background image

1

Ś

rodki publiczne

i ustawa bud

ż

etowa

(wprowadzenie do 

dochodów i wydatków 

bud

ż

etowych)

background image

2

Ś

rodki publiczne

Ś

rodkami publicznymi s

ą

:

1) dochody publiczne;

2) 

ś

rodki pochodz

ą

ce z bud

ż

etu Unii Europejskiej oraz 

niepodlegaj

ą

ce zwrotowi 

ś

rodki z pomocy udzielanej 

przez pa

ń

stwa członkowskie Europejskiego 

Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA);

3) 

ś

rodki pochodz

ą

ce ze 

ź

ródeł zagranicznych 

niepodlegaj

ą

ce zwrotowi

4) przychody bud

ż

etu pa

ń

stwa i bud

ż

etów jednostek 

samorz

ą

du terytorialnego oraz innych jednostek 

sektora finansów publicznych pochodz

ą

ce:

background image

3

Dochody publiczne

1) daniny publiczne, do których zalicza si

ę

: podatki, składki, opłaty, wpłaty z 

zysku przedsi

ę

biorstw pa

ń

stwowych i jednoosobowych spółek Skarbu 

Pa

ń

stwa, a tak

ż

e inne 

ś

wiadczenia pieni

ęż

ne, których obowi

ą

zek 

ponoszenia na rzecz pa

ń

stwa, jednostek samorz

ą

du terytorialnego, 

pa

ń

stwowych funduszy celowych oraz innych jednostek sektora finansów 

publicznych wynika z odr

ę

bnych ustaw;

2) inne dochody bud

ż

etu pa

ń

stwa, jednostek samorz

ą

du terytorialnego oraz 

innych jednostek sektora finansów publicznych nale

ż

ne na podstawie 

odr

ę

bnych ustaw lub umów mi

ę

dzynarodowych;

3) wpływy ze sprzeda

ż

y wyrobów i usług 

ś

wiadczonych przez jednostki 

sektora finansów publicznych;

4) dochody z mienia jednostek sektora finansów publicznych, do których 

zalicza si

ę

w szczególno

ś

ci:

a) wpływy z umów najmu, dzier

ż

awy i innych umów o podobnym 

charakterze,

b) odsetki od 

ś

rodków na rachunkach bankowych,

c) odsetki od udzielonych po

ż

yczek i od posiadanych papierów 

warto

ś

ciowych,

d) dywidendy z tytułu posiadanych praw maj

ą

tkowych;

5) spadki, zapisy i darowizny w postaci pieni

ęż

nej na rzecz jednostek sektora 

finansów publicznych;

6) odszkodowania nale

ż

ne jednostkom sektora finansów publicznych;

7) kwoty uzyskane przez jednostki sektora finansów publicznych z tytułu 

udzielonych por

ę

cze

ń

i gwarancji

8) dochody ze sprzeda

ż

y maj

ą

tku, rzeczy i praw, niestanowi

ą

ce przychodów

background image

4

Przychody

Przychody bud

ż

etu pa

ń

stwa i bud

ż

etów jednostek 

samorz

ą

du terytorialnego oraz innych jednostek 

sektora finansów publicznych pochodz

ą

:

a) ze sprzeda

ż

y papierów warto

ś

ciowych

b) z prywatyzacji maj

ą

tku Skarbu Pa

ń

stwa oraz 

maj

ą

tku jednostek samorz

ą

du terytorialnego

c) ze spłat po

ż

yczek i kredytów udzielonych ze 

ś

rodków publicznych

d) z otrzymanych po

ż

yczek i kredytów

background image

5

Wydatki i Rozchody

Ś

rodki publiczne przeznacza si

ę

na:

1) wydatki publiczne;
2) rozchody publiczne, w tym na rozchody bud

ż

etu pa

ń

stwa 

i bud

ż

etów jednostek samorz

ą

du terytorialnego, którymi s

ą

:

