21. Ekonomia - Fazy cyklu kon.

EKONOMIA

Fazy cyklu koniunkturalnego

Opracowanie: Dr Dariusz Prokopowicz

© Copyright by Dariusz Prokopowicz

Z poprzednich wykładów wiemy, Ŝe produkcja wykazuje
krótkookresowe

wahania

Jednak

cykliczność

to nie tylko występowanie

okresowych odchyleń od trendu, lecz takŜe pewna ich

regularność

Zjawisko cykliczności w gospodarce

globalna produkcja społeczna i wydajność pracy

nie

rosną równomiernie

w niektórych latach zwiększają się w bardzo
szybkim tempie, w innych natomiast maleją.

Obserwacje wieloletniego funkcjonowania rynków róŜnych
krajów wykazały, Ŝe:

Cykliczno

ść

w gospodarce

Faktyczna wielkość produkcji oscyluje wokół trendu,
który w przybliŜeniu przedstawia obraz wzrostu
analizowanych wielkości.

Tendencja rozwojowa

(trend)

produkcji to wygładzona

ścieŜka obrazująca rozwój produkcji w długim okresie
po wyeliminowaniu krótkookresowych wahań.

Trend i cykl

W przeszłości wymienione wahania nazywane

były

cyklem handlowym

(ang. trade cycle)

Obecnie powszechnie stosowanym określeniem
jest

cykl koniunkturalny

(ang. business cycle).

Cyklem koniunkturalnym

nazywamy krótkookresowe

odchylenia produkcji od jej trendu.

Pojęcie – cyklu koniunkturalnego

Rys. Fazy cyklu koniunkturalnego

Cykl koniunkturalny

Czas

Produkcja

D - Recesja

C - Rozkwit

B - OŜywienie

A – Kryzys (spowolnienie)

Wzrost produkcji i wydajności pracy w krótkim okresie

nie przebiega równomiernie

Mimo faktu, Ŝe gospodarka nie wykazuje idealnie
regularnych cykli, to jednak występują następujące po
sobie fazy;

kryzysu

oŜywienia

rozkwitu

recesji

Jeden pełny cykl trwa najczęściej

około 4 - 5 lat

W krótkim okresie występuje dość ścisła zaleŜność
między zmianami

produkcji całkowitej

, a zmianami

wydajności pracy

Wnioski z rysunku

wzrost eksportu,

wzrost wydatków państwa,

obniŜenie stopy procentowej.

Dźwignią wzrostu

popytu globalnego

w krótkim okresie

moŜe być np.:

Czynniki kształtujące ogólny poziom

popytu

podwyŜkę podatków,

spadek popytu na eksport,

obniŜenie się oczekiwanych przez
przedsiębiorstwa zysków.

Zmniejszenie poziomu

globalnego popytu

spowodowane

moŜe być poprzez:

Czynniki kszta

tuj

ce poziom popytu

Ale nie jest to pełne wyjaśnienie cyklu
koniunkturalnego, poniewaŜ nic nie mówi ono o

przyczynach dość regularnych wahań

czynników, od których zaleŜy popyt globalny.

MoŜna przyjąć, Ŝe

czynniki określające wielkość

globalnego popytu

podlegają krótkookresowym

wahaniom, a obserwowane przez nas wahania produkcji są
pochodną tego zjawiska.

Wyjaśnienie ...

Koncepcja politycznego cyklu koniunkturalnego

spełnia

zasadnicze uwarunkowania, które kwalifikują ją do rangi
teorii.

Innym objaśnieniem uwzględniającym przyczyny dość
regularnych wahań czynników, od których zaleŜy popyt
globalny jest

koncepcja politycznego cyklu

koniunkturalnego

(ang. political business cycle).

Wyja

nienie ...

wyborcy

mają krótką pamięć i pozostają pod silnym

wpływem stanu koniunktury w okresie bezpośrednio
poprzedzającym wybory,

rząd

potrafi w krótkim okresie regulować ogólny poziom

popytu za pomocą narzędzi polityki pienięŜnej i
fiskalnej.

ZałóŜmy, Ŝe:

Koncepcja politycznego cyklu

koniunkturalnego

na początku stosuje restrykcyjną politykę pienięŜną i
fiskalną, doprowadzając gospodarkę do

kryzysu

natomiast bezpośrednio przed nowymi wyborami,
wprowadza środki polityki pienięŜnej i fiskalnej
pobudzające

oŜywienie gospodarcze

Aby zwiększyć szanse utrzymania się przy władzy w

następnych wyborach

, rząd ten:

Koncepcja politycznego cyklu ...

