CELE KSZTAŁCENIA W EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ
1. cele kształcenia
2. charakterystyka celów ogólnych i operacyjnych
3. taksonomia celów kształcenia
4. operacjonalizacja celów kształcenia jej wady i zalety.
CELE KSZTAŁCENIA
Cele – zadania do wykonania
Cele – stawiamy po to by cos osiągnąć
Cele - ukierunkowują aktywność, są elementem motywującym do działania,
kierującym naszym działaniem.
Jesteśmy bardziej aktywni gdy formułujemy cele. W Edukacji cele są dla nauczyciela
i ucznia. Formułujemy je by proces był bardziej aktywny, są zadaniem koniecznym,
gdyż od celów kształcenia zależą wszystkie elementy procesu kształcenia.
•
Treści
•
Metody
•
Środki dydaktyczne
•
Formy organizacyjne
•
Każdy powstały element kształcenia.
Cele muszą być precyzyjne.
Cele kształcenia – jest to punkt, do którego się zmierza, czy kierunek człowieka do
którego zmierza, co chce osiągnąć do czego dąży.
Cele kształcenia
Do czego dążymy, co chcemy osiągnąć - są to ogólne kierunki dążeń czyli CELE
OGÓLNE - punkt do którego się zmierza np. chcemy stosować wiedzę w praktyce,
zrozumieć treści integracji.
Przykład do celu ogólnego
•
Wszechstronny rozwój dziecka, przygotowanie do współżycia w grupie.
Przygotowanie ucznia do korzystania z języka pisanego.
1
Cele ogólne- są to ogólne kierunki dążeń wyznaczone przez władze oświatowe i
pewna grupę praktyków
Cele kształcenia – są pochodną systemu politycznego, ekonomicznego,
społecznego, ulęgają one zmianom wraz ze zmianą systemu oraz filozofii człowieka
jaką reprezentuje naród.
Cele ogólne – są wskazaniami ogólnymi dla dyrektora, nauczyciela ale nie dającymi
nic przeciętnemu nauczycielowi, które ma ale precyzyjne, szczegółowe do
konkretnego przedmiotu.
Cele ogólne ( dla władzy)
Cel pośredni
Cel szczegółowy
Cel operacyjny ( dla nauczyciela )
Charakter celów
•
nadrzędny – ogólny
•
podrzędny – szczegółowy
cele operacyjne
operacjonalizacja – to zmiana celu ogólnego na zbiór celów szczegółowych czy
operacyjnych.
wg Aleksandra Yelon (w ) – operacyjny cel kształcenia wyrażany jest opisem
zachowania jakie ma przyswoić uczący się po zakończeniu nauki.
Cel kształcenia powinien zawierać!!!
•
Opis zachowania końcowego
•
Warunki jego przejawiania
•
Standardy osiągania zachowania końcowego
Przy konstruowaniu celów operacyjnych przestrzega się pewnych reguł:
1. Kto ma przejawiać zamierzone zachowania
2. jakie zachowanie będzie świadczyć, że został osiągnięty ?
3. Co będzie wytworem tego zachowania?
4. w jakich warunkach zachowanie powinno mieć miejsce?
5. jakie kryteria służą do skierowania, że zachowanie (wytwór) są zadowalające?
Cel operacyjny – przykład
Uczeń (1) umie skonstruować ( 2 )radio tranzystorowe ( 3 ) szukając
samodzielnie części w sklepach (4).
2
Aparat powinien odbierać przynajmniej pięć stacji na falach średnich i pięć stacji
na falach długich ( 5 )
Treści polonistyczne – ( przykład)
Uczeń (1) potrafi samodzielnie napisać(2) list do babci (3) przestrzegając zasad
ortograficznych (4) w zakresie pisowni wielki literami ( 5)
Cechy celów operacyjnych
•
podmiotowość ( dla ucznia)
•
jednoznaczność ( że z nich nie wynika nic ponadto)
•
nierozkładalny, konkretny
•
wyrażany w postaci zachowań obserwowalnych, które pokazują nam
osiągnięcie celów.
Taksonomia celów kształcenia
Taksonomia – celów kształcenia – inaczej jest to narzędzie do porządkowania celów
Bolesław Niemiecko – uważa – taksonomię stanowią narzędzia operacjonalizacji do
celów ogólnych są zhierarchizowane układami kategorii celów kształcenia z opisem
czynności należących do każdej kategorii. Wg definicji taksonomia pozwala
porządkować cele. Najstarsza taksonomia z 1956 u Beniamina Blooma, mówi o tym,
że cele dla ucznia Ala edukacji formułowane SA w trzech sferach.
Sfera poznawcza
Sfera emocjonalna
Sfera psychomotoryczna
SA to kategorie w ramach
, których SA cele
operacyjne:
•
wiedza,
•
zrozumienie,
•
zastosowanie,
•
analiza – synteza,
•
ocena
każdy następny cel bazuje
na poprzednim kryterium.
