Twórcze techniki fotografowania: Tryb automatycznej ekspozycji do kontroli
nad ruchem
Automatyczna ekspozycja z preselekcj
ą
słu
Ŝ
y do zdj
ęć
ruchomych.
Automatyczna ekspozycja z preselekcj
ą
migawki
Istot
ą
prawidłowej ekspozycji jest dobranie
wła
ś
ciwej kombinacji czasu na
ś
wietlania i
otworu przysłony. Zmiana jednego z tych
parametrów wpływa na drugi. Je
ś
li czas
na
ś
wietlania wzrasta, to aby na film padła
jednakowa ilo
ść
ś
wiatła, przysłona musi
by
ć
otwarta szerzej. Tryb automatycznej
ekspozycji z preselekcj
ą
migawki
wybierzemy, gdy tematem zdj
ę
cia ma by
ć
obiekt poruszaj
ą
cy si
ę
. Gdy obiekt porusza
si
ę
szybko, nale
Ŝ
y wybra
ć
, rzecz jasna,
krótszy czas na
ś
wietlania, tak by unikn
ąć
rozmycia.
Przy trybie z preselekcj
ą
migawki samodzielnie wybieramy czas na
ś
wietlania, a
aparat zajmuje si
ę
dobraniem otworu przysłony odpowiedniego do panuj
ą
cych
warunków. Tryb ten znakomicie sprawdza si
ę
przy fotografowaniu scen zwi
ą
zanych
ze sportem: po pierwsze dlatego,
Ŝ
e akcja rozwija si
ę
bardzo szybko, a po drugie,
Ŝ
e
cz
ę
sto u
Ŝ
ywa si
ę
w takich sytuacjach teleobiektywów, co zwi
ę
ksza ryzyko poruszenia
aparatem. Zdj
ę
cia przy krótkim czasie na
ś
wietlania umo
Ŝ
liwiaj
ą
"zamro
Ŝ
enie" akcji.
Taki tryb fotografowania pozwala ujrze
ć
rzeczy nieuchwytne dla wzroku, gdy
Ŝ
na
zdj
ę
ciach utrlwalone zostan
ą
momenty dziej
ą
ce si
ę
zbyt szybko dla nieuzbrojonego
oka. Trybu z preselekcj
ą
migawki mo
Ŝ
na u
Ŝ
y
ć
tak
Ŝ
e do zdj
ęć
z bardzo długim
czasem na
ś
wietlania, by celowo rozmy
ć
obraz, na przykład płyn
ą
cej wody lub
p
ę
dz
ą
cego samochodu.
Twórcze techniki fotografowania: Galeria zdj
ęć
wykonywanych w trybie
automatycznej ekspozycji z preselekcj
ą
migawki
Zatrzymywanie kadru w akcji wymaga fotografowania przy krótkim czasie
na
ś
wietlania. Tryb automatycznej ekspozycji z preselekcj
ą
migawki pozwala
wykonywa
ć
zdj
ę
cia czego
ś
, czego nie zobaczymy w inny sposób.
Dopinguj
ą
ce dziewcz
ę
ta
Tryb z preselekcj
ą
migawki u
Ŝ
ywany jest
wsz
ę
dzie tam, gdzie mamy do czynienia z
ruchem. 1/500 s.
Gracze w polo
Przez uchwycenie jednego momentu w
wartkiej akcji pokazujemy co
ś
, co dzieje si
ę
zbyt szybko, by oko mogło to
zarejestrowa
ć
. 1/500 s.
Ś
wiatła przednie i tylne
Tryb z preselekcj
ą
migawki mo
Ŝ
na wykorzystywa
ć
tak
Ŝ
e do zdj
ęć
z bardzo długim
czasem na
ś
wietlania. 10 s.
Twórcze techniki fotografowania: Tryb automatycznej ekspozycji z
kontrolowan
ą
gł
ę
bi
ą
ostro
ś
ci
Tryb automatycznej ekspozycji z preselekcj
ą
przysłony jest opcja, która daje
najlepsz
ą
kontrol
ę
gł
ę
bi ostro
ś
ci.
Tryb automatycznej ekspozycji z preselekcj
ą
przysłony
Jest to wła
ś
ciwy tryb, gdy naszym podstawowym celem jest uzyskanie okre
ś
lonej
gł
ę
bi ostro
ś
ci. Tryb automatycznej ekspozycji z preselekcj
ą
przysłony pozwala
wybra
ć
przysłon
ę
, do której aparat automatycznie dopstosowuje czas na
ś
wietlania.
Wi
ę
ksze otwory przysłony powoduj
ą
zmniejszenie obszaru, w którym obiekty
znajduj
ą
si
ę
w polu ostro
ś
ci. Zmniejszanie otworu przysłony powoduje zwi
ę
kszanie
gł
ę
bi ostro
ś
ci. Ogólnie mo
Ŝ
na stwierdzi
ć
,
Ŝ
e przy najwi
ę
kszym rozwarciu przysłony -
na przykład przy ustawieniu f/1.8 - w polu ostro
ś
ci b
ę
dzie znajdował si
ę
wył
ą
cznie
główny motyw zdj
ę
cia, a wszystko za nim i wszystko przed nim b
ę
dzie rozmyte. Je
ś
li
natomiast przysłona jest przymkni
ę
ta a
Ŝ
do ustawienia f/22, prawie wszystko, od
kilku metrów od aparatu a
Ŝ
do
niesko
ń
czono
ś
ci, b
ę
dzie na zdj
ę
ciu ostre.
Musimy pami
ę
ta
ć
,
Ŝ
e zmniejszanie otworu
przysłony oznacza,
Ŝ
e przez obiektyw
przechodzi mniej
ś
wiatła i konieczne jest
wybranie dłu
Ŝ
szego czasu na
ś
wietlania.
Je
Ŝ
eli zale
Ŝ
y nam na bardzo du
Ŝ
ej gł
ę
bi
ostro
ś
ci, mo
Ŝ
e si
ę
okaza
ć
,
Ŝ
e wymagany
czas na
ś
wietlania jest zbyt długi dla
fotografowania z r
ę
ki. W takim przypadku
musimy skorzysta
ć
ze statywu lub zmieni
ć
film na bardziej czuły. Warto wiedzie
ć
,
Ŝ
e
najwi
ę
ksza mo
Ŝ
liwa gł
ę
bia ostro
ś
ci nie
zawsze jest czym
ś
, o co trzeba walczy
ć
. Czasami celowe jest rozmycie elementów,
które nie maj
ą
znaczenia dla tre
ś
ci zdj
ę
cia. