plik

Cel:

Celem

wiczenia jest zaznajomienie studentów z procedur

uruchomienia i regulacji

podstawowej odbiorników systemów nawigacyjnych.

Zagadnienia teoretyczne:

Przed przyst

pieniem do

wiczenia pierwszego, studenta obowi

zuje wst

pna

znajomo

ść

budowy i obsługi odbiorników wykorzystywanych podczas zaj

ęć

oraz podstawowe

poj

cia z zakresu nawigacji z pierwszego roku studiów (definicje, obliczenia np. KR, NR, <K).

ęść

wst

pna:

ęść

wst

wiczenia pierwszego stanowi uzupełniona karta pomiarowa:

•

Nagłówek w formie tabeli (Imi

, Nazwisko, rok, grupa, temat i numer

wiczenia,

data wykonywania

wiczenia)

•

Cel

wiczenia

Sprawozdanie:

Sprawozdanie stanowi uzupełniona karta pomiarowa z podpisem prowadz

cego

zaj

cia.

Sprawozdanie powinno składa

z opracowania wyników z przebytego

wiczenia,

indywidualnych wniosków ka

dego studenta oraz odpowiedzi na pytania podane przez

prowadz

cego.

SPRAWOZDANIE NALE

Y ODDA

NA NAST

PNYCH ZAJ

CIACH!!!

!!! CZAS WYKONANIA ZADA

NA POSZCZEGÓLNYCH STANOWISKACH

NIE POWINIEN PRZEKROCZY

20 MINUT !!!

Stanowisko nr 1

Leica MK 10 DGP

Opis układu pomiarowego:

Rys. 1.1. Odbiornik systemu DGPS Leica MK10.

MK 10 DGPS jest 6 kanałowym odbiornikiem systemu

GPS z wbudowanym wewn

trznie odbiornikiem poprawek

ró

nicowych. Mo

e odbiera

poprawki DGPS w formacie

RTCM SC-104 albo poprzez wbudowany wewn

trznie

odbiornik po

redniofalowy, albo poprzez jeden z czterech

portów wej

ciowych z urz

dze

zewn

trznych. Porty

wej

cia-wyj

cia pracuj

ce w standardach NMEA 0183 i

Pulse umo

liwiaj

dodatkowo podł

czenie do MK 10

zewn

trznego kompasu (

yro lub magnetyczny), logu,

wiatromierza, czujnika zu

ycia paliwa, drugiego odbiornika

MK 10 pracuj

cego w trybie podległy (slave) oraz pobór listy

punktów drogowych (waypoints) z urz

dze

zewn

trznych

(np. z mapy elektronicznej) i wysłanie informacji o pozycji
własnej, aktywnej trasie wraz z punktami drogowymi, funkcji
MOB do urz

dze

zewn

trznych (autopilot, radar, mapa

elektroniczna,

system

ECDIS,

urz

dzenia

GMDSS,

drukarka). Anteny GPS i odbiornika poprawek ró

nicowych

(typu Loop) zamontowane s

jako jeden komponent w

osłonie w kształcie dysku na pomo

cie antenowym.

Na panelu steruj

cym odbiornika MK 10 (rys. 1.1)

wyodr

bniono dwa bloki klawiatury (klawisze funkcyjne i

klawisze

wyboru

opcji

softkeys),

ciekłokrystaliczny

antyrefleksyjny ekran i trzykolorowe diody sygnalizacyjne
stanu pracy.

Ekran odbiornika LCD pozwala na odczyt informacji w

dowolnych

warunkach

wietlenia

zewn

trznego.

wietlane dane s

przewa

nie rozmieszczone w kilku

oknach podobnie jak w komputerach PC z systemem
Windows. W lewym górnym rogu ekranu znajduje si

okienko z nr wy

wietlanej strony a po jego prawej stronie

okienko z nazw

wietlonej strony. Okienko z nr strony

sto

bywa

zasłoni

te okienkiem

informuj

cym o

aktywnych alarmach i pracy systemu DGPS (literka D).
Przeł

czanie kolejnych stron odbywa si

przez kolejne

wci

cia klawisza funkcyjnego (function key) lub klawisza

kursora (CURSOR) prawo-lewo. Aby wprowadzi

zmiany w

wietlanych informacjach nale

y wcisn

ąć

klawisz E.

Uaktywnia si

w ten sposób przyciski wyboru opcji

(softkeys) i kursor góra-dół.

MK 10 Professional DGPS Navigator

POSI TI ON

Dat um: WGS- 84

°°°°

30. 3398

°°°°

30. 8124

COG

SOG

313

°°°°

7. 6

Leica

NAV

RTE

WPT

PLOT

TIDE

AUX

POS

GPS

DGPS

CFG

Światła stanu

pracy

Ekran

Klawisze

funkcyjne

Przycisk kursora

Przyciski „softkey”

MOB

Rys. 1.2. Panel sterujący odbiornika satelitarnego Leica
MK 10 DGPS.

10 z 17 klawiszy funkcyjnych opisanych jest skrótami

nazw stron uzyskiwanych po ich wci

ciu. Słu

żą

one tak

jako klawisze alfanumeryczne. Pozostałe to:

- klawisz Mark Position - zapami

tania bie

żą

cej

pozycji w waypoint;

- klawisz GOTO - szybkiego tworzenia trasy z

bie

żą

cej pozycji;

- klawisz LIGHT - zmiana kolorystyki ekranu;

- klawisz POWER ON/OFF - wł

czenie/wył

czenie

odbiornika;

klawisz MOB (czerwona sylwetka człowieka w wodzie)
- człowiek za burt

;

klawisz

(EDIT)

wł

czenie

edycji

strony,

potwierdzenie;

klawisz

(CLEAR)

kasowanie

bł

dnie

wprowadzonych symboli, cyfr, liter.

