Badanie nerwów 
czaszkowych:
I nerw węchowy
czynność: węch
badanie: poprosić pacjenta o 
rozpoznanie zapachów różnych 
substancji zatykając jedną 
dziurkę
II nerw wzrokowy
czynność: wzrok
badanie: ostrość wzroku, pole 
widzenia, dno oka
III nerw okoruchowy
IV nerw bloczkowy
VI nerw odwodzący [Nerwy 
okoruchowe (III, IV, VI)]
Nerwy te bada się razem, 
ponieważ unerwiają one 
mięśnie gałki ocznej i stanowią 
czynnościową całość. W 
badaniu tym można wykryć 
nieprawidłowe osadzenie i 
ruchy gałek ocznych (pacjent 
wodzi oczami za palcem 
badającego), oczopląs oraz 
nieprawidłową reakcje źrenic 
na światło.
czynność: ruch gałek ocznych, 
zwężenie źrenicy, akomodacja
badanie: ruch gałek ocznych, 
ocena źrenic, reakcja źrenic na 
światło
V nerw trójdzielny (n. 
czuciowo - ruchowy)
czynność: czucie na twarzy, 
unerwia mm żwacze,
badanie: bolesność uciskowa, 
odruch rogówkowy i 
spojówkowy, czucie na twarzy, 
napięcie mm żwaczy przy 
zaciskaniu zębów
VII nerw twarzowy 
czynność: włókna ruchowe do 
mm mimicznych twarzy, włókna 
smakowe do 2/3 przedniej 
części języka, włókna 
wydzielnicze do ślinianek
badanie: marszczenie czoła, 
zaciskanie oczu, szczerzenie 
zębów, badanie smaku na 2/3 
przednich języka
VIII nerw przedsionkowo- 
ślimakowy
czynność: słuch i równowaga
badanie: badanie słuchu 
szeptem, audiogram, próby 
błędnikowe (np. pięta-kolano)
IX nerw językowo- gardłowy 

[Nerwy dolne czaszkowe (IX, 
X)]
W czasie badania zwraca się 
szczególną uwagę na czynność 
mowy i połykania, stan napięcia 
łuków i odruchów 
podniebiennych oraz odruchów 
gardłowych ( badanych przy 
pomocy szpatułki).
X nerw błędny
czynność: włókna ruchowe do 
mm gardła, podniebienia i 
krtani, włókna smakowe do 1/3 
tylnej języka, włókna czuciowe 
do gardła, przełyku, krtani i 
tchawicy, włókna 
przywspółczulne do oskrzeli, 
żołądka i jelit
badanie: ocena mowy i 
połykania, odruch gardłowy, 
odruch podniebienny
XI nerw dodatkowy
czynność: unerwia ruchowo m 
mostkowo-obojczykowo-
sutkowy i czworoboczny.
badanie: ocena napięcia mm
XII n. podjęzykowy
czynność: unerwia ruchowo 
mm języka
badanie: -ocena symetrii i 
ruchomości języka
Badanie układu ruchu
1. oglądanie kończyn: ułożenie 
kończyn, skóra, stan mięśni, 
drżenie spoczynkowe i 
włośniczkowe, ruchy 
mimowolne.
2. badanie ruchów biernych i 
napięcia mm (badamy zakres 
ruchów biernych, napięcie 
mięśniowe)
3. badanie ruchów czynnych i 
siły mm (zmniejszenie zakresu 
ruchu i osłabienie siły, 
niedowład, całkowity brak 
ruchów, porażenie), próba 
mijania – p zamyka oczy i unosi 
wyprostowane kg i próbuje 
utrzymać je utrzymać
4. badanie ruchów zborności:
- próba palec - nos
- próba palec - palec
- próba pięta - kolano
- próba Romberga (przejście po 
linii prostej)
5. badanie odruchów 
fizjologicznych:
- odruch z m dwugłowego

- odruch z m trójgłowego
- odruchy brzuszne
- odruch kolanowy (siadamy na 
krzesełku a lekarz uderza 
młoteczkiem w ścięgno mięśnia 
quardicep, kolano powinno się 
wyprostować)
- odruch skokowy (uderza w 
ścięgno Achillesa występuje 
zgięcie w stawie kolanowym) 
-Mayera (k.g) [ przywiedzenie i 
wyprostowanie kciuka podczas 
silnego zgięcia w stawie 
podstawowym 3 lub 4 palca 
ręki] 
patologicznych:
- objaw Babińskiego,[ Polega 
na odruchowym wyprostowaniu 
palucha z jego zgięciem 
grzbietowym, w trakcie 
drażnienia skóry boczno-dolnej 
powierzchni stopy]
- objaw Oppenhaima (przy 
drażnieniu piszczeli, paluch 
wygina się do góry)  -Objaw 
Rossolimo bada się w pozycji 
leżącej (na plecach). Powstaje 
on w skutek szybkiego 
uderzenia w opuszki palców 
stopy (za pomocą młotka 
neurologicznego) prowadząc do 
ich podeszwowego zgięcia i 
rozczapierzenia.
6. badanie chodu  
Badanie mowy 
Zaburzenia mowy dają się 
zauważyć w czasie zbierania 
wywiadu. 
1) śledzenie mowy 
spontanicznej (brak słów, 
parafazje, agramatyzm, 
niemożność mówienia), 
2) nazywanie pokazywanych 
przedmiotów, 
3) powtarzanie (pojedynczych 
zgłosek, słów, zdań, ciągów 
słownych) 
4) rozumienie mowy 
(pokazywanie nazywanych 
przedmiotów, wykonywanie 
poleceń, odpowiedzi na 
pytania) 
5) liczenie 
6) czytanie 
7) pisanie