background image

2

0

1

1

-0

1

-2

0

1

E

TY

K

A

 ZA
R


D

ZA
N

IA

 

(3

)

IN

S

P

IR

A

C

J

E

 I 

K

O

N

TR

O

W

E

R

S

J

E

 F

IL

O

ZO
F

IC

ZN
E

Ta

de
u

sz

 O

le

k

sy

n

S

O

F

C

I /

 P

IT

A

G

O

R

E

J

C

Z

Y

C

Y

P

R

A

K

TY

K

U

J

Ą

C

Y

 M

Ą

D

R

O

Ś

Ć

 (

V

 –

IV

 w

.p

.n

.e

.)


S

o

fiś

c

i t

o

 g

ru

p

a

 fi

lo

zo

w

 (

P

ita

g

o

ra

s, 

G

o

rg

ia

sz

, H

ip

p

ia

s, 

P

ro

d

ik

o

s, 

P

ro

ta

g

o

ra

s, 

i in

.)

, k

 łą

c

zy

ło

 

P

ro

ta

g

o

ra

s, 

i in

.)

, k

 łą

c

zy

ło

 

p

rz

e

k

o

n

a

n

ie

, ż

e

 n

ie

 p

ra

w

a

 b

o

sk

ie

 c

zy

 

p

ra

w

a

 p

rz

y

ro

d

n

ic

ze

, a

le

 u

m

o

w

a

 

sp

o

łe

c

zn

a

 p

rz

e

d

za

 o

 t

y

m

, c

o

 je

st

 a

 

c

o

 n

ie

 je

st

 e

ty

c

zn

e

. U

m

o

w

a

 t

a

 u

le

g

a

 

zm

ia

n

o

m

, a

le

 d

o

p

ó

k

i t

a

k

 s

 n

ie

 

st

a

n

ie

, n

a

le

ży

 p

rz

e

st

rz

e

g

a

ć

 is

tn

ie

c

e

j.


P

rz

e

k

o

n

a

n

ia

 te

j g

ru

p

y

 w

y

ra

ża

 s

ły

n

n

a

 


P

rz

e

k

o

n

a

n

ia

 te

j g

ru

p

y

 w

y

ra

ża

 s

ły

n

n

a

 

se

n

te

n

c

ja

 P

ro

ta

g

o

ra

sa

 „

C

o

w

ie

k

 je

st

 

m

ia

 w

sz

e

c

h

rz

e

c

zy

.


Is

to

tn

ą

 ro

 w

 e

ty

c

e

 p

ita

g

o

re

jc

zy

k

ó

w

 

o

d

g

ry

w

a

 w

y

m

y

ślo

n

e

 p

rz

e

n

ic

h

 

c

n

o

ty

 (

g

r. 

a

re

te

, ł

a

c

. v

irt

u

s)

. C

n

o

ty

 –

to

 

d

o

d

a

tn

ie

 c

e

c

h

y

 m

o

ra

ln

e

, u

w

a

ża

n

e

 z

a

 

n

a

jw
y

żs

ze

 d

o

b

ro

:

d

zie

ln

o

ść

 (

p

rz

e

c

o

 

2

2

0

1

1

-0

1

-2

0

2

IN

TE

LE

K

TU

A

LIZ

M

 E

TYC
Z

N

S

O

K

R

A

TE

S

A

(4

7

0

 –

3

9

9

 p

.n

.e

.)

Za
in

te

re

so

w

a

n

ia

 te

g

o

 fi

lo

zo

fa

 s

k

u

p

ia

ły

 s

 w

o

k

ó

ł s

e

n

su

 lu

d

zk

ie

g

o

 ż

y

c

ia

 i 

o

d

p

o

w

ie

d

zi 

n

a

 p

y

ta

n

ie

 „

J

a

k

 ż

y

ć

?

. D

la

te

g

o

 te

ż 

zo

st

a

ł u

zn

a

n

y

 z

a

 tw

ó

rc

ę

 

re

fle

k

sji

 e

ty

c

zn

e

j w

 k

u

ltu

rz

e

 e

u

ro

p

e

js

k

ie

j.

re

fle

k

sji

 e

ty

c

zn

e

j w

 k

u

ltu

rz

e

 e

u

ro

p

e

js

k

ie

j.

N

a

jw

y

żs

zy

m

 c

e

le

m

 lu

d

zk

ie

j e

g

zy

st

e

n

c

ji 

je

st

 o

sią

g

a

n

ie

 s

zc

śc

ia

 (

g

r. 

e

u

d

a

jm

o

n

io

)

. S

zc

śc

ie

 n

a

le

ży

 o

sią

g

a

ć

 w

 z

g

o

d

zie

 z

 c

n

o

ta

m

i. 

Zb
liż

a

 to

 

g

o

 d

o

 s

o

fis

w

, c

h

o

ć

 d

la

 S

o

k

ra

te

sa

 ż

y

c

ie

 s

zc

śli

w

e

 to

 ż

y

c

ie

 g

o

d

n

e

.

N

a

le

ży

 w

y

k

sz

ta

łc

a

ć

 w

 s

o

b

ie

 z

d

o

ln

o

ść

 ro

zr

ó

żn

ia

n

ia

 d

o

b

ra

 i 

a

 o

ra

p

o

zo

st

a

w

a

ć

 w

 z

g

o

d

zie

 z

 ty

m

 ro

zr

ó

żn

ie

n

ie

m

 i 

sa

m

y

m

 s

o

b

ą

.

C

o

w

ie

k

 je

st

 z

 n

a

tu

ry

 d

o

b

ry

, a

 w

ie

d

za

 m

o

ra

ln

a

 je

st

 w

ro

d

zo

n

a

, n

ie

ja

k

o

 

za

d

a

n

a

 c

o

w

ie

k

o

w

i. 

Zn
a

jd

u

je

 s

 w

 d

u

sz

y

(p

ie

rw

o

w

r c

h

rz

e

śc

ija

ń

sk

ie

g

o

 

su

m

ie

n

ia

).

Za
c

n

e

 p

o

st

ę

p

o

w

a

n

ie

 w

y

m

a

g

a

 s

a

m

o

w

ie

d

zy

 –

y

n

n

e

 h

a

o

 „

P

o

zn

a

sa

m

e

g

o

 s

ie

b

ie

o

 b

ie

rz

e

 s

 g

łó

w

n

ie

 z

 n

ie

w

ie

d

zy

. D

la

te

g

o

 n

a

le

ży

 s

ta

le

 ro

zw

a

ża

ć

d

y

sk

u

to

w

a

ć

 i 

c

o

ra

to

 le

p

ie

j r

o

zu

m

ie

ć

 s

e

n

ta

k

ic

h

 p

o

ć

, j

a

k

 d

o

b

ro

, z

ło

o

d

w

a

g

a

, s

p

ra

w

ie

d

liw

o

ść

, i

td

. S

łu

ży

ły

 te

m

u

 je

g

o

 s

ły

n

n

e

 p

ro

c

e

d

u

ry

 

e

le

n

k

ty

c

zn

a
(ir

o

n

ic

zn

a

) i

 m

a

ie

u

ty

c

zn

a

 (

p

o

ło

żn

ic

za

).

3

E

TY

K

A

 P

LA

TO

N

A

4

2

7

-3

4

7

 p

.n

.e


W

 s

fe

rz

e

 e

ty

k

i z

a

in

te

re

so

w

a

n

ia

 P

la

to

n

a

 o

g

n

is

k

u

 s

 w

o

k

ó

ł 

n

a

tu

ry

 d

o

b

re

g

o

 ż

y

c

ia

. J

e

st

 to

 t

a

k

ie

 s

a

m

o

 in

te

le

k

tu

a

ln

e

 w

y

zw

a

n

ie

ja

k

 o

d

k

ry

w

a

n

ie

 p

ra

w

d

 m

a

te

m

a

ty

c

zn

y

c

h

n

a

tu

ry

 d

o

b

re

g

o

 ż

y

c

ia

. J

e

st

 to

 t

a

k

ie

 s

a

m

o

 in

te

le

k

tu

a

ln

e

 w

y

zw

a

n

ie

ja

k

 o

d

k

ry

w

a

n

ie

 p

ra

w

d

 m

a

te

m

a

ty

c

zn

y

c

h


J

a

k

o

 u

c

ze

ń

 S

o

k

ra

te

sa

 p

rz

e

ł s

ze

re

g

 je

g

o

 p

o

g

d

ó

w

: d

o

b

ro

 m

a

 

c

h

a

ra

k

te

r o

b

ie

k

ty

w

n

y

, je

st

 z

a

p

is

a

n

e

 w

 lu

d

zk

ie

j d

u

sz

y

 i 

n

a

le

ży

 je

 

zg

łę

b

ia

ć

 (c

o

 w

y

m

a

g

a

 re

fle

k

sji

, ć

w

ic

ze

ń

 i 

w

y

sił

k

u

); 

o

 b

ie

rz

e

 s

 

g

łó

w

n

ie

 z

 n

ie

w

ie

d

zy

; ż

y

c

ie

 d

o

b

re

 t

o

 ż

y

c

ie

 g

o

d

n

e

.


Lu

d

zie

 p

o

zb

a

w

ie

n

i z

d

o

ln

o

śc

i in

te

le

k

tu

a

ln

y

c

h

 p

o

w

in

n

n

a

śla

d

o

w

a

ć

 ty

c

h

, k

rz

y

 t

e

 z

d

o

ln

o

śc

i p

o

sia

d

a

 lu

b

 b

y

ć

 p

rz

e

n

ic

h

 rz

ą

d

ze

n

i /

 p

rz

e

z p

ra

w

o

 s

ta

n

o

w

io

n

e

 i 

e

g

ze

k

w

o

w

a

n

e

.


K

o

n

ie

c

zn

a

 je

st

 h

a

rm

o

n

ia

 m

d

zy

 c

n

o

ta

m

i: 

m

ą

d

ro

śc

i, 

m

ę

st

w

a

 i 


K

o

n

ie

c

zn

a

 je

st

 h

a

rm

o

n

ia

 m

d

zy

 c

n

o

ta

m

i: 

m

ą

d

ro

śc

i, 

m

ę

st

w

a

 i 

u

m

ia

rk

o

w

a

n

ia

. C

n

o

 n

a

d

rz

ę

d

n

ą

 je

st

 s

p

ra

w

ie

d

liw

o

ść

sz

c

ze

g

ó

ln

ie

 w

a

żn

a

 w

 ż

y

c

iu

 s

p

o

łe

c

zn

y

m

.


W

 fi

lo

zo

fii 

i e

ty

c

e

 P

la

to

n

a

 k

lu

c

zo

w

e

 z

n

a

c

ze

n

ie

 m

a

 id

e

e

, k

re

 

 d

o

sk

o

n

a

łe

, n

ie

zm

ie

n

n

e

 i 

w

ie

c

zn

e

 i 

k

re

 s

ą

 b

y

te

m

 

n

a

d

rz

ę

d

n

y

m

.  

4

background image

2

0

1

1

-0

1

-2

0

3

P

y

ta

n

ia

:



ja

k

im

 s

to

p

n

iu

 k

o

n

c

e

p

c

ja

 



ja

k

im

 s

to

p

n

iu

 k

o

n

c

e

p

c

ja

 

c

n

ó

t, 

p

o

g

dy
 S

o

k

ra

te

sa

 i 

P

la

to

n

a

 s

ą

 w

a

żn

e

 i 

a

k

tu

a

ln

e

 

d

zis

ia

j?


J

a

k

ie

 w

y

n

ik

a

 z

 n

ic

h

 w

n

io

sk

dl

a

 b

iz

n

e

su

 i 

za

rz

ą

d

za

n

ia

?


C

zy

 p

ro

c

e

d

u

ry

 S

o

k

ra

te

sa

 


C

zy

 p

ro

c

e

d

u

ry

 S

o

k

ra

te

sa

 

m

o

żn

a

 w

y

k

o

rz

y

st

y

w

a

ć

 

w

sp

ó

łc

ze

śn

ie

 p

rz

y

 ro

zw

ija

n

iu

 

zdo
ln

o

śc

i o

d

żn

ia

n

ia

 do
b

ra

 o

d

 

a

 i 

e

ty

c

zn

e

j w

ra

żli

w

o

śc

i?

 C

zy

 

m

o

żn

a

 t

o

 ro

b

 w

 z

a

k

ła

d

a

c

h

 

p

ra

c

y

?

5

H

E

D

O

N

IZM
 


H

e

d

o

n

iz

m

, t

o

 o

g

ó

ln

a

 n

a

zw

a

 d

o

k

try

n

 e

ty

c

zn

y

c

h

, k

re

 z

a

 g

łó

w

n

y

 

c

e

l ż

y

c

ia

 i 

m

o

ty

w

 p

o

st

ę

p

o

w

a

n

ia

 lu

d

zi 

u

zn

a

 p

rz

y

je

m

n

o

ść

; t

o

 

o

w

o

 b

y

ło

 w

 s

ta

ro

ży

tn

o

śc

i r

o

zu

m

ia

n

e

 in

a

c

ze

j i 

sz

e

rz

e

j, 

n

 d

zis

ia

j.

o

w

o

 b

y

ło

 w

 s

ta

ro

ży

tn

o

śc

i r

o

zu

m

ia

n

e

 in

a

c

ze

j i 

sz

e

rz

e

j, 

n

 d

zis

ia

j.