W trakcie wykonywania

wiczenia nale

y zwróci

uwag

wiatła stanu pracy (Traffic Lights) znajduj

ce si

lewej górnej cz

ęś

ci panelu steruj

cego odbiornika:

−

czerwone pulsuj

ce – satelity nie s

ledzone,

podczas normalnej pracy odbiornika ten sygnał nie
powinien trwa

dłu

ej ni

2 min., ewentualnie do 30

min. w przypadku wykasowanej pami

ci;

−

czerwone stałe –

ledzony przynajmniej jeden

satelita, nie została jeszcze wyznaczona pozycja
(nie ma trzech satelitów lub HDOP > 10);

−

ółto i zielone jednocze

nie, stałe – nie

odbierane s

poprawki DGPS lub pozycja GPS ma

wysok

warto

ść

HDOP – gdy sygnał trwa dłu

ej ni

kilka minut nale

y zmieni

stacj

referencyjn

nast

puje zmniejszenie dokładno

ci pozycji od 75

do 300 m;

−

ółte stałe – pozycja DGPS o wysokiej warto

HDOP (według ustawie

fabrycznych HDOP 4-10),

zmniejszenie dokładno

ci pozycji od 20 do 100 m;

−

zielone stałe – uaktualniana pozycja DGPS z

warto

HDOP pomi

dzy 1 a 4, jest to normalny

stan operacyjny odbiornika, dokładno

ść

pozycji

zale

na jest od dokładno

poprawek ró

nicowych,

wieku poprawek, odległo

ci od stacji referencyjnej,

geometrii satelitów i przewa

nie utrzymuje si

granicach 1-5 m.

Wykonanie

wiczenia:

wiczenie rozpoczyna

przy wył

czonym odbiorniku.

1. Aby usun

ąć

wszystkie wcze

niej wprowadzone dane uruchomi

odbiornik z

jednoczesnym kasowaniem tych

e danych:

1.1. Przy wci

tym skrajnym prawym przycisku „SOFTKEY” nacisn

ąć

klawisz

funkcyjny POWER ON/OFF. Przycisk „SOFTKEY” przytrzyma

do momentu

usłyszenia klikni

cia.

2. Ustawienie pozycji pocz

tkowej, wysoko

ci anteny, czasu i daty:

2.1. Wybra

funkcj

konfiguracji odbiornika wciskaj

c przycisk CFG.

2.2. Strzałkami pionowymi kursora

wybra

Initial Pos i zatwierdzi

klawiszem E.

2.3. Za pomoc

przycisku kursora oraz klawiatury numerycznej wprowadzi

współrz

dne pozycji pocz

tkowej.

= 53

25.000’ N

= 014

33.000’ E

h = 48 m

2.4. Ustawi

aktualny czas i dat

(UTC Time, UTC Date).

2.5. Opu

pozycj

Initial Pos potwierdzaj

c wprowadzone dane klawiszem E

3. Ustawienie parametrów o

wietlenia panelu i ekranu:

3.1. W menu konfiguracji (przycisk CFG) wybra

pionowymi strzałkami kursora

pozycj

lighting i zatwierdzi

klawiszem E.

3.2. Posługuj

c si

przyciskiem kursora ustawi

wietlenie ekranu oraz

pod

wietlenie klawiszy odpowiednie do warunków w laboratorium.

3.3. Wykona

notatki na temat mo

liwych ustawie

. Wyj

ść

naciskaj

c klawisz E.

4. W menu konfiguracji (przycisk CFG):

4.1. Wybra

kursorem

Positon, nacisn

ąć

klawisz E i w parametrze Position mode

ustawi

poziomymi strzałkami kursora

warto

ść

Auto 2D/3D. Wybór zatwierdzi

klawiszem E. Zanotowa

i obja

liwe warianty ustawienia.

4.2. Wybra

kursorem

opcj

Datum, nacisn

ąć

klawisz E i zmieni

poziomymi

strzałkami kursora

elipsoid

odniesienia na WGS 84. Wybór zatwierdzi

klawiszem E.

5. Funkcja POS

5.1. Wł

czy

funkcj

POS przy pomocy klawisza POS.

5.2. Za pomoc

poziomych strzałek kursora

przej

ść

na stron

POS2.

5.3. Zapisa

wszystkie dost

pne informacje (instrukcja urz

dzenia strona 65).

6. Wył

czenie odbiornika

6.1. Po sko

czonym

wiczeniu wył

czy

odbiornik przyciskiem funkcyjnym POWER

ON/OFF i odpowiednim przyciskiem „SOFTKEY” wybra

„yes”.

Stanowisko nr 2.

FX 412 Pro systemu DGPS

Opis układu pomiarowego:

Rys. 2.1. Odbiornik systemu DGPS typu FX 412 firmy MLR.

Odbiornik poprawek ró

nicowych pracuje w standardzie

RTCM SC 104 v2.1 z demodulacj

MSK w pa

mie

stotliwo

ci 281,5-325 kHz (odst

p co 500 Hz). Stacje

referencyjne wybierane s

cznie przy mo

liwych

szybko

ciach transmisji 100 i 200 Bps. Osi

gane

dokładno

ci pomiaru to przy poziomie ufno

ci 68,3% (

redni

bł

d kwadratowy - RMS):

−

25m dla pozycji dwuwymiarowej (2D) oraz 1 km/h

pomiaru pr

dko

ci w trybie GPS, gdy aktywny jest

selektywny dost

p (SA),

−

2 do 5m oraz 0,1 km/h w trybie ró

nicowym RTCM 104.

Uaktualnianie pozycji w odbiorniku odbywa si

co 1s,

pierwsze wyznaczenie pozycji po wł

czeniu przy tzw.

zimnym starcie (odbiornik wył

czony dłu

ej ni

24h) - po 3

minutach, gdy odbiornik był wył

czony 3-24h - po 90

sekundach, gdy odbiornik był wył

czony przez okres krótszy

3h - po 30 sekundach. Pod

wietlony ciekłokrystaliczny

ekran oraz 19 klawiszy i blok kursora umo

liwiaj

wygodn

prac

w ka

dych warunkach o

wietlenia przy niewielkim

yciu energii (max. 3 W). Odbiornik wyposa

ony jest w

jeden

szeregowy

port

wej

cia/wyj

cia,

przez

który

dodatkowo doprowadzane jest zasilanie elektryczne (10-
36V DC).
Dost

pne formaty transmisji danych z odbiornika to:

a) na wyj

ciu: w standardzie RS422 lub RS232 format

NMEA180, NMEA182, NMEA183, MLR, WPTS &
RTES, CHART OUTLINE, TRACK;

b) na wej

ciu: w standardzie RS232 format NMEA183

oraz RTCM104.