Wyborcy sądzą, Ŝe rząd opanował samoistny kryzys i
w związku z tym udzielają mu poparcia na następną
kadencję.

PoniewaŜ w trakcie kryzysu narosły w gospodarce

rezerwy

produkcyjne

, moŜliwy staje się wzrost produkcji w tempie

znacznie szybszym od długookresowego trendu.

Koncepcja politycznego cyklu ...

Wahania importu

są uwarunkowane jednak głównie

wahaniami produkcji krajowej.

Wahania eksportu

są pochodną cykliczności zmian

koniunktury za granicą.

Handel międzynarodowy

moŜe więc być istotnym kanałem

przenoszenia cykli z jednych krajów do innych, ale dla
wyjaśnienia przyczyn cykliczności potrzebna jest teoria
odwołująca się do czynników wewnętrznych.

Wahania eksportu netto?

Jednym z waŜnych czynników mogą być

wahania

eksportu netto

Teorie cyklu koniunkturalnego

Interpretację tę określa się jako

keynesowską

odniesieniu do krótkiego okresu, oraz

klasyczną bądź

monetarystyczną

w odniesieniu do

okresu długiego.

Pogląd, Ŝe produkcja faktyczna wykazuje

wahania wokół

trendu potencjalnej produkcji

, jest zgodny z

dotychczasową (w trakcie wykładów) interpretacją
procesów dostosowawczych.

Teorie cyklu koniunkturalnego

Nie wszyscy ekonomiści podzielają przedstawiony
dotychczas (w trakcie wykładów) punkt widzenia na

sposób funkcjonowania gospodarki

Koncepcja realnego cyklu koniunkturalnego

Według klasycznej interpretacji cykl koniunkturalny
odzwierciedla wahania popytu w sytuacji, gdy wymuszone
zakłóceniami

dostosowania gospodarcze mają powolny

przebieg

Cykl koniunkturalny rozumiany jest jako

krótkookresowe

wahania wokół trendu potencjalnej wielkości produkcji

Koncepcja realnego cyklu koniunkturalnego

Przykładem jest wpływowy nurt we współczesnej

ekonomii, zwany

nową szkołą klasyczną

, pod

intelektualnym przywództwem

Roberta Lucasa

profesora uniwersytetu w Chicago.

Jednak niektórzy ekonomiści uwaŜają, Ŝe procesy
dostosowawcze prowadzące gospodarkę do nowej
równowagi przebiegają

szybko

rezultacie produkcja niemal zawsze kształtuje się na

poziomie odpowiadającym

pełnemu zatrudnieniu

czynników

wytwórczych.

Szkoła klasyczna cykle koniunkturalne interpretuje jako
krótkookresowe

fluktuacje produkcji potencjalnej

Jednym z podstawowych załoŜeń tej szkoły jest
twierdzenie, Ŝe wszystkie

rynki niemal natychmiast

odzyskują równowagę

. Jest to tzw.

podaŜowa koncepcja

cyklu koniunkturalnego

Koncepcja realnego cyklu koniunkturalnego

Skrócenie i spłycenie recesji

(fazy spadku produkcji) oraz

relatywne wydłuŜenie okresu ekspansji.

Faza depresji

(stagnacji produkcji na niskim poziomie)

występuje rzadko

Między poprawą koniunktury, oŜywieniem i rozkwitem

trudno przeprowadzić linie graniczne

Cechy współczesnego cyklu ...

Cechy charakterystyczne współczesnego cyklu
koniunkturalnego w krajach wysoko rozwiniętych (

porównaniu z historycznym obrazem

W wielu empirycznych analizach rozróŜnia się tylko dwie
fazy cyklu: zwyŜkową i zniŜkową

(ekspansję i recesję).

Wg Keynesa

Kryzysy gospodarcze są wynikiem psychologicznych
zachowań konsumentów, którzy nie wydają całego
dochodu, tylko go oszczędzają.

Wg Friedmana

Kryzys jest spowodowany brakiem kontroli podaŜy
pieniądza wypuszczonego na rynek. Powoduje to
inflację, bezrobocie i dekoniunkturę.

Wyjaśnienia genezy kryzysów gospodarczych