W

 p

o

st

a

c

i s

k

ra

jn

e

j z

a

p

re

ze

n

to

w

a

ł g

o

 A

ry

st

y

p

 z

 C

y

re

n

y

, a

 w

 

u

m

ia

rk

o

w

a

n

e

j –

E

p

ik

u

r. 

W

 c

za

sa

c

h

 n

o

w

o

ży

tn

y

c

h

 je

st

 w

y

ra

ża

n

y

 

p

rz

e

z u

ty

lit

a

ry

zm

 

(t

w

ó

rc

y

: J

. B

e

n

th

a

m

, J

.S

. M

ill)

.


A

ry

st

y

p

 z

 C

y

re

n

y

 

(f

ilo

zo

f g

re

c

k

i, 

la

ta

 4

3

5

-3

6

6

 p

.n

.e

. u

c

ze

ń

 S

o

k

ra
te

sa

), 

za

 c

e

ży

c

ia

 p

rz

y

jm
o

w

a

ł d

u

c

h

o

w

e

 p

rz

y

je

m

n

o

śc

i.


E

p

ik

u

(f

ilo

zo

f g

re

c

k

i, 

la

ta

 3

4

1

-

2

7

0

 p

.n

.e

.)

 

za

 w

a

ru

n

e

k

 s

zc

śc

ia

 u

w

a

ża

ł 

b

ra

k

 c

ie

rp

ie

ń

 i 

tro

sk

. G

ło

sił

, ż

e

 ró

w

n

o

w

a

g

ę

 d

u

c

h

a

 o

sią

g

a

 s

 

u

n

ik

a

c

 p

o

w

ie

rz

c

h

o

w

n

y

c

h

 p

rz

y

je

m

n

o

śc

i i 

za

d

o

w

a

la

c

 s

 

sk

ro

m

n

y

m

 ż

y

c

ie

m

.

u

n

ik

a

c

 p

o

w

ie

rz

c

h

o

w

n

y

c

h

 p

rz

y

je

m

n

o

śc

i i 

za

d

o

w

a

la

c

 s

 

sk

ro

m

n

y

m

 ż

y

c

ie

m

.


W

g

 E

p

ik

u

ra

 p

rz

y

je

m

n

o

ść

, b

ę

d

ą

c

a

 g

łó

w

n

y

m

 d

o

b

re

m

 m

o

ra

ln

y

m

je

st

 to

żs

a

m

a

 z

 „

sa

m

o

is

tn

ą

 ra

d

o

śc

 ż

y

c

ia

.

Ta

k

 ro

zu

m

ia

n

a

 

p

rz

y

je

m

n

o

ść

 je

st

 w

c

 c

zy

m

ś z

a

sa

d

n

ic

zo

 o

d

m

ie

n

n

y

m

 o

d

 

p

rz

y

je

m

n

o

śc

i w

 d

zis

ie

js

zy

m

 ro

zu

m

ie

n

iu

 t

e

g

o

 s

ło

w

a

6

2

0

1

1

-0

1

-2

0

4

S

Z

K

O

Ł

A

 C

YN
IC

K

A


N

a

zw

a

 p

o

c

h

o

d

zi 

o

d

 s

ło

w

a

 k

y

n

o

(p

ie

s)

, k

ry

 b

y

ł m

e

ta

fo

 ż

y

c

ia

 

zg

o

d

n

e

g

o

 z

 n

a

tu

, w

o

ln

e

g

o

 o

d

 

zg

o

d

n

e

g

o

 z

 n

a

tu

, w

o

ln

e

g

o

 o

d

 

h

o

łd

o

w

a

n

ia

 fa

łs

zy

w

y

m

 w

a

rt

o

śc

io

m

c

h

c

iw

o

śc

i, 

p

ra

g

n

ie

n

ia

 s

ła

w

y

za

sz

c

zy

w

 i 

in

n

y

c

h

 p

o

w

sz

e

c

h

n

y

c

h

 

d

ą

że

ń

 „

b

e

zm

y

śln

e

g

o

 tł

u

m

u

Tw

ó

rc

a

m

i t

e

j s

zk

o

ły

 b

y

li A

n

ty

st

e

n

e

(4

3

6

-3

6

5

) i

 D

io

g

e

n

e

s z

 S

y

n

o

p

y

 (

4

1

3

-

3

2

5

).

3

2

5

).


A

b

y

 ż

y

ć

 g

o

d

n

ie

 n

a

le

ży

 z

re

zy

g

n

o

w

a

ć

 z

 

p

o

w

ie

rz

c

h

o

w

n

o

śc

i i 

u

łu

d

y

, b

o

g

a

c

tw

a

zn

ie

w

o

le

n

ia

 p

rz

e

z p

rz

y

je

m

n

o

śc

zm

y

o

w

e

, n

ie

 p

o

d

d

a

w

a

ć

 s

 

sc

h

e

m

a

to

m

 i 

sz

ty

w

n

y

m

 

k

o

n

w

e

n

a

n

so

m

.


S

zk

o

ła

 c

y

n

ic

k

a

 p

rz

e

ła

 k

o

n

c

e

p

c

 

7

E

TY

K

A

 U

M

IA

R

U

 A

R

Y

S

TO

TE

LE

S

A

(3

8

4

 –

3

2

2

 p

.n

.e

.)


W

sp

ó

ln

y

m

 c

e

le

m

 lu

d

zk

ic

h

 d

ą

że

ń

 je

st

 s

zc

śc

ie

, r

o

zu

m

ia

n

e

 ja

k

o

 

st

a

n

 p

o

w

o

d

ze

n

ia

 i 

p

o

m

y

śln

o

śc

i ż

y

c

io

w

e

j. 

S

zc

śc

ie

 –

to

 

n

a

d

rz

ę

d

n

y

, n

a

tu

ra

ln

y

 i 

u

p

ra

w

n

io

n

y

 c

e

l lu

d

zk

ie

g

o

 ż

y

c

ia

.

n

a

d

rz

ę

d

n

y

, n

a

tu

ra

ln

y

 i 

u

p

ra

w

n

io

n

y

 c

e

l lu

d

zk

ie

g

o

 ż

y

c

ia

.


S

zc

śc

ie

 t

o

 n

ie

 t

y

le

 s

ta

n

, il

e

 d

ro

g

a

, k

ra

 d

o

 n

ie

g

o

 p

ro

w

a

d

zi 

k

ra

 w

że

 s

 z

: o

k

re

ślo

n

y

m

i k

o

m

p

e

te

n

c

ja

m

i, 

a

k

ty

w

n

o

śc

d

zia

ła

n

ie

m

 z

g

o

d

n

y

m

 z

 ro

zu

m

e

m

 o

ra

c

n

o

tli

w

y

m

p

o

st

ę

p

o

w

a

n

ie

m

.


C

n

o

ta

 –

to

 „

u

o

so

b

ie

n

ia

 z

a

c

h

o

w

u

c

e

 ś

ro

d

e

k

 m

d

zy

 n

a

d

m

ia

re

m

 

a

 n

ie

d

o

st

a

tk

ie

m

. D

la

 p

rz

y

k

ła

d

u

, o

d

w

a

g

a

 m

ie

śc

i s

 m

d

zy

 

b

ra

w

u

 a

 t

c

h

ó

rz

o

st

w

e

m

, s

zc

zo

d

ro

ść

 z

a

w

ie

ra

 s

 m

d

zy

 

ro

zr

zu

tn

o

śc

 a

 s

k

ą

p

st

w

e

m

. T

a

k

 ro

zu

m

ia

n

y

c

h

 c

n

ó

t m

o

żn

a

 s

 

ro

zr

zu

tn

o

śc

 a

 s

k

ą

p

st

w

e

m

. T

a

k

 ro

zu

m

ia

n

y

c

h

 c

n

ó

t m

o

żn

a

 s

 

n

a

u

c

zy

ć

.


D

e

m

o

k

ra

c

ja

 je

st

 tą

 fo

rm

ą

 ż

y

c

ia

 s

p

o

łe

c

zn

e

g

o

, k

ra

 z

a

p

e

w

n

ia

 

sz

c

śc

ie

 n

a

jw

k

sz

e

j li

c

zb

ie

 lu

d

zi,

 g

d

y

ż 

p

o

zw

a

la

 im

 n

a

 a

k

ty

w

n

e

 

u

c

ze

st

n

ic

tw

o

 w

 ż

y

c

iu

 s

p

o

łe

c

zn

y

m

 i 

d

zia

ła

n

ie

.


E

ty

k

a

 A

ry

st

o

te

le

sa

 n

o

si 

n

a

zw

ę

 „

E

ty

k

i u

m

ia

ru

 lu

b

 „

E

ty

k

i z

ło

te

g

o

 

śr

o

d

k

a

.

8

background image

2

0

1

1

-0

1

-2

0

5

Py
ta

n

ia

:

1

.

K

ra

 z

 fi

lo

zo

fii 

e

ty

c

zn

y

c

h

 je

st

 

P

a

ń

st

w

u

 n

a

jb

liż

sz

a

?

  

P

a

ń

st

w

u

 n

a

jb

liż

sz

a

?

  

H

e

d

o

n

iz

m

, S

zk

o

ła

 c

y

n

ik

ó

w

 c

zy

 

D

ro

g

a

 ś

ro

dk
a

 A

ry

st

o

te

le

sa

?

2

.

C

zy

 „

E

ty

k

a

 u

m

ia

ru

 m

a

 lu

b

 

m

o

że

 m

ie

ć

 z

a

st

o

so

w

a

n

ie

 w

e

 

w

sp

ó

łc

ze

sn

y

m

 b

iz

n

e

sie

 i 

za

rz

ą

d

za

n

iu

?

za

rz

ą

d

za

n

iu

?

9

S

TO

IC

Y


S

to

ic

y

zm

 je

st

 u

w

a

ża

n

y

 z

a

 n

a

jb

a

rd

zie

w

p

ły

w

o

w

ą

 k

o

n

c

e

p

c

 e

ty

c

zn

ą

 

st

a

ro

ży

tn

o

śc

i –

p

rz

e

d

 p

o

ja

w

ie

n

ie

m

 s

 

st

a

ro

ży

tn

o

śc

i –

p

rz

e

d

 p

o

ja

w

ie

n

ie

m

 s

 

c

h

rz

e

śc

ija

ń

st

w

a

.


W

y

b

itn

i p

rz

e

d

st

a

w

ic

ie

le

: z

a

ło

ży

c

ie

Z

e

n

o

n

 z

 K

itio

n

 (

3

4

2

-2

7

0

 p

.n

.e

.)

, S

e

n

e

k

a

 

(3

 p

.n

.e

. –

6

5

 n

.e

.)

, E

p

ik

te

t (

5

0

 –

1

3

0

 

n

.e

.)

, M

a

re

k

 A

u

re

liu

sz

  (

1

2

1

-1

8

0

 n

.e

.)

.


Id

e

a

łe

m

 je

st

 ż

y

c

ie

 z

g

o

d

n

e

 z

 n

a

tu

 -

is

to

 ś

w

ia

ta

 o

ra

c

o

w

ie

c

zy

m

 

is

to

 ś

w

ia

ta

 o

ra

c

o

w

ie

c

zy

m

 

ro

zu

m

e

m

. H

a

rm

o

n

ia

 z

 n

a

tu

 p

o

le

g

a

 

n

ie

 n

a

 n

a

g

in

a

n

iu

 ś

w

ia

ta

 d

o

 s

w

o

je

w

o

li, 

a

le

 n

a

 w

ła

sn

y

m

 d

o

ń

 

d

o

st

o

so

w

a

n

iu

.


N

a

le

ży

 s

k

u

p

ia

ć

 u

w

a

g

ę

 n

a

 t

y

c

h

 

sp

ra

w

a

c

h

 i 

d

zia

ła

n

ia

c

h

, n

a

 k

re

 

c

o

w

ie

k

 m

a

 w

p

ły

w

. C

o

 d

o

 re

sz

ty

, n

a

 

1

0

2

0

1

1

-0

1

-2

0

6

Py
ta

n

ia

:


C

zy

 fi

lo

zo

fia

 s

to

ic

k

a

 p

rz

y

st

a

je

 do
 

w

sp

ó

łc

ze

sn

e

j g

o

sp

o

da
rk

w

sp

ó

łc

ze

sn

e

j g

o

sp

o

da
rk

ry

n

k

o

w

e

j?


C

zy

 p

o

st

a

w

a

 s

to

ic

k

a

 je

st

 

w

ła

śc

iw

a

 dl

a

 z

a

rz

ą

dz
a

c

y

c

h

 w

 

o

b

e

c

n

y

c

h

 c

za

sa

c

h

?


C

zy

 p

o

st

a

w

a

 s

to

ic

k

a

 je

st

 

w

ła

śc

iw

a

 dl

a

 p

o

st

a

w

 

w

ła

śc

iw

a

 dl

a

 p

o

st

a

w

 

p

ra

c

o

w

n

ic

zy

c

h

?