Główne funkcje odbiornika FX 412 umo

liwiaj

bezpo

redni dost

p (dla funkcji POS, NAV, GOTO,

PLOT, MARK/MOB i MENU),

wietlenie współrz

dnych szeroko

ci i długo

ci z

dokładno

1/10000 minuty k

towej (18cm),

wietlenie wysoko

ci nad elipsoid

, dokładno

pomiaru pozycji przy poziomie ufno

ci 50% (ECP -

Error Circular Probability lub bł

d kołowy), bie

żą

cej

daty oraz czasu dla wybranej strefy,

wietlenie pr

dko

ci i kursu nad dnem oraz wybór

parametru czasu filtracji,

przeliczenie 17 typów współrz

dnych w tym

współrz

dnych

systemów

hiperbolicznych

np.

LoranC

(mo

liwo

ść

wietlenia

pozycji

współrz

dnych

hiperbolicznych

jest

cech

specyficzn

dla odbiornika typu „Pro” kosztem

rezygnacji z opcji wyboru drugiego j

zyka),

wybór 115 mo

liwych elipsoid odniesienia,

ustawienie dwóch niezale

nych logów,

wprowadzenie 500 punktów drogowych o 6 literowej
nazwie,

literowym

komentarzu

przyporz

dkowanej ikonie,

pogrupowanie punktów drogowych w 20 trasach po
20 punktów z wyliczeniem całkowitej długo

ci trasy

po loksodromie i szczegółowych informacji o
kolejnych jej odcinkach,

10)

wietlenie TTG, ETA, XTE, VTD oraz odległo

loksodromicznej do ko

ca trasy,

11)

trzy graficzne reprezentacje funkcji GOTO: kompas,
trasa trójwymiarowa, radar,

12)

ustawienie alarmów: punktu drogowego (ang.
arrival), kotwicznego (ang. anchor), oraz zej

cia z

kursu (ang. XTE),

13)

graficzn

prezentacj

informacji

konstelacji

satelitarnej oraz sile sygnałów satelitarnych,

14)

wietlenie siły sygnału i szumu stacji referencyjnej

oraz numerów satelitów, do których przesyłane s

poprawki ró

nicowe,

15)

tryb symulacyjny.

Program firmy MLR pt. „PMS Waypoints & Routes” ułatwia
tworzenie tras i punktów drogowych oraz zobrazowuje ich
poło

enie i bie

żą

pozycj

odbiornika na cyfrowej mapie

wiata (mapa pogl

dowa, nie przeznaczona do nawigacji).

Tworzone punkty drogowe mog

równie

traktowane

jako  linia  nawigacyjna  np.  brzegowa  i  w  tej  formie
przesyłane  do  FX412.  W  celu  prawidłowego  przesłania
danych  z  komputera  PC  do  odbiornika  w  opcji  DATA
INPUT/OUTPUT,  SERIAL  INPUT  nale

y wybra

format

NMEA183.

Istnieje

równie

liwo

ść

odwrotna –

przesłania danych z odbiornika FX412 do komputera. W tym
celu w opcji SERIAL OUTPUT nale

y wybra

: NMEA183

1.5, gdy chcemy mie

wietlon

pozycj

(czerwony okr

na  mapie);  WPTS+RTES,  gdy  przesyłamy  dane  tras  i
punktów  drogowych;  CHART  OUTLINE,  gdy  przesyłamy
dane  linii  nawigacyjnych;  TRACK,  gdy  przesyłamy  dane
zarejestrowanej  w  funkcji  PLOT  trajektorii.  Program  „PMS
Waypoints  &  Routes”  dostosowany  jest  do  pracy  w
rozdzielczo

ci 800

600 pikseli przy min. 256 kolorach.

Wykonanie

wiczenia:

1. Wł

czy

odbiornik przyciskiem PWR (zielony). Nacisn

ąć

klawisz ENTER w celu

potwierdzenia informacji o ograniczeniach odbiornika WARNING.

2. Ustawienie kontrastu i jasno

2.1. Poprzez krótkie naci

cie przycisku PWR wy

wietli

okienko pod

wietlenia i

kontrastu ekranu.

2.2. Przy pomocy poziomych klawiszy kursora

↔

ustawi

powy

sze parametry

odpowiednio do panuj

cych warunków o

wietlenia w laboratorium. Zatwierdzi

poprzez naci

cie klawisza ENTER

3. Wyznaczenie rejonu pracy odbiornika i ustawienie czasu lokalnego

3.1. Nacisn

ąć

klawisz MENU, a nast

pnie na klawiaturze alfanumerycznej nacisn

ąć

klawisz 0 wybieraj

c SYSTEM MENU.

3.2. Nacisn

ąć

klawisz 2 i w podmenu AREA OF USE . Zanotowa

liwe

ustawienia. Przy pomocy pionowych strzałek kursora

wybra

opcj

AUTOMATIC, wybór zatwierdzi

klawiszem ENTER.

3.3. Nacisn

ąć

klawisz 0, aby wybra

podmenu SYSTEM MENU, nast

pnie nacisn

ąć

klawisz 3 i wybra

funkcj

LOCAL TIME

3.4. Przy pomocy kursora oraz klawiatury alfanumerycznej wprowadzi

stref

czasow

wła

ciw

naszemu poło

eniu (ALRS vol. 2 rozdział „Legal Time”).

Zatwierdzi

klawiszem ENTER.

3.5. Nacisn

ąć

klawisz 1 wybieraj

c funkcj

MAP DATUM i przy pomocy pionowych

strzałek kursora wybra

elipsoid

WGS 84, wybór zatwierdzi

klawiszem

ENTER.

