2009-03-18

1

ELEKTROKARDIOGRAFIA

Elektrokardiografia  -

metoda rejestracji napięć 

elektrycznych wytwarzanych przez serce i 
przetwarzanych w krzywą zmian napięcia 
względem osi czasu

Elektrokardiogram 

– graficzna rejestracja 

zmian wartości napięcia elektrycznego na 
powierzchni ciała względem osi czasu

Odprowadzenie –

pojedynczy obwód 

elektryczny potrzebny do zapisania czynności 
serca

Odprowadzenia elektrokardiograficzne

Rutynowe badanie EKG obejmuje 12 odprowadzeń:

• trzy kończynowe dwubiegunowe (I, II, III)

• trzy kończynowe jednobiegunowe (aVR, aVL, aVF)

• sześć przedsercowych jednobiegunowych (V

1

, V

2

, V

3

,

V

4

, V

5

, V

6

)

Odprowadzenia przedsercowe -

jednobiegunowe

V

1

– w IV  międzyżebrzu przy prawym  brzegu mostka

V

2

– w IV  międzyżebrzu przy lewym  brzegu mostka

V

3

– w  połowie  odległości  między V

2

i V

4

V

4

– w V międzyżebrzu w  linii  środkowoobojczykowej  lewej

V

5 

– w  przedniej linii  pachowej,  w miejscu  jej  przecięcia przez prostopadłą do niej      

linię  prowadzącą z punktu V

4

V

6

– w  środkowej  linii  pachowej  lewej,  w  miejscu jej  przecięcia przez prostopadłą do 

niej linię  prowadząca z punktu V

4

Rejestracja czasu

EKG wykonuje się najczęściej z szybkością przesuwu papieru 25mm/s 

i 50 mm/s

Odstępy czasu wynoszą odpowiednio:

- przy przesuwie 25mm/s:  1mm = 0,04s;  5mm = 0,2 s

- przy przesuwie 50mm/s:  1mm = 0,02s;  5mm = 0,1s

Schemat krzywej EKG

Create PDF

 files without this message by purchasing novaPDF printer (

http://www.novapdf.com

)

2009-03-18

2

Składowe elektrokardiogramu

Załamek P (mały, dodatni) – wyraz depolaryzacji mięśnia 

przedsionków

Odcinek PQ – pobudzenie przechodzi przez łącze przedsionkowo-

komorowe, pęczek Hisa, odnogi pęczka Hisa i włókna Purkinjego

Zespół QRS (Q- wychylenie ujemne; małe lub nieobecne, R –

dodatnie, S – ujemne; może być nieobecne) – wyraz depolaryzacji 
mięśnia roboczego komór

Odcinek ST (w linii izoelektrycznej) i załamek T (zazwyczaj dodatni) –

wyraz repolaryzacji mięśnia roboczego komór

Ekstrasystolia  (pobudzenie 

przedwczesne)  nadkomorowa

Przedwczesne pobudzenia nadkomorowe powstają w przedsionku  
poza węzłem zatokowym lub w łączu przedsionkowo-komorowym

- W ekg: zespół QRS nie poprzedzony załamkiem P, lub poprzedzony 
załamkiem P o zmienionej morfologii pojawia się wcześniej, niż 
wynikałoby to z „kroku” rytmu zatokowego 

Migotanie przedsionków

Przyczyną są nieregularne pobudzenia i skurcze poszczególnych 
pęczków i włókien mięśnia przedsionków (350-600/min); 

-nie ma skoordynowanego skurczu przedsionków

-W ekg: brak załamków P (obecna fala f), czynność komór jest 
całkowicie niemiarowa

Napadowy częstoskurcz  nadkomorowy

Czynny rytm pozazatokowy przekraczający częstotliwość 100/min

W ekg: rytm szybki, miarowy, zespoły QRS wąskie, załamki P 
zazwyczaj niewidoczne 

