Wstęp

Rozwój  techniki  łączności  elektronicznej  w  ostatnich  latach  wzrósł  znacząco,
powodując powstanie nowych możliwości komunikacji międzyludzkiej i otwarcie
na  świat.  Konsumpcja  produktów  branży  telekomunikacyjnej,  a  zwłaszcza
telefonii  komórkowej  stała  się  zjawiskiem  bardzo  powszechnym.  Praktycznie
wszyscy  ludzie,  bez  względu  na  wiek,  zaczęli  masowo  korzystać
ze współczesnych urządzeń tego typu. Przełamane zostały bariery strachu przed
nowinkami  technologicznymi,  zwłaszcza  u  osób  w  podeszłym  wieku

Tę otwartość w sposób szczególny potrafią wykorzystać oszuści.

Mechanizm jednego z oszustw – popełnianych metodą „na wnuczka”

–  opisany  zostanie  w  przedmiotowym  skrypcie.  W  pierwszej  części  omówiony
zostanie  aspekt  prawny  oszustwa,  jego  kwalifikacja  prawna  i  warunki
odpowiedzialności. W dalszej części zaprezentowany będzie mechanizm działania
sprawców oszustwa popełnianego metodą „na wnuczka”, skala zjawiska w ujęciu
statystycznym,  a  także  mechanizmy  wykrywania  i  zwalczania  tego  typu
przestępstw.  Co  najważniejsze,  zaprezentowane  zostaną  również  wzorce
zachowań  osób  w  starszym  wieku,  których  zastosowanie  może  zapobiec
przestępstwom oszustwa popełnianego metodą „na wnuczka”.

Przedmiotowe opracowanie może służyć jako materiał uzupełniający

dla słuchaczy szkolenia podstawowego podczas zajęć programowych, jak również
na zajęciach dodatkowych w ramach kół zainteresowania.

1. M. Wojciechowski, M. Hausman, Oszustwa metodą „na wnuczka”. Rola analizy kryminalnej w procesie

wykrywczym, „Policja” 2010, nr 3, s. 7.

Pojęcie oszustwa

Definicja oszustwa

Zanim  zaczniemy  rozważania  na  temat  modus operandi  sprawców  oszustwa
metodą  „na  wnuczka”  musimy  najpierw  zdefiniować  samo  pojęcie  oszustwa:
jak jest ono rozumiane w języku polskim, jak jest postrzegane w polskim systemie
prawnym oraz na czym polega. Problematyka oszustw w polskim prawie karnym
omawiana  będzie  w  dalszej  części  tego  rozdziału,  w  tym  miejscu  skupimy  się
na jego definicji językowej.

Słownik języka polskiego

definiuje oszustwo, jako świadome

wprowadzenie kogoś w błąd lub wykorzystanie czyjegoś błędu dla własnej
korzyści. Nie sposób w tym miejscu nie skorzystać również z bogatych zasobów
Wikipedii

, gdzie pod pojęciem oszustwa rozumie się przestępstwo polegające

na  doprowadzeniu  innej  osoby  do  niekorzystnego  rozporządzenia  mieniem
własnym  lub  cudzym  za  pomocą  wprowadzenia  jej  w  błąd  albo  wyzyskania  jej
błędu  lub  niezdolności  do  należytego  pojmowania  przedsiębranego  działania,
w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.

Analizując obie przedstawione powyżej definicje możemy wywnioskować,

że  oszustwo  najogólniej  jest  działaniem  człowieka,  poprzez  które  doprowadza
on  drugą  osobę  do  niekorzystnego  rozporządzenia  własnym  lub  cudzym
majątkiem, poprzez wprowadzenie jej w błąd. Działaniu temu towarzyszyć musi
cel  w  postaci  osiągnięcia  korzyści  majątkowej  przez  wprowadzającego  w  błąd,
czyli  oszusta.  Jest  to  już  definicja  bardzo  zbliżona  do  kodeksowego  pojęcia
przestępstwa oszustwa.

2. Słownik Języka Polskiego [online], Wydawnictwo PWN [dostęp: 30.11.2012, http://sjp.pwn.pl].

3. Wikipedia: wolna encyklopedia [online], Wikipedia Foundation [dostęp: 30.11.2012, http://pl.wikipedia.org].

Oszustwo jako przestępstwo w polskim ustawodawstwie karnym

Ustawodawca nie wyodrębnia w polskim systemie karnym w szczególny sposób
oszustw  dokonywanych  metodą  „na  wnuczka”,  nie  nadaje  im  postaci
kwalifikowanej.  Toteż  przestępstwo  oszustwa  metodą  „na  wnuczka”  wypełnia
znamiona  ustawowe  i  podlega  sankcjom  określonym  w  art.  286  kodeksu
karnego

§  1.  Kto,  w  celu  osiągnięcia  korzyści  majątkowej,  doprowadza  inną
osobę  do  niekorzystnego  rozporządzenia  własnym  lub  cudzym
mieniem  za  pomocą  wprowadzenia  jej  w  błąd  albo  wyzyskania  błędu
lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania
– podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto żąda korzyści majątkowej w zamian
za zwrot bezprawnie zabranej rzeczy.

Tak rozumiane przestępstwo oszustwa określane jest mianem oszustwa
„klasycznego”.

Czynność sprawcza w przestępstwie oszustwa polega na doprowadzeniu

innej osoby do niekorzystnego rozporządzania mieniem własnym lub cudzym.
Doprowadzenie, w tym wypadku, należy rozumieć jako wywołanie niekorzystnej
dla pokrzywdzonego decyzji rozporządzającej w odniesieniu do jego mienia

Celem działania sprawcy w tym przestępstwie jest dążenie do osiągnięcia
korzyści majątkowej.

Zdaniem A. Marka

ustawodawca w art. 286 k.k. przewiduje różne formy

doprowadzenia  pokrzywdzonego  do  podjęcia  niekorzystnej  decyzji  dotyczącej
mienia.  Jako  pierwszą  wymienia  wprowadzenie  w  błąd,  czyli  tzw.  „oszustwo
czynne”,  które  polega  na  tym,  iż  sprawca  własnymi  podstępnymi  zabiegami
doprowadza  pokrzywdzonego  do  mylnego  wyobrażenia  o  określonym  stanie

4. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.).

5. T. Oczkowski, Oszustwo jako przestępstwo majątkowe i gospodarcze, Zakamycze 2004, s. 9.

6. A. Marek, Prawo karne, Warszawa 2009, s. 557.

rzeczy, np. co do wartości przedmiotu, cech sprzedawanego lub nabywanego
towaru, możliwości uzyskania korzyści z zawartej transakcji itp.

