Dlaczego potrzebujemy pracy

Dlaczego potrzebujemy pracy?

Pytanie to na pierwszy rzut oka jest bardzo proste. Głównym elementem

jaki przychodzi na my

l gdy mówimy o tym dlaczego pracujemy – jest wynagrodzenie:

pracujemy by zarabia

pieni

dze.

Jest to podstawowa rola pracy, poniewa

dzi

ki niej (czy raczej dzi

ki jej finansowym

rezultatom) mo

emy zaspokaja

najbardziej podstawowe potrzeby bezpiecze

stwa,

egzystencji.

Osoba pozostaj

ca bez pracy pozbawiona zostaje mo

liwo

ci sprawowania kontroli

nad swoj

sytuacj

, gdy

ma niewielk

liwo

ść

dokonywania wyborów. Problemy

finansowe, szczególnie gdy si

przedłu

, prowadz

do konieczno

ci obni

enia standardu

ycia, ł

cznie ze zmian

warunków mieszkaniowych, a nawet do konfliktów rodzinnych

i bezdomno

ci. To wszystko sprzyja szybkiemu wytwarzaniu si

poczucia pora

ki,

niepewno

ci i obni

eniu samooceny bezrobotnego człowieka. Nad bezrobotnymi ci

ąŜ

y poza

tym zjawisko atrybucji dyspozycyjnych: je

li kto

nie ma pracy, mo

e by

spostrzegany przez

innych jako osoba leniwa, niezaradna

yciowo, nieprzystosowana. Niestety, maj

wiadomo

ść

takiej percepcji, niektórzy bezrobotni sami zaczynaj

w to wierzy

e tacy

wła

nie s

W tej sytuacji usiłowania znalezienia pracy mog

stawa

coraz słabsze.

Pracodawcy nie chc

z kolei zatrudnia

kogo

, kto przez dłu

szy czas był bezrobotnym.

Uwa

oni,

e nawet je

li w momencie stania si

bezrobotnym nie wykazywał

on psychicznych i fizycznych ułomno

ci, to w czasie bycia bezrobotnym stał si

on coraz

mniej warto

ciowym potencjalnym pracownikiem.

Bezrobocie dla wielu osób mo

e by

specyficznym sposobem na

ycie, w pełni

wiadomym wyborem, np. ucieczk

przed prac

zagra

zdrowiu i

yciu.

W tym przypadku bezrobocie jest

wiadomym wyborem mniejszego zła. Dla wielu osób,

panuj

ca na rynku konkurencja i rywalizacja, do jakiej zmusza gospodarka rynkowa,

z bardzo niejasnymi regułami gry, powoduje reakcje ucieczkowe.

Równie

zdobycze socjalne - zasiłki, ochrona zdrowia, mo

liwo

ci bezpłatnego

lub bardzo taniego kształcenia si

- zarówno łagodz

wahania koniunktury, jak i pozbawiaj

motywacji do podejmowania gorzej płatnej pracy, co de facto konserwuje cz

ęść

bezrobocia.

Długotrwałe bezrobocie przyzwyczaja do

ycia poza rynkiem pracy, a taki model

ycia mo

sta

dziedziczny.

Gdyby zatem spojrze

szerzej na problem roli jak

odgrywa praca w

yciu człowieka,

okazuje si

e praca oferuje znacznie szerszy wachlarz konsekwencji: społecznych

czy psychologicznych.

Oprócz tego,

e stanowi niezb

dny warunek egzystencji jest tak

e wyznacznikiem

kształtuj

cym osobowo

ść

, wpływa na rozwój człowieka, wyzwala w nim inicjatyw

i twórcz

aktywno

ść

low

, dostarcza prze

estetycznych, przynosi rado

ść

i zadowolenie,

ale i stanowi te

ródło trudno

ci, zmartwie

i niepowodze

oraz mo

e wprowadza

człowieka w stan niezadowolenia i zniech

cenia.

Potrzeba uznania, samorealizacji, kompetencje oraz aktywno

ść

zawodowa dobrze

oceniana przez kolegów i przeło

onych s

bardzo istotn

dla zaspokojenia potrzeb

człowieka – sfer

ycia. Człowiek bezrobotny pozbawiony jest nie tylko dochodów z pracy

ale i tych wszystkich pozostałych gratyfikacji. W naszej kulturze zawód i miejsce w hierarchii

zawodowej s

podstawowym wyznacznikiem miejsca zajmowanego w strukturze społecznej

i społecznej przydatno

ci człowieka.

Ludzie s

istotami d

ąŜą

cymi do rozwoju i wykorzystania swoich potencjalnych mo

liwo

ci.

