plik

1. Kwerendy

W  bazie  danych  istotną  rolę  pełnią  narzędzia  służące  do  wyszukiwania
poszczególnych  danych  bądź  rekordów.  Można  wykorzystać  do  tego  standardową
opcję polecenia „Znajdź”, jednakże istotną funkcją w programie jest wykorzystanie w
tym celu kwerend (ang. query).
Kwerendy można podzieli na kilka typów:
1. kwerendy wybierające,

2. kwerendy krzyżowe,

3. kwerendy funkcjonalne:



kwerenda aktualizująca,



kwerenda dołączająca,



kwerenda tworząca tabelę,



kwerenda usuwająca.

1.1 Tworzenie kwerend
1.1.1 Tworzenie za pomocą kreatora

Kwerendy  tworzyć  można  zarówno  samodzielnie  jak  i  poprzez  użycie  kreatora
kwerend. W celu jej stworzenia można użyć jednej z dwóch opcji:



za pomocą opcji Utwórz kwerendę za pomocą kreatora, widocznej w oknie
bazy danych,



klikając klawisz Nowy na pasku narzędzi okna bazy danych a następnie
wybranie opcji Kreator prostych kwerend.

Do  prostych  kwerend  zaliczają  się  kwerendy  wybierające.  Ten  typ  kwerend  jest
stosowany  najczęściej  w  celu  zbierania  oraz  wyświetlania  określonych  informacji  z
tabeli lub kilku tabel, sumowania, wyliczania średnich oraz grupowania rekordów.
Na rys. 1. pokazany został sposób uruchomienia kreatora w celu utworzenia kwerendy.

Rysunek 2. Wybór pól do umieszczenia w kwerendzie

Następne  okienko  służy  do  wyboru,  czy  kwerenda  będzie  szczegółowa  czy
podsumowująca. W tym wypadku będzie to kwerenda szczegółowa, która pokazywać
będzie wszystkie pola każdego rekordu.
Po  zatwierdzeniu  ustawień,  ukazuje  się  ostatnia  strona  kreatora,  służąca  do
ewentualnej zmiany nazwy kwerendy. Dostępne są także opcje do otwarcia kwerendy
w celu przejrzenia danych oraz do modyfikacji projektu kwerendy – po ustawieniu tej
opcji, uruchamia się kwerenda w widoku projektu

1.1.2 Indywidualne tworzenie kwerend
W  przypadku  samodzielnego  tworzenia  kwerend  należy  wybrać  opcję  Utwórz
kwerendę  w  widoku  projektu  (znajdującą  się  w  oknie  bazy  danych)  bądź  klikając
przycisk Nowy (na pasku narzędzi bazy).
Po  wyborze  opcji  utworzenia  kwerendy  w  widoku  projektu  pokazuje  się  okienko,
gdzie  należy  wybrać  tabele  bądź  kwerendy  które  będzie  zawierała  nowoutworzona
kwerenda.  Efektem  wyboru  będzie  widok  projektu  kwerendy  wraz  z  wybranymi
tabelami (rys. 8).

Rysunek 3. Widok projektu kwerendy po wyborze tabel

Ostatnim krokiem jest wybór pól, które będzie zawierała utworzona kwerenda.
Można je wybrać poprzez dwukrotne kliknięcie na pole zawarte w tabeli bądź poprzez
odpowiedni  wybór  w  komórkach  Pole  oraz  Tabela.  Gdy  siatka  kwerendy  zostanie
wypełniona  wszystkimi  niezbędnymi  nagłówkami  kolumn,  można  przejść  do
określania pozostałych opcji w siatce kwerend.

1.1.3 Pola obliczeniowe w kwerendach
W  widoku  projektu  kwerendy  można  utworzyć  pola,  które  będą  wyświetlać  wyniki
obliczeń ustalonych przy pomocy wyrażenia bądź wyniki zmieniające wartość pól. W
celu utworzenia pola obliczeniowego należy:



w pustej komórce, w wierszu Pole wpisać dane wyrażenie,



gdy wyrażenie zawiera nie tylko liczby, ale także nazwy pól, z których będą
pobierane dane, należy podać te pola w nawiasach kwadratowych,



warto również przed wyrażeniem wpisać nazwę, jaka ma się wyświetlać w

nagłówku kolumny obliczanego pola.

