Infrastruktura transportu II w4

Zadaniem gospodarki wodnej jest takie odprowadzenie do

morza wód opadowych, Ŝeby było ograniczone do minimum

ich szkodliwe działanie jako Ŝywiołu, a wyzyskiwanie do

maksimum ich właściwości uŜyteczne. Ciek wodny obok

funkcji naturalnych zaopatrzenia w wodę ludność, przemysłu

i rolnictwa, hodowli ryb – moŜe słuŜyć teŜ produkcji energii,

turystyce, rekreacji oraz transportowi.

Rzeka w stanie pierwotnym przedstawia dla Ŝeglugi duŜo

przeszkód i niebezpieczeństw. Często wśród wysp i mielizn

trudno znaleźć właściwą drogę dla stosowanego taboru

pływającego.

Potrzebne jest oznaczenie szlaku Ŝeglownego i

zorganizowanie sygnalizacji. Do tego celu słuŜą właściwe

rozmieszczone znaki – pływające i ustawiane na brzegu.

Drogę wodną charakteryzują: głębokość tranzytowa,

szerokość, okres nawigacji, światło pionowe określające

skrajnię ładunku, średni spadek lustra wody, wymiana śluz i

czas śluzowania. Parametry te decydują o rodzaju taboru

pływającego.

Wieloletnia eksploatacja drogi wodnej i budowli

hydrotechnicznych na niej połoŜonych powoduje jej

degradację i konieczność prowadzenia napraw. Modernizacja

drogi wodnej obejmuje :

- przebudowę istniejących stopni wodnych wraz ze

zwiększeniem wymiarów i liczby śluz komorowych,

- prowadzenie robót pogłębiarskich i regulacyjnych,

- budowa nowych stopni wodnych wraz ze śluzami.

Utrzymanie szlaku Ŝeglownego polegająca na:

• zachowaniu lub odtworzeniu stanu dna szlaku Ŝeglownego lub brzegów;

• konserwacji lub remoncie istniejących budowli regulacyjnych, których celem

jest zapewnienie swobodnego spływu wód, lodów, a takŜe zapewnienie
właściwych warunków korzystania z wody,

• utrzymaniu w sposób zapewniający bezpieczną Ŝeglugę przez dbałość

o naleŜyty stan techniczny budowli i urządzeń hydrotechnicznych słuŜących
Ŝ

egludze oraz ich właściwą obsługę,

• systematyczną poprawę warunków eksploatacyjnych odpowiednich do klasy

drogi wodnej,

• oznakowanie nawigacyjne szlaku Ŝeglownego, budowli i urządzeń

hydrotechnicznych, przeszkód nawigacyjnych oraz budowli i linii przesyłowych
krzyŜujących się ze

ródlądowymi drogami wodnymi

Wymiary przekopów powinny być bardzo precyzyjnie

dobrane aby zapewnić Ŝegludze niezbędne głębokości

tranzytowe, z drugiej zaś strony nie spowodować zbytniego

obniŜenia poziomu wody.

W celu skoncentrowania koryta, które w stanie pierwotnym

płynie korytem nieustabilizowanym nadaje mu się

odpowiedni kształt przeprowadzając regulacje rzeki.

Kształtuje się koryto w celach melioracyjnych lub

eglownych, uwzględnia się równieŜ obwałowywanie rzeki,

czyli regulację koryta wielkiej wody.

Gospodarka wodna obejmuje takie obszary jak:

*budowę, modernizację oraz utrzymanie śródlądowych dróg wodnych,

*utrzymanie śródlądowych wód powierzchniowych wraz z całą

infrastrukturą

*kształtowanie, ochronę oraz właściwe wykorzystanie zasobów wodnych

*ochronę przeciwpowodziową

*funkcjonowanie państwowej słuŜby hydrologiczno- meteorologicznej i

państwowej słuŜby hydrologicznej

*współpracę międzynarodową, której przedmiotem są wody graniczne

Organami, zajmującymi się sprawami gospodarki wodnej, są:

- Minister Środowiska, który kieruje działem gospodarki

wodnej;

-Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, będący

centralnym organem administracji

rządowej;

- dyrektorzy regionalnych zarządów gospodarki wodnej

- wojewodowie;

- organy jednostek samorządu terytorialnego

Porty śródlądowe

Tabor zatrudniony na drogach wodnych wymaga

bezpiecznych miejsc postoju w okresie zimowym, przerw w

egludze w celu niezbędnych remontów, wykonania

czynności ładunkowych.

Budowane są w tym celu:

- porty zimowiska;

- porty handlowe,

- porty przemysłowe.

Porty te zaopatrzone są w odpowiednie warsztaty, stocznie

i inne urządzenia potrzebne do Ŝeglugi.

