Promotor 1-2/06
24
www.elamed.com.pl/promotor
Zagadnienia bezpieczeństwa i hi-
gieny pracy przy użytkowaniu wózków
jezdniowych określa Rozporządzenie
Ministra Gospodarki z dnia 10 ma-
ja 2002 r. (Dz.U. nr 70/2002, poz.
650, z późn. zm.). Rozporządzenie
to mówi m.in. o tym, że:
• Obsługa i konserwacja wózków
oraz przeprowadzanie okresowych
przeglądów i napraw powinny
być wykonywane zgodnie z do-
kumentacją techniczno-ruchową
opracowaną przez producenta.
• Do obsługi wózka może być
dopuszczony pracownik, który
ukończył 18 lat i uzyskał upraw-
nienia operatora, zgodnie z od-
rębnymi przepisami, lub imienne
zezwolenie do obsługi wózka
wystawione przez pracodawcę,
ważne na terenie zakładu pracy
tego pracodawcy. Zezwolenie to
może być wydane pracownikowi
po ukończeniu z wynikiem pozy-
tywnym szkolenia dla kierowców
wózków zorganizowanego przez
pracodawcę, według programu
opracowanego lub zatwierdzone-
go przez jednostkę organizacyjną
wyznaczoną przez ministra właści-
wego do spraw gospodarki. Kie-
rowcy posiadający uprawnienia do
prowadzenia wózków jezdniowych
mogą obsługiwać również wózki
zasilane gazem, pod warunkiem,
że wymiany butli gazowych będą
dokonywać pracownicy posiada-
jący uprawnienia do wykonywania
tych czynności (o ile sami kierowcy
takich uprawnień nie posiadają).
• Przed przekazaniem wózka do
użytkowania pracodawca powi-
nien zapewnić kontrolę jego stanu
technicznego, w tym kontrolę ele-
mentów, układów i mechanizmów;
w szczególności należy sprawdzić
prawidłowość działania układu
kierowniczego, hamulcowego i na-
pędowego, mechanizmów pod-
noszenia oraz osprzętu, a także
sprawność oświetlenia i sygnali-
zacji, prawidłowość działania urzą-
dzeń pomiarowo-kontrolnych oraz
elementów i urządzeń zabezpie-
czających kierowcę i osoby współ-
uczestniczące w czynnościach
transportowych. Przeprowadzenie
kontroli powinno być odnotowane
w dokumentach eksploatacyjnych
wózka.
• Przed przystąpieniem do pracy
z użyciem wózka pracodawca
lub jego przedstawiciel powinien
przekazać kierowcy wózka ak-
tualne informacje o warunkach
pracy, a w szczególności o: masie
ładunków, ich właściwościach
fizycznych i chemicznych oraz
rodzajach opakowań tych ładun-
ków, zagrożeniach pożarowych,
wybuchowych, chemicznych i in-
nych mogących wystąpić w po-
mieszczeniach, w których wózek
ma być eksploatowany. Kierowca
powinien uzyskać również in-
formacje o: stanie technicznym
dróg i trasie przejazdu wózka oraz
wymaganiach dotyczących orga-
nizacji pracy związanej z użyt-
kowaniem wózka, w tym o środ-
kach, jakie należy stosować dla
zachowania bezpieczeństwa
podczas pracy. Informacje doty-
czące bezpieczeństwa pracy na
stanowisku należy przekazywać
kierowcy wózka, m.in. podczas
szkolenia z zakresu BHP okre-
ślonego w odrębnych przepisach
oraz każdorazowo w przypadku
zmiany warunków wykonywania
pracy.
Ocena ryzyka zawodowego
na stanowisku kierowcy wózków widłowych
Ryszard Bryła
• Ładunki transportowane wózkami
powinny być rozmieszczone i za-
mocowane tak, aby nie stwarzały
zagrożeń wypadkowych.
• Niedopuszczalne jest używanie
w pomieszczeniach pracy wózków
z silnikami spalinowymi zasilanymi
benzyną etylizowaną lub zawierają-
cą inne substancje toksyczne.
• Niedopuszczalne jest m.in.:
używanie wózków w miejscach
o nawierzchni i jej nachyleniu
nie odpowiadającym warunkom
określonym w dokumentacji tech-
niczno-ruchowej wózka, używanie
wózków w miejscach o niespraw-
dzonej wytrzymałości podłoża
lub o wytrzymałości mniejszej
niż wymagana dla obciążonego
wózka, używanie wózków w miej-
scach nieoświetlonych, chyba że
wózek wyposażony jest w światła
odpowiednie do rodzaju i miejsca
wykonywanej pracy, obciążanie
wózka ponad jego dopuszczalną
ładowność oraz używanie wózków
w warunkach niestabilnego lub
śliskiego podłoża uniemożliwiają-
cego bezpieczne manewrowanie
transportowanym ładunkiem.