Drugą, zdaniem według wymienionego autora

, formą wykonawczą

oszustwa  jest  wyzyskanie  cudzego  błędu,  w  którym  znajduje  się  osoba
pokrzywdzona  mająca  np.  mylne  wyobrażenie  o  wartości  rzeczy,  skutkach
transakcji  itp.  Ta  forma  oszukańczego  zachowania  nazywana  jest  czasami
„oszustwem  biernym”,  co  zdaniem  A.  Marka  nie  jest  ścisłe,  albowiem  sprawca
w  tym  wypadku  musi  również  przejawiać  określoną  aktywność,  aby  wyzyskać
błąd pokrzywdzonego.

Jako trzecia forma wykonawcza oszustwa wymieniane jest wyzyskanie

niezdolności  pokrzywdzonego  do  należytego  pojmowania  przedsiębranej
czynności.  Niezdolność  ta  może  mieć  charakter  stały  (np.  osoba  chora
psychicznie,  małe  dziecko,  pozbawiona  rozeznania  osoba  w  wieku  starczym)
lub przemijający  (np.  zaburzenia  wynikające  z  przejściowej  choroby  lub  innego
zakłócenia czynności psychicznych). Należy podkreślić, że ustawa nie ogranicza
przesłanek  niezdolności  do  pojmowania  znaczenia  przedsiębranej  czynności,
może  ona  zatem  wynikać  również  z ciemnoty,  zabobonu  lub  naiwności  osoby
pokrzywdzonej

Zdaniem A. Marka przedmiotem ochrony, a co za tym idzie, przedmiotem

wykonawczym oszustwa, może być mienie w znaczeniu szerszym, obejmującym
zarówno uszczerbek majątkowy, jak i utracone korzyści, jeżeli są następstwem
niekorzystnego rozporządzenia mieniem

. Zdaniem wspomnianego autora

niekorzystne  rozporządzenie  mieniem  może  polegać  np.  na  nabyciu  rzeczy
powyżej  jej  wartości  lub  sprzedaży  poniżej  wartości  albo  nabyciu  rzeczy
obciążonej  wadami  fizycznymi  lub  prawnymi,  dokonaniu  na  korzyść  sprawcy
zapisu lub rozporządzenia w testamencie, nieuzasadnionym zwolnieniu z długu,
wystawieniu  czeku  lub  weksla  itp.  Jak  zatem  widać,  wachlarz  niekorzystnego
rozporządzania  mieniem  może  być  szeroki,  zawsze  jest  ono  jednak  wynikiem

7. Tamże.

8. Tamże.

9. Tamże.

Mechanizm działania sprawców oszustwa metodą
„na wnuczka”

Mechanizm  działania  sprawców  przestępstwa  oszustwa  jest  bardzo  szeroki
i  obejmuje  pokaźny  katalog  zachowań,  które  zdaniem  M.  Wojciechowskiego
determinowane  są  kontekstem  sytuacji,  podatnością  wiktymologiczną
pokrzywdzonych  czy  też  pomysłowością  i kreatywnością  samego  oszusta

Obecnie  przestępstwo  oszustwa  jest  ściśle  powiązane  z  przestępstwem
kradzieży.  Sporo  metod  popełniania  tych  przestępstw  zostało  dogłębnie
poznanych  przez  policję  i  szeroko  opisanych  w literaturze  przedmiotu.  Warto
jednak w tym miejscu opisać skrótowo na czym polegają najczęściej występujące
metody stosowane przez oszustów i jakie są sposoby im przeciwdziałania.

•

Metoda  „na  pomoc  społeczną”  –  głównym  sposobem  działania  oszusta
jest  podawanie  się  za  pracownika  opieki  społecznej,  który  informuje
właściciela  mieszkania,  że  została  mu  przyznana  zapomoga  w  określonej
kwocie. Wypłata zapomogi będzie jednak możliwa dopiero po rozmienieniu
pieniędzy  przez  właściciela  mieszkania.  Właściciel  mieszkania  zgadzając
się na przedstawione mu warunki nieświadomie wskazuje oszustowi, gdzie
przechowuje  pieniądze.  Następnie  sprawca  pod  pozorem  np. pragnienia,
prosi  właściciela  mieszkania  o  podanie  szklanki  wody.  Gdy  właściciel
mieszkania wychodzi do kuchni, złodziej okrada mieszkanie

• Podobnymi do opisanej wyżej metody są również metoda „na urzędnika”

i metoda „na gazownię”. W tym wypadku oszust podaje się za pracownika
gazowni,  administracji  itp.,  który  okazuje  sfałszowane  dokumenty
dowodzące,  że  lokator  musi  dopłacić  pieniądze  za  gaz,  za  mieszkanie,
za  wodę  lub  za  ogrzewanie.  W  tej  sytuacji  lokator  wyjmuje  pieniądze,
pokazując  tym  samym,  gdzie  przechowuje  oszczędności.  Następnie

11. Zob. M. Wojciechowski, M. Hausman, Oszustwa (…), s. 7.

12. Tamże.

fałszywy  inkasent  odwraca  uwagę  lokatora,  nakazując  mu  wykonanie
jakiejś  czynności,  np.  odczytu  wskazań  gazomierza,  wodomierza,
wskaźnika  zużycia  ciepła,  a  sam  w  tym  czasie  dokonuje  kradzieży
pieniędzy  ze  wskazanego  przez  lokatora  miejsca

. Warto podkreślić,

że oszust zazwyczaj sprawia wrażenie godnego zaufania, jest też elegancko
ubrany.  Aby  zapobiec  tego  typu  oszustwom,  należy  zażądać  okazania
legitymacji  służbowej  od  osoby  podającej  się  za  przedstawiciela  danej
instytucji. Jeżeli osoba rzeczywiście reprezentuje jakiś urząd, nie zrazi go
ostrożność  i  nieufność  właściciela  mieszkania.  W  razie  jakichkolwiek
wątpliwości można umówić się na inny termin, sprawdzając uprzednio w
administracji osiedla lub odpowiedniej instytucji wiarygodność urzędnika.

