PAMIĘĆ AUTOBIOGRAFICZNA
PAMIĘĆ AUTOBIOGRAFICZNA
PAMIĘĆ AUTOBIOGRAFICZNA
PAMIĘĆ AUTOBIOGRAFICZNA
Ta część pamięci, która obejmuje zdarzenia z
własnego życia i informacje osobiste. Czasem
utożsamiania jest z pamięcią epizodyczną.
Informacje w zakresie pamięci
autobiograficznej uporządkowane są
chronologicznie. W zakres tej pamięci wchodzi
także, jako jej szczególny rodzaj, pamięć
chronologicznie. W zakres tej pamięci wchodzi
także, jako jej szczególny rodzaj, pamięć
fleszowa.
Słownik Psychologii
do
ś
wiadczenia osobiste
fakty z własnej przeszło
ś
ci
zdarzenia, których byli
ś
my uczestnikami lub
obserwatorami
Tulving
PAMI
ĘĆ
AUTOBIOGRAFICZNA
=
=
PAMI
ĘĆ
EPIZODYCZNA
?
Pami
ęć
epizodyczna – umo
Ŝ
liwia odbywanie
umysłowych podró
Ŝ
y w czasie, powrót do prze
Ŝ
y
ć
z
przeszło
ś
ci, które zachowały si
ę
we wspomnieniach
+
Pami
ęć
semantyczna – uogólnione wspomnienia
zdarze
ń
, które powtarzały si
ę
w naszym
Ŝ
yciu, fakty
autobiograficzne, uogólniona wiedza o ró
Ŝ
nych
okresach
Ŝ
ycia
Cechy wspomnień:
1. Są związane z Ja – mają
centralne znaczenie dla
jaźni, którą potwierdzają i
wspierają.
2. Wspominanie epizodu z
własnej przeszłości jest
doświadczane jako
„ożywienie”
wcześniejszego zdarzenia i
wcześniejszego zdarzenia i
ponowne jego
przeżywanie.
3. Towarzyszy im silne
przekonanie o ich
autentyczności.
4. Przedstawiane werbalnie
przybierają formę narracji
(autonarracje).
Rodzaje wspomnień (Brewer)
Osobiste – dotyczy pojedynczego zdarzenia i zwykle ma silny składnik
wyobra
ź
ni wzrokowej
Płyn
ą
c statkiem przez morze, przygl
ą
dałam si
ę
lataj
ą
cym mewom.
Fakt autobiograficzny – odnosi si
ę
do pojedynczej informacji, ale jest
reprezentowany w pami
ę
ci w formie abstrakcyjnej
Pierwszy raz w Lublinie byłem w 1998 roku.
Ogólne wspomnienie osobiste – produkt powtarzaj
ą
cych si
ę
epizodów,
Ogólne wspomnienie osobiste – produkt powtarzaj
ą
cych si
ę
epizodów,
zawiera ogólne wyobra
Ŝ
enie wyabstrahowane z wielu podobnych epizodów
Odbyłam kilka podró
Ŝ
y do Brazylii, wi
ę
c pami
ę
tam drog
ę
z lotniska do
centrum miasta.
Schemat Ja – powstaje na podstawie licznych do
ś
wiadcze
ń
zwi
ą
zanych
z Ja, ma charakter abstrakcyjny
Jestem osob
ą
, która odbyła wiele podró
Ŝ
y do Azji, mi
ę
dzy innymi do Indii.
METODY
METODY
BADANIA
BADANIA
Metoda wskazówek słownych
Uczestnikom prezentuje się listę słów i prosi o podanie osobistego
wspomnienia skojarzonego z każdym słowem. Następnie badani opisują
wspomnienie i określają datę zdarzenia.
Wywiady i kwestionariusze autobiograficzne
Dotyczą określonego zdarzenia albo wyróżnionego okresu życia. Prosimy o
przypomnienie sobie zdarzenia i zadajemy na ten temat szczegółowe pytania.
Dzienniki
Uczestnicy przez pewien czas notują zdarzenia z każdego dnia, a później sprawdzane
jest przypominanie. Zaletą jest możliwość weryfikacji treści wspomnień na podstawie
zapisu.
Obserwacja mimowolnych wspomnień
Wspomnienia są wzbudzane przez wskazówki występujące w środowisku i pojawiają
się bez specjalnych poszukiwań w pamięci.
Organizacja pamięci autobiograficznej
W układzie chronologicznym wyróżnia się podział na główne
okresy życia, takie jak wczesne dzieciństwo, lata szkolne, okres
studiów itd. Okresy życia są wyznaczone przez główne zadania i
dominujący rodzaj aktywności, przez warunki zewnętrzne,
związki z innymi ludźmi.