1

1

E

G

O

IZ

M

 I 

A

LT

R

U

IZ

M

 

w

g

 J

e

n

n

y

 T

e

ic

h

m

a

n



E

g

o

iz

m
w

 s

e

n

sie

 p

ra

k

ty

c

zn

y

m

 p

o

le

g

a

 n

a

 z

a

c

h

o

w

a

n

iu

k

re

 c

e

c

h

u

je

 s

y

st

e

m

a

ty

c

zn

e

 s

a

m

o

lu

b

st

w

o

. W

 s

e

n

sie

 

te

o

re

ty

c

zn

y

m

 e

g

o

iz

m

 to

 te

o

ria

, w

 k

re

j p

o

ds
ta

w

ą

 

te

o

re

ty

c

zn

y

m

 e

g

o

iz

m

 to

 te

o

ria

, w

 k

re

j p

o

ds
ta

w

ą

 

m

o

ra

ln

o

śc

i je

st

 p

ry

w

a

tn

y

 in

te

re

s j

e

dn
o

st

k

i. 

A

da
m

 S

m

ith

 

(1

7

2

3

-1

7

9

0

) p

rz

e

k

o

n

y

w

a

ł, 

że

 p

ry

w

a

tn

y

 in

te

re

s j

e

dn
o

st

k

n

ie

 m

u

si 

st

a

ć

 w

 s

p

rz

e

c

zn

o

śc

i z

 in

te

re

se

m

 s

p

o

łe

c

zn

y

m

 

(s

ły

n

n

y

 p

rz

y

k

ła


p

ie

k

a

rz

e

m

).



A

ltr

u

iz

m

 w

 s

e

n

sie

 p

ra

k

ty

c

zn

y

m

 p

o

le

g

a

 n

a

 z

a

c

h

o

w

a

n

iu

k

re

 c

e

c

h

u

je

 s

y

st

e

m

a

ty

c

zn

a

 o

rie

n

ta

c

ja

 n

a

 dr
u

g

ie

g

o

 

k

re

 c

e

c

h

u

je

 s

y

st

e

m

a

ty

c

zn

a

 o

rie

n

ta

c

ja

 n

a

 dr
u

g

ie

g

o

 

c

o

w

ie

k

a

. W

 s

e

n

sie

 te

o

re

ty

c

zn

y

m

 t

o

 te

o

ria

, w

 k

re

m

o

ra

ln

o

ść

 je

st

 w

 z

u

p

e

łn

o

śc

i a

lb

o

 w

 z

n

a

c

zn

e

j m

ie

rz

e

 

zo

rie

n

to

w

a

n

a

 n

a

 do
b

ro

 in

n

y

c

h

 lu

dz
i.

1

2

background image

2

0

1

1

-0

1

-2

0

7

E

G

O

IZ

M

 –

R

Ó

Ż

N

E

 U

Z

A

S

A

D

N

IE

N

IA

(1

)

K

a

żd

y

m

 c

o

w

ie

k

ie

m

 k

ie

ru

je

 w

zg

d

 n

a

 w

ła

sn

e

 do
b

ro

N

a

w

e

t p

o

zo

rn

ie

 n

ie

sa

m

o

lu

b

n

e

 c

zy

n

y

 s

ą

 ta

k

 

n

a

p

ra

w


 z

a

m

a

sk

o

w

a

n

y

m

 e

g

o

iz

m

e

m

Ta

k

 b

y

w

a

, a

le

 

n

a

p

ra

w


 z

a

m

a

sk

o

w

a

n

y

m

 e

g

o

iz

m

e

m

Ta

k

 b

y

w

a

, a

le

 

p

rz

e

c

ie

ż 

n

ie

 z

a

w

sz

e

.

(2

)

P

ra

g

n

ie

n

ie

 a

b

y

 p

o

m

a

g

a

ć

 in

n

y

m

 je

st

 w

 is

to

c

ie

 

m

o

ty

w

o

w

a

n

e

 e

g

o

is

ty

c

zn

ie

; li

c

zy

m

y

 n

a

 w

za

je

m

n

o

ść

u

zn

a

n

ie

 ś

ro

do
w

is

k

a

, i

tp

(3

)

B

y

c

ie

 s

a

m

o

lu

b

n

y

m

 je

st

 b

a

rdz
ie

j r

a

c

jo

n

a

ln

e

, n

 b

y

c

ie

 

n

ie

sa

m

o

lu

b

n

y

m

. W

zg

d

 n

a

 w

ła

sn

y

 in

te

re

s p

ro

w

a

d

zi 

n

ie

sa

m

o

lu

b

n

y

m

. W

zg

d

 n

a

 w

ła

sn

y

 in

te

re

s p

ro

w

a

d

zi 

do
 b

o

g

a

te

g

o

 s

p

o

łe

c

ze

ń

st

w

a

 

(S

zk

o

ła

 A

u

st

ria

c

k

a

 E

k

o

n

o

m

ii)

.

(4

)  

E

g

o

iz

m

 p

o

w

in

ie

n

 s

ta

ć

 s

 p

o

w

sz

e

c

h

n

y

. W

y

b

itn

e

 

je

dn
o

st

k

i p

o

w

in

n

y

 k

ie

ro

w

a

ć

 s

 e

g

o

iz

m

e

m

 d

la

 d

o

b

ra

 

lu

dz
k

ie

j r

a

sy

 

(F

ry

d

e

ry

k

 N

ie

tz

c

h

e

, p

ro

m

u

c

y

 b

e

zw

ie

d

n

ie

 ra

sis

to

w

sk

ą

 

id

e

ę

 n

a

d

lu

d

zi)

.

1

3

A

LT

R

U

IZ

M

 –

R

Ó

Ż

N

E

 U

Z

A

S

A

D

N

IE

N

IA

(1

) Za

w

n

o

 e

g

o

iz

m

 ja

k

 i 

a

ltr

u

iz

m

 s

ą

 c

śc

 re

p

e

rt

u

a

ru

 

za

c

h

o

w

a

ń

 z

a

w

n

o

 lu

d

zi,

 ja

k

 i 

zw

ie

rz

ą

t s

ta

dn
y

c

h

N

a

w

e

t z

w

ie

rz

ę

to

m

 z

da
rz

a

 s

 z

a

c

h

o

w

a

n

ia

 

N

a

w

e

t z

w

ie

rz

ę

to

m

 z

da
rz

a

 s

 z

a

c

h

o

w

a

n

ia

 

n

ie

sa

m

o

lu

b

n

e

 

(S

zk

o

ła

 B

e

h

a

w

io

ra

ln

a

). 

(2

)

m

o

ra

ln

e

g

o

 p

u

n

k

tu

 w

idz
e

n

ia

 z

a

c

h

o

w

a

n

ie

 

n

ie

sa

m

o

lu

b

n

e

 m

a

 w

y

żs

 ra

n

g

ę

, n

 s

a

m

o

lu

b

n

e

.

(3

)

P

o

d

zia

ł i

st

o

t l

u

dz
k

ic

h

 n

a

 le

p

sz

e

 i 

g

o

rs

ze

 je

st

 s

zt

u

c

zn

y

K

to

ś n

a

 w

ó

zk

u

 in

w

a

lid

zk

im

 m

o

że

 b

y

ć

 w

y

b

itn

y

m

 

a

st

ro

n

o

m

e

m

, a

 k

la

so

w

y

 p

rz

y

g

łu

p

 m

o

że

 C

i u

ra

to

w

a

ć

 

ży

c

ie

.

ży

c

ie

.

(4

)  

W

a

rt

o

 p

rz

y

jrz

e

ć

 s

, j

a

c

y

 lu

dz
ie

 o

p

o

w

ia

da

 s

 n

a

 

te

m

a

t w

y

żs

zo

śc

i e

g

o

iz

m

u

 i 

je

d

n

y

c

h

 lu

d

zi 

n

a

d

 in

n

y

m

o

ra

w

p

ro

w

a

dz
a

 te

 te

o

rie

 w

 ż

y

c

ie

: z

a

tra

c

a

c

y

 s

 

dl

a

 p

ie

n

d

zy

, a

u

to

k

ra

c

i, 

dy
k

ta

to

rz

y

, z

b

ro

dn
ia

rz

e

 

w

o

je

n

n

i. 

  

1

4

2

0

1

1

-0

1

-2

0

8

P

y

ta

n

ie

 d

o

 d

y

sk

u

sji

:

P

y

ta

n

ie

 d

o

 d

y

sk

u

sji

:

C

zy

 w

 b

iz

n

e

sie

 i 

za

rz

ą

d

za

n

iu

 t

rz

e

b

a

 w

y

b

ie

ra

ć

m

d

zy

 e

g

o

iz

m

e

m

 a

 a

ltr

u

iz

m

e

m

?

1

5

U

TYL
IT

A

R

YZ
M


N

o

w

sz

a

 o

d

m

ia

n

a

 h

e

d

o

n

iz

m

u

. W

e

d

łu

g

 

J

. B

e

n

th

a

m

a

(

1

7

4

8

-1

8

3

2

)

d

o

b

ro

 t

o

 

J

. B

e

n

th

a

m

a

(

1

7

4

8

-1

8

3

2

)

d

o

b

ro

 t

o

 

p

rz

y

je

m

n

o

ść

 a

 z

ło

 –

to

 b

ó

l i 

c

ie

rp

ie

n

ie

W

e

d

łu

g

 J

.S

. M

illa

(

1

8

0

6

-1

8

7

3

d

o

b

ro

 t

o

 

sz

c

śc

ie

 a

 z

ło

 t

o

 je

g

o

 b

ra

k

. J

.S

. M

ill 

je

st

 tu

 z

g

o

d

n

y

 z

 A

ry

st

o

te

le

se

m

.


N

a

jw
y

żs

zy

m

 d

o

b

re

m

 je

st

 p

o

ży

te

k

 

je

d

n

o

st

k

i lu

b

 s

p

o

łe

c

ze

ń

st

w

a


C

e

le

m

 w

sz

e

lk

ie

g

o

 d

zia

ła

n

ia

 p

o

w

in

n

o

 


C

e

le

m

 w

sz

e

lk

ie

g

o

 d

zia

ła

n

ia

 p

o

w

in

n

o

 

b

y

ć

 „

n

a

jw

k

sz

e

 s

zc

śc

ie

 n

a

jw

k

sz

e

lic

zb

y

 lu

d

zi”


W

 X

X

 w

ie

k

u

 p

o

jm
o

w

a

n

ie

 d

o

b

ra

 p

rz

e

u

ty

lit

a

ry

st

ó

w

 je

st

 s

ze

rs

ze

: t

o

 n

ie

 t

y

lk

o

 

sz

c

śc

ie

 i 

p

rz

y

je

m

n

o

ść

, a

le

 t

a

k

że

 

w

o

ln

o

ść

, p

rz

y

ja

źń

, d

o

k

o

n

a

n

ia

 

a

rt

y

st

y

c

zn

e

, it

d

.

1

6

background image

2

0

1

1

-0

1

-2

0

9

K

O

N

S

E

K

WE

N

C

J

A

LIZ

M

Te

rm

in

 s

tw

o

rz

o

n

y

 w

 ro

k

u

 1

9

5

7

 p

rz

e

E

liz

a

b

e

th

 A

n

sc

o

m

b

e

. J

e

st

 b

lis

k

i, 

a

 

zd

a

n

ie

m

 n

ie

k

ry

c

h

 to

żs

a

m

y

, z

 

zd

a

n

ie

m

 n

ie

k

ry

c

h

 to

żs

a

m

y

, z

 

u

ty

lit

a

ry

zm

e

m

.

D

o

b

re

 d

zia

ła

n

ia

 i 

d

o

b

re

 c

zy

n

y

 to

 te

k

re

 p

rz

y

n

o

sz

ą

 d

o

b

re

 re

zu

lta

ty

.

N

a

le

ży

 p

rz

e

w

id

y

w

a

ć

 s

k

u

tk

i c

zy

n

ó

w

 i 

d

zia

ła

ń

; r

e

zy

g

n

o

w

a

ć

 z

 ty

c

h

, k

re

 n

io

 

za

 s

o

b

ą

 s

k

u

tk

i n

e

g

a

ty

w

n

e

 i 

w

d

ra

ża

ć

 t

e

k

re

 p

rz

y

n

io

 s

k

u

tk

i p

o

zy

ty

w

n

e

P

o

n

ie

w

a

ż 

n

a

 o

g

ó

ł w

y

st

ę

p

u

 s

k

u

tk

P

o

n

ie

w

a

ż 

n

a

 o

g

ó

ł w

y

st

ę

p

u

 s

k

u

tk

za

w

n

o

 p

o

zy

ty

w

n

e

 i 

n

e

g

a

ty

w

n

e

, t

rz

e

b

a

 

p

o

d

e

jm

o

w

a

ć

 te

 d

zia

ła

n

ia

, g

d

zie

 b

ila

n

st

ra

t i

 z

y

sk

ó

w

 je

st

 d

o

d

a

tn

i.

S

ła

b

o

śc

i:

-

w

 m

o

ra

ln

o

śc

i „

b

ila

n

s s

tra

t i

 z

y

sk

ó

w

 n

ie

 

is

tn

ie

je

, a

 p

rz

y

n

a

jm

n

ie

j n

ie

 m

o

żn

a

 s

 n

im

 

k

ie

ro

w

a

ć

;

-

tru

d

n

o

 e

x

 a

n

te

p

rz

e

w

id

zie

ć

 s

k

u

tk

i, 

1

7

R

E

LA

TY

W
IZM

To

 c

o

 w

ła

śc

iw

e

 i 

n

ie

w

ła

śc

iw

e

, d

o

b

re

 i 

e

, z

a

le

ży

 o

d

 c

za

w

 i 

sp

o

łe

c

ze

ń

st

w

a

, w

 

k

ry

m

 s

 ż

y

je

. N

ie

 m

a

 w

a

rt

o

śc

i i 

za

sa

d

 u

n

iw

e

rs

a

ln

y

c

h

, w

sp

ó

ln

y

c

h

 d

la

 

w

sz

y

st

k

ic

h

 i 

p

o

n

a

d

c

za

so

w

y

c

h

, a

lb

o

 te

ż 

je

st

 ic

h

 b

a

rd
zo

 n

ie

w

ie

le

.

N

ie

 d

a

 s

 a

n

i p

o

w

n

a

ć

 a

n

i u

st

a

lić

 h

ie

ra
rc

h

ii 

żn

y

c

h

 n

o

rm
 m

o

ra
ln

y

c

h

o

b

o

w

zu

c

y

c

h

 w

 ró

żn

y

c

h

 k

u

ltu

ra
c

h

. N

ie

 n

a

le

ży

 o

d

za

ć

 in

n

y

c

h

 s

p

o

łe

c

ze

ń

st

w

 

o

b

o

w

zu

c

y

c

h

 w

 ró

żn

y

c

h

 k

u

ltu

ra
c

h

. N

ie

 n

a

le

ży

 o

d

za

ć

 in

n

y

c

h

 s

p

o

łe

c

ze

ń

st

w

 

w

e

d

łu

g

 n

o

rm
 o

b

o

w

zu

c

y

c

h

 w

 n

a

sz

y

m

 w

ła

sn

y

m

.

W

 s

k

ra
jn

e

j p

o

st

a

c

i re

la

ty

w

iz

m

 tw

ie

rd
zi,

 ż

e

 w

sz

y

st

k

o

 je

st

 w

zg

d

n

e

 i 

k

a

żd

y

 p

o

g

d

 

je

st

 ta

k

 s

a

m

o

 d

o

b

ry

, j

a

k

 k

a

żd

y

 in

n

y

. T

o

 s

a

m

o

, z

d

a

n

ie

m

 re

la

ty

w

is

w

, m

o

żn

a

 

p

o

w

ie

d

zie

ć

 o

 k

u

ltu

ra
c

h

: n

ie

 m

a

 le

p

sz

y

c

h

 a

n

i g

o

rs

zy

c

h

. O

b

ie

k

ty

w

n

a

 (

te

ż 

n

ie

 d

o

 

k

o

ń

c

a

) m

o

że

 b

y

ć

 ty

lk

o

 n

a

u

k

a

, n

ig

d

y

 e

ty

k

a

S

ła

b

o

śc

i:

-

je

że

li d

w

a

 s

p

o

łe

c

ze

ń

st

w

a

 ró

żn

 s

 z

n

a

c

zn

ie

 m

d

zy

 s

o

b

ą

, t

o

 je

st

 

p

ra
w

d

o

p

o

d

o

b

n

e

, ż

e

  j

e

d

n

o

 je

st

 s

p

o

łe

c

ze

ń

st

w

e

m

 z

ły

m

 a

 d

ru

g

ie

 d

o

b

ry

m

sp

o

łe

c

ze

ń

st

w

o

 fa

sz

y

st

o

w

sk

ie

 n

ie

 je

st

 ta

k

 s

a

m

o

 d

o

b

re

, j

a

k

 d

e

m

o

k

ra
ty

c

zn

e

, e

ty

k

a

 

c

o

n

k

a

 K

u

-K

lu

x

-K

la

n

u

  n

ie

 je

st

 ró

w

n

ie

 d

o

b

ra
, j

a

k

 e

ty

k

a

 c

o

n

k

a

 o

rg
a

n

iz

a

c

ji 

Le

k

a

rz

e

 b

e

g

ra
n

ic

, a

 k

u

ltu

ra
 lu

d

o

że

rc

ó

w

 c

zy

 p

le

m

io

n

 s

k

ła

d

a

c

y

c

h

 o

fia

ry

 z

 

c

o

n

k

a

 K

u

-K

lu

x

-K

la

n

u

  n

ie

 je

st

 ró

w

n

ie

 d

o

b

ra
, j

a

k

 e

ty

k

a

 c

o

n

k

a

 o

rg
a

n

iz

a

c

ji 

Le

k

a

rz

e

 b

e

g

ra
n

ic

, a

 k

u

ltu

ra
 lu

d

o

że

rc

ó

w

 c

zy

 p

le

m

io

n

 s

k

ła

d

a

c

y

c

h

 o

fia

ry

 z

 

lu

d

zi 

n

ie

 je

st

 ta

k

 s

a

m

o

 d

o

b

ra
, j

a

k

 ty

c

h

 s

p

o

łe

c

zn

o

śc

i, 

k

re

 n

ie

 m

o

rd
u

 lu

d

zi 

w

 

c

e

la

c

h

 k

u

lin

a

rn

y

c

h

 c

zy

 ry

tu

a

ln

y

c

h

;

-

re

la

ty

w

iz

m

 s

tw

a

rz

a

 n

ie

o

g

ra
n

ic

zo

n

e

 p

o

le

 d

o

 n

a

d

u

ży

ć

 i 

m

a

n

ip

u

la

c

ji;

-

re

la

ty

w

iz

m

 je

st

 d

e

m

o

ra
liz

u

c

y

 i 

sp

o

łe

c

zn

ie

 n

ie

b

e

zp

ie

c

zn

y

;

-

re

la

ty

w

iz

m

 p

a

d

a

 o

fia


 w

ła

sn

e

j p

o

k

tn

e

j lo

g

ik

i: 

je

że

li w

sz

y

st

k

o

 je

st

 w

zg

d

n

e

to

 re

la

ty

w

iz

m

 te

ż.

  

1

8

2

0

1

1

-0

1

-2

0

1

0

P

y

ta

n

ia

:


C

zy

 re

la

ty

w

iz

m

 w

y

st

ę

p

u

je

 

c

st

o

 w

e

 w

sp

ó

łc

ze

sn

y

c

h

 

c

st

o

 w

e

 w

sp

ó

łc

ze

sn

y

c

h

 

o

rg

a

n

iz

a

c

ja

c

h

 i 

w

sp

ó

łc

ze

sn

y

m

 

za

rz

ą

d

za

n

iu

?

 P

ro

sz

ę

 p

o

da
ć

 

p

rz

y

k

ła

dy
.


C

zy

 k

o

de
k

sy

 do
b

ry

c

h

 p

ra

k

ty

k

 

(„

k

o

de
k

sy

 e

ty

c

zn

e

p

o

sz

c

ze

g

ó

ln

y

c

h

 o

rg

a

n

iz

a

c

ji 

p

o

sz

c

ze

g

ó

ln

y

c

h

 o

rg

a

n

iz

a

c

ji 

m

o

g

ą

 w

p

ro

w

a

d

za

ć

 re

g

u

la

c

je

 

n

ie

zg

o

dn
e

 z

 u

n

iw

e

rs

a

ln

y

m

w

a

rt

o

śc

ia

m

i e

ty

c

zn

y

m

i?


C

zy

 k

u

ltu

ra

 m

a

so

w

a

 je

st

 ró

w

n

ie

 

do
b

ra

, ja

k

 „

w

y

so

k

a

 k

u

ltu

ra

?

1

9

E

TY

K

A

 S

Y

TU

A

C

Y

J

N

A

E

ty

k

a

 s

y

tu

a

c

y

jn

a

 t

w

ie

rd

zi,

 ż

e

 o

 ty

m

 c

zy

 

d

zia

ła

n

ie

 je

st

 e

ty

c

zn

e

 c

zy

 n

ie

, d

e

c

y

d

u

je

 

k

o

n

te

k

st

 s

y

tu

a

c

y

jn

y

. D

la

 p

rz

y

k

ła

d

u

k

ra

d

zie

ż j

e

st

 o

g

ó

ln

ie

 z

ła

, a

le

 k

ra

d

zie

ż 

k

o

n

te

k

st

 s

y

tu

a

c

y

jn

y

. D

la

 p

rz

y

k

ła

d

u

k

ra

d

zie

ż j

e

st

 o

g

ó

ln

ie

 z

ła

, a

le

 k

ra

d

zie

ż 

p

is

to

le

tu

, z

 k

re

g

o

 k

to

ś 

c

h

c

e

 d

o

k

o

n

a

ć

 

m

o

rd

e

rs

tw

a

, j

e

st

 c

zy

n

e

m

 d

o

b

ry

m

.

Zw
o

le

n

n

ic

y

 e

ty

k

i s

y

tu

a

c

y

jn

e

j u

w

a

ża

, ż

e

 

n

a

w

e

t 1

0

 p

rz

y

k

a

za

ń

 je

st

 w

zg

d

n

y

c

h

J

e

zu

s z

a

st

ą

p

ił 

je

 je

d

n

y

m

 u

n

iw

e

rs

a

ln

y

m

 

p

rz

y

k

a

za

n

ie

m

 m

iło

śc

i B

o

g

a

 i 

b

liź

n

ie

g

o

D

la

te

g

o

 te

ż 

c

zy

n

y

 i 

za

m

ia

ry

 n

a

le

ży

 

o

c

e

n

ia

ć

 p

o

d

 ty

m

 w

ła

śn

ie

 k

ą

te

m

 –

c

zy

 s

ą

 

to

 c

zy

n

y

 w

y

n

ik

a

c

e

 z

e

 s

p

e

c

y

fic

zn

ie

 

p

o

jm

o

w

a

n

e

j m

iło

śc

i (

a

g

a

p

e

), 

w

ła

śc

iw

e

 w

 

p

o

jm

o

w

a

n

e

j m

iło

śc

i (

a

g

a

p

e

), 

w

ła

śc

iw

e

 w

 

d

a

n

e

j s

y

tu

a

c

ji,

 c

zy

 te

ż 

st

a

n

o

w

 je

n

a

ru

sz

e

n

ie

. N

a

w

e

t z

a

b

ó

js

tw

o

 m

o

że

 b

y

ć

 

c

za

sa

m

i n

ie

zb

ę

d

n

e

 i 

u

sp

ra

w

ie

d

liw

io

n

e

 

(o

b

ro

n

ą

 k

o

n

ie

c

zn

ą

 s

ie

b

ie

 lu

b

 in

n

y

c

h

).

S

ła

b

o

śc

i:

-

tru

d

n

o

 n

ie

k

ie

d

y

 s

tw

ie

rd

zić

, c

zy

 k

ie

ru

c

 

się

 a

g

a

p

e
n

ie

 w

y

rz

ą

d

za

m

y

 k

o

m

u

ś k

rz

y

w

d

y

 

(„

D

ro

g

a

 d

o

 p

ie

k

ła

 je

st

 w

y

b

ru

k

o

w

a

n

a

 

d

o

b

ry

m

i in

te

n

c

ja

m

i)”

; n

a

d

o

p

ie

k

u

ń

c

zy

 

ro

d

zic

e

, k

ie

ru

c

y

 s

 m

iło

śc

 d

o

 d

zie

c

k

a

2

0

background image

2

0

1

1

-0

1

-2

0

1

1

Py
ta

n

ia

:

1

.

C

o

 P

a

ń

st

w

o

 s

ą

d

zic

ie

 o

 e

ty

c

e

 s

y

tu

a

c

y

jn

e

j?

2

.

C

zy

 e

ty

k

a

 s

y

tu

a

c

y

jn

a

 w

 b

iz

n

e

sie

 i 

za

rz

ą

d

za

n

iu

 

2

.

C

zy

 e

ty

k

a

 s

y

tu

a

c

y

jn

a

 w

 b

iz

n

e

sie

 i 

za

rz

ą

d

za

n

iu

 

p

rz

y

n

o

si 

w

c

e

j m

o

ra

ln

e

g

o

 do
b

ra

 c

zy

 z

ła

?

3

.

J

a

k

 n

a

le

ży

 o

p

ra

c

o

w

y

w

a

ć

 w

e

w

n

ę

trz

n

e

 a

k

ty

 

n

o

rm

a

ty

w

n

e

 (

re

g

u

la

m

in

y

 p

ra

c

y

, w

y

n

a

g

ra

d

za

n

ia

u

k

ła

dy
 z

b

io

ro

w

e

 p

ra

c

y

, k

o

d

e

k

sy

 do
b

ry

c

h

 p

ra

k

ty

k

itd.
), 

a

b

y

 e

w

e

n

tu

a

ln

ie

 s

tw

o

rz

y

ć

 p

rz

e

st

rz

e

ń

 dl

a

 e

ty

k

sy

tu

a

c

y

jn

e

j?

 

sy

tu

a

c

y

jn

e

j?

 

2

1

D

E

O

N

TO

LO

G

IA

 /

 E

TY

K

A

 O

B

O

WI
Ą

ZK
U

Za
 tw

ó

rc

ę

 u

zn

a

je

 s

 Im

m

a

n

u

e

la

 K

a

n

ta

 

(1

7

2

4

-1

8

0

4

),

u

w

a

ża

n

e

g

o

 z

a

 

n

a

jw

y

b

itn

ie

js

ze

g

o

 fi

lo

zo

fa

 -

e

ty

k

a

 e

ry

 n

o

w

o

ży

tn

e

j.

I. 