3.6. Nacisn

ąć

klawisz 7 wybieraj

c funkcj

KEY PAD BLEEP i przy pomocy kursora

wybra

opcj

NOT ACTIVE, zatwierdzi

klawiszem ENTER

3.7. Nacisn

ąć

klawisz 9 wybieraj

c funkcj

USER SETUP. Zapisa

informacje o

konfiguracji odbiornika (instrukcja do urz

dzenia str. 60)

4. Wył

czy

odbiornika przez wci

niecie i przytrzymanie przycisku PWR przez co

najmniej 3 sekundy.

Stanowisko nr 3.

GARMIN GPS III Plus Personal Navigator systemu GPS

Opis układu pomiarowego.

wiczenie wykonywane jest w sali 405 przy stanowisku

odbiornika nawigacyjnego GARMIN GPS III Plus. Antena

odbiornika GPS jest zintegrowana z odbiornikiem (posiad

liwo

c odł

czenia).

GPS III Plus jest jednym z mniejszych i prostszych w uzyciu

odbiornikiem przeno

nym GPS firmy GARMIN. Jest

wielofunkcyjnym urz

dzeniem nawigacyjnym pomocnym na

szlakach wodnych całego

wiata, zaprojektowanym do

tworzenia dokładnych elektronicznych map i prostych

operacji.

Precyzja i wydajno

ść

•

Ekran LCD zapewniaj

cy wysoki kontrast o wymiarach

3,81x5,84cm

•

Odbiornik

ledz

cy PhaseTrac12

i mo

liwo

ść

wykorzystania 12 satelitów jednocze

nie zapewniaj

bardzo dokładne ustalenie pozycji.

•

Gotowy do pracy w trybie ró

nicowym, wystarczy tylko

podł

czy

odbiornik poprawek ró

nicowych GARMIN

GBR 21 aby uzyska

dokładno

ść

5 – 10 metrów.

•

Wodoodporna, wypełniona suchym azotem obudowa

pozwala na u

ycie w eksponowanych miejscach.

Rys. 3.1. Odbiornik GARMIN GPS III Plus

Zaawansowana nawigacja i tworzenie wykresów:

•

500 alfanumerycznych punktów tras z komentarzami i

wyborem ikon.

•

20 odwracalnych tras

•

Obliczenia odległo

ci i namiaru mi

dzy dwoma

wskazanymi na ekranie punktami.

•

Funkcja TrackBack

pozwalaj

ca na szybkie przej

cie

do danych dziennika dotycz

cych pocz

tku przebytej

marszruty.

•

Wbudowany tryb symulacji.

Znaczenie klawiszy:

Słu

y do wł

czania i wył

czania

urz

dzenia i kontroli 3 poziomowego

pod

wietlania ekranu.

PAGE

Powoduje przechodzenie do kolejnych
głównych stron, powoduje powrót z
podmenu do strony głównej.
Przytrzymanie tego klawisza powoduje
zmian

orientacj

ekranu

GOTO

wietla okienko funkcji GOTO

punktu trasy, pozwalaj

c na wybór

punktu docelowego. Naci

cie

klawisza GOTO i przytrzymanie go
powoduje uruchomienie funkcji MOB

wietla menu opcji dost

pnych dla

bie

żą

cej strony. Dwukrotne naci

cie

tego klawisza powoduje wy

wietlenie

strony menu głównego.

ENTER/MARK

Uaktywnia pod

wietlone pola,

zatwierdza wybranie opcji menu i
wprowadzone dane. Naci

cie i

przytrzymanie klawisza zaznacza
aktualn

pozycj

jako waypoint.

QUIT

Powoduje powrót do poprzednio
wy

wietlanej strony lub odtwarza

poprzedni

warto

ść

pola danych.

IN/OUT

IN - zmniejsza skal

ruchomej mapy i

strony autostrady, OUT - zwi

ksza

skal

mapy i strony autostrady.

GPS III

PLUS

Kontroluje poruszanie si

kursora,

pozwala wybra

opcj

, pozycj

wprowadzi

dane.

Wykonanie

wiczenia:

5. Wł

czy

odbiornik za pomoc

klawisza oznaczonego symbolem

arówki i potwierdzi

ostrze

enie klawiszem ENTER

6. Ustawienie jasno

ci i kontrastu

6.1. wcisn

ąć

klawisz oznaczony

arówk

6.2. za pomoc

rodkowego du

ego klawisza ustawi

odpowiedni

do otoczenia

jasno

ść

i kontrast obrazu,

6.3. ustawienia zatwierdzi

klawiszem ENTER.

7. Ustawienia systemu

7.1. dwukrotnie wciskaj

c MENU przej

ść

do menu głównego (MAIN MENU)

7.2.

rodkowym klawiszem wybra

SETUP i zatwierdzi

enterem,

7.3.

rodkowym klawiszem przej

ść

na zakładk

SYSTEM

7.4. zanotowa

dost

pne czasy pod

wietlenia

7.5.

rodkowym klawiszem przej

ść

na zakładk

TIME

7.6. wybra

czas lokalny i ustawi

odpowiedni

stref

czasow

8. Dost

pne strony

8.1. kolejnymi wci

ciami przycisku PAGE sprawdzi

ile i jakie strony s

dost

pne

oraz co przedstawiaj

8.2. zanotowa

spostrze

enia.

9. Wył

czy

odbiornik, przytrzymuj

c przycisk z

arówk

Stanowisko nr 4.

GPSMAP 2010C

Opis układu pomiarowego.

wiczenie wykonywane jest w sali 405 przy stanowisku

odbiornika nawigacyjnego GARMIN GPSMAP 2010C z
podł

czonym odbiornikiem poprawek ró

nicowych GBR21

oraz komputerem klasy PC na którym zainstalowano
program MapSource.

Rys. 4.1. Odbiornik systemu GPS GARMIN GPSMAP

2010C.

GPSMAP 2010C jest 12 kanałowym odbiornikiem z

liwo

pracy w trybie ró

nicowym oraz zdolnym do

odbierania poprawek z systemu WAAS/EGNOS/MSAS.

Czas akwizycji mie

ci si

w przedziale 15 do 45 sekund

oraz 2 minuty przy całkowitym braku almanachu.
Cz

stotliwo

ść

wie

ania pozycji wynosi 1 s.