Ekstrasystolia  komorowa 

Przedwczesne pobudzenie komorowe powstaje w ognisku 
ektopowym zlokalizowanym w mięśniu komór

W ekg: zespół QRS o zmienionej morfologii, nie poprzedzony 
załamkiem P, pojawia się wcześniej, niż wynikałoby to z „kroku” 
rytmu zatokowego

Częstoskurcz komorowy 

Powstaje wskutek aktywności komorowego ogniska ektopowego 
wyzwalającego pobudzenia z dużą częstotliwością lub powstaje w 
mechanizmie reentry

W ekg: rytm szybki, miarowy, zespoły QRS o zmienionej morfologii

Create PDF

 files without this message by purchasing novaPDF printer (

http://www.novapdf.com

)

2009-03-18

3

Migotanie komór

Powstaje w wyniku szybkich chaotycznych pobudzeń 
poszczególnych włókien mięśniowych lub fragmentów mięśnia 
komór, uniemożliwiających hemodynamicznie skuteczny skurcz

W ekg: nieregularna, falista linia o dużej częstotliwości wychyleń

Blok przedsionkowo-komorowy

Jest wynikiem przedłużenia czasu przewodzenia przedsionkowo komorowego 
(I stopnia), okresowego zablokowania przewodzenia pobudzeń (II stopnia) lub 
całkowitego przerwania przewodzenia z przedsionków do komór (III stopnia)

W ekg: 

blok I stopnia: wydłużenie odstępu PQ

blok II stopnia: po jednych załamkach P widoczne zespoły QRS, po 

innych nie 

blok III stopnia: brak związku między załamkami P a zespołami QRS

Asystolia

Brak czynności elektrycznej serca

Blok prawej odnogi pęczka Hisa

Powstaje w wyniku przerwania przewodzenia w prawej odnodze 
pęczka Hisa

Blok lewej odnogi pęczka Hisa

Powstaje w wyniku przerwania przewodzenia w lewej odnodze 
pęczka Hisa

Rytm sztucznego rozrusznika serca

Rozrusznik wytwarza bodźce i w zależności od umiejscowienia 
elektrody stymuluje przedsionki i/lub komory; jego czynność jest 
hamowana przez własne pobudzenia serca

Create PDF

 files without this message by purchasing novaPDF printer (

http://www.novapdf.com

)

2009-03-18

4

Niedokrwienie mięśnia sercowego

Niedokrwienie mięśnia sercowego najczęściej spowodowane jest 
miażdżycą naczyń wieńcowych. 

W ekg: obniżenie odcinka ST

Zawał serca  

Na skutek zamknięcia światła naczynia wieńcowego 
dochodzi do ustania dopływu krwi do zaopatrywanego 
przez nie obszaru mięśnia serca co w sytuacji krytycznej 
doprowadza do martwicy czyli zawału serca. Jest on 
przyczyną rozłożonych w czasie zmian strukturalnych i 
zaburzeń funkcjonalnych tkanki mięśniowej. 
Obserwowane zmiany elektrokardiograficzne są wyrazem 
niedokrwienia, uszkodzenia i martwicy, a sekwencja tych 
zmian nosi nazwę elektrokardiograficznej ewolucji zawału. 

Zmiany w ekg w zawale serca

W świeżym zawale: 

uniesienie odcinka ST (fala Pardee’go)

blok lewej odnogi pęczka Hisa

patologiczne załamki Q (głębokie i szerokie)

W późniejszym okresie:

patologiczne załamki Q lub zespoły QS (zespoły QRS składające 
się z jednego, szerokiego ujemnego wychylenia)

ekg może ulec normalizacji – 24 godz. przed zawałem

Uwaga: prawidłowy zapis ekg nie wyklucza zawału (ani świeżego, 
ani przebytego)!

Create PDF

 files without this message by purchasing novaPDF printer (

http://www.novapdf.com

)