3 TYPY WIEDZY AUTOBIOGRAFICZNEJ (CONWAY):
Wiedza o okresach
życia
Wiedza o
zdarzeniach ogólnych
Wiedza o
zdarzeniach
specyficznych
Pamięć z różnych okresów życia
Zapominanie – stopniowy spadek wspomnie
ń
z ostatnich 20-30 lat.
Niezale
Ŝ
nie od wieku badanych najwi
ę
cej wspomnie
ń
pochodzi z niedawnej
przeszło
ś
ci. Gdy czas przechowywania wydłu
Ŝ
a si
ę
, liczba wspomnie
ń
zmniejsza si
ę
.
Reminescencja – wzrost liczby wspomnie
ń
przypadaj
ą
cych na lata pomi
ę
dzy
10 a 30 rokiem
Ŝ
ycia, zwłaszcza pomi
ę
dzy 15 a 25 rokiem
Ŝ
ycia. Z tego okresu
jest wi
ę
cej wspomnie
ń
, ni
Ŝ
nale
Ŝ
ałoby oczekiwa
ć
na podstawie normalnego
jest wi
ę
cej wspomnie
ń
, ni
Ŝ
nale
Ŝ
ałoby oczekiwa
ć
na podstawie normalnego
tempa zapominania. Wyst
ę
puje po 40 roku
Ŝ
ycia.
Amnezja dzieci
ę
ca – prawie całkowity brak wspomnie
ń
pochodz
ą
cych z
pierwszych pi
ę
ciu lat
Ŝ
ycia.
REMINESCENCJA
Hipotezy wyjaśniające
Hipoteza dojrzewania – reminescencja przypada na szczytowy
poziom rozwoju zdolności poznawczych. MoŜna przypuszczać, Ŝe w
tym czasie zdarzenia są najlepiej kodowane, co wpływa na trwałość
tym czasie zdarzenia są najlepiej kodowane, co wpływa na trwałość
ich przechowywania. Jednak analizy Rubina, Wetzlera i Nebesa nie
potwierdzają tej hipotezy. Z ich analiz wynika, Ŝe krzywa
przechowywania wspomnień z ostatnich lat ma u dwunasto-,
dwudziesto- i trzydziestolatków taki sam kształt jak u starszych
osób.
Hipoteza poznawcza – reminescencja odpowiada okresowi
wielu nowych doświadczeń. Zdarzenia pierwszorazowe są
szczególnie dobrze pamiętane. Jest prawdopodobne, Ŝe są głębiej
przetwarzane i kodowane w sposób dystynktywny, a później
częściej wspominane niŜ inne. Niektóre z nich stają się punktami
odniesienia dla późniejszych doświadczeń i wyróŜniają się w
strukturze pamięci autobiograficznej. Później następuje zwykle
strukturze pamięci autobiograficznej. Później następuje zwykle
w Ŝyciu jednostki długi czas stabilizacji i na tym tle lata objęte
reminescencją wyróŜniają się.
Hipoteza kształtowania stabilnego systemu Ja – wiek
dorastania i wczesnej dorosłości jest okresem krytycznym dla
konsolidacji Ja i kształtowania się dorosłej toŜsamości. Ludzie
zaczynają w tym czasie tworzyć historię własnego Ŝycia
ujmowaną w narracjach. Kształtuje się toŜsamość pokoleniowa i
to powoduje preferencyjne przypominanie treści społecznych z
tego okresu. Reminescencja odzwierciedla preferencyjne
tego okresu. Reminescencja odzwierciedla preferencyjne
przechowywanie zdarzeń z okresu konsolidacji jaźni.
AMNEZJA DZIECIĘCA
Freud – pacjenci
zachęcani do
poszukiwania w pamięci
poszukiwania w pamięci
najwcześniejszych
wspomnień nie są w
stanie przypomnieć sobie
zdarzeń z pierwszych lat
Ŝ
ycia.
Hipotezy wyjaśniające
Hipotezy wyjaśniające
Hipoteza neuropsychologiczna – związana jest z
dziecięca niedojrzałością systemu nerwowego małego
dziecka. Niewystarczający rozwój struktur mózgu
odpowiedzialnych za funkcjonowanie pamięci mógłby
sprawiać, Ŝe wczesne doświadczenia nie są kodowane
sprawiać, Ŝe wczesne doświadczenia nie są kodowane
albo ich ślady są bardzo nietrwałe. Obecnie trudno
zgodzić się z tą hipotezą. Amnezja dziecięca nie musi
oznaczać, Ŝe treści z dzieciństwa zostały całkowicie
zapomniane.
Hipoteza psychoanalityczna – amnezja dziecięca
spowodowana jest wypieraniem wspomnień
zagraŜających ego. Ukrywa ona doświadczenia zbyt
zagraŜające, by mogły przedostać się do świadomości.
Psychoanalityczne wyjaśnienie amnezji dziecięcej nie
znalazło jednak potwierdzenia empirycznego.
znalazło jednak potwierdzenia empirycznego.