Sieć dróg wodnych Europy nie pokrywa całego kontynentu

tak jak np. sieć kolejowa czy drogowa. Jest ona podzielona

na:

- główną część obejmująca Francję oraz Nizinę Środkowo-

Europejską od ujścia Renu do Niemna;

- sieć Dunaju z jego odpływami;

- sieć Wschodnio – Europejska, która obejmuje dorzecza

Wołgi, Newy i Dźwiny;

- sieć Ukraińska, dorzecze Dniepru i Donu;

- sieci dróg wodnych Anglii, Szwecji, Finlandii i Włoch

ródlądowe drogi wodne dzielą się na klasy, określa się je w

zaleŜności od maksymalnych parametrów statków, jakie

mogą być dopuszczone do Ŝeglugi, wielkości minimalnego

prześwitu pod mostami, rurociągami i innymi urządzeniami

krzyŜującymi się z

drogą wodną

. Śródlądowe drogi wodne w

zaleŜności od klasy dzielą się na drogi wodne o znaczeniu

regionalnym i międzynarodowym. Zostały one podzielone na

siedem klas:

•I klasa - < 400 t

•II klasa - 400-650 t

•III klasa - 650-1000 t

•IV klasa - 1000-1500 t

•Va klasa - 1500-3000 t

•Vb klasa - > 3000 t

Stan dróg wodnych w Polsce

Degradacja dróg wodnych objawia się przede wszystkim poprzez zmianę ich

parametrów, to jest głębokości , szerokości, promieni zakoli, co w konsekwencji

prowadzi do utraty ich znaczenia dla Ŝeglugi i odebrania statusu drogi wodnej.

Rzeczywiste środki, które powinny być przeznaczone na utrzymanie szlaków

eglugowych w niezmienionym stanie, wynoszą 5% ich wartości. Obecnie do

dyspozycji instytucji zajmujących się administracją dróg wodnych przeznaczane są

niewielkie środki.

Relacja między potrzebami a faktycznymi środkami przeznaczonymi na drogi wodne,

wskazuje na nieuchronność dalszej degradacji szlaków Ŝeglugowych i związanej z

nimi infrastruktury to jest portów, przystani ,

nabrzeŜy

, skarp,

luz

jazów

, co w

konsekwencji będzie z pewnością owocowało dalszą redukcją ilości dróg wodnych.

Z powodu pogarszającego się standardu dróg wodnych istnieje niewielkie

zainteresowaniem Ŝeglugą śródlądową jako alternatywnym rodzajem transportu.

Rozwój

transportu

rzecznego w Polsce uwarunkowany jest przez budowę sieci

odpowiedniej jakości dróg wodnych i przyległej do niej infrastruktury. Nie małe

znaczenie ma równieŜ edukacja społeczna; transport rzeczny naleŜy do najtańszego i

najbardziej przyjaznego dla środowiska rodzaju transportu. Łączna długość dróg

wodnych to ok. 3800 kilometrów.

Polska sieć dróg wodnych obejmuje 3638 km dróg Ŝeglownych, ale tylko niewielka ich

część ma większe znaczenie transportowe. Podstawowym utrudnieniem dla Ŝeglugi są

występujące na wielu odcinkach zbyt małe głębokości minimalne, co uniemoŜliwia

korzystanie z taboru o większej ładowności. W rezultacie dominują w Polsce przewozy

na trasach krótkich i lokalnych. Wymagania stawiane drogom klasy IV i V spełnia

5,5% ich długości. Drogi te zapewniają parametry niezbędne do nowoczesnej Ŝeglugi,

pozwalając na eksploatację statków powyŜej 1000 ton ładowności. Do dróg wodnych o

parametrach klas międzynarodowych naleŜą w Polsce:

-Wisła: − od ujścia Przemszy do połączenia z Kanałem Łączańskim (oddanym do

uŜytku w 2003 r.) 37,5 km (klasa IV)

− od Płocka do Włocławka 55,0 km (klasa Va)

− Martwa Wisła 11,5 km (klasa Vb)

- rzeka Odra − ujściowe odcinki od Ognicy 86,5 km (klasa Vb)

- jezioro Dąbie − do granicy z morskimi wodami wewnętrznymi 9,5 km (klasa Vb)

Udział Ŝeglugi śródlądowej w obsłudze transportu w Polsce jest

niewielki i kształtuje się na poziomie 0,7% wielkości przewozów

w tonach oraz 0,4% całkowitej pracy przewozowej.

Polskim taborem Ŝeglugi śródlądowej w 2005 r. przewieziono

9607 tys. ton ładunków, tj. o 9,8% więcej niŜ w 2004 r., o 20,6%

więcej niŜ w 2003 r., o 24,3% więcej niŜ w 2002 r.

oraz o 6,3% mniej niŜ w 2001 r. Wykonano pracę przewozową

wynoszącą 1277 mln tonokilometrów, tj. o 19,8% więcej niŜ w

2004 r., o 46,4% więcej niŜ w 2003 r., 13,4% więcej niŜ w 2002 r.

oraz o 1% więcej niŜ w 2001 r.

1975

1980

1985

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

lata

przew ozy ł

cznie

przew ozy krajow e

przew ozy
mi

dzynarodow e

eksport

Przewozy Ŝeglugą śródlądową w latach na Odrze1975-2004, w mln ton

Liczba przewiezionych pasaŜerów ogółem w 2005 r.

pozostawała niemal na niezmienionym poziomie w

porównaniu do 2003 r. (2003 r. – 1010 tys., 2005 r. - 1016

tys. pasaŜerów).

egluga pasaŜerska prowadzona jest obecnie m.in. w

rejonie Szczecina (Dolna Odra, Zalew Szczeciński), w

okolicach Wrocławia (na Odrze), Krakowa,

Warszawy i Płocka (na Wiśle), na Kanale Elbląskim oraz

na Jeziorach Mazurskich.