Poniższy rysunek przedstawia część projektu kwerendy Cennik dla klienta (zawartej w
utworzonej aplikacji), w której wartość netto oraz wartość brutto obliczone zostały za
pomocą skonstruowanych wyrażeń.

Rysunek 4. Pola obliczeniowe w kwerendzie tworzącej cennik

Dane  dla określonego rekordu  można  posortować  rosnąco  bądź  malejąco,  ustawiając
dla niego w komórce, w wierszu Sortuj odpowiednią wartość.
Wiersz  Kryteria  pozwala  na  ograniczenie  rekordów  przed  ich  pogrupowaniem  i
wykonaniem  obliczeń.  Poprzez  określenie  kryterium  kwerendy  identyfikowane  są  te
rekordy, które mają być uwzględnione w wyniku kwerendy. Wybór kryteriów nie jest
konieczny  dla  każdej  kwerendy,  jednakże,  gdy  ma  ona  wyświetlać  tylko  określone
dane, należy w projekcie dodać kryteria do kwerendy.
Dla  przykładu,  w  utworzonej  aplikacji,  w  kwerendzie  Towary  brakujące  dla  pola
kryterium,  dla  kolumny  stanu  magazynu,  ustawiona  jest  wartość  zero.  Oznacza  to,  iż
po uruchomieniu kwerendy, pokaże ona tylko te towary w magazynie, których wartość
jest  równa  zero,  zaś  dla  kwerendy  pokazującej  towary  w  magazynie  kryterium
ustawione jest w kolumnie obliczającej stan magazynu na wartość >0, oznacza to, iż
kwerenda wybiera do wyświetlenia tylko te pozycje, których stan jest większy od zera.

Rysunek 5. Ustawione kryterium dla kwerendy Towary brakujące

Rysunek 6. Ustawione kryterium dla kwerendy Towary w magazynie

Istnieje również możliwość wybrania określonych danych z kwerendy, poprzez
wpisanie odpowiedniej wartości parametru w kolumnie, co do której będzie pobierane
zapytanie. Wartość ta powinna być wpisana w kwadratowe nawiasy, tak jak na
rysunku poniżej.

Rysunek 7. Ustawione kryterium w kwerendzie Wydruk faktury sprzedaży

Uruchomienie  kwerendy  powoduje  otwarcie  okna  dialogowego  do  wprowadzania
wartości  parametru,  dzięki  któremu  kwerenda  wyświetli  tylko  te  rekordy,  które
spełniają  kryteria  w  niej  określone.  W  tym  przykładzie  kwerenda  wyświetli  dane
dotyczące  faktury  numer  2.  Jak  widać  na  załączonym  rysunku,  zestawienie  wygląda
jak zwykła tabela, jednakże jest to teraz dynamiczny widok kilku tabel.

Rysunek 8. Po wpisaniu wartości parametru, kwerenda pokazuje wybrane dane

1.1.4 Relacje między tabelami w siatce QBE
Kwerendy głównie oparte są o kilka źródeł danych, takich jak tabele bądź kwerendy.
Podczas dodawania w kwerendzie kilku źródeł danych, kwerenda dziedziczy po nich
wszystkie relacje, które zostały utworzone w widoku relacji tabel. Zobrazowane jest to
w projekcie kwerendy za pomocą linii sprzężenia.

Rysunek 9. Kwerenda z liniami sprzężenia w widoku projektu

Powyższe  relacje  są  relacjami  jeden  do  wielu,  utworzone  zostały  automatycznie
podczas dodawania tabel. Jednakże  istnieje możliwość ich  modyfikacji bądź dodania
nowych  poprzez  dwukrotne  kliknięcie  na  linię  sprzężenia.  Powoduje  to  otwarcie
okienka zawierającego ustawienia właściwości sprzężeń.