Np. wiedza – uczeń potrafi
wyjaśnić
prawo
Archimedesa
są to kategorie:
•
recepcja (odbiór)
•
reagowanie
•
wartościowanie
•
organizowanie
•
charakteryzowanie
Kategorie:
•
czynności
odruchowe
•
podstawowe
•
umiejętności
percepcyjne
•
umiejętności
fizyczne
•
ruchy wyćwiczone
•
komunikowanie się
bez słów
3
Taksonomia – Niemierko
Niemiecko próbuje porządkować wyniki ucznia na dwóch poziomach:
I . poziom wiadomości
•
( A) zapamiętywanie
•
( B) zrozumienie wiadomości
II. poziom umiejętności
•
( C) stosowanie sytuacjach typowym
•
( D) stosowanie w sytuacjach problemowych
Kategoria D jest najwyższą sytuacją, najwyższa kategorią co do której powinien
dążyć nauczyciele.
Sytuacje problemowe według Niemierki są poza szkołą.
Taksonomia ta odnosi się do celów dydaktycznych.
Wady i zalety celów operacyjnych
Zalety:
•
Cele operacyjne pomagają nauczycielowi lepiej dobrać pozostałe elementy
procesu edukacyjnego, czyli lepiej dobrać treści, metody i środki dydaktyczne.
•
Bardzo wyraźnie podnoszą motywacje ucznia do działania i ukierunkowują
jego aktywność.
•
Ułatwiają kontrolę wyników pracy ucznia, a jednocześnie ułatwiają uczniowi
samokontrolę
•
Operacyjne formułowanie celów sprzyja integracji przedmiotowej (pozwala
uniknąć powtórzeń, uporządkować treści).
Wady:
•
Zbyt dokładne formułowanie celów operacyjnych ogranicza swobodę
nauczycielowi.
•
Operacyjne ujmowanie celów jest zabiegiem mechanistycznym ( uchwyci się
dziecko jako automat, gdzie przewiduje się jego zachowanie. Jest to podejście
charakterystyczne w naszej szkole, ale niedopuszczalne w szkole
alternatywnej np. w szkołach Montesorii.
•
Gloryfikuje się, przecenia, kategorie niższego rzędu. Nadaje się do
przedmiotów o silnie rozbudowanej strukturze, mniej do przedmiotów
humanistycznych.
4
CELE KSZTŁCĄCE PRZEWIDZIANE W EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ
WSPÓŁCZEŚNIE
•
Zapewnić dziecku harmonijny rozwój w sferze intelektualnej, fizycznej,
psychicznej i moralnej.
•
Rozwijać podstawowe umiejętności służących świadomemu uczeniu się.
Umiejętności – czytania, pisania, liczenia.
•
Uwzględnianie w edukacji podstawowych potrzeb dziecka, umacnianie wiary
we własne siły i umożliwienie dziecku osiągania sukcesu.
•
Stwarzanie dziecku możliwości rozwijania samodzielności, kreatywności
i zainteresowań.
•
Pomoc dziecku w kształtowaniu pozytywnego obrazu samego siebie oraz
pomoc w rozpoznawaniu własnych i cudzych uczuć.
•
Kształtowanie umiejętności porozumiewania się z rówieśnikami i z dorosłymi
w różnych sytuacjach.
•
Uczyć rozwiązywania problemów w sytuacjach konfliktowych oraz
podejmowania decyzji.
•
Wdrażanie do czynnego uczestnictwa w pracy zespołu do wykonywania
zadań wspólnie z innymi.
DO CELÓW PODSTAWOWYCH SĄ CELE UZUPEŁNIAJĄCE
•
Szkoła początkowo ma przygotowywać ucznia do dalszej edukacji.
•
Ma zaciekawić światem przyrody.
•
Rozbudzać ciekawość poznawczą.
•
Ma uczyć działania i własnych zachowań w różnych sytuacjach szkolnych
i poza szkolnych.
•
Ma wdrażać do uczestnictwa w życiu szkoły i innych grup środowiska
lokalnego.
•
Ma zachęcać do troski o własne zdrowie, higienę i bezpieczeństwo.
•
Ma prowadzić do programowego posługiwania się jękiem w mowie i pisaniu.
•
Ma nauczyć dostrzegać w życiu codziennym.
Uwaga, zapamiętaj!!!
Osiągnięcie tych celów jest możliwe dzięki kształceniu zintegrowanemu. Ukazuje
świat jako rzeczywistość z wykorzystaniem metod aktywnych by dziecko posiadło
wiedze, przeżyło i rozwijało problemy metod poznawczych. Integracja to nie tylko
łączenie treści ale łączenie sposobów oceniania.
5