•

Metoda  „na  kupca”/„handlarza”  –  w  tym  wypadku  oszust  może
przedstawiać  się  jako  obnośny  sprzedawca  (akwizytor).  Najczęściej  będą
to  co  najmniej  dwie  osoby,  które  zaoferują  sprzedaż  różnego  rodzaju
towarów  lub  zaproponują  kupno  staroci,  które  może  posiadać  właściciel
mieszkania. Mogą też prosić o możliwość zaprezentowania przyniesionego
ze  sobą  produktu,  np.  sprzętu  AGD.  Kiedy  oszuści  wpuszczeni  zostają
do mieszkania,  jeden  z  nich  dokonuje  prezentacji  produktu,  a  drugi
ze sprawców oddala się pod pozorem nagłej potrzeby udania się do toalety
i plądruje pozostałe pomieszczenia w poszukiwaniu pieniędzy oraz innych
wartościowych  przedmiotów.  Sprawcy  posługujący  się  tą  metodą  mogą
również  mieć  na  celu  oszacowanie  wartości  mienia  znajdującego  się
w  mieszkaniu  oraz  rozpoznanie  stanu  zabezpieczenia  mieszkania,
by w późniejszym terminie dokonać włamania. Aby ustrzec się przed tego
typu metodą działania oszustów, jeżeli już koniecznie transakcja musi być
zawierana  w  miejscu  zamieszkania,  należy  umawiać  się  na  taki  termin,
w którym w mieszkaniu będą co najmniej dwie osoby.

13. Tamże.

•

Metoda  „na  kominiarza”/  „na  opłatek”  –  oszust  proponuje  lokatorowi
zakup  kalendarza  kominiarskiego,  opłatka  lub  innego  rodzaju  gadżetów.
W  rzeczywistości  jednak  nie  jest  on  ani  kominiarzem  ani  osobą
reprezentującą  Kościół  upoważnioną  do  sprzedaży  opłatków,  z  kolei
pieniądze,  których  żąda  za  oferowane  pod  fałszywym  pretekstem
przedmioty,  często  są  nieadekwatne  do  realnej  wartości  oferowanego
towaru

•

Metoda  „na  robotnika”  –  oszust  przychodząc  do  mieszkania  może
powiedzieć,  że  chce  coś  sprawdzić  lub  naprawić,  może  też  oferować
wykonanie  jakiejś  drobnej  usługi,  np.  montaż  żaluzji  okiennych,
jednakże  jego  podstawowym  celem  jest  znalezienie  pieniędzy,  cennych
przedmiotów, a następnie ich kradzież. W tym wypadku warto pozostawić
sobie czas na sprawdzenie wiarygodności firmy, za przedstawiciela której
osoba się podaje, telefonując do jej właściciela. Należy również zasięgnąć
informacji na temat jakości i cen świadczonych usług, albowiem składana
oferta  nie  musi  być  wcale  najkorzystniejsza.  Gdy  zlecamy  wykonanie
usługi,  należy  zawsze  spisać  umowę  wstępną  na  wykonanie  określonych
czynności, określając w niej wysokość wpłaconego zadatku, górną granicę
ceny za usługę oraz nieprzekraczalny termin jej wykonania.

•

Metoda  „na  rurę”  –  oszuści,  podając  się  za  pracowników  administracji,
informują  właściciela  mieszkania,  że  zalewane  jest  mieszkanie  sąsiadów,
wobec  czego  muszą  sprawdzić,  czy  w  mieszkaniu  nie  przecieka  któraś
z rur. Oszuści proszą właściciela o udanie się z nimi do np. łazienki, gdzie
wspólnie  odkręcają  kurek,  następnie  wysyłają  właściciela  do  kolejnego
pomieszczenia  z  kranem,  prosząc  o  jego  odkręcenie  i  oczekiwanie  na  ich
sygnał,  kiedy  będzie  można  zakręcić  kurek.  Kiedy  lokator  posłusznie
wykonuje polecenia „pracowników administracji”, złodzieje przystępują do

14. Tamże.

okradania mieszkania

. Może się również zdarzyć, że jeden ze sprawców

pozostanie w pomieszczeniu wspólnie z lokatorem, a wtedy drugi sprawca
plądrować będzie mieszkanie lub też, w przypadku niezamknięcia drzwi
wejściowych, kiedy obaj sprawcy będą z lokatorem, do mieszkania może
wejść trzeci sprawca, który dokona kradzieży.

•

Metoda  „na  zepsuty  samochód”  –  oszuści  w  tym  przypadku  wybierają
osobę  mieszkającą  w  pobliżu  „miejsca  zdarzenia”,  a  następnie  udając
załamanych  i  zrozpaczonych,  informują  ofiarę  o  poważnej  awarii
samochodu,  jednocześnie  prosząc  o  możliwość  skorzystania  z  telefonu
domowego.  Wykonują  pozorowane  połączenie  telefoniczne  do  warsztatu
samochodowego  lub  do  swojego  znajomego,  a  następnie  udają  jeszcze
bardziej  zrozpaczonych.  Grając  na  emocjach,  informują  właściciela
mieszkania  lub  domu,  że  nie  wiedzą,  co  mają  zrobić,  gdyż  bardzo  się
śpieszą,  aby  odholować  samochód  do  warsztatu,  jednak  nie  mają
wystarczających  na  ten  cel  pieniędzy  –  po  czym  proszą  właściciela
o  pożyczkę.  Często  oferują  zastaw  w  postaci  sztućców  lub  sprzętu
komputerowego,  który  przypadkiem  mają  w  bagażniku  samochodu,
niejednokrotnie  obiecując,  że  oddadzą  gotówkę  po  kilku  godzinach,
w  dodatku  z  procentem.  Jeśli  tylko  oszuści  dostaną  swoje  pieniądze,
pożyczkodawca nigdy już ich nie zobaczy, a wartość pozostawionych pod
zastaw  przedmiotów  okaże  się  znikoma  w  porównaniu  do  pożyczonej
kwoty

•

Oszukańcze gry hazardowe (np. trzy karty lub trzy kubki) – sprawcy
podczas gry stosują różne zabiegi, z których najczęstsze to: manipulowanie
kartami  w  celu  umieszczenia  jednej  z  nich  w  wybranym  miejscu;
oznaczanie  kart  poprzez  obcinanie  brzegów;  załamywanie,  nakłuwanie,
umieszczanie  drobnych  znaków;  pozorne  tasowanie  kart;  a  nieraz
usuwanie  na  pewien  czas  jednej  lub  kilku  kart  z  talii.  W  celu  zachęcenia

15. Tamże, s. 7-8.

16. Tamże, s. 7.

Oszustwo metodą „na wnuczka”

Modus operandi sprawców oszustwa

Popularną  ostatnimi  czasy  metodą  działania  sprawców  oszustw,  jest  tzw.
„metoda  na  krewniaka”  częściej  określana  jako  „metoda  na  wnuczka”.  Liczba
oszustw  popełnianych  tą  metodą  od  kilku  lat  wykazuje  tendencje  wzrostowe.
Generalnie można stwierdzić, że metoda ta służy wyłudzaniu pieniędzy od osób
w podeszłym  wieku. Sprawcy  stosujący  tę  metodę  wykorzystują  wszelkiego
rodzaju  zabiegi  socjotechniczne,  które  pomagają  im  zdobyć  zaufanie  swoich
potencjalnych ofiar, aby następnie osiągnąć korzyści majątkowe.

Zdaniem M. Wojciechowskiego i M. Hausmana jednym ze sposobów

działania sprawców oszustwa metodą „na wnuczka” jest wyszukanie osoby
starszej, samotnej, a następnie zebranie informacji o niej wśród sąsiadów

. Jest

to  jednak  sposób  rzadziej  wykorzystywany  i  niosący  spore  zagrożenie
dla oszustów,  wymaga  on  bowiem  osobistego  kontaktu  oszustów  z  sąsiadami
ofiary, którzy w trakcie wykonywania późniejszych czynności przez policjantów
mogą  przedstawić  ich  rysopis.  Znacznie  bardziej  popularnym  sposobem
typowania  potencjalnych  ofiar  są  wszelkiego  rodzaju  książki  telefoniczne.
Zdaniem  wspomnianych  autorów  sprawcy  wyszukują  w  książce  telefonicznej
osoby  o  staropolskich  imionach,  które  mogą  sugerować  podeszły  wiek,
np. Felicjan, Pelagia, Kazimiera, Maria, Brygida itp.

S. Strzeżek

informuje z kolei, że w niektórych przypadkach sprawcy

typując swoje potencjalne ofiary, ustawiają się bezpośrednio za ofiarą w kolejce
w urzędach i udając interesantów wychwytują potrzebne im dane osobowe.
Osoba w podeszłym wieku, zaabsorbowana rozmową lub przekazywaniem

17. Tamże, s. 8.

18. S. Strzeżek, Sposób „na wnuczka”, „Stołeczny Magazyn Policyjny” 2010, nr 5, s. 17.

pieniędzy urzędnikowi, nie zwraca uwagi na stojące obok niej osoby lub te, które
w chwilę po niej opuściły miejsce transakcji i w nieznacznej odległości poruszają
się za nią. Jeszcze innym sposobem jest śledzenie ofiary, która opuściła bank
lub urząd do miejsca jej zamieszkania.

Kiedy sprawcy oszustwa ustalą miejsce zamieszkania swojej potencjalnej

ofiary przeprowadzają rozmowy z jej sąsiadami lub gospodarzem domu, podczas
których przedstawiają się jako członek najbliższej rodziny. W trakcie takich
rozmów ustalają numer telefonu ofiary i bliższe dane na jej temat.

Najczęściej jednak sprawcy wykorzystujący książkę telefoniczną, wykonują

połączenia  telefoniczne  na  chybił  trafił,  bez  zadawania  sobie  trudu  związanego
ze sprawdzaniem brzmienia imion. Świadczy o tym chociażby alfabetyczny układ
wykonywanych połączeń, a także ich duża liczba. Zdarzały się sytuacje, w których
za  pośrednictwem  jednej  karty  telefonicznej  pre-paid,  w  ciągu  kilku  godzin,
sprawcy  wykonali  setki  połączeń  telefonicznych,  w  niektórych  przypadkach
do tych samych osób dzwoniąc po dwa lub trzy razy.

Sprawcy oszustw popełnianych metodą „na wnuczka” zazwyczaj pracują

w parach  lub  w  kilkuosobowych  grupach.  Po  wytypowaniu  ofiary  i  wykonaniu
połączenia telefonicznego oszust przedstawia się jako członek najbliższej rodziny
– biorąc pod uwagę fakt, że ofiarami tego typu przestępstw padają głównie osoby
w podeszłym wieku, jest to najczęściej wnuk lub wnuczka ofiary. Na tym etapie
rozmowy  nie  podawane  są  jeszcze  żadne  konkretne  imiona,  chyba  że  oszust
wcześniej  przeprowadził  stosowne  rozpoznanie.  W  tym  momencie  często
zdarza  się,  że  potencjalna  ofiara  przerywa  połączenie  uznając,  że  jest  to
najprawdopodobniej pomyłka – o czym świadczy stosunek wykonanych połączeń
telefonicznych do liczby dokonanych oszustw. Oszust nie dzwoni więcej do tego
typu osób. Szuka dalej.

Nawiązując pierwszy kontakt z potencjalną ofiarą, oszust zdobywa jej

zaufanie pytając o stan zdrowia, prawi komplementy, dopytuje się o pozostałą
część rodziny, mówi o tęsknocie. Jeśli nie zna imienia osoby, za którą się podaje
usiłuje tak ukierunkować rozmowę, aby ofiara sama podała mu właściwe imię,

imiona  rodziców  i  wszelkie  niezbędne  sprawcom  do  dalszej  rozmowy
i  późniejszego  oszustwa  dane.  Rozmówca  zostaje  w  ten  sposób  przekonany,
że faktycznie prowadzi rozmowę z członkiem najbliższej rodziny. W prowadzonych
w toku śledztw rozmowach z ofiarami tego typu przestępstw często podkreślają
oni,  że zmyliło  ich  to,  iż  sprawca  znał  wiele  faktów  z  życia  ich  prawdziwego
wnuka. Nie są natomiast świadomi faktu, że oni sami udzielili tych odpowiedzi.

Może się tak zdarzyć, że rozmówca nie rozpoznaje głosu swojego wnuka,

a nawet zwraca mu na ten fakt uwagę. Sprawcy tłumaczą wtedy zmianę głosu
chorobą gardła, anginą itp. Czasami rozpoczynając rozmowę mogą w pierwszych
słowach zasygnalizować problemy z gardłem.

Kiedy już ofiara nabierze przekonania, że rozmawia z prawdziwym

wnukiem,  oszust  przechodzi  do  konkretnego  działania.  Nakłania  ofiarę
do  udzielenia  mu  pożyczki  na  bardzo  ważny,  niespodziewany,  bardzo  pilny,
okazjonalny  cel  lub  zdarzenie  losowe.  Do  najczęściej  stosowanych  przez
sprawców chwytów

należą:

•

„na maklera, inwestycje giełdowe” – telefonujący zapewnia, że znajduje
się w biurze maklerskim i pilnie potrzebuje pieniędzy na inwestycję
giełdową, bo w przeciwnym wypadku straci dużą sumę pieniędzy.
Po odbiór gotówki wysyła kogoś podającego się za „maklera giełdowego”;

•

„na wypadek” – telefonujący informuje, że spowodował wypadek
samochodowy i pilnie potrzebuje pieniędzy na zapłacenie ofierze
wypadku, aby uniknąć wezwania policji i rozprawy sądowej;

•

„na porwanie” – kobieta podająca się za córkę lub wnuczkę dzwoni
informując, że została porwana i musi zapłacić okup;

•

„na zwrot długu znajomemu” – telefonujący informuje, że zaciągnął
u znajomego pożyczkę i w związku z nieszczęśliwym zdarzeniem tamtej
osoby musi szybko zwrócić dług. Następnie po odbiór pieniędzy

19. Zob.: Poradnik. Jak nie paść ofiarą oszustwa metodą „Na wnuczka” [online], Związek Banków Polskich

[http://www.zbp.pl oraz http://www.dokumentyzastrzezone.pl, dostęp: 21.01.2011].

przychodzi rzekomy znajomy, który potwierdza swoją ciężką sytuację
finansową;

•

„na zakup nieruchomości lub ruchomości” – telefonujący informuje,
że jest w trakcie dokonywania bardzo korzystnej transakcji
np. u notariusza i pilnie potrzebuje brakującej kwoty na jej sfinalizowanie.

Oszuści potrafią wywoływać u ofiary głębokie emocje – płacząc podczas rozmowy
czy też stwierdzając, iż osoba, do której właśnie dzwoni, jest jej ostatnią deską
ratunku – co sprawia, że ofiara czuje się bardziej zmotywowana, by nieść pomoc
„członkowi rodziny”.

Zdarza się również, że sprawca nie wskazuje żadnego konkretnego celu,

na który potrzebuje pieniędzy, zawsze jednak prosi rozmówcę o dyskrecję wobec
innych członków rodziny, tłumacząc to chęcią pozostawienia swoich problemów
w tajemnicy, aby nie martwić najbliższych, czy też niespodzianką, którą chce
sprawić. Dodatkowo sprawca zawsze zapewnia o bardzo szybkim i osobistym
zwrocie pożyczonych pieniędzy.

Należy podkreślić, że sposób wymyślania przez sprawców powodów,

dla których ofiara powinna udzielić pożyczki jest bardzo różny. Co więcej oszuści
wykonują  do  swoich  ofiar  bardzo  dużo  połączeń  telefonicznych,  w  krótkich
odstępach  czasu,  w  celu  wywarcia  presji  psychologicznej  i  nakłonienia
do  szybkiego  przekazania  pieniędzy.  Częste  telefony  mają  ponadto  utrudnić
osobie oszukiwanej ewentualne nawiązanie kontaktu z prawdziwymi członkami
rodziny, za których podają się oszuści.

Gdy ofiara zdecyduje się na udzielenie pożyczki „wnukowi”, umawia się on

na ich odbiór. Regułą jest, że sprawca zapewnia, iż po odbiór pieniędzy zgłosi się
osobiście,  nigdy  jednak  tego  nie  czyni.  Po  pewnym  czasie  od  przeprowadzenia
pierwszej rozmowy, dzwoni ponownie i tłumaczy, że nie może osobiście odebrać
pożyczki. Aby uzasadnić swoją nieobecność najczęściej podaje przyczyny losowe,
o których wcześniej mógł wspomnieć ofierze, a  które zaistniały nagle i których
w  żaden  sposób  nie  może  uniknąć.  Uspokaja  on  jednak  ofiarę,  twierdząc,
że nie stanowi to problemu, bo po pieniądze zjawi się jego przyjaciel lub dobry

znajomy.  Podaje  imię  i  nazwisko,  opisuje  wygląd  i  ubiór  tej  osoby.  Przestrzega
„babcię”, aby była nieufna i najpierw dokładnie przyjrzała się osobie, której ma
wręczyć  pieniądze,  zapytała  jak  się  nazywa  i  czy  zna,  ewentualnie  skąd  zna,
jej wnuka.

Sprawcy oszustwa metodą „na wnuczka” mają na celu nakłonić ofiarę

do przekazania  pieniędzy  nieznajomemu,  mimo  że  będzie  widziała  go  po  raz
pierwszy  w  życiu.  W  tej  sytuacji  nieświadoma  niczego  ofiara  przekazuje  obcej
osobie  niejednokrotnie  wszystkie  swoje  oszczędności,  a  zdarza  się  również,
że  w  celu  udzielenia  pomocy  wnuczkowi  pokrzywdzeni  postanawiają  wziąć
kredyt  w  banku

. Gotówka, a czasem nawet kosztowności (biżuteria itp.)

przekazywane są w miejscu zamieszkania ofiary, na ulicy, a nawet w placówkach
bankowych – w sytuacji, gdy ofiara dokonuje wypłaty z banku lub zaciąga kredyt.

Kiedy pokrzywdzony po jakimś czasie dzwoni do prawdziwego wnuczka,

aby zapytać czy znajomy dostarczył mu pieniądze, dowiaduje się, że padł ofiarą
przestępstwa.

Oszustwo metodą „na wnuczka” w ujęciu statystycznym

Jak  już  wcześniej  wspomniano,  z  roku  na  rok  rośnie  liczba  stwierdzonych
przestępstw  oszustwa  metodą  „na  wnuczka”.  Na  podstawie  danych
statystycznych  zgromadzonych  w  Biurze  Wywiadu  Kryminalnego  Komendy
Głównej  Policji,  a  zamieszczonych  przez  M.  Wojciechowskiego  i  M.  Hausmana
na  łamach  magazynu  „Policja”,  można  przedstawić  następujące  informacje
na temat oszustw metodą „na wnuczka”:

Cechy ofiar:

a) podeszły wiek (przeważnie 60 – 80 lat i powyżej);
b) samotność – osoby zamieszkiwały samotnie bądź też w chwili

popełnienia przestępstwa przebywały w mieszkaniu bez
obecności innych osób;

20. S. Strzeżek, Sposób „na wnuczka” (…), s. 8.

c) w większości przypadków – płeć żeńska.

Przestępstw tych dokonywano najczęściej w dni robocze, największa ich
liczba przypada na środek tygodnia (czyli środę i czwartek), bardzo
rzadko dokonywano ich w soboty lub niedziele.

Oszustw metodą „na wnuczka” dokonywano głównie w „godzinach
pracy”, czyli w przedziale od 9

do 18

. Sprawcy przestępstw wybierają

zatem dni i godziny, które dają prawdopodobieństwo nieobecności
w mieszkaniu współlokatorów ofiary.

Jeżeli chodzi o wysokość strat poniesionych w wyniku oszustw
popełnionych metodą „na wnuczka”, to w roku 2009 w okresie
styczeń – wrzesień, sytuacja wyglądała następująco:

Straty PLN

Liczba wystąpień

Do 999

1000 – 4999

5000 – 9999

10000 – 19999

20000 – 29999

30000 – 39999

40000 – 49999

Powyżej 50000

Tabela 3.1. Wysokość strat poniesionych w wyniku oszustw metodą „na wnuczka”

Praktycznie na terenie całego kraju odnotowany został wzrost liczby
oszustw dokonywanych metodą „na wnuczka”, przy niezbyt wysokiej
wykrywalności. Liczba popełnionych przestępstw na terenie
poszczególnych jednostek Policji przedstawiona została w poniższej
tabeli:

21. Źródło: M. Wojciechowski i M. Hausman, Oszustwa (…), s. 10.

Jednostka

rejestrująca

Liczba

zdarzeń

2008 r.

Liczba

zdarzeń

2009 r.

Dynamika

KSP Warszawa

243

253

104%

KWP Kraków

146

133

91%

KWP Wrocław

144

176

122%

KWP Katowice

131

129

98%

KWP Poznań

129

46%

KWP Gdańsk

102

103%

KWP Bydgoszcz

108%

KWP Łódź

114%

KWP Lublin

97%

KWP Szczecin

123%

KWP Olsztyn

115%

KWP Rzeszów

138%

KWP Kielce

48%

KWP Białystok

109%

KWP Radom

216%

KWP Opole

250%

KWP Gorzów Wlkp.

475%

RAZEM

1225

1260

103%

(średnio)

Tabela 3.2. Liczba i dynamika zdarzeń dotyczących oszustw metodą „na wnuczka”

(na podstawie danych z bazy KSIP)

Podkreślić należy,  iż  w przypadku  oszustw popełnianych metodą „na wnuczka”
mamy do czynienia z tzw. zjawiskiem „ciemnej liczby”, a więc ilością dokonanych
przestępstw,  które  nie  zostały  zgłoszone  policji.  Liczba  tych  przestępstw
pozostaje  nieznana.  Zdarza  się  bowiem,  że  starsze  osoby  nie  zawsze
zawiadamiają  o dokonanym  oszustwie  policję,  wstydząc  się,  że  dały  się
tak łatwo oszukać.

22. Źródło: Tamże, s. 12.

Wykrywanie sprawców i zwalczanie przestępstw

Sprawcy oszustwa popełnionego metodą „na wnuczka”, jak już wcześniej
wspomniano, zazwyczaj działają w kilkuosobowych grupach, jednak ich wykrycie
i pociągnięcie do odpowiedzialności karnej w praktyce policyjnej jest niezmiernie
trudne. Wykrywalność tego typu przestępstw w latach 2008 i 2009 obrazuje
poniższa tabela:

Jednostka

rejestrująca

2008

2009

ryt

zeń

ryw

ść

ryt

zeń

ryw

ść

KSP Warszawa

243

4,94

253

2,77

KWP Kraków

146

15,75

133

13,53

KWP Wrocław

144

28,47

176

3,41

KWP Katowice

131

21,37

129

3,10

KWP Poznań

129

11,63

64,41

KWP Gdańsk

25,25

102

37,25

KWP Bydgoszcz

48,75

19,77

KWP Łódź

17,54

13,85

KWP Lublin

37,14

11,76

KWP Szczecin

38,71

21,05

KWP Olsztyn

22,22

19,35

KWP Rzeszów

16,67

9,09

KWP Kielce

65,22

45,45

KWP Białystok

43,48

4,00

KWP Radom

21,05

7,32

KWP Opole

20,00

KWP Gorzów Wlkp.

50,00

26,32

RAZEM

261 1225 21,31 177 1260 14,05

Tabela 4.1. Wykrywalność zdarzeń oszustw metodą „na wnuczka”

(na podstawie danych z bazy KSIP)

23. Źródło: Tamże, s. 13.

Zdaniem M. Wojciechowskiego i M. Hausmana

na tak niską wykrywalność tego

typu  przestępstw  składa  się  wiele  czynników.  Jednym  z  nich  jest  sam  sposób
działania  sprawców,  którzy  wykazując  ostrożność  unikają  popełniania  błędów.
Ofiary  natomiast,  często  ze  względu  na  wiek,  nie  są  w  stanie  podać  istotnych
szczegółów, które mogłyby przyczynić się do wykrycia sprawców przestępstwa.

W trakcie wykonywania czynności służbowych na miejscu popełnienia

oszustwa  metodą  „na  wnuczka”  policjanci  uzyskują  bardzo  niewiele  danych.
W miejscach  nieobjętych  monitoringiem,  zazwyczaj  jest  to  rysopis  osoby,  która
zgłosiła się po odbiór pieniędzy oraz numer telefonu pokrzywdzonego i godziny
wykonanych  połączeń  telefonicznych.  W  oparciu  o  zeznania  ofiary  dotyczące
rysopisu sprawcy można wykonać jego portret pamięciowy, który następnie jest
rozsyłany do innych jednostek policji. W powyższym kontekście należy pamiętać,
iż  osoba,  w  oparciu  o  zeznania  której  sporządzany  jest  rysopis  sprawcy,  jest
w podeszłym  wieku,  a  na  dodatek  może  być  zdenerwowana  tym,  iż  oszust
wykorzystał  jej  łatwowierność  –  to  z  kolei  może  mieć  przełożenie  na  jakość
sporządzonego rysopisu.

Większe możliwości wykrywcze przy tego typu przestępstwach dają

czynności  operacyjno-rozpoznawcze,  a  szczególnie  metoda  analizy  kryminalnej.
Zdaniem  S.  Czarneckiego  analiza  kryminalna  jest  szczególnie  przydatna,
a czasami  wręcz  niezbędna,  w  sprawach  wielowątkowych  i  obejmujących  duży
zasięg  terytorialny

. A właśnie z tego typu sytuacjami mamy do czynienia

w sprawach  oszustw  popełnianych  metodą  „na  wnuczka”.  Zanim  jednak
do  wykorzystania  tej  metody  dojdzie,  policjanci  przeprowadzający  czynności
wykrywcze związane z przestępstwem oszustwa „na wnuczka”, muszą wykonać
szereg dodatkowych zadań.

W oparciu o uzyskany numer telefonu ofiary ustala się biling połączeń

przychodzących na telefon ofiary. Na jego podstawie ustalany jest numer telefonu
(karty SIM

), którym posługiwał się sprawca. Sprawcy do tego typu przestępstw

24. Tamże, s. 13.

25. S. Czarnecki, Analiza kryminalna – narzędzie pracy Policji, „Prokurator” 2007, nr 1(29), s. 24.

26. ang. Subscriber Identity Module – moduł identyfikacji abonenta.

wykorzystują  zazwyczaj  telefon  komórkowy  z  kartą  pre-paid, do  której  nie  jest
przypisany imiennie żaden abonent. Nie mniej jednak w oparciu o numer karty
SIM  telefonu  sprawcy  należy  zwrócić  się  do  Wydziału  Wywiadu  Kryminalnego
właściwej  miejscowo  komendy  wojewódzkiej  policji  o  bilingi  połączeń
(wychodzących  i  przychodzących)  wykonanych  z  przedmiotowego  numeru,
a  także  o  ustalenie  numeru  identyfikacyjnego  aparatu  telefonicznego  –  IMEI

oraz numerów kart SIM, które kiedykolwiek współpracowały z aparatem
telefonicznym o podanym IMEI, a także bilingi połączeń wykonanych z tych kart.