- spłaty otrzymanych po

ż

yczek i kredytów

- wykup papierów warto

ś

ciowych

- udzielone po

ż

yczki i kredyty

- płatno

ś

ci wynikaj

ą

ce z odr

ę

bnych ustaw, których 

ź

ródłem 

finansowania s

ą

przychody z prywatyzacji maj

ą

tku Skarbu 

Pa

ń

stwa

- inne operacje finansowe zwi

ą

zane z zarz

ą

dzaniem długiem 

publicznym i płynno

ś

ci

ą

- płatno

ś

ci zwi

ą

zane z udziałami Skarbu Pa

ń

stwa w 

mi

ę

dzynarodowych instytucjach finansowych

background image

6

Zachodzi wi

ę

c reguła

Dochody + Przychody = Wydatki + Rozchody

background image

7

Deficyt i nadwy

ż

ka

Dodatnia ró

ż

nica mi

ę

dzy dochodami 

publicznymi a wydatkami publicznymi stanowi 
nadwy

ż

k

ę

sektora finansów publicznych, za

ś

ujemna ró

ż

nica jest deficytem sektora 

finansów publicznych

Dochody publiczne i wydatki publiczne oraz 
nadwy

ż

k

ę

lub deficyt sektora finansów 

publicznych ustala si

ę

po wyeliminowaniu 

przepływów finansowych mi

ę

dzy jednostkami 

tego sektora

background image

8

Ustawa bud

ż

etowa – bud

ż

et pa

ń

stwa

Ustawa bud

ż

etowa jest podstaw

ą

gospodarki 

finansowej pa

ń

stwa w danym roku 

bud

ż

etowym i składa si

ę

z:

1) bud

ż

etu pa

ń

stwa

2) zał

ą

czników (np. plany finansowe: agencji 

wykonawczych, instytucji gospodarki 
bud

ż

etowej, pa

ń

stwowych funduszy 

celowych, pa

ń

stwowych osób prawnych, 

wykazy podmiotów otrzymuj

ą

cych dotacj

ę

)

3) postanowie

ń

background image

9

Dochody bud

ż

etowe

1) podatki i opłaty, w cz

ęś

ci, która zgodnie z odr

ę

bnymi ustawami nie 

stanowi dochodów jst, przychodów pa

ń

st. fun. celowych oraz innych 

jedn. sek. finansów publicznych;

2) cła;
3) wpłaty z zysku przedsi

ę

b. pa

ń

st. oraz jednoosobowych spółek Sk. 

Pa

ń

;

4) wpłaty z tytułu dywidendy;
5) wpłaty z zysku Narodowego Banku Polskiego;
6) wpłaty nadwy

ż

ki 

ś

rodków finansowych agencji wykonawczych;

7) dochody pobierane przez pa

ń

stwowe jednostki bud

ż

etowe

8) dochody z najmu i dzier

ż

awy oraz z innych umów o podobnym 

charakterze, dotycz

ą

ce składników maj

ą

tkowych Skarbu Pa

ń

stwa

9) odsetki od 

ś

rodków zgromadzonych na rachunkach bankowych 

pa

ń

stwowych jednostek bud

ż

etowych lub organów władzy publicznej

10) odsetki od lokat terminowych ustanowionych ze 

ś

rodków 

zgromadzonych na centralnym rachunku bie

żą

cym bud

ż

etu pa

ń

stwa;

11) odsetki od udzielonych z bud

ż

etu pa

ń

stwa po

ż

yczek krajowych i 

zagranicznych;

12) grzywny, mandaty i inne kary pieni

ęż

ne;

13) spadki, zapisy i darowizny w postaci pieni

ęż

nej na rzecz Skarbu 

Pa

ń

stwa;

14) dochody ze sprzeda

ż

y maj

ą

tku, rzeczy i praw, niestanowi

ą

ce

przychodów 

15) inne dochody

background image

10

Wydatki bud

ż

etu pa

ń

stwa

Wydatki bud

ż

etu pa

ń

stwa s

ą

przeznaczone w 

szczególno

ś

ci na:

1) funkcjonowanie organów władzy publicznej, w tym 

organów administracji rz

ą

dowej, organów kontroli i 

ochrony prawa oraz s

ą

dów i trybunałów;

2) zadania wykonywane przez administracj

ę

rz

ą

dow

ą

;

3) subwencje ogólne dla jednostek samorz

ą

du 

terytorialnego;

4) dotacje dla jednostek samorz

ą

du terytorialnego;