K

a

n

t j

e

st

 a

u

to

re

m

 g

ło

śn

e

g

o

 „

im

p

e

ra

ty

w

u

 k

a

te

g

o

ry

c

zn

e

g

o

, k

ry

 

n

a

k

a

zu

je

, b

y

 „

p

o

st

ę

p

o

w

a

ć

 w

e

d

łu

g

 t

a

k

ie

j m

a

k

sy

m

y

, k

 c

h

ę

tn

ie

 

n

a

k

a

zu

je

, b

y

 „

p

o

st

ę

p

o

w

a

ć

 w

e

d

łu

g

 t

a

k

ie

j m

a

k

sy

m

y

, k

 c

h

ę

tn

ie

 

w

id

zia

ło

b

y

 s

 ja

k

o

 p

ra

w

o

 p

o

w

sz

e

c

h

n

e

. W

o

k

ó

ł t

e

g

o

 im

p

e

ra

ty

w

u

 

o

g

n

is

k

u

je

 s

 c

a

ła

 je

g

o

 e

ty

k

a

. „

K

ła

m

st

w

o

 je

st

 rz

e

c

 z

łą

, p

o

n

ie

w

a

ż 

n

ie

 

c

h

c

ia

łb

y

ś, 

a

b

y

 w

sz

y

sc

y

 k

ła

m

a

li. 

Ży
c

ie

 s

ta

ło

b

y

 s

 w

ó

w

c

za

n

ie

 d

o

 

zn

ie

sie

n

ia

.

E

ty

k

a

 K

a

n

ta

 je

st

 e

ty

k

ą

 o

b

o

w

zk

u

: „

C

zy

ń

 c

o

 p

o

w

in

ie

n

e

ś, 

p

o

n

ie

w

a

ż 

p

o

w

in

ie

n

e

ś”

.

E

ty

k

a

 K

a

n

ta

 m

a

 c

h

a

ra

k

te

r s

y

st

e

m

u

 fo

rm

a

ln

e

g

o

: n

ie

 m

ó

w

i, 

c

o

 k

o

n

k

re

tn

ie

 

je

st

 d

o

b

re

 a

 c

o

 z

łe

, a

 je

d

y

n

ie

 d

o

st

a

rc

za

 n

a

rz

ę

d

zia

 d

o

 ta

k

ie

g

o

 o

rz

e

k

a

n

ia

je

st

 d

o

b

re

 a

 c

o

 z

łe

, a

 je

d

y

n

ie

 d

o

st

a

rc

za

 n

a

rz

ę

d

zia

 d

o

 ta

k

ie

g

o

 o

rz

e

k

a

n

ia

O

d

w

o

łu

je

 s

 d

o

 ro

zu

m

u

 i 

w

o

ln

e

j w

o

li 

c

o

w

ie

k

a

.

W

a

żn

e

g

o

 u

zu

p

e

łn

ie

n

ia

 d

o

 d

e

o

n

to

lo

g

ii 

K

a

n

ta

 d

o

k

o

n

u

je

 N

ic

o

la

e

 

H

a

rt

m

a

n

n

 

(1

8

8

2

-1

9

5

0

), 

st

w

ie

rd

za

c

, ż

e

 c

o

w

ie

k

 m

a

 w

e

w

n

ę

trz

n

y

 

o

b

o

w

ze

k

 b

y

c

ia

 w

 z

g

o

d

zie

 z

 s

o

b

ą

, a

le

 b

e

n

a

ru

sz

a

n

ia

 w

a

rt

o

śc

o

g

ó

ln

y

c

h

. K

to

ś, 

k

to

 je

st

 w

ie

rn

y

 t

y

lk

o

 s

o

b

ie

, m

a

 je

g

o

 z

d

a

n

ie

m

 

p

u

st

o

sz

ą

c

ą

 o

so

b

o

w

o

ść

 i 

d

zia

ła

 „

m

o

ra

ln

ie

 ja

k

 h

o

c

h

sz

ta

p

le

r”

.

2

2

2

0

1

1

-0

1

-2

0

1

2

P

y

ta

n

ia

:


C

zy

 z

g

a

d

za

c

ie

 s

 P

a

ń

st

w

o

 z

 

te

, ż

e

 e

ty

k

a

 o

b

o

w

zk

u

 je

st

 

te

, ż

e

 e

ty

k

a

 o

b

o

w

zk

u

 je

st

 

b

lis

k

a

 w

k

sz

o

śc

za

rz

ą

d

za

c

y

c

h

 i 

p

ra

c

o

w

n

ik

ó

w

?


C

zy

 m

o

żn

a

 p

o

w

ie

d

zie

ć

, ż

e

 n

ie

 

w

y

w

zy

w

a

n

ie

 s

 z

 

do
b

ro

w

o

ln

ie

 p

rz

y

ty

c

h

 

do
b

ro

w

o

ln

ie

 p

rz

y

ty

c

h

 

o

b

o

w

zk

ó

w

 je

st

 z

 n

a

tu

ry

 

n

ie

e

ty

c

zn

e

?

 C

zy

 s

ą

 ja

k

ie

ś 

w

y

tk

i?


C

zy

 e

ty

k

a

 o

b

o

w

zk

u

 t

o

 „

e

ty

k

a

 

n

a

 p

o

n

u

ro

?

 J

a

k

 ją

 o

ży

w

 i 

u

a

tra

k

c

y

jn

?

2

3

E

TY

K

A

 E

G

ZY
S

TE

N

C

J

A

LIZ

M

U

Te

rm

in

 e

g

zy

st

e

n

c

ja

liz

m

 ro

zp

o

w

sz

e

c

h

n

ił 

się

 w

 la

ta

c

h

 4

0

. X

X

 w

ie

k

u

, z

a

 

sp

ra

w

ą

 g

łó

w

n

ie

 fr

a

n

c

u

sk

ie

g

o

 fi

lo

zo

fa

 i 

p

is

a

rz

a

 J

.P

. S

a

rt

ra

, a

c

zk

o

lw

ie

k

 

p

re

k

u

rs

o

re

m

 te

g

o

 k

ie

ru

n

k

u

 b

y

ł –

ju

ż 

w

 X

IX

 w

ie

k

u

 -

S

.A

. K

ie

rk

e

g

a

a

rd

.

E

g

zy

st

e

n

c

ja

liś

c

i z

w

ra

c

a

li 

sz

c

ze

g

ó

ln

ą

 u

w

a

g

ę

 n

a

 a

u

te

n

ty

c

zn

o

ść

 is

tn

ie

n

ia

E

g

zy

st

e

n

c

ja

liś

c

i z

w

ra

c

a

li 

sz

c

ze

g

ó

ln

ą

 u

w

a

g

ę

 n

a

 a

u

te

n

ty

c

zn

o

ść

 is

tn

ie

n

ia

u

zn

a

c

 ją

 z

a

 k

lu

c

zo

w

ą

 k

w

e

st

 e

ty

c

zn

ą

 i 

za

ra

ze

m

 z

a

 p

u

n

k

t w

y

c

ia

 d

la

 

za

is

tn

ie

n

ia

 o

d

p

o

w

ie

d

zia

ln

o

śc

i i 

u

c

zc

iw

o

śc

i. 

C

o

w

ie

k

, k

ry

 n

ie

 je

st

 

a

u

te

n

ty

c

zn

y

, k

ry

 n

ie

 ż

y

je

 a

u

te

n

ty

c

zn

ie

, n

ie

 m

o

że

 b

y

ć

 w

o

ln

y

 a

n

i w

 

p

e

łn

i o

d

p

o

w

ie

d

zia

ln

y

. Zw
ra

c

a

li 

te

ż 

u

w

a

g

ę

 n

a

 d

ra

m

a

ty

zm

 w

y

b

o

w

w

y

b

ie

ra

c

 je

d

n

o

 tr

a

c

ę

 c

o

ś i

n

n

e

g

o

. J

e

że

li c

h

c

ę

 m

ie

ć

 w

sz

y

st

k

o

 i 

n

ic

ze

g

o

 n

ie

 u

m

ie

m

 z

re

zy

g

n

o

w

a

ć

, n

a

 o

g

ó

ł j

e

st

 je

sz

c

ze

 g

o

rz

e

j.

F

ilo

zo

fia

 e

g

zy

st

e

n

c

ja

ln

a

, k

ra

 u

p

o

w

sz

e

c

h

n

iła

 s

 b

e

zp

o

śr

e

d

n

io

 p

o

 

o

k

ro

p

ie

ń

st

w

a

c

h

 II

 w

o

jn

ie

 ś

w

ia

to

w

e

j, 

je

st

 o

g

ó

ln

ie

 d

o

ść

 p

o

n

u

ra

: c

o

w

ie

k

 

o

k

ro

p

ie

ń

st

w

a

c

h

 II

 w

o

jn

ie

 ś

w

ia

to

w

e

j, 

je

st

 o

g

ó

ln

ie

 d

o

ść

 p

o

n

u

ra

: c

o

w

ie

k

 

p

rz

e

m

ija

, w

sz

e

c

h

św

ia

t j

e

st

 m

u

 o

b

o

tn

y

 lu

b

 w

ro

g

i, 

m

o

żn

a

 o

p

rz

e

ć

 s

 

je

d

y

n

ie

 n

a

 s

o

b

ie

. B

o

g

a

 n

ie

 m

a

, a

 je

że

li n

a

w

e

t j

e

st

, t

o

 m

ilc

zy

. J

e

st

 t

e

ż 

h

e

ro

ic

zn

a

, g

d

y

ż 

n

a

k

a

zu

je

 -

m

im

o

 ta

k

 c

ie

m

n

e

g

o

 o

b

ra

zu

 ś

w

ia

ta

 i 

lo

su

 

c

o

w

ie

k

a

 –

sa

m

o

re

a

liz

a

c

 i 

ro

zw

ó

j o

ra

u

sil

n

e

 s

ta

ra

n

ia

 o

 to

, a

b

y

 s

w

e

m

u

 

ży

c

iu

 n

a

d

a

ć

 s

e

n

i b

y

ć

 n

ie

 ty

lk

o

 d

la

 s

ie

b

ie

, a

le

 ta

k

że

 d

la

 in

n

y

c

h

.  

   

 

2

4

background image

2

0

1

1

-0

1

-2

0

1

3

PE
R

S

O

N

A

LIZ

M

 C

H

R

Z

E

Ś

C

IJ

A

Ń

S

K

I /

 

K

A

TO

LIC

K

I

K

ie

ru

n

e

k

 o

b

e

c

n

y

 o

d

 la

t 3

0

. X

X

 w

ie

k

u

, k

re

g

o

 w

sz

a

k

że

 p

o

c

tk

i m

o

żn

a

 

w

za

ć

 z

 A

ry

st

o

te

le

se

m

 i 

św

. T

o

m

a

sz

e

m

 z

 A

k

w

in

u

. N

a

jw

y

b

itn

ie

js

p

rz

e

d

st

a

w

ic

ie

le

: T

. d

e

 C

h

a

rd

in

, M

. G

o

g

a

c

z,

 J

. M

a

rit

a

in

, E

. S

te

in

, J

Tis

c

h

n

e

r, 

K

. W

o

jty

ła

. S

ta

w

ia

 w

 c

e

n

tru

m

 z

a

in

te

re

so

w

a

n

ia

 o

so

b

ę

 lu

d

zk

ą

 

(ła

c

. p

e

rs

o

n

a

st

ą

d

 n

a

zw

a

 k

ie

ru

n

k

u

). 

U

w

a

ża

, ż

e

 o

so

b

a

 i 

o

so

b

o

w

o

ść

 

Tis

c

h

n

e

r, 

K

. W

o

jty

ła

. S

ta

w

ia

 w

 c

e

n

tru

m

 z

a

in

te

re

so

w

a

n

ia

 o

so

b

ę

 lu

d

zk

ą

 

(ła

c

. p

e

rs

o

n

a

st

ą

d

 n

a

zw

a

 k

ie

ru

n

k

u

). 

U

w

a

ża

, ż

e

 o

so

b

a

 i 

o

so

b

o

w

o

ść

 

st

a

n

o

w

 k

lu

c

d

la

 e

ty

c

zn

e

g

o

 w

sp

ó

łd

zia

ła

n

ia

 lu

d

zi.

F

ilo

zo

fia

 i 

e

ty

k

a

 p

e

rs

o

n

a

liz

m

u

 k

a

to

lic

k

ie

g

o

 w

y

k

a

zu

je

 p

e

w

n

e

 z

b

ie

żn

o

śc

i z

 

e

g

zy

st

e

n

c

ja

liz

m

e

m

, j

e

śli

 c

h

o

d

zi 

o

 z

n

a

c

zn

ie

, j

a

k

ie

 p

rz

y

w

zu

je

 s

 d

o

 

in

d

y

w

id

u

a

ln

e

j w

o

ln

o

śc

i i 

o

d

p

o

w

ie

d

zia

ln

o

śc

i c

o

w

ie

k

a

, w

a

g

p

o

d

e

jm

o

w

a

n

y

c

h

 d

e

c

y

zji

 i 

d

o

k

o

n

y

w

a

n

y

c

h

 w

y

b

o

w

. Za
sa

d

n

ic

za

 ró

żn

ic

a

 

p

o

le

g

a

 n

a

 ty

m

, ż

e

 o

 ile

 e

g

zy

st

e

n

c

ja

liz

m

 je

st

 n

u

rt

e

m

 g

łó

w

n

ie

 

a

te

is

ty

c

zn

y

m

 i 

p

e

sy

m

is

ty

c

zn

y

m

, u

k

a

zu

c

y

m

 z

a

g

u

b

ie

n

ie

 c

o

w

ie

k

a

, o

 

ty

le

 p

e

rs

o

n

a

liz

m

 k

a

to

lic

k

i je

st

 fi

lo

zo

fią

 te

is

ty

c

zn

ą

 i 

o

p

ty

m

is

ty

c

zn

ą

a

k

c

e

n

tu

c

ą

 n

a

d

rz

ę

d

n

o

ść

 o

so

b

y

 lu

d

zk

ie

j w

o

b

e

c

 h

is

to

rii 

i e

k

o

n

o

m

ii.

a

k

c

e

n

tu

c

ą

 n

a

d

rz

ę

d

n

o

ść

 o

so

b

y

 lu

d

zk

ie

j w

o

b

e

c

 h

is

to

rii 

i e

k

o

n

o

m

ii.