Rysunek 10. Ustawienia właściwości sprzężeń

W przypadku ustawienia innej opcji sprzężenia, zmienia się także wygląd jej linii w
widoku projektu. Dla przykładu, w kwerendzie zawartej w aplikacji Zliczenie zakupów
i sprzedaży we właściwościach została ustawiona opcja numer dwa.

Rysunek 11. Efekt zmiany właściwości sprzężenia

Jak widać na powyższym rysunku, zmianie uległy linie sprzężenia. Również kwerenda
zwraca inne dane podczas uruchamiania, a mianowicie zlicza dla każdego towaru jego
ilość zakupioną oraz sprzedaną.

3.2 Tworzenie kwerend krzyżowych
Kwerendy krzyżowe dają szerokie możliwości tworzenia akcji na danych z kilku tabel
bądź  kwerend  a  także  dają  możliwość  gromadzenia  danych.  Dla  przykładu,  można
obejrzeć  sprzedaż  towarów  w  różnych  miesiącach,  jako  spis  grup  towarów,  jakie
zostały sprzedane w danym miesiącu oraz w jakich ilościach.
Tego typu kwerenda została utworzona w aplikacji (opisanej w ostatnim rozdziale). W
przypadku braku sprzężenia między tabelami, program nie jest w stanie skojarzyć ze
sobą  rekordów,  dlatego  też  wyświetla  każdą  kombinację  rekordów  (tzw.  iloczyn
kartezjański) wszystkich tabel. Załóżmy, że każda z tabel zawiera po 5 rekordów, daje
to razem 125 rekordów w kwerendzie krzyżowej (5x5x5). Wadą kwerend krzyżowych
jest brak możliwości posortowania wyników kolumny obliczeniowej.
Każda kwerenda krzyżowa posiada trzy składniki:



nagłówek wiersza,



nagłówek kolumny,



pole podsumowujące.

W celu utworzenia tego typu kwerendy należy wybrać tworzenie nowej kwerendy za
pomocą opcji Utwórz kwerendę w widoku projektu bądź poprzez kliknięcie przycisku
Nowy  na  pasku  narzędzi  okna  bazy  danych  i  wybranie  opcji  Widok  projektu.
Następnym  krokiem  jest  wybór  tabel  bądź  kwerend,  z  których  będą  pobierane
informacje.  W  tym  przypadku,  w  celu  stworzenia  kwerendy  krzyżowej  określającej
wartość  sprzedaży  poszczególnych  towarów  w  różnych  miesiącach  roku,  należy
wybrać tabele Faktury sprzedaży, Rejestr sprzedaży oraz Towary.
Zmianę  typu  kwerendy  na  kwerendę  krzyżową  należy  ustawić  poprzez  kliknięcie

przycisku

Typ kwerendy znajdującego się na pasku narzędzi okna głównego

programu oraz wybranie odpowiedniego typu kwerendy.
Następnym krokiem jest zdefiniowanie trzech pól:



Grupa towarów: IDmodel,



Month([Data sprzedaży]),



pole Ilość wybrane z tabeli Rejestr sprzedaży.

W  pierwszym  polu  będą  wyświetlane  modele  maszyn,  dane  pobierane  będą  z  tabeli
towary.  Pole  IDmodel  z  tabeli  Towary  będzie  w  tym  przypadku  reprezentowało
nagłówki wierszy. W tym polu należy zdefiniować następujące rubryki:
Podsumowanie: Grupuj według
Krzyżowe: Nagłówek wiersza
Efektem  takich  ustawień  będzie  wyświetlanie  modelu  każdego  ze  sprzedanych
towarów w wierszach pierwszej kolumny.
Pole  drugie  stworzone  zostało  w  celu  pogrupowania  sprzedanego  towaru  w  różnych
miesiącach. W tym polu należy ustawić następujące rubryki:
Podsumowanie: Grupuj według
Krzyżowe: Nagłówek kolumny
Efektem ustawień będzie wyświetlanie miesięcy (w nagłówkach kolejnych kolumn), w
których były sprzedawane poszczególne towary.
W trzecim polu należy zdefiniować rubryki:
Podsumowanie: Suma
Krzyżowe: Wartość
Efektem  tego  typu  ustawień  będzie  wyświetlanie  dla  danego  towaru  (określonego  w
kolumnie pierwszej) ilości jego sprzedaży dla danego miesiąca.
Na  poniższym  rysunku  został  przedstawiony  efekt  końcowy  kwerendy  krzyżowej  w
widoku projektu z prawidłowo zdefiniowanymi rubrykami.