Hipoteza poznawcza – funkcjonowanie poznawcze
dziecka ma cechy szczególne. Małe dzieci maja
trudności w dostrzeŜeniu istotnych elementów
zdarzenia, w rozumieniu związków pomiędzy nimi.
Powoduje to kodowanie w sposób fragmentaryczny i
słabo zorganizowany. Małe dzieci nie maja jeszcze
struktury narracji. Ukształtowanie się Ja poznawczego
struktury narracji. Ukształtowanie się Ja poznawczego
dokonuje się pod koniec 2 roku Ŝycia. Przyczyna
amnezji moŜe być brak osobistych ram odniesienia,
które nadawałyby pamięci charakter autobiograficzny.
Pamiętasz?
11 września 2001 r.
Gdy się dowiedziałeś:
- gdzie wtedy byłeś?
- co robiłeś?
- skąd się dowiedziałeś?
PAMIĘC FLESZOWA
PAMIĘC FLESZOWA
Szczegółowa i trwała pamięć okoliczności, w których
została odebrana wiadomość o waŜnym
i zaskakującym zdarzeniu wywołującym silne emocje.
Kanoniczne cechy pamięci fleszowej:
Na pytanie dotyczące okoliczności waŜnego, zaskakującego
wydarzenia ludzie potrafią odpowiedzieć:
1. Gdzie wtedy byli?
2. Co robili?
3. Od kogo dowiedzieli się o zdarzeniu?
4. Jak na nie zareagowali oni sami i osoby w ich otoczeniu?
5. Jak się później zachowali?
Pamięć w słuŜbie Ja
wspomnienia autobiograficzne reprezentują aktualny pogląd człowieka na
swoje Ja i na własną przeszłość;
w pamięci autobiograficznej główną rolę odgrywa Ja robocze (Conway i
współpracownicy);
Ja związane z pamięcią autobiograficzną nie jest stałe, zmienia się w czasie –
w momencie zdarzenia było inne niŜ podczas przypominania;
Neisser rozróŜnia: „Ja historyczne”, „Ja spostrzegane”, Ja
Neisser rozróŜnia: „Ja historyczne”, „Ja spostrzegane”, Ja
wspominające”, „Ja pamiętane”;
istnieją dwustronne związki pomiędzy Ja i pamięcią autobiograficzną: Ja
pośredniczy w kodowaniu i wydobywaniu wspomnień osobistych a te z kolei
wpływają na konstruowanie jaźni i zachowywanie jej spójności;
ludzie przewaŜnie oceniają, Ŝe obecnie są lepsi niŜ kiedyś.
Wspomnienia osobiste pełnią funkcje interpersonalne:
słuŜą nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji
społecznych, kreowaniu własnego wizerunku, a takŜe
doraźnym celom, takim jak uzyskanie zrozumienia dla
własnych decyzji lub zdobycie poparcia dla własnych
przekonań. Wpływa to na dobór epizodów z przeszłości
przekonań. Wpływa to na dobór epizodów z przeszłości
oraz podawanie szczegółów i interpretacji odpowiednio
do celu, czasem kosztem wierności wspomnień.
Fałszywe wspomnienia
ludzie są podatni na manipulacje i potrafią wytworzyć
wspomnienie zdarzenia, którego faktycznie nie było.
duŜą rolę odgrywa subiektywnie rozumiane
prawdopodobieństwo danego zdarzenia.
fałszywe wspomnienia mogą opierać się w pewnym stopniu na
rzeczywistości, poniewaŜ do fikcyjnych zdarzeń mogą być
włączone prawdziwe szczegóły.
włączone prawdziwe szczegóły.
w konstruowaniu wspomnienia bardzo pomocna jest
wyobraźnia.
pojawia się błędne przekonanie, Ŝe wytworzony konstrukt jest
osobistym wspomnieniem.
ludzie wierzą we wspomnienia wytworzone pod wpływem
sugestii, poniewaŜ uznali, Ŝe zdarzenie jest prawdopodobne,
skonstruowali wspomnienie z elementami wyobraŜeniowymi i
przypisali je osobistemu doświadczeniu.
Po czym poznać, Ŝe wspomnienie jest fałszywe?
zawiera mniej szczegółów percepcyjnych niŜ zdarzenie
prawdziwe
ma gorszą strukturę logiczną od prawdziwego
jest przedstawiane z mniejsza pewnością
jest opisywane z uŜyciem mniejszej liczby słów niŜ zdarzenie
prawdziwe
Zdarzają się jednak opisy fałszywych zdarzeń tak szczegółowe,
spójne i przekonujące, Ŝe nawet profesjonaliści nie są w stanie
odróŜnić ich od autentycznych wspomnień.
DZIĘKUJĘ
☺
☺
☺
☺
☺
☺
☺
☺