LISZAJ PŁASKI (LICHEN PLANUS)
1.Definicja
Przewlekła choroba skóry, często także błon śluzowych, cechująca się zmianami grudkowymi wielobocznymi i
swędzącymi. Często umiejscowione symetrycznie na kończynach, bocznych powierzchniach tułowia, okolic
płciowych.
2.Etiopatogeneza
- bodźce psychiczne (wstrząs nerwowy)
-
niektóre leki (np. środki przeciwmalaryczne, złoto, metyldopa)
- niedobory
witamin
- palenie,
żucie tytoniu
- czynniki
zakaźne
- choroby
układowe – cukrzyca, colitis ulcerosa
- predyspozycje
genetyczne
- często współistnieją z chorobami o podłożu autoimmunologicznym
• przewlekłe schorzenia wątroby (WZW C, aktywne zapalenia)
• choroba
Basedowa
• zmiany
pęcherzowe i immunologiczne typu pemfigoidu (choroba pęcherzowa skóry, częściej w wieku
starszym)
przemawia za tym występowanie osutki grudkowej typu lichen planus po przeszczepie szpiku, w wyniku reakcji o
cechach „przeszczep przeciw gospodarzowi”
3.Objawy i przebieg
- początkowo wykwity grudkowe są błyszczące, płaskie i wieloboczne, są czerwone lub sinofioletowe, mogą
mieć układ linijny (objaw Koebnera – zmiany występują wzdłuż linii zadrapania naskórka), często towarzyszy
im silny świąd
- ogniska
ustępujące są brunatnie przebarwione
-
czasami zmiany są długotrwałe, ale nie pozostawiają śladów (z wyjątkiem postaci zanikowej)
- umiejscawiają się symetrycznie, najczęściej w okolicy stawów nadgarstkowych (po stronie zginaczy), w fałdach
skórnych, na bocznych powierzchniach tułowia, wewnętrznych powierzchniach ud, na podudziach po stronie
prostowników, skóra owłosiona głowy – postać mieszkowa
- pojedyńcze grudki mają skłonność do zlewania się tworząc wykwity obrączkowate
-
u 50 % chorych – zmiany na błonie śluzowej – linijne, drzewkowate lub obrączkowate zmętnienia nabłonka
głównie na błonie śluzowej policzków wzdłuż zgryzu zębów, na języku i na czerwieni warg, podniebienie,
dziąsła (złuszczające zapalenie dziąseł) – zmiany te wywołują ból i pieczenie
-
paznokcie z podłużnymi pobruzdowaniami, pęknięciami, spełzanie płytek lub ich zanik
-
okres trwania: kilka miesięcy do kilku lat, ustępuje po ok. 18 m-cach
4.Odmiany
1) brodawkująca (lichen planus verrucosus) – najczęściej na podudziach, zlewne ogniska hiperkeratotyczne bez
typowych grudek
2) zanikowa (lichen planus atrophicus) – układ obrączkowaty, w części środkowej są przebarwienia i zanik
bliznowaty
3) mieszkowa (lichen planus pilaris) – drobne grudki przymieszkowe z hiperkeratotycznym czopem, często
współistnieja zmiany bliznowate owłosionej skóry głowy (zespół Grahama – Little’a)
4) pęcherzowa – 2 postacie:
a) pęcherze wyłącznie w obrębie zmian skórnych na dłoniach i stopach (varietas acralis), wynik czynników
mechanicznych, łatwe oddzielanie się naskórka wskutek zniszczenia komórek podstawnych i błony podstawnej
b) pęcherze zarówno w obrębie zmian skórnych, jak i w skórze niezmienionej (lichen planus pemphigoides), w
postaci tej są związane in vivo IgG i dopełniacz, a często także stwierdza się krążące przeciwciała podobne do
przeciwciał pemfigoidu
5) liszaj barwnikowy (lichen planus pigmentosus) – znaczne przebarwienie grudek
6) liszaj
tępy (lichen planus obtusus) – duże kopulaste grudki, często na podudziach
5.Rozpoznanie
1) charakterystyczne cechy grudki
2) linijny lub obrączkowaty układ
3) typowe
umiejscowienie
4) często zajmuje błony śluzowe
5) świąd
6) przewlekły przebieg
7) obraz
histologiczny
-
badanie immunopatologiczne –obecność ciałek hialinowych na granicy skórno – naskórkowej, zwierających IG,
fibrynogen, dopełniacz