Rysunek 12. Widok projektu kwerendy krzyżowej

Pierwsza kolumna zawiera nazwy towarów, dla których ukazana jest ich ilość
sprzedana w poszczególnych miesiącach. Miesiące te wyświetlane są w kolejnych
kolumnach tabeli.

Rysunek 13. Efekt końcowy działania utworzonej kwerendy krzyżowej

1.3 Kwerendy aktualizujące
Kwerendy aktualizujące służą do zmiany danych w istniejących tabelach bazy danych.
W  przypadku  potrzeby  skorygowania  występujących  już  w  tabeli  danych,  istnieje
możliwość  modyfikacji  nie  tylko  pojedynczych  rekordów  ale  także  całych  grup
danych.  Kwerenda  aktualizująca  pozwala  na  zdefiniowanie  zmiany  w  postaci
kryteriów, a następnie przekształcenie całej grupy rekordów.

Tego typu kwerenda została utworzona w aplikacji opisanej w ostatnim rozdziale. W
przypadku  zakupu  towaru  od  danego  producenta,  wystawiana  jest  faktura,  w  której
zawarta  jest  cena  zakupu  poszczególnych  towarów.  Jeżeli  jest  ona  różna  od
poprzedniej  ceny  zakupu  danego  towaru,  jest  możliwość  jej  aktualizacji  poprzez
utworzenie  konkretnej  kwerendy,  która  zaktualizuje  ceny  towarów  zakupionych  po
nowej cenie.
W celu jej utworzenia należy kliknąć przycisk Nowy na pasku narzędzi bazy danych a
następnie z listy wybrać opcję Widok projektu.
Następnym krokiem jest dodanie tabel, z których będą pobierane dane. Jako, iż będzie
to  kwerenda  aktualizująca  ceny  zakupu,  należy  wybrać  tabele  Towary  oraz  Rejestr
zakupu.  Następnie  należy  zmienić  typ  kwerendy  na  kwerendę  aktualizującą  i
wprowadzić ustawienia takie, jak na rysunku poniżej.

Rysunek 14. Ustawienia w projekcie kwerendy aktualizującej



Aktualizacja do: [Rejestr zakupu]![Cena zakupu]

- opcja ta daje możliwość aktualizacji pola z ceną zakupu znajdującej się w tabeli
Rejestr Zakupu do pola Cena netto zawartej w tabeli Towary,



Kryteria: [Wprowadź numer faktury:]

- poprzez ustawienie w rubryce Pole: IDnumer faktury (zawartej w tabeli Rejestr
zakupu), w momencie uruchomienia kwerendy pojawia się okienko dialogowe, w
którym należy wpisać numer faktury.

Rysunek 15. Wybór faktury, z której mają być pobrane ceny do aktualizacji

Po wpisaniu numeru faktury, kwerenda aktualizuje ceny towarów z tabeli Rejestr
zakupu do tabeli Towary w rubryce zawierającej cenę netto.