A

k

c

e

n

tu

je

 z

n

a

c

zn

ie

 w

y

c

h

o

w

a

n

ia

 m

o

ra

ln

e

g

o

 ja

k

o

 is

to

tn

e

g

o

 e

le

m

e

n

tu

 

w

y

c

h

o

w

a

n

ia

 o

ra

w

y

c

h

o

w

a

n

ia

 d

o

 w

y

b

o

ru

 w

a

rt

o

śc

i”

, z

n

a

c

ze

n

ie

 

p

ra

w

d

y

 ja

k

o

 z

a

sa

d

y

 ż

y

c

ia

 s

p

o

łe

c

zn

e

g

o

 i 

za

sa

d

y

 w

y

c

h

o

w

a

n

ia

, a

 ta

k

że

 

w

y

c

h

o

w

a

n

ia

 d

o

 w

o

ln

o

śc

i i 

o

d

p

o

w

ie

d

zia

ln

o

śc

i. 

2

5

Py
ta

n

ia

:

1

)

K

ry

 z

 k

ie

ru

n

k

ó

w

  j

e

st

 b

liż

sz

y

 b

iz

n

e

so

w

i i 

za

rz

ą

d

za

n

iu

1

)

K

ry

 z

 k

ie

ru

n

k

ó

w

  j

e

st

 b

liż

sz

y

 b

iz

n

e

so

w

i i 

za

rz

ą

d

za

n

iu

e

g

zy

st

e

n

c

ja

liz

m

 c

zy

 p

e

rs

o

n

a

liz

m

?

2

)

C

zy

 e

g

zy

st

e

n

c

ja

liz

m

 i 

p

e

rs

o

n

a

liz

m

 s

y

tu

u

 s

 w

 

g

łó

w

n

y

m

 n

u

rc

ie

  c

zy

 ra

c

ze

j n

a

 o

b

rz

e

ża

c

h

 e

ty

k

b

iz

n

e

su

 i 

za

rz

ą

d

za

n

ia

?

2

6

2

0

1

1

-0

1

-2

0

1

4

E

TY

K

A

 L

IB

E

R

A

LIZM
U

Lib

e

ra

liz

m

 p

rz

e

ja

w

ia

 s

 w

 k

ilk

u

 ró

żn

y

c

h

 p

ła

sz

c

zy

zn

a

c

h

 je

d

n

o

c

ze

śn

ie

sp

o

łe

c

zn

e

j, 

e

k

o

n

o

m

ic

zn

e

j /

 g

o

sp

o

d

a

rc

ze

j i 

filo

zo

fic

zn

o

 –

e

ty

c

zn

e

j. 

A

k

c

e

n

tu

je

 z

n

a

c

ze

n

ie

 w

o

ln

o

śc

i (

zw

ła

sz

c

za

 w

o

ln

o

śc

i je

d

n

o

st

k

i) 

o

d

p

o

w

ie

d

zia

ln

o

śc

i, 

za

c

h

ę

c

a

 d

o

 a

k

ty

w

n

o

śc

i i 

w

y

k

o

rz

y

st

y

w

a

n

ia

 

d

y

sp

o

n

o

w

a

n

e

g

o

 p

o

te

n

c

ja

łu

 (

k

a

p

ita

łu

 lu

d

zk

ie

g

o

). 

Lib

e

ra

ło

w

ie

 u

w

a

ża

 ż

e

 im

 p

e

łn

ie

j r

e

a

liz

o

w

a

n

a

 b

ę

d

zie

 in

d

y

w

id

u

a

ln

a

 

Lib

e

ra

ło

w

ie

 u

w

a

ża

 ż

e

 im

 p

e

łn

ie

j r

e

a

liz

o

w

a

n

a

 b

ę

d

zie

 in

d

y

w

id

u

a

ln

a

 

w

o

ln

o

ść

 i 

p

rz

e

d

się

b

io

rc

zo

ść

, t

y

m

 w

k

sz

a

 c

ść

 s

p

o

łe

c

ze

ń

st

w

a

 b

ę

d

zie

 

sz

c

śli

w

a

 i 

za

m

o

żn

a

. S

ta

n

e

m

 n

a

tu

ra

ln

y

m

 d

la

 c

o

w

ie

k

a

 je

st

 a

k

ty

w

n

o

ść

w

y

n

ik

a

c

a

 z

 je

g

o

 w

ita

ln

o

śc

i i 

ra

d

o

śc

i ż

y

c

ia

P

a

ń

st

w

o

 p

o

w

in

n

o

 a

n

g

a

żo

w

a

ć

 s

 g

łó

w

n

ie

 w

 t

e

 o

b

sz

a

ry

, k

re

 

in

d

y

w

id

u

a

ln

i lu

d

zie

 n

ie

 s

ą

 w

 s

ta

n

ie

 s

a

m

i p

ro

w

a

d

zić

 (

p

ra

w

o

, o

b

ro

n

n

o

ść

 i 

o

c

h

ro

n

a

 o

b

y

w

a

te

li, 

d

o

w

n

ic

tw

o

, i

td

.)

. A

k

ty

w

n

o

ść

, s

a

m

o

d

zie

ln

o

ść

 i 

za

ra

d

n

o

ść

  j

e

d

n

o

st

e

k

 je

st

 w

 lib

e

ra

liź

m

ie

 n

a

k

a

ze

m

 e

ty

c

zn

y

m

G

o

sp

o

d

a

rk

a

 p

o

w

in

n

a

 b

y

ć

 a

u

to

n

o

m

ic

zn

a

, i

n

te

rw

e

n

c

jo

n

iz

m

 p

a

ń

st

w

o

w

y

 

je

st

 o

g

ó

ln

ie

 s

zk

o

d

liw

y

.

S

ła

b

o

śc

i:

S

ła

b

o

śc

i:

Lib

e

ra

liz

m

 m

o

że

 d

ry

fo

w

a

ć

 w

 k

ie

ru

n

k

u

 „

sp

o

łe

c

zn

e

g

o

 d

a

rw

in

iz

m

u

Lib

e

ra

liz

m

 s

p

rz

y

ja

 s

p

o

łe

c

zn

e

j d

e

zin

te

g

ra

c

ji

Lib

e

ra

liz

m

 w

y

k

sz

ta

łc

ił 

tu

rb

o

k

a

p

ita

liz

m

; o

b

e

c

n

y

 k

ry

zy

s p

o

k

a

zu

je

, ż

e

 

tu

rb

o

k

a

p

ita

lim

 n

ie

 s

p

ra

w

d

za

 s

 i 

st

a

n

o

w

i z

a

g

ro

że

n

ie

 d

la

 g

o

sp

o

d

a

re

k

 i 

sp

o

łe

c

zn

o

śc

i o

ra

d

la

 d

e

m

o

k

ra

c

ji.

2

7

O

R

D

O

LIB

E

R

A

LIZM
 /

 S

P

O

Ł

E

C

ZN
A

 G

O

S

P

O

D

A

R

K

A

 

R

Y

N

K

O

W

A

Id

e

a

 o

rd

o

 –

ła

d

u

 s

p

o

łe

c

zn

e

g

o

 b

a

zu

c

e

g

o

 n

a

 w

o

ln

o

śc

i, 

sp

ra

w

ie

d

liw

o

śc

sp

o

łe

c

zn

e

j, 

o

so

b

is

te

j o

d

p

o

w

ie

d

zia

ln

o

śc

i i 

so

lid

a

rn

o

śc

i–

p

o

ja

w

iła

 s

 w

 

k

g

a

c

h

 „

S

zk

o

ły

 fr

y

b

u

rs

k

ie

j”

 w

 la

ta

c

h

 3

0

. X

X

 w

ie

k

u

. T

w

ó

rc

a

m

o

rd

o

lib

e

ra

liz

m

u

 b

y

li W

. E

u

c

k

e

n

, F

. B

o

h

m

, A

. M

ü

lle

r-

A

rm

a

c

k

, H

o

rd

o

lib

e

ra

liz

m

u

 b

y

li W

. E

u

c

k

e

n

, F

. B

o

h

m

, A

. M

ü

lle

r-

A

rm

a

c

k

, H

G

ro

ss

m

a

n

n

-

D

o

rt

h

, L

. E

rh

a

rd

. K

lu

c

zo

w

e

 w

a

rt

o

śc

i, 

to

 d

o

b

ro

b

y

t, 

b

e

zp

ie

c

ze

ń

st

w

o

 s

o

c

ja

ln

e

, s

p

ra

w

ie

d

liw

o

ść

.  


G

o

sp

o

d

a

rk

a

 ry

n

k

o

w

a

 je

st

 tu

 u

zn

a

w

a

n

a

 z

a

 w

ła

śc

iw

ą

, o

b

ie

k

ty

w

n

y

c

h

 p

ra

w

 

e

k

o

n

o

m

ic

zn

y

c

h

 n

ie

 n

a

le

ży

 n

a

ru

sz

a

ć

, n

ie

m

n

ie

j n

ie

zb

ę

d

n

a

 je

st

 fu

n

k

c

ja

 

re

g

u

la

c

y

jn

a

 p

a

ń

st

w

a

. I

n

a

c

ze

j n

ie

o

g

ra

n

ic

zo

n

a

 n

ic

zy

m

 w

o

ln

a

 k

o

n

k

u

re

n

c

ja

 

d

o

p

ro

w

a

d

zi 

d

o

 z

d

o

m

in

o

w

a

n

ia

 ry

n

k

u

 p

rz

e

m

o

n

o

p

o

le

 i 

o

lig

o

p

o

le

.  


F

u

n

k

c

ja

 re

g

u

la

c

y

jn

a

 p

a

ń

st

w

a

 n

ie

 m

a

 p

o

le

g

a

ć

 n

a

 in

te

rw

e

n

c

jo

n

m

ie

R

o

 p

a

ń

st

w

a

 je

st

 n

ie

d

o

p

u

sz

c

za

n

ie

 d

o

 d

e

g

e

n

e

ra

c

ji 

g

o

sp

o

d

a

rk

i r

y

n

k

o

w

e

j, 

R

o

 p

a

ń

st

w

a

 je

st

 n

ie

d

o

p

u

sz

c

za

n

ie

 d

o

 d

e

g

e

n

e

ra

c

ji 

g

o

sp

o

d

a

rk

i r

y

n

k

o

w

e

j, 

k

o

n

k

u

re

n

c

ji 

i k

a

p

ita

liz

m

u

. S

a

m

a

 ty

lk

o

 „

n

ie

w

id

zia

ln

a

 rę

k

a

 ry

n

k

u

 n

ie

 

w

y

st

a

rc

za

. P

a

ń

st

w

o

 m

a

 c

h

ro

n

 w

o

ln

ą

 k

o

n

k

u

re

n

c

, g

w

a

ra

n

to

w

a

ć

 

st

a

b

iln

o

ść

 p

ie

n

d

za

, s

w

o

b

o

d

ę

 z

a

w

ie

ra

n

ia

 u

m

ó

w

, u

zn

a

w

a

ć

 p

ry

m

a

w

ła

sn

o

śc

i p

ry

w

a

tn

e

j. 


