.
5) Powstanie zrębów i rowów tektonicznych.

0 - 1

za poprawne uporządkowanie wydarzeń – 1 p.

13)

Okolice Madrytu:

  

ciśnienie atmosferyczne; powyżej 1020 hPa, ale nie 
przekracza 1025 hPa,

 

zachmurzenie: całkowite,

 

opady: mgły.

Okolice Petersburga:

 

ciśnienie atmosferyczne: około 998 hPa,

 zachmurzenie: 6/10,
 opady: przelotny opad śniegu lub śniegu z deszczem.

0 - 2

za poprawne opisanie pogody uwzględniające wymienione 
elementy (wartość ciśnienia atmosferycznego, stopień 
zachmurzenia, występowanie oraz rodzaj opadów) dla:

 okolic Madrytu – 1 p.
 okolic Petersburga – 1 p.

14)

(1) bardzo mała, 
(2) silnie wzrasta, 
(3) zmniejszenie lub spadek, 
(4) najwyższe, 
(5) spadek lub zmniejszenie, 
(6) wzrost, 
(7) zanika.

0 - 2

za uzupełnienie w tekście:

 pięciu lub sześciu luk – 1 p.
 siedmiu luk – 2 p.

15)

  

W pierwszym wierszu tabeli,  
gleby bielicowe i bielicoziemne / umiarkowany chłodny / lasy 
iglaste (tajga).

  

W drugim wierszu tabeli,  

 

gleby brunatne lub brunatnoziemne lub gleby płowe 
 / umiarkowany ciepły morski i przejściowy / lasy liściaste  
i mieszane.

  

W trzecim wierszu tabeli,  
czerwonożołte gleby laterytowe, lub czerwone gleby laterytowe 
lub gleby typu laterytowego / równikowy wilgotny  
lub podrównikowy wilgotny / las równikowy, sawanna.

  

W czwartym wierszu tabeli,  
czarnoziemy, gleby czarnoziemne 
i gleby szare leśne / umiarkowany ciepły kontynentalny 
 / roślinność trawiasta (lub stepy / prerie / lasostepy). 

0 - 3

za poprawne wypełnienie w tabeli:

 jednego lub dwóch wierszy – 1 p.
 trzech wierszy – 2 p.
 czterech wierszy – 3 p.

16)

a) ekumena
b) anekumena
c) subekumena

0 - 1

za podanie poprawnych terminów – 1 p.

17)

  

Przyczyna przyrodnicza: 
1) obfite opady deszczu lub monsun letni,

  

Przyczyny wywołane działalnością człowieka:  
2) degradacja naturalnej pokrywy roślinnej w górnym  
     dorzeczu,  
3) osuszenie jezior w środkowym biegu rzeki,  
4) rolnicze użytkowanie osuszonych terenów.

0 - 2

za poprawne podanie:

 przyczyny przyrodniczej – 1 p.
  dwóch lub trzech przyczyn wywołanych działalnością 

człowieka – 1 p.

18)

1)  Poprawa stanu środowiska geograficznego i zdrowia wielu 

milionów ludzi spowodowana zmniejszeniem emisji gazów  
i pyłów z elektrowni opalanych węglem kamiennym.

2)  Spowolnienie współczesnego procesu nasilania się zjawiska 

efektu cieplarnianego spowodowane zmniejszeniem udziału 
Chin w emisji CO

2

 do atmosfery.

0 - 2

za podanie:

 jednej korzyści wraz z uzasadnieniem – 1 p.
 dwóch korzyści wraz z uzasadnieniem – 2 p. 

lub

 dwóch korzyści bez uzasadnienia – 1 p.

Arkusz 

i

Model odpowiedzi i schemat oceniania

4

Nr

zadania

Przewidywana odpowiedź

Punktacja

Kryteria zaliczenia odpowiedzi

19)

 energia biomasy 
 energia geotermalna 
 energia słoneczna

0 - 2

za poprawne podanie:

 dwóch nazw odnawialnych źródeł energii – 1 p.
 trzech nazw odnawialnych źródeł energii – 2 p.

20)

1) Bieszczadzki Park Narodowy – 4
2) Poleski Park Narodowy – 15
3) Park Narodowy Gór Stołowych – 8

0 - 2

za poprawne podanie:

 dwóch lub trzech nazw parków narodowych – 1 p.
 dwóch lub trzech oznaczeń numerowych parków – 1 p.

lub 
za poprawne wypełnienie:

 jednego lub dwóch wierszy w tabeli – 1 p.
 trzech wierszy w tabeli – 2 p.

21)

A.  a)  cztery kraje emigracji: Chiny (Azja), Ukraina (Europa), 

Meksyk (Ameryka Północna), Egipt (Afryka);

b)  cztery kraje imigracji: Japonia (Azja), Niemcy (Europa), 

Stany Zjednoczone (Ameryka Północna),  
Australia (Oceania).

B.  Ludność migruje z regionów uboższych do zamożniejszych. 

Głównym motywem tych migracji jest poprawa warunków 
bytowych. Najwięcej imigrantów przyjmuje Ameryka Północna 
i Europa ze względu na dużą podaż miejsc pracy. 

0 - 3

za podanie:

  czterech krajów emigracji zgodnie z podanym 

kryterium (każdy kraj z innego kontynentu) – 1 p.

  za podanie czterech krajów imigracji zgodnie  

z podanym kryterium (każdy kraj z innego  
kontynentu) – 1 p.

 za sformułowanie wniosku – 1 p.