1.4 Kwerendy dołączające

Dodawanie  nowych  danych  do  bazy  danych  można  przeprowadzić  poprzez
wykorzystanie  kwerendy  dołączającej.  Można  ją  wykorzystać  do  importowania
danych  ze  źródła  obcego,  a  następnie  dołączyć  dane  do  istniejących  tabel.  Istnieje
także możliwość wypełnienia bazy danych danymi z innej bazy bądź danymi z tabeli
w  tej  samej  bazie  Accessa.  Zakres  działania  tego  typu  kwerend  można  ograniczyć
poprzez wprowadzenie odpowiednich kryteriów.
W  aplikacji  utworzona  została  prosta  kwerenda  dołączająca,  służąca  do  dodawania
wybranych  rekordów  do  archiwum.  Do  jej  utworzenia  potrzebne  było  dodanie  w
projekcie kwerendy trzech tabel: Rejestr zakupu, Towary, Rejestr sprzedaży.

Utworzona  została  również  nowa  tabela  Archiwum  towarów,  w  której  będą
przechowywane towary o zerowym stanie magazynowym bądź te, które nie widnieją
w rejestrach zakupu u sprzedaży. Tabela ta została stworzona na bazie tabeli Towary.
Poniżej  zostały  pokazane  ustawienia,  jakie  należy  wprowadzić  w  celu  utworzenia
kwerendy dołączającej towary do archiwum.

Rysunek 16. Projekt kwerendy dołączającej

Jak  widać  na  załączonym  rysunku,  pierwsza  kolumna  została  zdefiniowana  w  taki
sposób, by  dołączała pozycje z tabeli  Towary  do tabeli  Archiwum towarów. Kolejne
trzy  kolumny  określają  kryteria,  jakie  mają  być  uwzględnione,  aby  dane  towary
zostały  dołączone  do  archiwum.  W  kolumnie  drugiej  kryteria  określone  są  jako  „0”,
tak więc kwerenda przenosi do archiwum towary o stanie początkowym równym zero.
Kolejnym  kryterium  jest  Is  Null.  Oznacza  to,  iż  kwerenda  zwraca  wszystkie  rekordy
zawierające  wartość  pustą  lub  niezdefiniowaną  w  tabelach  rejestru  sprzedaży  oraz
zakupu.  Zmienione  zostały  także  relacje  utworzone  pomiędzy  tymi  tabelami  z  opcji
pierwszej na opcję drugą. Widoczne jest to nie tylko w oknie właściwości sprzężenia
ale także zmieniony został wygląd linii sprzężenia między wybranymi tabelami dla tej
kwerendy.

Rysunek 17. Rys. 24. Modyfikacja relacji dla kwerendy dołączającej

Po zatwierdzeniu ustawień i zapisaniu kwerendy można sprawdzić jej działanie
klikając przycisk Otwórz, by wykonać kwerendę. Gdy pojawi się okienko dialogowe,
żądające potwierdzenia wykonania operacji i podające liczbę rekordów, które mają
być dodane, należy kliknąć przycisk Tak.

Rysunek 18. Autoryzacja potwierdzenia wykonania operacji

1.5 Kwerendy usuwające
Kwerendy  usuwające  służą  do  usuwania  rekordów  z  tabeli.  Po  jej  uruchomieniu
zostaje usunięty cały rekord, a nie tylko wskazane poprzez kryterium pola w rekordzie.
Tworzenie  kwerendy  usuwającej  zostanie  omówione  na  przykładzie  kwerendy
zawartej  w  aplikacji.  W  celu  utworzenia  kwerendy,  która  będzie  miała  za  zadanie
usunięcie  pozycji  z  tabeli  Archiwum  towarów  (pozycje  te  zostały  wcześniej  dodane
poprzez wykonanie kwerendy dołączającej), należy uruchomić opcję Utwórz kwerendę
w  widoku  projektu  a  następnie  dodać  z  listy  tabel,  tabelę  Archiwum  towarów.  Na
poniższym rysunku przedstawione zostały pola, jakie należy wybrać w siatce danych
kwerendy.

Rysunek 19. Początkowe ustawienia siatki danych kwerendy wybierającej

Następnie należy zmienić typ kwerendy z wybierającej na kwerendę usuwającą

poprzez wybranie przycisku

Typ kwerendy i zaznaczenie odpowiedniej opcji.