Cechą charakterystyczną telefonów wykorzystywanych przez sprawców

oszustw metodą „na wnuczka” jest to, iż karty SIM są w nich aktywne jedynie
przez krótki okres czasu – najwyżej do kilku dni, czyli do momentu
sfinalizowania przestępstwa. Sprawcy w jednym aparacie mogą wykorzystywać
kolejno kilka kart SIM, po czym telefon milknie całkowicie (przestaje być przez
sprawców wykorzystywany).

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że szybkie uzyskanie danych bilingowych

jest niezmiernie ważne w procesie ustalania sprawców oszustw. Dane te to często
jedyny dostępny materiał pozostający po działalności sprawców, na podstawie
którego można pokusić się o próbę ich wytypowania.

M. Wojciechowski

i  M.  Hausman  uważają  wręcz,  że  dane  te  są  bardzo  przydatne  i  mają  ogromne
znaczenie,  gdyż  łączą  się  w  bezpośredni  sposób  z  uczestnikami  działań
przestępczych.  Wydaje  się,  że  w  tym  przypadku  przyjęcie  zawiadomienia
o  popełnionym  przestępstwie  czy  też  przesłuchanie  osób  poszkodowanych
nie przynosi tyle informacji co uzyskane dane teleinformatyczne (bilingowe)

Uzyskane w ten sposób dane powinny zawierać wszystkie informacje

o dokonanych połączeniach telefonicznych, również o numerach kart SIM, które
nawiązywały połączenie.

W oparciu o nie można starać się ustalić dane innych

osób,  do  których  dzwonili  sprawcy  –  zarówno  wspólników,  jak  i  potencjalnych
ofiar.  Oszuści  przeważnie  dzwonią  na  numery  telefonów  stacjonarnych  swoich

27. ang. International Mobile Equipment Identity – indywidualny numer identyfikacyjny telefonu komórkowego

GSM lub UMTS.

28. M. Wojciechowski, M. Hausman, Oszustwa (…), s. 13.

ofiar,  które  znaleźli  w  książce  telefonicznej,  a  których  abonenta  łatwo  można
ustalić.  Można  zatem  wnioskować,  że  połączenia  wychodzące  na  numery  SIM
telefonów komórkowych mogły służyć do  nawiązania kontaktu ze wspólnikami
oszusta,  tak  jak  i  wszystkie  połączenia  przychodzące  na  dany  numer  SIM.
W  wyniku  powyżej  opisanych  czynności  możliwe  jest  ustalenie  numerów  IMEI
i  SIM  telefonów  komórkowych,  którymi  posługują  się  sprawcy,  zarówno  tych
wykorzystywanych do popełniania przestępstw, jak i posiadanych prywatnie.

W toku dalszych czynności należy wystąpić do Wydziału Wywiadu

Kryminalnego o ustalenie miejsc logowań określonych kart SIM, które
zarejestrowane zostały w oparciu o lokalizacje stacji przekaźnikowych (BTS

łącznie z pozycją geograficzną stacji BTS oraz kątem i azymutem, które posłużą
do dalszego typowania miejsca zamieszkania, przebywania czy przemieszczania
się sprawców przedmiotowych przestępstw. Uzyskane w ten sposób dane
poddawane są następnie analizie kryminalnej wykonywanej w Wydziale
Wywiadu Kryminalnego

Właściwa praca zaangażowanego w sprawę oszustwa metodą „na wnuczka”

analityka  oraz  właściwa  współpraca  z  policjantem  zlecającym  dokonanie
analizy  kryminalnej  (polegająca  głównie  na  wzajemnej  wymianie  informacji),
a  także  wykonywanie  innych  czynności  operacyjno-rozpoznawczych,  może
w  konsekwencji  doprowadzić  do  ujawnienia,  ustalenia  oraz  zatrzymania
sprawców trudniących się tym procederem.

Podkreślić należy za M. Wojciechowskim i M. Hausmanem, że zwalczanie

oszustw dokonywanych metodą „na wnuczka” nie powinno być wyłącznie reakcją
na  ich  zaistnienie,  ale  przede  wszystkim  profilaktyką  uprzedzającą,  wpisaną
w  aktywność  każdego  z  nas.  W  przypadku  zaistnienia  oszustwa  tego  typu
powinno  się  zastosować  wachlarz  dostępnych  środków  i  narzędzi,  rzecz  jasna
uwzględniając  zasadność  ich  wykorzystania.  Również  kwestia  zlecania  analizy

29. ang. Base Transceiver Station – stacja przekaźnikowa usługodawcy telekomunikacyjnego (BTS).

30. Szerzej na temat analizy kryminalnej: M. Wojciechowski, M. Hausman, Oszustwa (…); S. Czarniecki, Analiza

kryminalna (…); W. Ignaczak, Wybrane zagadnienia analizy kryminalnej, Szczytno 2005.

kryminalnej powinna być brana pod uwagę w każdym przypadku, jeżeli tylko
istnieje cień szansy, że przyniesie ona wymierne korzyści.

Podjęte przez policję działania (w latach 2009-2010) pozwoliły

na zatrzymanie 71 sprawców oszustw metodą „na wnuczka”

. Większość

zatrzymanych stanowiły osoby, których rola polegała na odbieraniu pieniędzy
od pokrzywdzonych. Wobec zatrzymanych, prawie we wszystkich wypadkach
sądy stosowały środki zapobiegawcze w postaci tymczasowego aresztowania.