Charakterystyka
stanowiska pracy
Pracownik obsługuje wózki z silni-
kiem elektrycznym oraz z silnikiem
spalinowym zasilanym benzyną lub
gazem propan-butan albo gazem
ziemnym. Do obowiązków kierowcy
należy codzienna obsługa tech-
niczna wózka, w tym ładowanie
akumulatorów. Operator posiada
odpowiednie uprawnienia, a także
aktualne badania lekarskie oraz
szkolenie BHP. Praca na stanowisku
jest pracą zmianową.
Metodyka oceny ryzyka
Oceny ryzyka dokonano tutaj
dwoma metodami: według PN-
-N-18002/2000 w skali trójstop-
niowej oraz RISK SCORE. Opis
tych metod przedstawiliśmy m.in.
w „Promotorze” 9/05.
fot. Shutters
tock
Promotor 1-2/06
www.elamed.com.pl/promotor
25
Lp.
Zagrożenie
Możliwe źródła
zagrożeń
Możliwe
skutki
zagrożenia
Przed oceną
Środki profilaktyczne
Po realizacji zadań
Uwagi
o realizacji
zadań
Cię
żk
ość (C)
Pra
wdopodo-
bieństw
o (P)
R
yzyk
o
(R)
Cię
żk
ość (C)
Pra
wdopodo-
bieństw
o (P)
R
yzyk
o
(R)
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
1.
Upadek na
tym samym
poziomie.
Śliskie i nierówne po-
wierzchnie na terenie
dojścia do pojazdu
oraz w miejscu wyko-
nywania prac.
Potłuczenia,
złamania koń-
czyn, zwich-
nięcia, urazy
wewnętrzne.
S
S
S
Stosowanie przez pracownika
właściwego obuwia. Zapewnienie
porządku na stanowisku pracy
i w przejściach. Omawianie zagrożeń
w czasie odpraw codziennych.
S
M
M
2.
Uderzenie.
Przygnie-
cenie.
Inne wózki jezdniowe.
Przemieszczające się
przewożone towary.
Przewrócenie wózka.
Śmierć.
Kalectwo.
D
S
D
Zachowanie szczególnej ostroż-
ności. Przestrzeganie wymagań
instrukcji stanowiskowej. Prawi-
dłowe układanie przewożonych
materiałów. Przewożenie ładunku
w ilości nie przekraczającej dopusz-
czalnej nośności wózka. Dostoso-
wanie prędkości wózka do rodzaju
i ukształtowania drogi transporto-
wej. Stosowanie hełmu ochronnego.
S
M
M
3.
Oparzenia
termiczne
i chemiczne.
Gorące elementy
silnika spalinowe-
go. Łuk elektryczny
występujący podczas
zwarcia w przewodach
przyłączeniowych
akumulatora. Kwas
akumulatorowy.
Rany opa-
rzeniowe.
Uszkodzenie
narządu
wzroku.
D
S
D
Przestrzeganie procedur. Stosowa-
nie ochron osobistych oczu i ciała.
S
M
M
4.
Pożar.
Wybuch.
Zaprószenie ognia
podczas pracy w ma-
gazynie materiałów
łatwo palnych. Nie-
szczelność instalacji
gazowej.
Urazy.
Oparzenia.
Śmierć.
D
S
D
Zachowanie szczególnej ostroż-
ności. Przestrzeganie procedur.
Systematyczna kontrola sprawności
instalacji gazowej. Omawianie zagro-
żeń podczas odpraw codziennych.
S
M
M
5.
Skalecze-
nia.
Obsługa bieżąca wóz-
ka. Ostre, szorstkie
krawędzie przewożo-
nych towarów, palet,
opakowań.
Urazy dłoni.
S
S
S
Stosowanie rękawic ochronnych.
Zachowanie szczególnej
ostrożności.
M
M
M
6.
Przeciąże-
nie układu
mięśniowo-
-kostnego.
Zbyt duży wysiłek
fizyczny. Niewygodna
pozycja podczas jazdy
wózkiem.
Przepuklina.
Choroby na-
rządu ruchu.
S
S
S
Przestrzeganie norm transportu in-
dywidualnego. Zapewnienie ergono-
micznych i bezpiecznych warunków
pracy w kabinie kierowcy.
S
M
M
7.
Zatrucia.
Spaliny.
Bóle głowy.