Odbiornik posiada dwa porty, które umo

liwiaj

współprac

z innymi urz

dzeniami poprzez protokół NMEA

0183. Dodatkowo pierwszy port obsługuje równie

format

GARMIN, który umo

liwia wymian

danych z innym

odbiornikiem oraz współprac

z komputerem wyposa

onym

w program MapSource.

Dodatkowo

dla

kszego

komfortu u

ytkownika

odbiornik wyposa

ono w klawiatur

alfanumeryczn

Przyciskaj

c klawisz odpowiedni

ilo

ść

razy 1 – 4

otrzymujemy szukana liter

cyfr

. Poni

ej ekranu

umieszczono dodatkowe przyciski (soft keys), które
umo

liwiaj

wybranie opcji dla aktualnie wy

wietlonej

strony.

Znaczenie klawiszy:

Słu

y do wł

czania i wył

czania

urz

dzenia oraz aktywowania

pod

wietlania ekranu.

IN/OUT

(zoom)

IN - zwi

ksza skal

mapy,

OUT - zmniejsza skal

mapy.

PAGE

Powoduje przechodzenie do kolejnych
głównych stron, powoduje powrót z
podmenu do strony głównej.

QUIT

Powoduje powrót do poprzednio
wy

wietlanej strony lub odtwarza

poprzedni

warto

ść

pola danych, lub

kasuje niezamierzone zał

czenie

funkcji np. funkcji GOTO.

ENTER

Mark

Uaktywnia pod

wietlone pola,

zatwierdza wybranie opcji menu i pola
danych. Przyciskaj

c dłu

ej ni

1 s

zapisujemy obecna pozycj

jako punkt

drogi.

Powoduje wy

wietlenie strony menu

głównego.

NAV

wietla list

umo

liwiaj

wybór

opcji nawigacyjnych (go to point, follow
route, follow track, stop navigation).

FIND

Umo

liwia szybki dost

p do punktów

drogowych oraz innych miejsc
u

ywanych w nawigacji (cities,

navaids, tide stations, transportation).

MOB

Natychmiast zapisuje bie

żą

pozycje i

pokazuje namiar i odległo

ść

do niego

umo

liwiaj

c precyzyjn

eglug

▲

◄

►

▼

Kontroluje poruszanie si

kursora,

pozwala wybra

opcj

, pozycj

wprowadzi

dane.

Wykonanie

wiczenia:

1. Wł

czy

odbiornik naciskaj

c klawisz oznaczony

arówk

i potwierdzi

ostrze

enie o

prawach autorskich klawiszem ENTER

2. Ustawienie jasno

2.1. Poprzez krótkie wci

cie przycisku z

arówk

uzyska

skal

jasno

ci,

2.2. Przyciskiem kursorem

dobra

jasno

ść

, odpowiedni

dla warunków w

laboratorium, ustawienie potwierdzi

naciskaj

c klawisz ENTER.

3. Ustawienie czasu

3.1. Nacisn

ąć

klawisz MENU, a nast

pnie pionowymi strzałkami kursora

wybra

zakładk

TIME

3.2. Nacisn

ąć

praw

strzałk

kursora

i klawiszem ENTER otworzy

do edycji okno

Time Format. Pionowymi strzałkami kursora wybra

format czasu 24 Hour i

zatwierdzi

klawiszem ENTER.

3.3. Nacisn

ąć

doln

strzałk

kursora

i klawiszem ENTER otworzy

do edycji okno

Time Zone. Zapisa

wszystkie dost

pne strefy czasowe. Wybra

, posługuj

c si

pionowymi klawiszami kursora

, opcje OTHER i zatwierdzi

klawiszem ENTER.

Nacisn

ąć

praw

strzałk

kursora

i klawiszem ENTER otworzy

do edycji okno

UTC Offset wprowadzi

wła

ciw

naszemu poło

eniu ró

nic

czasu (ALRS vol.

2 rozdział „Legal Time”).

3.4. Sprawdzi

czy w oknach Current Time i Current Date wy

wietlane s

prawidłowe dane. Zsynchronizowa

z czasem podawanym w odbiorniku własne

zegarki ewentualnie telefony komórkowe zgodnie z instrukcj

obsługi

odpowiednia dla danego urz

dzenia. Lew

strzałk

kursora

wróci

na pionow

list

zakładek.

4. Zakładka SYSTEM

4.1. Pionowymi strzałkami kursora

wybra

zakładk

SYSTEM. Nacisn

ąć

praw

strzałk

kursora

i pionowymi klawiszami kursora

klawiszem ENTER otworzy

do edycji okno Language.

4.2. Zapisa

wszystkie mo

liwe do ustawienia j

zyki a nast

pnie pionowymi

klawiszami kursora

zaznaczy

English. Wybór zatwierdzi

klawiszem ENTER.

4.3. Nacisn

ąć

doln

strzałk

kursora

i klawiszem ENTER otworzy

do edycji okno

System Mode. Zapisa

dost

pne tryby pracy odbiornika a nast

pnie pionowymi

strzałkami kursora

wybra

Normal i zatwierdzi

klawiszem ENTER. Lew

strzałk

kursora

wróci

na pionow

list

zakładek.

5. Ustawienia elipsoidy odniesienia

5.1. Pionowymi strzałkami kursora

wybra

zakładk

UNITS. Nacisn

ąć

praw

strzałk

kursora

i pionowymi klawiszami kursora

klawiszem ENTER otworzy

do edycji okno Map Datum.

5.2. Pionowymi strzałkami kursora

zaznaczy

WGS 84 i potwierdzi

wybór

klawiszem ENTER.

6. Klawiszem PAGE otworzy

stron

Compass Page, zapisa

i wyja

podane

informacje.

7. Wył

czy

odbiornik dłu

ej przytrzymuj

c przycisk z „

arówk

”

Stanowisko nr 5.

MAGELLAN FX324 MAP COLOR wraz z odbiornikiem CSI

MBX-2 systemu DGPS

Opis układu pomiarowego.

Rys. 5.1. Odbiornik satelitarny GPS - Magellan FX324 z

odbiornikiem poprawek różnicowych MBX-2.

wiczenie wykonywane jest przy stanowisku w sali 408.