Tego typu operacja spowoduje nie tylko zmianę typu kwerendy ale również zmianę
siatki ustawień kwerendy, w której należy przeprowadzić modyfikacje, przedstawione
na rysunku poniżej.

Rysunek 20. Siatka danych kwerendy usuwającej

Uruchomienie tak zaprojektowanej kwerendy spowoduje otwarcie okna dialogowego z
informacją  o  liczbie  usuwanych  rekordów,  po  kliknięciu  przycisku  Tak,  kwerenda
usunie  daną  ilość  rekordów  z  tabeli.  Na  rys.  33.  przedstawione  zostało  okienko
dialogowe  informujące  o  ilości  usuwanych  wierszy  oraz  pytające  użytkownika  o
potwierdzenie wykonania kwerendy.

Rysunek 21. Potwierdzenie usunięcia rekordów z tabeli Archiwum towarów

1.6 Kwerendy tworzące tabele
Kwerenda  tworząca  tabele  należy  do  typu  kwerend  funkcjonalnych,  która  tworzy
nową  tabelę  na  podstawie  istniejących  już  danych.  Dodatkowo  jest  możliwość
zastosowania  kryteriów  służących  do  ograniczenia  wyników  kwerendy.
Nowoutworzona  tabela  nie  będzie  posiadała  klucza  podstawowego,  kolumn  oraz
indeksów  a  także  właściwości  oryginalnej  tabeli  (poza  domyślnymi  właściwościami
tabel).
Kwerenda  tworząca  tabele  przydatna  jest  przede  wszystkim  w  tworzeniu  tabel  z
odfiltrowanymi  bądź  podsumowanymi  danymi  a  także  podczas  tworzenia  tabel,  w
których zostały zmienione dane poprzez odpowiednie kryteria.
W  celu  zobrazowania  działania  oraz  tworzenia  kwerend  tworzących  tabele,
przedstawiony zostanie przykład kwerendy zawartej w aplikacji służącej do tworzenia
aktualnego cennika. Aby stworzyć kwerendę, należy:
1. Utworzyć nową kwerendę w widoku projektu oraz wybrać tabelę Towary, z której
zostaną pobrane dane.

2. Zmienić typ kwerendy z wybierającej na kwerendę tworzącą tabelę za pomocą

przycisku

Typ kwerendy. W momencie zmiany typu, ukaże się okienko

dialogowe,  w  którym  należy  wpisać  nazwę  tabeli,  która  zostanie  utworzona  poprzez
uruchomienie kwerendy. Istnieje również możliwość, aby kwerenda utworzyła tabelę
w innej bazie danych,  należy  w tym celu zaznaczyć przycisk opcji  Inna baza danych
oraz określić jej lokalizację.

3. Zdefiniować odpowiednie ustawienia w siatce ustawień kwerendy. Poniższy
rysunek przedstawia właściwości ustawień tworzonej kwerendy.

Rysunek 22. Kryteria zastosowane dla kwerendy tworzącej tabelę

Pierwsze  dwie  kolumny  pobierają  dane  o  nazwie  i  modelu  towaru  z  tabeli  Towary,
natomiast  kolumna  trzecia  jest  polem  obliczeniowym,  dla  którego  obliczana  jest
wartość  netto.  Wyrażenie  [Podaj  marżę]  jest  jednocześnie  kryterium  kwerendy.  W
momencie  jej  uruchomienia  pojawia  się  okienko  dialogowe,  w  którym  należy  podać
marżę, jaka ma być obliczana dla towarów w cenniku.

Rysunek 23. Okienko do wprowadzania marży

W czwartej kolumnie zostało utworzone pole obliczeniowe obliczające wartość brutto
na podstawie ceny netto oraz stawki VAT.
Po  uruchomieniu  kwerendy  program  wyświetli  okno  z  prośbą  o  potwierdzenie
operacji, w którym znajduje się także informacja na temat ilości wierszy, które będzie
zawierała  nowoutworzona  tabela.  Efektem  działania  kwerendy  jest  utworzenie  tabeli
Aktualny cennik w zakładce zawierającej tabele.