22)

A.  Województwa:  

1) opolskie  
2) lubelskie  
3) warmińsko-mazurskie.

B. 1)  Wysokie bezrobocie spowodowane likwidacją wielu 

przestarzałych i nierentownych zakładów przemysłowych 
wpłynęło na emigracje zarobkowe – np. woj. lubelskie i 
opolskie.

2)  Wysokie bezrobocie w wyniku likwidacji PGR-ów 

spowodowało emigracje zarobkowe – np. województwo 
warmińsko-mazurskie. 

0 - 3

za poprawne podanie trzech województw – 1 p.
za podanie w wyjaśnieniu:

 jednego argumentu – 1 p.
 dwóch argumentów – 2 p.

23)

Czynniki środowiskowe:
1)  Korzystne ukształtowanie pionowe: 

 ponad 90% powierzchni Polski leży poniżej 300 m n.p.m. 
  większość terytorium kraju zajmują obszary o małych 

różnicach wysokości względnej.

2)  Dwie największe rzeki płyną przez cały obszar kraju  

z południa na północ i mają ujście na polskim odcinku  
Morza Bałtyckiego.

Czynniki społeczno-gospodarcze: 
1)  Korzystne położenie tranzytowe – między krajami UE a Rosją  

i innymi krajami Europy Wschodniej.

2)  Nasilenie tranzytu przez Polskę między krajami 

Skandynawskimi (Finlandii, Szwecji) oraz Słowacją, 
Czechami, Węgrami, krajami Europy Południowo- 
-Wschodniej oraz Bliskiego Wschodu.

0 - 2

za podanie:

 dwóch czynników środowiskowych – 1 p.
 dwóch czynników społeczno-gospodarczych – 1 p.

lub

  

za podanie po jednym przykładzie czynnika 
środowiskowego i czynnika społeczno- 
-gospodarczego – 1 p.

Arkusz 

i

5

24)

Krajobraz przemysłowy tradycyjny:

  występowanie złóż surowców mineralnych,  

np. węgla kamiennego, rud cynku i ołowiu,

  górnictwo lub hutnictwo lub przemysł metalowy i maszynowy 

lub przemysł chemiczny (karbochemia),

  środowisko silnie przekształcone i zanieczyszczone.

Krajobraz przemysłowy nowoczesny:

  wykształcona kadra specjalistów lub rozwinięte zaplecze 

naukowo-badawcze lub dobre wyposażenie w infrastrukturę 
techniczną,

 przemysły wysokiej technologii, 
  niewielkie zmiany w środowisku 

lub środowisko przyjazne człowiekowi.

0 - 2

za poprawne wypełnienie w tabeli:

 dwóch wierszy – 1 p.
 trzech wierszy – 2 p.

lub

 jednej kolumny – 1 p. 
 dwóch kolumn – 2 p.

25)

Typy gospodarki rolnej (kolejno od góry):
Rolnictwo plantacyjne
Rolnictwo towarowe
Rolnictwo samozaopatrzeniowe (naturalne lub subsystencyjne) 

0 - 3

za poprawne podanie:

 jednego typu gospodarki rolnej – 1 p.
 dwóch typów gospodarki rolnej – 2 p.
 trzech typów gospodarki rolnej – 3 p.

26)

W pobliżu południka 100° W przebiega ważna granica 
klimatyczna dzieląca Stany Zjednoczone (i cały kontynent 
amerykański).
W przybliżeniu wzdłuż południka 100° W przebiega izohieta 500 mm. 
Na wschód od południka 100° W panuje  wilgotniejszy klimat  
niż w pozostałej części Ameryki Północnej, o znacznych  
wpływach Oceanu Atlantyckiego. Wschodnia, bardziej wilgotna 
część Stanów Zjednoczonych jest gęściej zaludniona,  
rozlokowała się tam większość wielkich aglomeracji miejskich 
tego kraju. Od wschodu postępował proces kolonizacji kontynentu 
co między innymi spowodowało, że w części wschodniej  
rozwinęło się rolnictwo mieszane, dostarczające mleka i warzyw 
(które nie znoszą długiego transportu i muszą być szybko 
dostarczane konsumentom). 
Zdecydowanie suchszą zachodnią część Stanów Zjednoczonych 
(i całej Ameryki Północnej) zajmuje rozległy system górski 
Kordylierów, kotlin śródgórskich i rozległych wyżyn. Większość 
tego obszaru, bądź to ze względu na zbyt małe opady,  
lub też inne czynniki, takie jak niska temperatura, słabo 
wykształcone gleby, duża stromość stoków, groźba uruchomienia 
na wielką skalę procesu erozji gleb tylko w bardzo ograniczonym 
zakresie nadaje się pod tak zwane rolnictwo pługowe. 
Południowo-zachodnia część kraju znajduje się w zasięgu 
kontynentalnego klimatu zwrotnikowego o zbyt skąpych opadach, 
zdecydowanie utrudniających prowadzenie gospodarki rolnej. 
Na czynniki przyrodnicze nałożyły się czynniki antropogeniczne. 
W części zachodniej przeważa mało intensywna gospodarka 
hodowlana nastawiona głównie na produkcję mięsa.

0 - 2

za podanie w wyjaśnieniu:

  po dwa przykłady czynników przyrodniczych 

lub antropogenicznych dla obszaru położonego 
na wschód od południka 100° W – 1 p.

  po dwa przykłady czynników przyrodniczych 

lub antropogenicznych dla obszaru położonego 
na zachód od południka 100° W – 1 p.