5) wpłaty do bud

ż

etu Unii Europejskiej

6) subwencje dla partii politycznych;
7) dotacje na zadania okre

ś

lone odr

ę

bnymi ustawami;

8) obsług

ę

długu publicznego;

9) wkład krajowy na realizacj

ę

programów finansowanych z 

udziałem 

ś

rodków europejskich lub 

ś

rodków,

background image

11

Bud

ż

et 

ś

rodków europejskich - 1

Bud

ż

et 

ś

rodków europejskich jest rocznym planem 

dochodów i podlegaj

ą

cych refundacji wydatków 

przeznaczonych na realizacj

ę

programów 

finansowanych z udziałem 

ś

rodków europejskich, z 

wył

ą

czeniem 

ś

rodków przeznaczonych na realizacj

ę

projektów pomocy technicznej.
W bud

ż

ecie 

ś

rodków europejskich ujmuje si

ę

:

1) dochody z tytułu realizacji programów 
finansowanych z udziałem 

ś

rodków europejskich;

2) wydatki na realizacj

ę

programów finansowanych z 

udziałem 

ś

rodków europejskich w cz

ęś

ci 

podlegaj

ą

cej refundacji.

background image

12

Bud

ż

et 

ś

rodków europejskich - 2

ż

nica pomi

ę

dzy dochodami a wydatkami bud

ż

etu 

ś

rodków europejskich stanowi odpowiednio nadwy

ż

k

ę

bud

ż

etu 

ś

rodków europejskich albo deficyt bud

ż

etu 

ś

rodków 

europejskich.
Deficyt bud

ż

etu 

ś

rodków europejskich albo nadwy

ż

ka 

ś

rodków europejskich nie s

ą

wliczane do, odpowiednio, 

deficytu albo nadwy

ż

ki bud

ż

etu pa

ń

stwa.

Deficyt bud

ż

etu 

ś

rodków europejskich jest finansowany w 

ramach potrzeb po

ż

yczkowych bud

ż

etu pa

ń

stwa.

Nadwy

ż

ka bud

ż

etu 

ś

rodków europejskich jest 

ź

ródłem 

spłaty zobowi

ą

za

ń

bud

ż

etu pa

ń

stwa zaci

ą

gni

ę

tych na 

pokrycie deficytu bud

ż

etu 

ś

rodków europejskich.

background image

13

Wieloletni Plan Finansowy Pa

ń

stwa

Wieloletni Plan Finansowy Pa

ń

stwa to plan dochodów i 

wydatków oraz przychodów i rozchodów bud

ż

etu pa

ń

stwa 

sporz

ą

dzany na cztery lata bud

ż

etowe.

Wieloletni Plan Finansowy Pa

ń

stwa jest sporz

ą

dzany w 

układzie obejmuj

ą

cym funkcje pa

ń

stwa wraz z celami i 

miernikami stopnia wykonania danej funkcji i uwzgl

ę

dnia:

1) cele 

ś

redniookresowej strategii rozwoju kraju, 

2) kierunki polityki społeczno-gospodarczej Rady Ministrów.

Minister Finansów przedstawia Radzie Ministrów projekt 
Wieloletniego Planu Finansowego Pa

ń

stwa, a ta go uchwala i 

ogłasza
WPFP jest corocznie aktualizowany przez RM w terminie 
dwóch miesi

ę

cy od dnia ogłoszenia ustawy bud

ż

etowej, i 

uwzgl

ę

dnia prognoz

ę

na kolejne trzy lata.

Ministrowie do dnia 15 kwietnia przedkładaj

ą

Ministrowi 

Finansów informacje o realizacji Wieloletniego Planu 
Finansowego Pa

ń

stwa, w tym o stopniu realizacji celów.

background image

14

Procedura bud

ż

etowa – cz.1

1.

Minister Finansów przedstawia Radzie Ministrów 
zało

ż

enia projektu bud

ż

etu pa

ń

stwa na rok 

nast

ę

pny, uwzgl

ę

dniaj

ą

ce ustalenia przyj

ę

te w 

Wieloletnim Planie Finansowym Pa

ń

stwa oraz 

kierunki działa

ń

zawarte w przyj

ę

tym przez Rad

ę

Ministrów Programie Konwergencji (według 
rozporz

ą

dzenia Rady (WE) nr 1466/97)

Materiały do projektu ustawy bud

ż

etowej 

opracowuj

ą

i przedstawiaj

ą

Ministrowi Finansów 

dysponenci cz

ęś

ci bud

ż

etowych oraz inni 

ministrowe,

2.