D
S
D
Niestosowanie wózków z silnikami
spalinowymi, zasilanymi benzyną
etylizowaną w pomieszczeniach pracy.
Odpowiednia wentylacja pomieszczeń.
S
M
M
8.
Porażenie
prądem
elektrycz-
nym.
Stanowisko ładowania
akumulatorów.
Urządzenia zasilane
prądem elektrycznym
230/400 V.
Śmierć. Urazy
ciała.
D
S
D
Sprawne zabezpieczenia przeciwpo-
rażeniowe. Przestrzeganie instrukcji
stanowiskowej. Systematyczna kon-
trola stanu instalacji elektrycznej.
S
M
M
9.
Hałas.
Maszyny i urządzenia
produkcyjne. Pojazdy
silnikowe.
Uszkodzenia
narządu
słuchu.
S
S
S
Podejmowanie działań zmniejsza-
jących emisję hałasu. Stosowanie
w razie konieczności ochronników
słuchu.
M
M
M
10.
Słabe
oświetlenie
miejsca
pracy.
Źle dobrane punkty
świetlne. Praca
w miejscach nieoświe-
tlonych.
Urazy ciała
spowodowane
wypadkami
przy pracy.
Osłabienie
wzroku.
D
S
D
Dostosowanie poziomu natężenia
oświetlenia do rodzaju wykonywanej
pracy, zgodnie z normami. Sprawne
oświetlenie własne pojazdu w miej-
scach nieoświetlonych.
S
M
M
11.
Zmienne
warunki
atmosfe-
ryczne.
Wysokie lub niskie
temperatury w zależ-
ności od pory roku.
Opady atmosferyczne.
Przegrzanie
lub prze-
ziębienie
organizmu.
S
S
S
Stosowanie ubrania odpowiedniego
do warunków otoczenia. Profilak-
tyczne posiłki i napoje.
M
M
M
12.
Stres.
Zbyt duże wymaga-
nia w stosunku do
możliwości pracow-
nika. Praca w nocy
i w godzinach nad-
liczbowych. Konflikty.
Mobbing.
Choroby ogól-
noustrojowe.
Nerwice.
S
S
S
Dostosowanie wymagań do możli-
wości psychofizycznych pracownika.
Przestrzeganie norm dotyczących
czasu pracy. Doskonalenie metod
instruktażu i szkoleń. Ustalenie
jasnych zasad wynagradzania,
premiowania i kar regulaminowych.
Częste rozmowy kierownictwa zakła-
du z pracownikami.
S
M
M
Karta oceny ryzyka zawodowego dla stanowiska kierowcy
wózków widłowych według PN-N-18002/2000
Promotor 1-2/06
26
www.elamed.com.pl/promotor
Lp.
Zagrożenie
Możliwe źródła
zagrożeń
Możliwe skutki
zagrożenia
Przed oceną
Środki profilaktyczne
Po realizacji zadań
Uwagi
o realizacji
zadań
Sk
utki (S)
Eks
pozy
cja (E)
Pra
wdopodo-
bieństw
o (P)
R
yzyk
o (R)
Sk
utki (S)
Eks
pozy
cja (E)
Pra
wdopodo-
bieństw
o (P)
R
yzyk
o (R)
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
1.
Upadek na
tym samym
poziomie.
Śliskie i nierówne
powierzchnie na
terenie dojścia do
pojazdu oraz w miej-
scu wykonywania
prac.
Potłuczenia,
złamania koń-
czyn, zwichnię-
cia, urazy
wewnętrzne.
3
6
6
108
Średnie
Stosowanie przez pracownika właści-
wego obuwia. Zapewnienie porządku
na stanowisku pracy i w przejściach.
Omawianie zagrożeń w czasie
odpraw codziennych.
3
6
3
54
Małe
2.
Uderzenie.
Przygniecenie.
Inne wózki jezdnio-
we. Przemieszczają-
ce się przewożone
towary. Przewróce-
nie wózka.
Śmierć.
Kalectwo.
15
6
6
540
B. duże
Zachowanie szczególnej ostroż-
ności. Przestrzeganie wymagań
instrukcji stanowiskowej. Prawidłowe
układanie przewożonych materiałów.
Przewożenie ładunku w ilości nie
przekraczającej dopuszczalnej no-
śności wózka. Dostosowanie prędko-
ści wózka do rodzaju i ukształtowa-
nia drogi transportowej. Stosowanie
hełmu ochronnego.
3
6
3
54
Małe
3.
Oparzenia
termiczne
i chemiczne.
Gorące elementy
silnika spalinowego.