Układ pomiarowy składa si

−

automatycznego odbiornika satelitarnego typu Magellan

FX324;

−

odbiornika poprawek ró

nicowych CSI MBX-2;

−

anteny odbiornika Magellan FX324 GPS umieszczonej

na dachu uczelni;

−

anteny odbiornika poprawek ró

nicowych (p

tlowa,

symbol MBL-1) umieszczonej na dachu uczelni.

Magellan FX324 (rys. 5.1) jest wielokanałowym

odbiornikiem GPS z bogatymi mo

liwo

ciami doł

czenia

urz

dze

zewn

trznych (logu,

yrokompasu, plotera,

drukarki, paneli steruj

cych). z mo

liwo

pracy w trybie

ró

nicowym oraz zdolnym do odbierania poprawek z

systemu WAAS/EGNOS/MSAS.

Odbiornik posiada dwa porty, które umo

liwiaj

współprac

z innymi urz

dzeniami poprzez protokół NMEA

0183. Dodatkowo dla wi

kszego komfortu u

ytkownika

odbiornik wyposa

ono w klawiatur

alfanumeryczn

Przyciskaj

c klawisz odpowiedni

ilo

ść

razy 1 – 4

otrzymujemy szukana liter

cyfr

. Z prawej strony

ekranu umieszczono dodatkowe przyciski (soft keys), które
umo

liwiaj

wybranie jednego z czterech ekranów

nawigacyjnych.

−

Magellan FX324 obsługuje mapy wektorowe w formacie

wykorzystywanym przez form

Magellan MapSend BlueNav

Charts. Mapy ładowane s

do odbiornika za po

rednictwem

kart SD.

50 b/s

100 b/s
200 b/s

Non Std

Auto Mode

gdy Auto Rate

Frequency

Frq

Power Up

Level 1

Level 2

Exit

Auto Rate

Manual Rate

Return to

level 1

Poprzednia

stacja

Input

Baud Rate

Exit

Level 3

Level 4

300 Baud

1200 Baud
2400 Baud
4800 Baud
9600 Baud

19200 Baud

Return to

level 2

Return to

level 3

NMEA-0183

None

Up/Down

Software version

MANUAL FRQ lub

BEACON NAME

Performance

PRF

Signal/Noise Ratio

SNR

Signal Strength

Alt Beacon

Sel Beacon

Set Freq

MSK Mode

MSK Rate

Setup

Brightness

I/O Setup

Exit

Auto Srch

Level Auto 1

Auto Srch

Station Data

Beacon No.

Performance

PRF

Signal/Noise Ratio

SNR

Signal Strength

Frequency

Frq

Manual Tune

Setup

Exit

Auto Srch

Brightness

I/O Setup

Exit

Erase Auto

Return to Level 1

Level Auto 1

Return to level Auto 1

Return to level Auto 2

Level Auto 2

Rys. 5.3. Wykaz funkcji odbiornika poprawek

różnicowych CSI MBX-2

Panel czołowy odbiornika MBX-2 (rys. 5.3) zawiera

wietlacz cyfrowy, diod

wska

nikow

„SIGNAL LOCK” i

klawiatur

składaj

z trzech przycisków. W momencie,

gdy odbierana jest wiadomo

ść

zawieraj

ca poprawki dioda

LOCK

wieci si

wiatłem ci

głym.

Frq 288.00

CSI

ENTER

MBX-2

Radio Beacon Receiver

SIGNAL

LOCK

Rys. 5.4. Panel czołowy odbiornika poprawek różnicowych
CSI MBX-2

Do poruszania si

po funkcjach odbiornika słu

klawiatura (dwa przyciski ze strzałkami i przycisk ENTER).
Klawiatura ta umo

liwia szybkie poruszanie si

po funkcjach

odbiornika.

Strzałki słu

żą

do poruszania si

z lewej do prawej strony

„drzewa funkcji” (rys. 5.4). Wci

cie dwóch strzałek

jednocze

nie umo

liwia powrót do poprzedniego poziomu

menu. W przypadku, gdy ustawiony jest poziom 1 to
przyci

cie dwóch strzałek jednocze

nie powoduje

wł

czanie i wył

czanie wy

wietlacza. Przycisk ENTER

ywany jest do wybierania ni

szych poziomów menu lub

do potwierdzania wprowadzonych danych.

Wykonanie

wiczenia:

1. Uruchomi

odbiornik MAGELLAN FX324 MAP COLOR poprzez naci

cie przycisku

PWR

oraz potwierdzenie ostrze

enia klawiszem ENTER.

2. Przywracanie ustawie

domy

lnych odbiornika.

2.1. Nacisn

ąć

klawisz: MENU.

2.2. Z dost

pnych zakładek Menu (kolor

ółty – górna listwa ekranu) wybra

zakładk

SETUP.

2.3. Z wy

wietlonych pól ekranu zakładki setup wybra

pole o numerze „7” (Default

Configuration –Ustawienia domy

lne).

2.4. Przeczyta

informacj

zaprezentowan

w oknie dialogowym Message i

potwierdzi

(YES – pod

wietlone na czerwono) przyciskiem ENTER.

2.5. W oknie wyboru j

zyka (Choose language) zatwierdzi

zaznaczony „English”

przyciskiem ENTER.

2.6. Potwierdzi

okno ostrze

enia „Warning” przyciskiem ENTER.

3. Regulacja jasno

ci.

3.1. Nacisn

ąć

klawisz

PWR

, strzałk

w lewo zmniejszy

, a nast

pnie strzałk

prawo zwi

kszy

jasno

ść

ekranu dostosowuj

c j

do własnych preferencji.

Zatwierdzi

wybór klawiszem ENTER.

4. Ustawienie czasu miejscowego.

4.1. Nacisn

ąć

klawisz MENU, zakładka POS pod

wietlona zostanie na niebiesko, co

oznacza,

e jest aktywna. Klawiszem „2” wybra

pole Local Time. Ustawi

aktualny czas miejscowy wykorzystuj

c klawisze alfanumeryczne. Zatwierdzi

ustawienie nowego czasu przyciskiem ENTER.