Minister Finansów przedstawia Radzie Ministrów 
projekt ustawy bud

ż

etowej na rok nast

ę

pny wraz 

z uzasadnieniem.

3.

Rada Ministrów uchwala projekt ustawy 
bud

ż

etowej i wraz z uzasadnieniem przedkłada 

go Sejmowi w terminie do dnia 30 wrze

ś

nia roku 

poprzedzaj

ą

cego rok bud

ż

etowy.

background image

15

Procedura bud

ż

etowa – cz.2

4. Dysponenci cz

ęś

ci bud

ż

etowych, w terminie do 

dnia 25 pa

ź

dziernika, przekazuj

ą

informacje o 

przyj

ę

tych przez Rad

ę

Ministrów w projekcie 

ustawy bud

ż

etowej kwotach:

a) dochodów i wydatków, w tym wynagrodze

ń

jednostkom podległym;

b) dotacji na zadania z zakresu administracji 

rz

ą

dowej, zadania inspekcji i stra

ż

y, dotacji na 

realizacj

ę

zada

ń

własnych oraz o kwotach 

dochodów zwi

ą

zanych z realizacj

ą

zada

ń

zakresu administracji rz

ą

dowej – jednostkom 

samorz

ą

du terytorialnego;

c) 

ś

rodków na realizacj

ę

programów finansowanych 

z udziałem 

ś

rodków europejskich, dla których 

zarz

ą

dy województw s

ą

instytucj

ą

zarz

ą

dzaj

ą

c

ą

lub po

ś

rednicz

ą

c

ą

– zarz

ą

dom województw.

background image

16

Procedura bud

ż

etowa – cz.3

5. W terminie do dnia 1 grudnia jednostki, o których mowa w 

pkt. 4a, opracowuj

ą

i przekazuj

ą

wła

ś

ciwym dysponentom 

cz

ęś

ci bud

ż

etowych projekty planów finansowych na 

nast

ę

pny rok bud

ż

etowy, zgodne z projektem ustawy 

bud

ż

etowej.

6. Po uchwaleniu bud

ż

etu przez Sejm Senat ma 20 dni na 

poprawki. Nast

ę

pnie trafia ponownie do Sejmu i 

poddawany jest pod głosowanie z uwzgl

ę

dnieniem 

wniesionych poprawek. 

7. Marszałek Sejmu przedstawia Prezydentowi ustaw

ę

do 

podpisania (7 dni na podpis Prezydenta, po czym ustawa 
głoszona jest w Dzienniku Ustaw ). Prezydent mo

ż

skierowa

ć

ustaw

ę

bud

ż

etow

ą

do Trybunału 

Konstytucyjnego w sprawie zgodno

ś

ci z Konstytucj

ą

Trybunał orzeka w tej sprawie nie pó

ź

niej ni

ż

w ci

ą

gu 2 

miesi

ę

cy od zło

ż

enia wniosku w Trybunale. Prezydent 

mo

ż

e w ci

ą

gu 14 dni zarz

ą

dzi

ć

skrócenie kadencji Sejmu 

je

ś

li ustawa nie zostanie przedstawiona Prezydentowi do 

podpisania w ci

ą

gu 4 miesi

ę

cy od dnia przedło

ż

enia 

Sejmowi projektu ustawy

background image

17

Procedura bud

ż

etowa – cz.4

7. Dysponenci cz

ęś

ci bud

ż

etowych, w terminie 21 dni od dnia 

ogłoszenia ustawy bud

ż

etowej, przekazuj

ą

jednostkom 

podległym informacje o kwotach dochodów i wydatków, w tym 
wynagrodze

ń

.

8. Dysponenci cz

ęś

ci bud

ż

etowych mog

ą

dokonywa

ć

przeniesie

ń

wydatków mi

ę

dzy rozdziałami i paragrafami klasyfikacji 

wydatków w ramach danej cz

ęś

ci i działu bud

ż

etu pa

ń

stwa. 

