Myślenie historyczne a typy współczesnej historiografii obecne w szkolnej narracji 
historycznej (na podst. oprac. dr hab. V. Julkowskiej): 

 

Historiografia

 

klasyczna

Historiografia nieklasyczna - 

 

modernistyczna

Historiografia nieklasyczna – 

 

postmodernistyczna

 

Pytanie: JAK BYŁO?

OPIS 

 

 

- klasyczna koncepcja prawdy
- perspektywa jednostki: 
jednostka wybitna, lub 
państwo i kościół sprawcą i 

 

podmiotem wydarzeń; 

 

Pytanie: DLACZEGO?

WYJAŚNIANIE 

 

 

- klasyczna koncepcja prawdy
- perspektywa podmiotu 
kolektywnego  - masy 
społeczne; antropomorfizacja 
zastępcza (o grupie mówi się 

 

jak o jednostce)

 

Pytanie:

 

ROZUMIENIE

- nieklasyczna koncepcja 

 

prawdy
- perspektywa życia 

 

codziennego (mikrohistorie)

 

- podmiot indywidualny
- powrót do tradycyjnej 

 

narracji z nowym bohaterem

- układ chronologiczny 
wydarzeń 
- wiązanie genetyczne 
- czas wydarzeń politycznych 

- układ problemowy, np. osią 
syntezy dzieje cywilizacji, 
struktura państwa 
- wiązanie złożone, np. 
synchroniczno-diachroniczne 
- czas długiego trwania 
- ujęcie globalne różnych 
problemów 

- różne ujęcia wydarzeń, 
zmienne punkty widzenia tego 
samego zdarzenia 
- narracje wiążą losy 
bohaterów 
- czas i wymiar życia jednego 
pokolenia 
- ujęcie antropologiczno-
kulturowe 

Historia  polityczna 

Historia gospodarczo-
społeczna (ukazująca procesy i 
przemiany) 

Historia kultury, życia 
codziennego  
UWAGA! 
Nowe podejście do źródła 
historycznego 

Kształtuje odbiorcę biernego, 
podatnego na perswazję 
polityczną 
UWAGA! 
Kształtuje postawę 
deterministyczną 

Kształtuje odbiorcę 
zdominowanego światem bez 
jednostki 
UWAGA! 
Kształtuje jednostkę podatną 
na perswazję legitymizującą w 
kulturze totalitarną wizję 
świata 

Kształtuje odbiorcę 
świadomego warunków i 
możliwości działania 
UWAGA! 
Kształtuje odbiorcę 
krytycznego wobec różnych 
typów perswazji 

Metoda: 
opis, opowiadanie 

Metoda: 
wykład syntetyczny, metaplan, 
projekt badawczy 

Metoda: 
techniki dramowe, symulacje, 
drzewko decyzyjne, SWOT,  
mapa mentalna, gazeta 
historyczna, plakat, projekt 
działania lokalnego