G

o

sp

o

d

a

rk

a

 m

a

 s

łu

ży

ć

 s

p

o

łe

c

ze

ń

st

w

u

, n

ie

 z

a

ś o

d

w

ro

tn

ie

. D

y

sp

ro

p

o

rc

je

 

d

o

c

h

o

d

o

w

e

 p

o

w

in

n

y

 b

y

ć

 p

o

d

 k

o

n

tro

, p

rz

e

d

się

b

io

rs

tw

a

 m

a

 b

y

ć

 

sp

o

łe

c

zn

ie

 o

d

p

o

w

ie

d

zia

ln

e

. N

a

le

ży

 ro

zw

ija

ć

 u

b

e

zp

ie

c

ze

n

ia

 s

p

o

łe

c

zn

e

o

p

ie

k

ę

 z

d

ro

w

o

tn

ą

, w

sp

ie

ra

ć

 ro

d

zin

y

, b

e

zr

o

b

o

tn

y

c

h

 i 

in

n

e

 g

ru

p

y

 s

ła

b

sz

e

 

2

8

background image

2

0

1

1

-0

1

-2

0

1

5

O

R

D

O

LIB

E

R

A

LIZM
 /

 S

P

O

Ł

E

C

ZN
A

 G

O

S

P

O

D

A

R

K

A

 

R

Y

N

K

O

W

A

 

(2

)


S

p

e

c

y

fic

zn

a

 e

ty

k

a

 o

rd

o

lib

e

ra

liz

m

u

 z

m

ie

rz

a

 d

o

 p

o

łą

c

ze

n

ia

 w

a

rt

o

śc

e

ty

c

zn

y

c

h

, w

a

żn

y

c

h

 w

 lib

e

ra

liź

m

ie

 –

ta

k

ic

h

 ja

k

 in

d

y

w

id

u

a

ln

a

 w

o

ln

o

ść

o

d

p

o

w

ie

d

zia

ln

o

ść

, z

a

ra

d

n

o

ść

, p

rz

e

d

się

b

io

rc

zo

ść

, w

ła

sn

o

ść

 p

ry

w

a

tn

a

 i 

w

o

ln

a

 k

o

n

k

u

re

n

c

ja

 (

tra

k

to

w

a

n

e

 t

a

k

że

 ja

k

o

 w

a

rt

o

śc

i e

ty

c

zn

e

n

ie

k

ry

m

i w

a

rt

o

śc

ia

m

i k

o

m

u

n

ita

ry

zm

u

: s

p

o

łe

c

zn

ą

 s

o

lid

a

rn

o

śc

n

ie

k

ry

m

i w

a

rt

o

śc

ia

m

i k

o

m

u

n

ita

ry

zm

u

: s

p

o

łe

c

zn

ą

 s

o

lid

a

rn

o

śc

w

sp

ó

łp

ra

c

ą

, p

o

m

o

c

ą

 n

a

 rz

e

c

a

b

sz

y

c

h

. O

rd

o

lib

e

ra

liz

m

 z

a

k

ła

d

a

 te

ż 

n

ie

zb

ę

d

n

o

ść

 z

a

c

h

o

w

a

ń

 i 

p

o

st

a

w

 p

a

ń

st

w

o

w

o

tw

ó

rc

ze


O

rd

o

lib

e

ra

liz

m

 le

g

ł u

 p

o

d

st

a

w

 n

ie

m

ie

c

k

ie

j s

p

o

łe

c

zn

e

j g

o

sp

o

d

a

rk

ry

n

k

o

w

e

j. 

J

e

st

 t

e

ż 

w

p

is

a

n

y

 w

 p

o

ls

k

ą

 k

o

n

st

y

tu

c

 –

c

h

o

ć

 ś

w

ia

d

o

m

o

ść

 

te

g

o

 fa

k

tu

 w

śr

ó

d

 P

o

la

k

ó

w

 je

st

 n

is

k

a

.


Id

e

i s

p

o

łe

c

zn

e

j g

o

sp

o

d

a

rk

i r

y

n

k

o

w

e

j z

a

g

ra

ża

 g

lo

b

a

liz

a

c

ja

 o

ra

p

ro

c

e

sy

 

d

e

m

o

g

ra

fic

zn

e

 –

w

 E

u

ro

p

ie

  s

zc

ze

g

ó

ln

ie

 s

ta

rz

e

n

ie

 s

 s

p

o

łe

c

ze

ń

st

w

P

rz

y

k

ła

d

 S

zw

e

c

ji 

p

o

k

a

zu

je

 je

d

n

a

k

, ż

e

 m

o

żn

a

 je

 p

rz

e

zw

y

c

ża

ć


W

 k

o

n

te

k

śc

ie

 o

b

e

c

n

e

g

o

 ś

w

ia

to

w

e

g

o

 k

ry

zy

su

 o

rd

o

lib

e

ra

liz

m

 z

d

a

je

 s

 b

y

ć

 


W

 k

o

n

te

k

śc

ie

 o

b

e

c

n

e

g

o

 ś

w

ia

to

w

e

g

o

 k

ry

zy

su

 o

rd

o

lib

e

ra

liz

m

 z

d

a

je

 s

 b

y

ć

 

d

o

b

 a

lte

rn

a

ty

w

ą

 d

la

 n

e

o

lib

e

ra

ln

e

j o

rt

o

d

o

k

sji

.


S

ła

b

o

śc

i:

1

) Ł

ą

c

ze

n

ie

 lib

e

ra

liz

m

u

 i 

k

o

m

u

n

ita

ry

zm

u

 je

st

, w

 ja

k

im

ś s

e

n

sie

,  

m

a

ria

że

m

 „

w

o

d

y

 z

 o

g

n

ie

m

. 2

) O

rd

o

lib

e

ra

liz

m

 b

y

ł ł

a

tw

ie

js

zy

 d

o

 

p

ro

w

a

d

ze

n

ia

 w

 w

a

ru

n

k

a

c

h

 p

a

ń

st

w

 n

a

ro

d

o

w

y

c

h

, n

 w

 re

a

lia

c

h

 

g

lo

b

a

liz

a

c

ji. 

2

9

E

TY

K

A

 K

O

M

U

N

IT

A

R

Y

ZM
U

 

Te

rm
in

 k

o

m

u

n

ita

ry

zm
p

o

c

h

o

d

zi 

o

d

 a

n

g

ie

ls

k

ie

g

o

 s

ło

w

a

 c

o

m

m

u

n

ity

w

sp

ó

ln

o

ta

B

a

rd
zie

j z

n

a

n

i p

rz

e

d

st

a

w

ic

ie

le

 t

e

g

o

 k

ie

ru

n

k

u

, t

o

 A

. M

c

In

ty

re

, A

. E

tz

io

n

i, 

C

h

. T

a

y

lo

r.

 

F

ilo

zo

fia

 k

o

m

u

n

ita

ry

zm

u

 z

a

k

ła

d

a

, ż

e

 w

sp

ó

ln

o

ta

 je

st

 p

ie

rw
o

tn

a

 w

 s

to

su

n

k

u

 d

o

 

je

d

n

o

st

k

i i 

o

d

 n

ie

j w

a

żn

ie

js

za

. B

e

w

sp

ó

ln

o

ty

 je

d

n

o

st

k

a

 je

st

 s

p

o

łe

c

zn

ie

 

w

y

iz

o

lo

w

a

n

a

. T

y

m

 s

a

m

y

m

 k

o

m

u

n

ita

ry

zm

 z

n

a

jd

u

je

 s

 w

 ra
d

y

k

a

ln

e

j o

p

o

zy

c

ji 

w

zg

d

e

m

 fi

lo

zo

fii 

lib

e

ra
ln

e

j, 

st

a

w

ia

c

e

j n

a

 p

ie

rw
sz

y

m

 m

ie

js

c

u

 je

d

n

o

st

k

ę

 i 

je

w

zg

d

e

m

 fi

lo

zo

fii 

lib

e

ra
ln

e

j, 

st

a

w

ia

c

e

j n

a

 p

ie

rw
sz

y

m

 m

ie

js

c

u

 je

d

n

o

st

k

ę

 i 

je

p

ra
w

a

K

o

m

u

n

ita

ry

zm

 p

re

fe

ru

je

 w

sp

ó

łp

ra
c

ę

, p

o

st

a

w

y

 p

ro

sp

o

łe

c

zn

e

, i

n

st

y

tu

c

jo

n

a

ln

ą

 i 

sp

o

łe

c

zn

ą

 p

o

m

o

c

 i 

w

sp

a

rc

ie

 n

a

 rz

e

c

o

b

 i 

g

ru

p

, k

re

 g

o

rz

e

j s

o

b

ie

 ra
d

Tw

o

rz

e

n

ie

 ró

w

n

y

c

h

 s

za

n

s d

la

 w

sz

y

st

k

ic

h

 p

o

p

rz

e

re

g

u

la

c

je

 p

ra
w

n

e

 ic

h

 z

d

a

n

ie

m

 

n

ie

 w

y

st

a

rc

za

.  

 

K

o

m

u

n

ita

ry

zm

 je

st

 w

 o

p

o

zy

c

ji 

n

ie

 ty

lk

o

 d

o

 lib

e

ra
liz

m

u

, a

le

 ta

k

że

 s

o

c

ja

liz

m

u

P

u

n

k

te

m

 w

y

c

ia

 d

la

 k

o

m

u

n

ita

ry

zm

u

 je

st

 b

o

w

ie

m

, w

 o

d

żn

ie

n

iu

 o

d

 s

o

c

ja

liz

m

u

je

d

n

o

st

k

a

 -

ty

le

, ż

e

 w

 s

ze

rs

zy

m

 s

p

o

łe

c

zn

y

m

 k

o

n

te

k

śc

ie

. T

y

m

 n

ie

m

n

ie

k

o

m

u

n

ita

ry

zm

, p

o

d

o

b

n

ie

 ja

k

 i 

so

c

ja

liz

m

, m

a

 s

to

su

n

e

k

 k

ry

ty

c

zn

y

 d

o

 k

a

p

ita

liz

m

u

 

w

sk

a

zu

c

 n

a

 fa

k

ty

, ż

e

 a

n

ta

g

o

n

iz

u

je

 o

n

 lu

d

zi 

i g

ru

p

y

 s

p

o

łe

c

zn

e

 p

o

p

rz

e

o

b

se

sy

jn

ą

 

ry

w

a

liz

a

c

 i 

żą

d

 z

y

sk

u

 o

ra

d

e

zin

te

g

ru

je

 w

sp

ó

ln

o

ty

ry

w

a

liz

a

c

 i 

żą

d

 z

y

sk

u

 o

ra

d

e

zin

te

g

ru

je

 w

sp

ó

ln

o

ty

S

ła

b

o

śc

i: 

1

) K

o

m

u

n

ita

ry

zm

 p

re

te

n

d

u

je

 d

o

 fi

lo

zo

fii 

u

n

iw

e

rs

a

lis

ty

c

zn

e

j, 

a

b

st

ra
h

u

c

 

o

d

 ró

żn

ic

 k

u

ltu

ro

w

y

c

h

 w

 ró

żn

y

c

h

 k

ra
ja

c

h

 i 

re

g

io

n

a

c

h

 –

je

d

n

e

 c

żą

 b

a

rd
zie

j w

 

st

ro

n

ę

 in

d

y

w

id

u

a

liz

m

u

, i

n

n

e

 w

 s

tro

n

ę

 k

o

le

k

ty

w

iz

m

u

. 2

) K

o

m

u

n

ita

ry

zm

 o

g

ra
n

ic

za

 

w

y

b

itn

e

 je

d

n

o

st

k

i. 

3

) W

y

m

a

g

a

 ra
d

y

k

a

ln

e

j re

d

y

st

ry

b

u

c

ji 

i w

y

so

k

ic

h

 p

ro

g

re

sy

w

n

y

c

h

 

p

o

d

a

tk

ó

w

, c

o

 z

 k

o

le

i o

g

ra
n

ic

za

 w

zro

st

 g

o

sp

o

d

a

rc

zy

 i 

p

o

w

o

d

u

je

 u

c

ie

c

zk

ę

 z

a

 

g

ra
n

ic

ę

 o

b

 i 

firm
 –

zw

ła

sz

c

za

 w

 re

a

lia

c

h

 g

lo

b

a

liz

a

c

ji. 

  

3

0

2

0

1

1

-0

1

-2

0

1

6

E

TY

K

A

 S

O

C

J

A

LD

E

M

O

K

R

A

TY

ZM
U

 

N

a

d

rz

ę

d

n

ą

 w

a

rt

o

ść

 m

a

 d

o

b

ro

 s

p

o

łe

c

zn

e

, p

o

jm

o

w

a

n

e

 

p

o

n

a

d

in

d

y

w

id

u

a

ln

ie

.

In

n

e

 p

re

fe

ro

w

a

n

e

 w

a

rt

o

śc

i: 

g

o

d

ziw

e

 w

a

ru

n

k

i ż

y

c

ia

, o

c

h

ro

n

a

 z

d

ro

w

ia

o

p

ie

k

a

 n

a

 s

ta

ro

ść

, p

o

w

sz

e

c

h

n

e

 k

sz

ta

łc

e

n

ie

, o

b

ie

k

ty

w

n

e

 i 

w

n

e

 d

la

 

o

p

ie

k

a

 n

a

 s

ta

ro

ść

, p

o

w

sz

e

c

h

n

e

 k

sz

ta

łc

e

n

ie

, o

b

ie

k

ty

w

n

e

 i 

w

n

e

 d

la

 

w

sz

y

st

k

ic

h

 k

ry

te

ria

 a

w

a

n

su

, p

o

w

sz

e

c

h

n

a

 m

o

żli

w

o

ść

 k

o

rz

y

st

a

n

ia

 z

 

p

o

st

ę

p

u

 c

y

w

iliz

a

c

y

jn

e

g

o

.

D

o

b

ro

b

y

t p

o

w

in

ie

n

 b

y

ć

 d

o

st

ę

p

n

y

 w

 ró

w

n

y

m

 s

to

p

n

iu

 w

sz

y

st

k

im

 

c

o

n

k

o

m

 s

p

o

łe

c

ze

ń

st

w

a

.

W

a

żn

y

m

 p

o

c

ie

m

 je

st

 s

p

ra

w

ie

d

liw

o

ść

 s

p

o

łe

c

zn

a

, k

ra

 m

.in

. w

y

m

a

g

a

 

e

lim

in

o

w

a

n

ia

 „

n

a

d

m

ie

rn

y

c

h

 d

y

sp

ro

p

o

rc

ji z

a

m

o

żn

o

śc

i i 

ja

k

o

śc

i ż

y

c

ia

.