5. Odczyta

aktualn

pozycj

geograficzn

naciskaj

c klawisz funkcyjny POS.

Zanotowa

pozycj

6. Opisa

wszystkie zakładki MENU w formie: skrót angielski ->rozwini

cie skrótu w

zyku angielskim -> znaczenie w j

zyku polskim (korzysta

z instrukcji firmowej).

7. Wył

czy

odbiornik klawiszem

PWR

. Klawisz po wci

ciu nale

y trzyma

tak długo

jak długo trwa odliczanie w dół do zera.

Stanowisko nr 6.

FURUNO GP-80 systemu GPS z zewn

trznym

odbiornikiem FURUNO GR-80 systemu DGPS

Opis układu pomiarowego.

Rys. 7.1. Stanowisko ćwiczeniowe odbiorników FURUNO GP-

80 oraz FURUNO GR-80.

wiczenie wykonywane jest w sali 408 przy stanowisku

odbiornika nawigacyjnego FURUNO GP-80 systemu GPS z
doł

czonym

zewn

trznym

odbiornikiem

poprawek

ró

nicowych FURUNO GR-80 (rys. 7.1, 7.3). Anteny

odbiorników znajduj

na pomo

cie antenowym.

Odbiornik GP-80 jest 8 kanałowym odbiornikiem

systemu

GPS

pracuj

cym

stotliwo

(1575,42 MHz) o okresie uaktualniania pozycji równym 1s.
Wbudowany 8 stanowy filtr Kalmana umo

liwia osi

gni

cie

dokładno

ci pomiaru pozycji 50m przy poziomie ufno

95%, gdy HDOP

≤

4, oraz gdy aktywny jest selektywny

dost

p w systemie (SA). Pierwsze wyznaczenie pozycji po

wł

czeniu, przy tzw. zimnym starcie odbywa si

po 2

minutach, a gdy odbiornik po wyznaczeniu pozycji został
wył

czony na krótki okres czasu przy tzw. ciepłym starcie

po 20s. Przy niskim poborze energii (max. 10W) odbiornik
zapewnia:

−

liwo

ść

zapami

tania 200 punktów drogowych, 30

tras, 2000 znaków nawigacyjnych,

−

alarmy: podej

cia do punktu drogowego, kotwiczny,

zej

cia z kursu XTE, pr

dko

ci statku, temperatury

wody, gł

boko

ci, przebytego dystansu,

−

funkcj

człowiek za burt

(MOB),

−

liwo

ść

podł

czenia i sterowania wewn

trznym lub

zewn

trznym

odbiornikiem

poprawek

ró

nicowych

FURUNO,

−

zmian

współrz

dnych geograficznych pozycji z miary

stopniowej na LOP (Loran-C lub Decca),

−

przeliczenie pozycji dla 171 elipsoid odniesienia,

−

cztery porty wej

cia/wyj

cia do transmisji danych w

formacie NMEA 0183.
Obsługa odbiornika GP-80 odbywa si

przy pomocy

panelu kontrolnego przedstawionego na rys. 6.2.

Klawisze kursora:
zdecentrowanie obrazu i zmiana
poło

enia znacznika kursora

Wybór zorientowania obrazu;
zatwierdzenie zaznacze

i opcji

Funkcja czlowiek za burt

zapami

tanie bie

żą

cej pozycji

Okre

lenie docelowego punktu

drogowego

Wł

czenie i wył

czenie rejestracji

trajektorii ruchu

Zwi

kszenie zakresu

zobrazowania

Wył

czenie i wł

czenie znacznika

kursora

Kasowanie punktów drogowych i
znaków, bł

dnie wprowadzonych

danych oraz wył

czenie alarmu

Wył

czenie i wł

czenie odbiornika

Otwarcie MENU, wyj

cie z

bie

żą

cej operacji i funkcji

Wybór ekranu (funkcji)

nawigacyjnego

Rejestracja punktów drogowych i

tras

Wykre

lenie na ekranie znaku w

pozycji własnej lub kursora

Wycentrowanie zobrazowania w

pozycji własnej lub kursora

Zmniejszenie zakresu

zobrazowania

Ustawienie kontrastu i jasno

ci,

zmiana systemu wspołrz

dnych

pozycji, przeł

czanie opcji

Rys. 7.2.

Panel kontrolny odbiornika GP-80.

Odbiornik GR-80 odbiera wiadomo

ci z poprawkami

ró

nicowymi w formacie RTCM SC104 transmitowane przez

radiolatarnie w pa

mie 283,5 do 325 kHz. Odebrane

poprawki poprzez port szeregowy przekazywane s

odbiornika GPS. GR-80 mo

e by

kontrolowany z własnej

klawiatury

lub

poprzez

port

wyj

cia/wej

cia

przez

zewn

trzny odbiornik GPS FURUNO. Opcja MONITOR L/L

pozwala na repetycj

pozycji DGPS na ekranie GR-80. W

opcji AUTO L/L odbiornik pracuje w pełni automatycznie
dobieraj

c radiolatarnie według listy w pami

ci poprzez

znalezienie

najbli

szej

nich.

Dokładno

ść

pozycji

poprawionej przez GR-80 to ok. 10m. Pobór mocy podczas
pracy nie przekracza 5W.

Zasilanie
statkowe

12/24V DC

100/110/200/220V AC

Prostownik

Odbiornik

GPS GP-80

Antena GPS

Antena DGPS

Rys. 7.1.

Schemat

konfiguracji

odbiornika

sygnałów

radiolatarni DGPS FURUNO GR-80.

