PROPEDEUTYKA FILOZOFII

Zagadnienie

Byt i podmiot poznający (tj. ten, kto ten byt poznaje)
Czy pytanie o byt właściwy jest w ogóle prawomocne (czy

właściwe jest samo pytanie o byt właściwy) ?



Czy nasze doświadczenie mówi nam coś o rzeczywistości?

Czy rzeczom, które doświadczamy, odpowiada coś w

rzeczywistości?



Czy możemy udzielić odpowiedzi na powyższe pytania?



Czy sposób, w który doświadczamy rzeczy, jest zależny od

struktury naszej świadomości?



Czy zgadzasz się z projektem filozofii jako analizy

wyłącznie tego, co jawi się w świadomości?



Jakbyś się czuł w świecie, który jest Twoją świadomością i

niczym więcej? Za ciasno? Swobodnie? Smutnie? Opisz

(ewentualnie przedstaw wizualnie) swoje doświadczenie.

Znajdź przykłady wyrazu tego doświadczenia w

literaturze pięknej, malarstwie, kinie.

Informatyka sem V 2006/2007

Wprowadzenie

Całą wypowiedź należy zacząć od tego, że
odpowiedź na postawione pytanie jest
uzależniona od rozumienia struktury bytu
jako takiego. Zastanawiając się, czym jest
byt właściwy można rozważać ów problem
dwojako: poznawanie go poprzez definicję,
czyli: „to czym rzecz jest” oraz poznawanie
go poprzez sylogizm: „to czy rzecz jest”.

Informatyka sem V 2006/2007

Wprowadzenie

Według filozofów starożytnych w poznaniu
pojęciowym poznający miał odkrywać całość
konkretnego bytu, podobnie jak to miało
miejsce w platońskiej koncepcji poznania.
Nim przejdę do mojego rozumienia słowo
byt właściwy, pozwolę sobie prześledzić
ewolucję postrzegania bytu na przestrzeni
dziejów w filozofii skupiając się jednak z
powodów oczywistych na starożytności.

Różne rozumienie bytu – Arystoteles

Arystoteles (

gr.

Ἀ

ριστοτέλης,

Aristotelēs, ur. 384 p.n.e., zm. 322

p.n.e.) – jeden z dwóch, obok Platona

największych filozofów greckich.

Stworzył opozycyjny do platonizmu i

równie spójny system filozoficzny,

który bardzo silnie działał na

filozofię i naukę europejską, a jego

chrześcijańska odmiana zwana

tomizmem była od XIII w. i jest po

dziś dzień oficjalną filozofią

Kościoła Katolickiego.

Arystoteles położył ogromne zasługi

w astronomii, fizyce, biologii i

logice, jednak większość jego teorii

astronomicznych i fizycznych

okazała się błędna, a przyjęcie ich

za dogmat przez filozofię

scholastyczną długo opóźniało

rozwój tych nauk w Europie.

Różne rozumienie bytu – Arystoteles

Na przestrzeni lat byt był różnie określany i
interpretowany w rozmaity sposób. Na przykład
Arystoteles pod pojęciem bytu rozumiał
substancję, coś o jasno określonym zakresie,
jednak o słabo ujętej poznawczo treści. Odmiennie
interpretowano myślenie Arystotelesa w
średniowieczu próbując snuć dalsze rozważania na
tematy metafizyki, rozpowszechniono wtedy
doktrynę o naturze bytu jako przedmiotu
metafizyki. Choć rozumowanie Arystotelesa jest
często odmiennie interpretowane.

Różne rozumienie bytu – Arystoteles

Jedna z teorii głosi, że można wyrazić
zdanie tego człowieka na temat bytu
znacznie konkretniej – mianowicie miałyby
to być formy idealne tkwiące w każdym
konkretnym indywidualnym materialnym
obiekcie, a co więcej podał ów filozof
kryterium istnienia.

Różne rozumienie bytu – Arystoteles

Inni zaś omawiając Arystotelesa i jego
stosunek do bytu właściwego skupią się na
metafizyce tego filozofa, w której to nauce
wyróżnił pojęcie piramidy bytów. U jej
podstawy miała się znajdować materia
pierwsza, zaś na czyście czysta forma,
która porusza wszystkim sama pozostając
nieruchoma.

Platon a byt

Platon (gr. Πλάτων, Plátōn, 427-

347 p.n.e.) powszechnie

uznawany jest za jednego z

najwybitniejszych filozofów

starożytności. Był twórcą

systemu filozoficznego zwanego

obecnie idealizmem platońskim.

Zaciekle zwalczany przez

jednych, broniony przez innych,

system Platona w ten czy inny

sposób obecny jest stale w

europejskiej tradycji

filozoficznej. Uważa się, że to

od Platona zaczyna się właściwa

filozofia europejska, rozumiana

jako systematyczna nauka, a nie

przypadkowe spekulacje.

Platon a byt

Omawiając stanowisko Arystotelesa w
kwestii definicji bytu nie sposób nie
powiedzieć choć kilku słów o jego
nauczycielu – Platonie. To on stworzył
teorię form idealnych, choć rozumiał owe
formy odmiennie od Arystotelesa.
Współcześnie interpretuje się właśnie te
formy idealne jako byt wg Platona.