J

a

k

o

 n

u

rt

 p

o

lit

y

c

zn

y

 s

o

c

ja

ld

e

m

o

k

ra

c

ja

 je

st

 d

o

ść

 s

iln

a

 w

 k

ra

ja

c

h

 U

E

.

J

a

k

o

 n

u

rt

 p

o

lit

y

c

zn

y

 s

o

c

ja

ld

e

m

o

k

ra

c

ja

 je

st

 d

o

ść

 s

iln

a

 w

 k

ra

ja

c

h

 U

E

.

S

ła

b

o

śc

i:

S

o

c

ja

ld

e

m

o

k

ra

c

ja

 k

o

n

c

e

n

tru

je

 s

 b

a

rd

zie

j n

a

 s

fe

rz

e

 p

o

d

zia

łu

 n

 

w

y

tw

a

rz

a

n

ia

S

p

ia

 m

o

ty

w

a

c

je

 d

la

 w

zr

o

st

u

 s

p

o

łe

c

zn

e

j w

y

d

a

jn

o

śc

i p

ra

c

y

.

O

b

ie

c

u

je

 w

c

e

j, 

n

 m

o

że

 s

p

e

łn

 –

a

 w

c

 n

ie

b

e

zp

ie

c

zn

ie

 o

c

ie

ra

 s

 o

 

p

o

p

u

liz

m

P

o

c

ia

 „

sp

ra

w

ie

d

liw

o

ść

 s

p

o

łe

c

zn

a

 c

zy

 „

n

a

d

m

ie

rn

e

 d

y

sp

ro

p

o

rc

je

 s

ą

 

n

ie

ja

sn

e

 (

n

ie

o

st

re

i m

o

g

ą

 b

y

ć

 d

o

w

o

ln

ie

 in

te

rp

re

to

w

a

n

e

, a

 ta

k

że

 

3

1

P

y

ta

n

ia

:

1

)

C

zy

 lib

e

ra

liz

m

 i 

k

o

m

u

n

ita

ry

zm

 m

a

 w

k

sz

y

 s

e

n

s w

 

c

zy

st

e

j p

o

st

a

c

i, 

c

zy

 t

e

ż 

ra

c

ze

j n

a

le

ży

 s

zu

k

a

ć

 ja

k

ic

h

ś 

c

zy

st

e

j p

o

st

a

c

i, 

c

zy

 t

e

ż 

ra

c

ze

j n

a

le

ży

 s

zu

k

a

ć

 ja

k

ic

h

ś 

m

d

zy

 n

im

i k

o

m

p

ro

m

is

ó

w

?

2

)

C

o

 P

a

ń

st

w

o

 s

ą

d

zic

ie

 o

 o

rdo
lib

e

ra

liź

m

ie

?

3

)

C

o

 P

a

ń

st

w

o

 s

ą

d

zic

ie

 o

 „

tu

rb

o

k

a

p

ita

liź

m

ie

?

4

)

C

o

 P

a

ń

st

w

o

 s

ą

d

zic

ie

 o

 e

ty

c

e

 s

o

c

ja

lde
m

o

k

ra

ty

zm

u

?

5

)

C

zy

 je

dn
o

st

ro

n

n

e

 k

o

n

c

e

n

tro

w

a

n

ie

 s

 n

a

 do
b

ro

b

y

c

ie

 

5

)

C

zy

 je

dn
o

st

ro

n

n

e

 k

o

n

c

e

n

tro

w

a

n

ie

 s

 n

a

 do
b

ro

b

y

c

ie

 

i k

w

e

st

ia

c

h

 s

o

c

ja

ln

y

c

h

 n

ie

 je

st

 a

b

y

 p

o

m

y

łk

ą

?

 M

o

że

 

sz

k

o

da
 n

a

 t

o

 ż

y

c

ia

?

3

2

background image

2

0

1

1

-0

1

-2

0

1

7

E

TY

K

A

 P

O

S

TM

O

D

E

R

N

IZ

M

U

 /

 

P

O

N

O

W

O

C

Z

E

S

N

O

Ś

C

I

P

o

st

m

o

d

e

rn

iz

m

 ro

zp

o

c

ł s

 p

o

d

 k

o

n

ie

c

 la

t 6

0

. X

X

 w

ie

k

u

 i 

w

że

 m

.in

. z

 

ta

k

im

i in

ic

ja

to

ra

m

i, 

ja

k

: M

. F

o

u

c

a

u

lt,

 G

. D

e

lu

ze

, R

. P

o

rt

y

. J

e

st

 p

d

e

m

 

za

w

n

o

 in

te

le

k

tu

a

ln

y

m

, j

a

k

 i 

k

u

ltu

ro

w

y

m

, w

y

w

ie

ra

c

y

m

 p

e

w

ie

n

 w

p

ły

w

 

ta

k

że

 n

a

 e

ty

k

ę

. R

o

zw

in

ą

ł s

 p

o

 k

ry

zy

sa

c

h

 n

a

ft

o

w

y

c

h

 z

 la

t 7

0

. W

p

ły

w

y

 

ta

k

że

 n

a

 e

ty

k

ę

. R

o

zw

in

ą

ł s

 p

o

 k

ry

zy

sa

c

h

 n

a

ft

o

w

y

c

h

 z

 la

t 7

0

. W

p

ły

w

y

 

p

o

st

m

o

d

e

rn

iz

m

u

, a

c

zk

o

lw

ie

k

 s

ła

b

n

ą

c

e

, w

id

o

c

zn

e

 s

ą

 d

o

 d

ziś

.

G

łó

w

n

e

 je

g

o

 c

e

c

h

y

: 1

) p

lu

ra

liz

m

; 2

) w

ie

lo

ść

 i 

zm

ie

n

n

o

ść

 s

y

st

e

m

ó

w

 

w

a

rt

o

śc

i (

ta

k

że

 m

o

ra

ln

y

c

h

) w

 z

a

le

żn

o

śc

i o

d

 z

m

ie

n

ia

n

y

c

h

 c

o

ra

c

śc

ie

p

rz

e

je

d

n

o

st

k

ę

 ś

ro

d

o

w

is

k

; 3

) d

u

że

 z

n

a

c

ze

n

ie

 k

u

ltu

ry

 (

ta

k

że

 o

rg

a

n

iz

a

c

ji)

 

p

rz

y

 je

d

n

o

c

ze

sn

e

j s

k

ło

n

n

o

śc

i d

o

 c

st

y

c

h

 m

ig

ra

c

ji w

 ra

m

a

c

h

 ró

żn

y

c

h

 

k

u

ltu

r; 

4

) n

ie

c

h

ę

ć

 d

o

 z

a

sa

d

, r

e

g

u

ł, 

n

o

rm

, p

ro

c

e

d

u

r, 

sc

h

e

m

a

w

 i 

st

ru

k

tu

o

rg

a

n

iz

a

c

y

jn

y

c

h

 o

ra

c

o

w

ie

k

a

 o

rg

a

n

iz

a

c

ji”

, n

ie

c

h

ę

ć

 d

o

 d

u

ży

c

h

 

o

rg

a

n

iz

a

c

ji i

 ic

h

 s

p

o

so

b

ó

w

 d

zia

ła

n

ia

; 5

) n

ie

c

h

ę

ć

 d

o

 te

o

rii 

o

rg

a

n

iz

a

c

ji i

 ic

h

 s

p

o

so

b

ó

w

 d

zia

ła

n

ia

; 5

) n

ie

c

h

ę

ć

 d

o

 te

o

rii 

a

k

a

d

e

m

ic

k

ie

g

o

 n

a

u

c

za

n

ia

 –

p

re

fe

ro

w

a

n

ie

 p

ra

k

ty

k

i i 

a

n

a

liz

 s

tu

d

w

 

p

rz

y

p

a

d

k

ó

w

 (

c

a

se

 s

tu

d

ie

s)

; 6

) p

re

fe

ro

w

a

n

ie

 e

ty

k

i s

y

tu

a

c

y

jn

e

j; 

7

k

a

ta

liz

o

w

a

n

a

 s

p

o

łe

c

zn

ie

 i 

(z

w

ła

sz

c

za

in

d

y

w

id

u

a

ln

ie

  p

ły

n

n

o

ść

 i 

zm

ie

n

n

o

ść

 w

sz

y

st

k

ie

g

o

; 8

) c

za

so

w

o

ść

 i 

p

ro

w

iz

o

ry

c

zn

o

ść

; 9

) c

st

e

 

o

d

c

h

o

d

ze

n

ie

 o

d

 e

ty

k

i p

o

w

sz

e

c

h

n

e

j. 

   

S

ła

b

o

śc

i:

n

u

rt

 o

 p

e

w

n

y

c

h

 c

e

c

h

a

c

h

 le

w

a

c

k

o

 –

a

n

a

rc

h

is

ty

c

zn

y

c

h

e

k

le

k

ty

c

zn

y

, c

st

o

 w

żą

c

y

 s

 z

 fi

lo

zo

fią

 N

e

w

 A

g

e

, p

o

w

ie

rz

c

h

o

w

n

y

w

c

e

j n

is

zc

zy

 n

 tw

o

rz

y

.

3

3

P

y

ta

n

ia

:

1

)

J

a

k

ie

 s

ą

 p

o

zy

ty

w

n

e

 s

tro

n

y

 p

o

st

m

o

d

e

rn

iz

m

u

 w

 d

zie

d

zin

ie

 e

ty

k

i?

 

2

)

C

o

 p

o

st

m

o

d

e

rn

iz

m

 w

n

 d

o

 z

a

rz

ą

d

za

n

ia

?

2

)

C

o

 p

o

st

m

o

d

e

rn

iz

m

 w

n

 d

o

 z

a

rz

ą

d

za

n

ia

?

3

)

J

a

k

 P

a

ń

st

w

o

 w

id

zic

ie

 z

w

zk

i p

o

m

d

zy

 p

o

st

m

o

d

e

rn

iz

m

e

m

 a

 

re

la

ty

w

iz

m

e

m

?

4

)

C

zy

 p

o

d

zie

la

c

ie

 P

a

ń

st

w

o

 p

o

g

d

 Z

. B

a

u

m

a

n

a

, ż

e

 a

c

zk

o

lw

ie

k

 

p

o

st

m

o

d

e

rn

iz

m

 n

is

zc

zy

 s

y

st

e

m

y

 e

ty

c

zn

e

, t

o

 je

d

n

a

k

 m

o

że

 m

ie

ć

 t

o

 

sk

u

tk

i p

o

zy

ty

w

n

e

 w

 p

o

st

a

c

i o

d

ro

d

ze

n

ia

 m

o

ra

ln

o

śc

i je

d

n

o

st

k

o

w

e

p

o

 ro

zw

ia

n

iu

 „

za

o

n

 d

y

m

n

y

c

h

, ja

k

ie

 s

ta

n

o

w

 ró

żn

e

 „

k

o

d

e

k

sy

 

e

ty

c

zn

e

?

e

ty

c

zn

e

?

3

4

2

0

1

1

-0

1

-2

0

1

8

W

y

k

o

rz

y

st

a

n

e

 ź

d

ła

:


D

io

g

e

n

e

s L

a

e

rt

io

s,

 Ży
w

o

ty

 i 

p

o

g

d

y

 

y

n

n

y

c

h

 fi

lo

zo

w

. P

W

N

, W

a

rs

za

w

a

 1

9

8

4

.


E

le

m

e

n

ty

 e

ty

k

i g

o

sp

o

d

a

rk

i r

y

n

k

o

w

e

j, 

re

d


E

le

m

e

n

ty

 e

ty

k

i g

o

sp

o

d

a

rk

i r

y

n

k

o

w

e

j, 

re

d

B

. P

o

g

o

n

o

w

sk

a

. P

W

E

, 2

0

0

0


E

n

c

y

k

lo

p

e

d

ia

 P

W
N

 w

 t

rz

e

c

h

 t

o

m

a

c

h

W

y

d

a

w

n

ic

tw

o

 N

a

u

k

o

w

e

 P

W

N

, W

a

rs

za

w

a

 

1

9

9

9

.


F

ile

k

 J

., 

F

ilo

zo

fia

 ja

k

o

 e

ty

k

a

. W
y

d

a

w

n

ic

tw

o

 

Zn
a

k

, K

ra

k

ó

w

 2

0

0

1


K

ie

tli

ń

sk

i K

., 

M

a

rt

in

e

R

e

y

e

V

., 

O

le

k

sy

n

 T

.,


K

ie

tli

ń

sk

i K

., 

M

a

rt

in

e

R

e

y

e

V

., 

O

le

k

sy

n

 T

.,

E

ty

k

a

 w

 b

iz

n

e

sie

 i 

za

rz

ą

d

za

n

iu

. O

fic

y

n

a

 

E

k

o

n

o

m

ic

zn

a

, K

ra

k

ó

w

 2

0

0

5

.


P

o

p

k

in

 R

.H

., 

S

tro

ll 

A

., 

F

ilo

zo

fia

W
y

d

a

w

n

ic

tw

o

 Zy
sk

 i 

S

-k

a

, P

o

zn

a

ń

 1

9

9

4


Te

jc

h

m

a

n

 J

., 

E

ty

k

a

 s

p

o

łe

c

zn

a

. O

fic

y

n

a

 

n

a

u

k

o

w

a

, W
a

rs

za

w

a

 2

0

0

2

.

3

5