Człowiek pracuj

cy nie jest istot

ograniczaj

swe d

ąŜ

enia tylko do podstawowych

warunków egzystencji. Jest istot

zło

i skomplikowan

, o wyra

nych celach

i aspiracjach. Jest to widoczne np. w sytuacji zmiany pracy, wynikaj

cej z własnej decyzji,

w momencie gdy praca pomimo tego

e przynosi godziwy zarobek, nie daje ani satysfakcji,

ani nie przyczynia si

do dalszego rozwoju człowieka.

Wielowymiarowo

ść

nast

pstw bezrobocia sprawia, i

zjawisko to jest szczególnie

niebezpieczne nie tylko z powodów ekonomicznych ale tak

e psychologicznych,

socjologicznych czy moralnych.

Osoby przez długi czas pozostaj

ce bez pracy jako najwa

niejsze konsekwencje

swojego bezrobocia najcz

ęś

ciej wymieniaj

: brak pieni

dzy (79 proc.), konieczno

ść

pozostawania na czyim

utrzymaniu (74 proc.), utrat

szans rozwoju zawodowego

(57 proc.), zubo

enie ich rodziny (56 proc.), poczucie bezradno

ci (55 proc.), konieczno

ść

proszenia o pomoc (51 proc.).

Połowa bezrobotnych (50 proc.) zwraca uwag

na nadmiar wolnego czasu, cz

stsze

konflikty w rodzinie (42 proc.), a 28 proc. odczuwa pogorszenie stanu zdrowia i ma poczucie,

e s

nikomu niepotrzebni. (

ródło: badania Centrum Badania Opinii Społecznej –

marzec 2007 r.)

Długotrwałe bezrobocie zmniejsza szanse na podj

cie pracy, po pierwsze, ze wzgl

na dezaktualizowanie si

kwalifikacji wyniesionych ze szkoły. Po drugie, dłu

szy czas

pozostawania bez zatrudnienia powoduje niekorzystne zmiany osobowo

ciowe: bierno

ść

apati

, brak inicjatywy.

Pomimo tego,

e osoba pozostaj

ca bez pracy mo

e odczuwa

wolno

ść

od zwi

zanych z prac

uci

ąŜ

liwo

ci, mo

e wr

cz zachłysn

ąć

czasem wolnym, jaki nagle

pozostaje do jego dyspozycji, to zwykle jest to stan przej

ciowy. Taka swoboda

i towarzysz

ca jej rado

ść

zostaj

z czasem zast

pione (zwłaszcza gdy wyczerpuj

materialne

rodki utrzymania a okres pozostawania bez pracy ulega wydłu

eniu) przez

odczucia zupełnie innego rodzaju, zwłaszcza za

przez niezno

ne poczucie uzale

nienia

od innych i do

wiadczenie własnej marginalno

ci, braku znaczenia w społecze

stwie.

Jakie zatem warto

ci mo

e realizowa

człowiek dzi

ki pracy?

Ekonomiczne bezpiecze

stwo – maj

c stały dochód, niezale

nie od tego, jakiej wysoko

ci,

człowiek mo

e planowa

wydatki i mie

wpływ na jako

ść

ycia.

Nadawanie struktury i rytmu

ycia (narzucanie aktywno

ci) – trzeba pój

ść

do pracy,

wiadomo, co danego dnia nale

y zrobi

, kiedy jest czas na posiłek, na spotkania towarzyskie

i inne aktywno

ci.

Sens i cel

ycia – wykonuj

c prac

, ludzie odczuwaj

jej społeczn

yteczno

ść

, co nadaje

sens ich działaniom, a czasami determinuje wr

cz sens ich

ycia.

Okre

lenie to

samo

ci człowieka i jego statusu – praca zawodowa, szczególnie

zwi

zana z wysokimi kwalifikacjami, stanowi

ródło identyfikacji człowieka. Ludzie znajduj

w pracy mo

liwo

ść

spełnienia swoich talentów i zainteresowa

, odczuwaj

dum

i zadowolenie. Jednocze

nie otrzymuj

oznaki szacunku od innych z powodu swojego

statusu i autorytetu

Poczucie wi

zów z innymi – w pracy ludzie znajduj

przyjaciół, otrzymuj

emocjonalne

wsparcie i inspiracje do dalszych działa

Znaczenie pracy w

yciu człowieka zale

y od wielu czynników a najwa

niejsze z nich

to poziom wykształcenia, przynale

ść

społeczna, do

wiadczenie

yciowe, zmiany

społeczne, etos pracy w danej kulturze. Wyniki bada

przeprowadzanych w

ród osób

bezrobotnych s

jednoznaczne: dowodz

e bezrobotni s

w gorszej kondycji psychicznej

i fizycznej od pracuj

cych (

ródło: Tyszka T., Psychologia ekonomiczna, GWP, Sopot 2004).