2012-05-14 

1 

 

Wykład  

 

Polityka handlowa. Definicje. 

Rodzaje 

Wykład 2 

  Polityka gospodarcza oddziałuje na system gospodarczy, czyli 

na układ zjawisk składających się na jego sferę realną.  

   
  Z punktu widzenia polityki gospodarczej, szczególne ważne są 

takie agregaty sfery realnej systemu jak: dochód, produkcja, 
popyt, podaż, inwestycje, kapitał, zatrudnienie, płace, zyski, 
konsumpcja, oszczędności, podaż pieniądza, eksport, import.  

Wykład 2 

  Zagraniczna polityka gospodarcza - oddziaływanie państwa 

na stosunki wymiany z zagranicą.  

   

  Jest to polityka skierowana na regulacje przepływu towarów, 

usług, kapitału finansowego i ludzkiego między państwami. 
W ujęciu szerszym polega także na kształtowaniu określonych 
stosunków politycznych z różnymi państwami, dbaniu o 
bezpieczeństwo własnego kraju poprzez udział w 
organizacjach międzynarodowych, kształtowaniu wizerunku 
państwa w świecie. 

Wykład 2 

 

W praktyce zagranicznej polityki gospodarczej mogą być 
stosowane instrumenty, które można dzielić na bezpośrednie 
i pośrednie.  

   
  Do bezpośrednich zalicza się wszelkie bariery utrudniające lub 

wykluczające dopływ do gospodarki różnych czynników bądź 
także ich odpływ. Instrumentami bezpośrednimi zagranicznej 
polityki gospodarczej są zatem cła przywozowe i wywozowe, 
różnego rodzaju podatki i opłaty graniczne, kontyngenty, 
koncesje i licencje, wizy wjazdowe, ograniczenia wyjazdowe 
itp.  

 
  Za instrument pośredni uznaje się natomiast sterowanie 

kursem walutowym. 

Wykład 2 

  Cele krótkookresowe: stabilizacja cen, zapewnienie stałych 

dostaw surowców i energii, przeciwdziałanie deficytowi 
bilansu handlowego.  

  Cele średniookresowe: przeciwdziałanie ograniczeniom w 

handlu zagranicznym oraz przyspieszanie tempa rozwoju 
gospodarczego.  

  Cele długookresowe to cele strukturalne: zmiana w 

międzynarodowym podziale pracy, przekształcanie struktury 
produkcji, zmiana struktury eksportu, zrównoważenie bilansu 
płatniczego.  

Wykład 2 

 

Polityka handlowa 

  

Pojęcie pierwotne i najwęższe 

2012-05-14 

2 

Wykład 2 

Polityka handlowa to: 

1. zbiór reguł, metod i narzędzi, za pomocą których 

władza gospodarcza kieruje handlem zagranicznym 
kraju.  

2. interwencja rządu w sferze handlu zagranicznego.  

3. regulowanie wymiany, które obejmuje poczynania 

władzy centralnej w gospodarce wpływające na 
poziom cen lub ilości dóbr będących przedmiotem 
produkcji, konsumpcji i wymiany. 

Wykład 2 

  Polityka handlowa jest to realizacja przez określony 

kraj zadań w sferze swojej wymiany handlowej z 

zagranicą przy zastosowaniu określonych 

instrumentów.  

 
  Tak rozumiana polityka ma na celu zapewnienie 

szeroko rozumianej ochrony krajowej produkcji i 

zatrudnienia oraz bilansu płatniczego (handlowego).  

 
  Cele te mogą być osiągane zarówno przez 

zastosowanie środków ograniczających import (cła 

importowe) lub pobudzających eksport (subsydia 

eksportowe).  

Wykład 2 

  Motywacje do prowadzenia zaangażowanej  

  polityki handlowej:  

 

  a. przychody do budżetu 

  b. koncepcje merkantylistyczne 

  c. protekcja przemysłów   raczkujących i 

schyłkowych  

Wykład 2 

 Polityka handlowa  

konwencyjna 

autonomiczna 

specyficzna 

Wykład 2 

  Polityka handlowa konwencyjna -oparta na 

zasadach GATT/WTO, stosowana wobec 
krajów członkowskich WTO lub wobec tych, 
które nie są wprawdzie członkami organizacji, 
ale otrzymały klauzulę największego 
uprzywilejowania (KNU). 

 

Wykład 2 

 

Polityka handlowa autonomiczna - wynika z 
niezależnych decyzji kraju, niezwiązanych z 
postanowieniami WTO 

 
a. Dyskryminacyjna 
b. Preferencyjna 

2012-05-14 

3 

Wykład 2 

 
  Polityka specyficzna - określona przez 

porozumienia bilateralne lub przez zasady 
ugrupowań regionalnych. 
 

Wykład 2 

Polityka handlowa: 

 

- Liberalna (wolnego handlu) 

 

- Protekcjonistyczna 

Wykład 2 

  Polityka wolnego handlu polega na tym, że państwo nie 

oddziałuje bezpośrednio na wymianę i zapewnia swobodny 
dostęp do rynków zagranicznych towarom i 
przedsiębiorstwom krajowym, do rynku krajowego zaś 
towarom zagranicznym.  

 

  Polityka ta obejmuje też usuwanie wcześniej ustalonych 

ograniczeń ilościowych, dewizowych i celnych. 

 

   Nie stosuje się także środków ułatwiających własną ekspansję 

na rynki zagraniczne.  

  

Wykład 2 

  Polityka protekcjonizmu polega na szerokim 

wykorzystaniu państwa w popieraniu eksportu oraz 
w ochronie rynku wewnętrznego i rodzimej produkcji 
przed konkurencją zagraniczną. 

 

  Stanowi przeciwieństwo polityki wolnego handlu.  
  Skrajny przypadek: autarkia. 

Wykład 2 

  W teorii ekonomii nie stwierdza się jednoznacznie, kiedy 

występuje liberalizm lub protekcjonizm.  

 
  Nie głosi się również, iż wolny handel jest bezwzględnie lepszy 

od protekcjonizmu lub też odwrotnie.  

 
  Mówi się jedynie, iż przy pewnych założeniach liberalizm ma 

przewagę nad protekcjonizmem, przy innych — protekcjonizm 
ma przewagę nad liberalizmem. Odpowiedź na pytanie, jakie 
rozwiązanie powinno być zastosowane w praktyce, zależy więc 
od konkretnych warunków gospodarczych. 

   

Wykład 2 

 

Złota zasada: 

 

tyle wolnego handlu, ile to możliwe,  

i tyle protekcjonizmu, ile to konieczne.  

 

http://www.notatek.pl/polityka-handlowa-omowienie?notatka