Zapobieganie oszustwom popełnianym metodą „na wnuczka”

Sprawcy  dokonujący  oszustwa  metodą  „na  wnuczka”  w  sposób  szczególnie
zuchwały wykorzystują dobre serca swych ofiar, łatwowierność, naiwność osób
starszych, a także ich chęć niesienia pomocy rodzinie, poczucia bycia potrzebnym,
a czasem  nawet  bezmyślność.  Nie  jest  rzeczą  dziwną,  że  osoby  starsze  w dużej
mierze  są  bardziej  wiktymne  niż  osoby  młodsze,  bardziej  też  przeżywają
następstwa związane z dokonanym na ich szkodę przestępstwem. Z tych właśnie
względów  przestępstwo  oszustwa  popełnianego  metodą  „na  wnuczka”,
jest działaniem wymierzonym w ludzi starszych

Skutkiem tego przestępstwa jest niejednokrotnie pozbawienie ofiar

oszczędności  życia,  doprowadzenie  ich  najczęściej  do  nieodwracalnej  straty
finansowej.  Ponadto  po  doznaniu  takiego  przestępstwa  ofiary  nieraz  pozostają
z niezatartą  skazą  psychiczną  zawiązaną  z  utratą  wiary  w  drugiego  człowieka
i utratą  poczucia  bezpieczeństwa.  Współcześnie  również  w  mediach  coraz
częściej  przedstawiane  są  przypadki  popełnienia  tego  typu  przestępstw,  które
z uwagi  na  bezbronność  ich  ofiar  mają  szeroki  wydźwięk  społeczny.  Jak  zatem
im zapobiegać?

Przestępcy atakują głównie osoby starsze, niewątpliwie więc

tę grupę

wiekową należy objąć szeroko zakrojoną akcją prewencyjną, w którą można

31. Zob.: Poradnik. Jak nie paść ofiarą oszustwa metodą „Na wnuczka” [online], Związek Banków Polskich

[http://www.zbp.pl oraz http://www.dokumentyzastrzezone.pl, dostęp: 21.01.2011].

32. M. Wojciechowski, M. Hausman, Oszustwa (…), s. 16.

zaangażować  również  podmioty  pozapolicyjne  (np.  pracowników  opieki
społecznej,  pracowników  administracji  czy  też  duchownych).  W  wielu
jednostkach policji przeprowadzane są, warte polecenia, spotkania z seniorami,
podczas których policjanci informują uczestników o sposobie działania sprawców
oszustwa  metodą  „na  wnuczka”.  Przekazują  wiedzę  o  tym,  jak postępować,  aby
nie  stać  się  ofiarą  przestępstwa.  Rozdawane  są  też  specjalnie  na  tę  okoliczność
przygotowane ulotki.

Rys. 3.1. Przykładowa ulotka ostrzegająca przed oszustami

Oto podstawowe zasady zachowania, które mogą pomóc uniknąć przestępstwa
oszustwa metodą „na wnuczka”

Upewnij się, że na pewno telefonuje ktoś z rodziny. Zadzwoń
do rodziców „wnuczka” i upewnij się, czy rodzina rzeczywiście
potrzebuje pomocy. Jeżeli rodzinie zależy naprawdę na Tobie,
nie na Twoich pieniądzach, na pewno to zrozumieją.

33. Uważajmy na oszustów „na wnuczka” [online], KRP IV – Bemowo, Wola [dostęp:

http://wola.policja.waw.pl/wai/r4/439/18270/Uwazajmy_na_oszustow_na_wnuczka.html,

dnia: 18.01.2011].

34. S. Strzeżek, Sposób „na wnuczka” (…), s. 18.

Unikaj miejsc nieoświetlonych i mało uczęszczanych. Umów się
na przekazanie pieniędzy w domu. Nie wpuszczaj do domu osób,
które nie są Ci znane.

Nigdy nie przekazuj pieniędzy sam, poproś o pomoc kogoś z rodziny
lub sąsiada.

Pieniądze przekazuj tylko osobom z rodziny. Nie przekazuj pieniędzy
nieznajomemu. Jeśli już musisz, poproś o dokument i zapisz dane.

Nie działaj w pośpiechu, odrocz udzielenie pożyczki w czasie,
najlepiej na następny dzień.

W przypadku jakichkolwiek obaw i podejrzeń niezwłocznie powiadom
najbliższą jednostkę policji .

Podobny sposób postępowania proponuje Związek Banków Polskich

Bądź ostrożny w kontakcie z nieznajomym.

Nigdy nie przekazuj pieniędzy osobom, których nie znasz. Nie ufaj
osobom, które telefonicznie podają się za krewnych lub ich przyjaciół.

Zawsze potwierdzaj „prośbę o pomoc”, kontaktując się osobiście:
wykonaj telefon lub skontaktuj się bezpośrednio.

Wszelkie telefoniczne prośby, w tym z zagranicy o pomoc, grożą utratą
pieniędzy.

Gdy ktoś dzwoni w takiej sprawie i pojawia się jakiekolwiek
podejrzenie, że to może być oszustwo koniecznie powiadom policję
(nr tel. 112)!

35. Oszustwa metodą "Na wnuczka" [online] Związek Banków Polskich [dostęp:

http://www.dokumentyzastrzezone.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=293&Itemid=75,

dnia: 12.11.2012].

Bibliografia

Bednarzak J., Przestępstwo oszustwa w polskim prawie karnym, Warszawa
1971.

Czarnecki S., Analiza kryminalna – narzędzie pracy Policji, „Prokurator” 2007,
nr 1(29).

Ignaczak W., Wybrane zagadnienia analizy kryminalnej, Szczytno 2005.

Marek A., Prawo karne, Warszawa 2009.

Oczkowski T., Oszustwo jako przestępstwo majątkowe i gospodarcze,
Zakamycze 2004.

Preibisz A. N., Niekorzystne rozporządzenie mieniem jako znamię oszustwa

(art. 286 § 1 k.k.), „Prokuratura i Prawo” 2005, nr 10.

Strzeżek S., Sposób „na wnuczka”, „Stołeczny Magazyn Policyjny” 2010, nr 5.

Wojciechowski M., Hausman M., Oszustwa metodą „na wnuczka”. Rola analizy

kryminalnej w procesie wykrywczym, „Policja” 2010, nr 3.

Poradnik. Jak nie paść ofiarą oszustwa metodą „Na wnuczka” [online],
Związek Banków Polskich [dostęp: 21.01.2011, http://www.zbp.pl oraz
http://www.dokumentyzastrzezone.pl,].

10.

Uważajmy na oszustów „na wnuczka” [online], KRP IV – Bemowo, Wola
[dostęp: 18.01.2011, http://wola.policja.waw.pl/wai/r4/439/18270/Uwazaj
my_na_oszustow_na_wnuczka.html.

11.

Oszustwa metodą "Na wnuczka" [online] Związek Banków Polskich [dostęp:
12.11.2012, http://www.dokumentyzastrzezone.pl/index.php?option=com_co
ntent&view=article&id=293&Itemid=75].

12.

Słownik Języka Polskiego [online], Wydawnictwo PWN
[dostęp: 30.11.2012, http://sjp.pwn.pl].

13.

Wikipedia: wolna encyklopedia [online], Wikipedia Foundation
[dostęp 30.11.2012, http://pl.wikipedia.org].

14.

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny
(Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.).

Document Outline