Łuk elektryczny
występujący
podczas zwarcia
w przewodach
przyłączeniowych
akumulatora. Kwas
akumulatorowy.
Rany opa-
rzeniowe.
Uszkodzenie
narządu
wzroku.
7
6
6
252
Duże
Przestrzeganie procedur. Stosowanie
ochron osobistych oczu i ciała.
3
6
1
18
B. małe
4.
Pożar.
Wybuch.
Zaprószenie ognia
podczas pracy
w magazynie mate-
riałów łatwo palnych.
Nieszczelność
instalacji gazowej.
Urazy.
Oparzenia.
Śmierć.
15
6
3
270
Duże
Zachowanie szczególnej ostrożności.
Przestrzeganie procedur. Systema-
tyczna kontrola sprawności instalacji
gazowej. Omawianie zagrożeń pod-
czas odpraw codziennych.
7
6
1
42
Małe
5.
Skaleczenia.
Obsługa bieżąca
wózka. Ostre, szorst-
kie krawędzie prze-
wożonych towarów,
palet, opakowań.
Urazy dłoni.
3
6
6
108
Średnie
Stosowanie rękawic ochronnych.
Zachowanie szczególnej ostrożności.
1
6
3
18
B. małe
6.
Przeciążenie
układu mię-
śniowo-kost-
nego.
Zbyt duży wysiłek
fizyczny. Niewygodna
pozycja podczas
jazdy wózkiem.
Przepuklina.
Choroby na-
rządu ruchu.
3
6
6
108
Średnie
Przestrzeganie norm transportu in-
dywidualnego. Zapewnienie ergono-
micznych i bezpiecznych warunków
pracy w kabinie kierowcy.
1
6
3
18
B. małe
7.
Zatrucia.
Spaliny.
Bóle głowy.
7
6
6
252
Duże
Niestosowanie wózków z silnikami
spalinowymi, zasilanymi benzyną
etylizowaną w pomieszczeniach
pracy. Odpowiednia wentylacja
pomieszczeń.
3
6
3
54
Małe
8.
Porażenie
prądem elek-
trycznnym.
Stanowisko ładowa-
nia akumulatorów.
Urządzenia zasilane
prądem elektrycz-
nym 230/400 V.
Śmierć. Urazy
ciała.
15
6
3
270
Duże
Sprawne zabezpieczenia przeciwpo-
rażeniowe. Przestrzeganie instrukcji
stanowiskowej. Systematyczna kon-
trola stanu instalacji elektrycznej.
3
6
1
18
B. małe
9.
Hałas.
Maszyny i urządze-
nia produkcyjne.
Pojazdy silnikowe.
Uszkodzenia
narządu
słuchu.
7
6
3
126
Średnie
Podejmowanie działań zmniejsza-
jących emisję hałasu. Stosowanie
w razie konieczności ochronników
słuchu.
3
6
1
18
B. małe
10.
Słabe oświe-
tlenie miejsca
pracy.
Źle dobrane punkty
świetlne. Praca
w miejscach nie-
oświetlonych.
Urazy ciała,
spowodowane
wypadkami
przy pracy.
Osłabienie
wzroku.
15
6
3
270
Duże
Dostosowanie poziomu natężenia
oświetlenia do rodzaju wykonywanej
pracy zgodnie z normami. Sprawne
oświetlenie własne pojazdu w miej-
scach nieoświetlonych.
3
6
1
18
B. małe
11.
Zmienne
warunki
atmosferyczne.
Wysokie lub niskie
temperatury w zależ-
ności od pory roku.
Opady atmosfe-
ryczne.
Przegrzanie
lub przeziębie-
nie organizmu.
7
6
3
126
Średnie
Stosowanie ubrania odpowiedniego
do warunków otoczenia. Profilaktycz-
ne posiłki i napoje.
3
6
1
18
B. małe
12.
Stres.
Zbyt duże wyma-
gania w stosunku
do możliwości
pracownika. Praca
w nocy i w godzi-
nach nadliczbowych.
Konflikty. Mobbing.
Choroby ogól-
noustrojowe.
Nerwice.
3
6
6
108
Średnie
Dostosowanie wymagań do możli-
wości psychofizycznych pracownika.
Przestrzeganie norm dotyczących
czasu pracy. Doskonalenie metod
instruktażu i szkoleń. Ustalenie
jasnych zasad wynagradzania,
premiowania i kar regulaminowych.
Częste rozmowy kierownictwa zakła-
du z pracownikami.
3
6
3
54
Małe
Karta oceny ryzyka zawodowego dla stanowiska kierowcy wózków widłowych
według metody RISK SCORE