Wykonanie

wiczenia:

1. Wł

czy

zasilanie przyciskiem POWER, poczeka

na zako

czenie programu

testuj

cego,

2. Czyszczenie pami

ci;

2.1. wej

ść

w menu główne, klawisz MENU

2.2. wybra

pozycj

9. SYSTEM SETTINGS

2.3. wybra

pozycj

9. CLEAR MEMORY

2.4. wybra

opcj

CLEAR GPS i potwierdzi

wybór klawiszem ENT

3. Ustawienie pozycji startowej

3.1. z menu głównego wybra

pozycj

9. SYSTEM SETTINGS

3.2. nast

pnie wybra

pozycj

6. GPS SETUP

3.3. strzałk

do góry wybra

stron

2/2

3.4. wprowadzi

pozycj

= 53

25’ N

= 014

33’ E

zatwierdzi

klawiszem ENT

4. Po wyj

ciu z menu głównego (klawisz MENU) wcisn

ąć

klawisz 1 DISPLAY SEL

4.1. wybra

ekran DATA i zatwierdzi

klawiszem ENT

4.2. spisa

informacje wy

wietlona na ekranie

5. opcje DGPS

5.1. z menu głównego wybra

9. SYSTEM SETTING

5.2. nast

pnie wybra

pozycj

7. DGPS SETUP

5.3. ustawienie stacji referencyjnej przeł

czy

na MAN (r

czne),

5.4. ustawi

stotliwo

ść

i szybko

ść

transmisji (BAUD RATE) zgodnie z zaleceniem

prowadz

cego, wybór zatwierdzi

klawiszem ENT

5.5. przej

ść

do menu MENU/ESC

6. Opcje GPS

6.1. Z menu głównego wybra

pozycj

7. GPS MONITOR

6.2. Spisa

dost

pne dane dla BEACON RCVR MONITOR, SATELLITES MONITOR

(strona 8-12). Do zmiany ekranu słu

y klawisz TONE

7. Wył

czy

odbiornik przyciskiem POWER

Stanowisko nr 7.

GPSMAP 230 systemu GPS

Opis układu pomiarowego.

wiczenie wykonywane jest w sali 408 przy stanowisku

odbiornika nawigacyjnego GARMIN GPSMAP 230. Antena

odbiornika GPS znajduje si

na pomo

cie antenowym.

Garmin GPSMAP 230 jest wielofunkcyjnym urz

dzeniem

nawigacyjnym pomocnym na szlakach

wodnych całego

wiata i jest

zaprojektowany do tworzenia dokładnych

elektronicznych map i prostych operacji.

Precyzja i wydajno

ść

•

Ekran LCD zapewniaj

cy wysoki kontrast o przek

tnej

7”.

•

Odbiornik

ledz

cy PhaseTrac12

i mo

liwo

ść

wykorzystania 12 satelitów jednocze

nie zapewniaj

bardzo dokładne ustalenie pozycji.

•

Gotowy do pracy w trybie ró

nicowym, wystarczy tylko

podł

czy

odbiornik poprawek ró

nicowych GARMIN

GBR 21 aby uzyska

dokładno

ść

5 – 10 metrów.

•

Wodoodporna, wypełniona suchym azotem obudowa

pozwala na u

ycie w eksponowanych miejscach.

Rys. 8.1. Odbiornik GPSMAP 230

Zaawansowana nawigacja i tworzenie wykresów:

•

250 alfanumerycznych punktów tras z komentarzami i

wyborem ikon.

•

Wbudowana ogólno

wiatowa baza danych, skala od

4096 do 64 nm.

•

20 odwracalnych tras zawieraj

cych do 30 punktów

da.

•

Elektroniczne urz

dzenie tworz

ce wykresy G-chart

uwzgl

dniaj

ce obszary przybrze

ne i nabrze

•

Obliczenia odległo

ci i namiaru mi

dzy dwoma

wskazanymi na ekranie punktami.

•

Funkcja TrackBack

pozwalaj

ca na szybkie przej

cie

do danych dziennika dotycz

cych pocz

tku przebytej

marszruty.

•

Wbudowany tryb symulacji.

Znaczenie klawiszy:

Słu

y do wł

czania i wył

czania

urz

dzenia i kontroli 3 poziomowego

pod

wietlania ekranu.

PAGE

Powoduje przechodzenie do kolejnych
głównych stron, powoduje powrót z
podmenu do strony głównej.

MARK

Powoduje odczytanie aktualnej pozycji
i wy

wietlenie jej w okienku pozycji.

GOTO

wietla okienko funkcji GOTO

punktu trasy, pozwalaj

c na wybór

punktu docelowego. Naci

nij klawisz

GOTO dwukrotnie, aby wybra

punkt

docelowy z mapy.

wietla kontekstowo zale

okienko opcji. Dwukrotne naci

cie

tego klawisza powoduje wy

wietlenie

strony menu głównego.

EDIT

ENTER

Uaktywnia pod

wietlone pola,

zatwierdza wybranie opcji menu i pola
danych.

QUIT

Powoduje powrót do poprzednio
wy

wietlanej strony lub odtwarza

poprzedni

warto

ść

pola danych.

IN/OUT

IN - zmniejsza skal

ruchomej mapy i

strony autostrady, OUT - zwi

ksza

skal

mapy i strony autostrady.

▲

◄

►

▼

Kontroluje poruszanie si

kursora,

pozwala wybra

opcj

, pozycj

wprowadzi

dane.

MOB

Zaznacza aktualn

pozycj

natychmiast ustala kurs powrotny
podczas instruowania o nawigacji.

Wykonanie

wiczenia:

1. Wł

czy

odbiornik za pomoc

klawisza oznaczonego symbolem

arówki i potwierdzi

ostrze

enie klawiszem ENTER

2. Ustawienie jasno

2.1. kolejnymi wci

ciami klawisza z

arówk

ustawi

odpowiedni

do otoczenia

jasno

ść

3. Ustawienia systemu

3.1. dwukrotnie wciskaj

c MENU przej

ść

do menu głównego

3.2. strzałkami wybra

SYSTEM SETUP i zatwierdzi

enterem,

3.3. ustawi

odpowiedni

stref

czasow

(TIME OFFSET),

3.4. wybra

wietlanie czasu lokalnego w systemie 24 godzinnym

3.5. ustawi

kontrast

3.6. ustawi

czas pod

wietlenia na 2 minuty,

3.7. sprawdzi

dost

pne j

zyki, wybra

angielski.

4. Dost

pne strony

4.1. kolejnymi wci

ciami przycisku PAGE sprawdzi

ile i jakie strony s

dost

pne

oraz co przedstawiaj

4.2. zanotowa

spostrze

enia.

5. Wył

czy

odbiornik przyciskiem z

arówk