Platon a byt

Sądził on na przykład, że poza konkretnymi
materialnymi indywidualnymi obiektami
istnieją jeszcze formy idealne. Czyli np.
poza każdym konkretnym żółwiem, który
chodzi po świecie istnieje jeszcze forma
żółwia. Zatem gdybyśmy wybili wszystkie
żółwie, to nadal forma żółwia by istniała.

Doświadczenie a rzeczywistość

By właściwie rozważyć zagadnienie pytania
o prawomocność bytu właściwego rozwiążmy
najpierw pewne problemy. Pierwszym jest
kwestia doświadczenia. Jestem zdania, że
nasze doświadczenie mówi nam bardzo
wiele na temat otaczającej nas
rzeczywistości, jest w pewien sposób jej
częścią jak i pomaga nam ją zrozumieć.

Doświadczenie a struktura świadomości

Oczywistym jest również, że sposób, w jaki

doświadczamy różnych rzeczy jest zależny

od struktury naszej świadomości. Jeśli

człowiek ma bardzo nisko rozbudowane

poczucie świadomości jako takiej, to w

automatyczny sposób bardzo wielu spraw nie

rozumie, bo nie jest ich świadomy lub nie

jest świadomy przyczyn zaistniałych sytuacji,

a to sprawia, że jego doświadczenie jest

również zupełnie inne niż człowieka o wysoko

rozwiniętym stopniu empatii, analizy i

obserwacji świata.

Ja a moja świadomość

Uważam, że każdy czułby się w świecie, jaki
stanowi jego świadomość zupełnie inaczej,
wiele tutaj zależy od stopnia obiektywizmu.
Sądzę, że osobiście czułbym się w mojej
świadomości jak w labiryncie, jednak bez
uczucia zagubienia. Dominowałoby poczucie
wyzwania, a to dlatego, bo naturalnym jest,
że człowiek rozumny myślący przyszłościowo
stara się jak najbardziej rozwijać swoją
świadomość .

Informatyka sem V 2006/2007

Kartezjusz i jego koncepcja świata

Kartezjusz (fr. René Descartes, łac.

Renatus Cartesius), (ur. 31 marca 1596 r.

w La Haye-en-Touraine w Turenii - zm. 11

lutego 1650 r. w Sztokholmie) - francuski

matematyk i filozof, jeden z

najwybitniejszych uczonych XVII w.,

uważany za prekursora nowożytnej

kultury umysłowej.

Kartezjusz zajmował się też optyką,

chemią, mechaniką, anatomią, embriologią,

medycyną, astronomią i meteorologią.

Wywarł wielki wpływ na filozofię i naukę

następnych stuleci.

Studiował prawo i medycynę. W 1618

zaciągnął się do armii holenderskiej. W

1625 powrócił do Francji i skierował swe

zainteresowania ku naukom

matematycznym i fizycznym. W 1649

przyjął zaproszenie królowej szwedzkiej

Krystyny, która chciała pod jego

kierunkiem studiować filozofię i

skorzystać z jego rad przy organizowaniu

szwedzkiej akademii nauk.

Kartezjusz i jego koncepcja świata

Rozpoczął tym samym niemożliwą do
jednoznacznego rozstrzygnięcia dyskusję,
która trwa do dziś. Jest to jeden z
ulubionych tematów twórców literatury (np.
George Barkley), sztuk teatralnych (
przykład stanowi sztuka pod tytułem „Życie
jest snem”) i kina.

Podsumowanie

Reasumując, na przestrzeni wieków pojęcie
bytu właściwego przeszło nie tyle ewolucję,
ile ogromne zróżnicowanie. Twierdzę, że nie
była to ewolucja dlatego, ponieważ od wielu
postrzegań owego pojęcia wcale nie
odeszliśmy, po prostu zostało dołożonych
wiele nowych.

Podsumowanie

Dla innych będzie to Matrix, świat maszyn,
którego człowiek nie jest w stanie ogarnąć
własnym umysłem, tutaj jako ciekawostkę
można powiedzieć, że we współczesnej
filozofii powstało nawet pojęcie „szowinista
białkowy”! Oznacza ono człowieka, który
twierdzi, że komputery są tylko maszynami,
nie mają uczuć itp.

Odpowiedź na pytanie postawione

w temacie pracy

Konkludując, to czy pytanie o byt właściwy
jest w ogóle prawomocne zależy od
odpowiadającego na nie człowieka, ponieważ
nie ma tutaj jedynej pewnej i na 100%
właściwej odpowiedzi. Jeżeli dana osoba
jest zdania, że ów byt istnieje, bez względu
co podaje jako egzemplifikację, wówczas
owo pytanie jest prawomocne.

Odpowiedź na pytanie postawione

w temacie pracy

Wielu ludzi jednak jest zdania, że w
czasach obecnych nie ma już miejsca na
rozważania o bycie, że to przeszłość,
obecnie liczy się tylko nauka i to co można
udowodnić. Zwolennicy takiego podejścia
oczywiście uznają, że postawione pytanie
nie ma sensu.

Odpowiedź na pytanie postawione

w temacie pracy

Osobiście uważam, że każdy z nas powinien
sam sobie udzielić odpowiedzi na to pytanie
i pamiętać o tolerancji dla poglądów innych
ludzi, jeśli będziemy chcieli snuć
rozważania w obrębie omawianego tematu.