64.Transport aktywny
Przykład transportu aktywnego pierwszego rodzaju:
pompa sodowo – potasowa
Cykl rozpoczyna si
ę
przył
ą
czeniem do fragmentu
Na+K+ATPazy (adenozyno-tri-fosfataza
aktywowana jonami sodu i potasu), znajduj
ą
cego si
ę
wewn
ą
trz komórki, 3 jonów Na+ oraz cz
ą
steczki ATP,
która ulega rozpadowi na grup
ę
fosforanow
ą
,
pozostaj
ą
c
ą
zwi
ą
zan
ą
z fragmentem Na+K+ATPazy
(fosforylacja) i ADP które oddysocjowuje od niej.
W wyniku poł
ą
czenia jonów Na+ i fosforylacji
Na+K+ATPaza ulega serii zmian konformacyjnych, w
wyniku których jon Na+ zostaje przeniesiony na zewn
ą
trz
komórki i tam uwolniony.
Nast
ę
pnym etapem pracy pompy jest przył
ą
czenie jonów
K+ do fragmentu Na+K+ATPazy znajduj
ą
cego si
ę
po
zewn
ę
trznej cz
ęś
ci błony. Towarzyszy temu odł
ą
czenie
grupy fosforanowej (defosforylacja), efektem czego jest
cykl przemian konformacyjnych, w wyniku którego jony
K+ przeniesione zostaj
ą
do wn
ę
trza komórki i uwolnione.
Makromolekuła Na+K+ATPazy przyjmuje swój pierwotny
kształt i staje si
ę
gotowa do zapocz
ą
tkowania
nast
ę
pnego cyklu pracy.
Przykład transportu aktywnego drugiego rodzaju:
Je
ś
li z biernym przepływem jonów sprz
ę
zone zostaje
transport innej substancji w kierunku od obszaru, gdzie
jej st
ę
zenie jest mniejsze do obszaru o jej wi
ę
kszym
st
ę
zeniu, to tego rodzaju transport klasyfikowany jest
jako transport aktywny drugiego rodzaju.
W błonie komórkowej komórek zwierz
ę
cych jony Na+
wnikaj
ą
do wn
ę
trza komórki zgodnie z gradientem ich
potencjału elektrochemicznego i w wyniku działa
ń
Na+K+ATPazy s
ą
z aktywnie transportowane w celu
utrzymania tego gradientu.
Ponowny przepływ Na+ do wn
ę
trza komórki jest mozliwy
je
ś
li sprz
ę
zony z nim zostanie poprzez uzycie tego
samego no
ś
nika transport innej substancji, co ma
miejsce w komórkach nabłonka jelita cienkiego, która na
tej zasadzie absorbuj
ą
ze
ś
wiatła jelita cukry i kwasy