Dysponenci cz

ęś

ci bud

ż

etowych mog

ą

upowa

ż

ni

ć

kierowników 

podległych jednostek do dokonywania przeniesie

ń

wydatków w 

obr

ę

bie jednego rozdziału. Przeniesienia wydatków nie mog

ą

zwi

ę

ksza

ć

planowanych wydatków na uposa

ż

enia i 

wynagrodzenia ze stosunku pracy, o ile odr

ę

bne ustawy nie 

stanowi

ą

inaczej.

9. Minister Finansów przedstawia sejmowej komisji wła

ś

ciwej do 

spraw bud

ż

etu i Najwy

ż

szej Izbie Kontroli informacj

ę

przebiegu wykonania ustawy bud

ż

etowej za pierwsze półrocze 

w terminie do dnia 10 wrze

ś

nia tego roku.

10. Rada Ministrów przedstawia Sejmowi i Najwy

ż

szej Izbie 

Kontroli, w terminie do dnia 31 maja roku nast

ę

pnego, roczne 

sprawozdanie z wykonania ustawy bud

ż

etowej

background image

18

Dysponenci cz

ęś

ci bud

ż

etowych –

podmioty otrzymuj

ą

ce 

ś

rodki bud

ż

etowe bezpo

ś

rednio z centralnego 

rachunku bud

ż

etu pa

ń

stwa, np. ministerstwa, s

ą

dy, urz

ę

dy 

wojewódzkie

Dysponenci główni - dysponenci cz

ęś

ci bud

ż

etowych.

Dysponenci drugiego stopnia - jednostki podległe bezpo

ś

rednio 

dysponentom głównym. Otrzymuj

ą ś

rodki bud

ż

etowe od dysponentów 

głównych i maj

ą

wykorzysta

ć

je na zadania własne oraz maj

ą

obowi

ą

zek przekazania cz

ęś

ci 

ś

rodków dla dysponentów trzeciego 

stopnia.

Dysponenci trzeciego stopnia - wykorzystuj

ą

otrzymane 

ś

rodki i nie 

maj

ą

obowi

ą

zku ani prawa przekazania ich innym podmiotom. 

Podległe s

ą

dysponentowi II stopnia albo dysponentowi głównemu.

Zasady te okre

ś

la rozporz

ą

dzenie MF

background image

19

Zasady bud

ż

etowe

1.Zasada jedno

ś

ci materialnej - zakaz wi

ą

zania okre

ś

lonych 

dochodów publicznych z konkretnymi zadaniami

2.Zasada jedno

ś

ci formalnej - przedstawianie zbiorczego planu 

finansowego sektora finansów publicznych w jednym akcie 
prawnym

3.Zasada jednoroczno

ś

ci - dochody i wydatki bud

ż

etu pa

ń

stwa 

i pozostałych segmentów sektora finansów publicznych s

ą

planowane na jeden rok

4.Zasada szczegółowo

ś

ci - bud

ż

et jest uchwalany z 

dostateczn

ą

szczegółowo

ś

ci

ą

5.Zasada realno

ś

ci - realizm planów finansowych pozwala 

unikn

ąć

napi

ęć

w ich realizacji

6.Zasada jawno

ś

ci i przejrzysto

ś

ci - zagwarantowanie 

publicznej odpowiedzialno

ś

ci za polityk

ę

finansow

ą

pa

ń

stwa, 

ujawnianie wszystkich informacji nie obj

ę

tych tajemnic

ą

pa

ń

stwow

ą

w formie ułatwiaj

ą

cej ich zrozumienie

7.Zasada zupełno

ś

ci (powszechno

ś

ci) - uj

ę

cie w bud

ż

etach i 

planach finansowych wszystkich dochodów i wydatków ka

ż

dej 

jednostki sektora finansów publicznych

background image

20

Dochody bud

ż

etu pa

ń

stwa 2008 roku w tys. zł

background image

21

Dochody bud

ż

etu pa

ń

stwa 2009 roku w tys. zł

background image

22

Bud

ż

et 2008 i 2009 rok (tys. zł)

Rok 2008       Rok 2009

Wydatki

308 982 737    300 097 811

Przychody 238 999 862    262 416 061

Rozchody

211 909 221

235 229 754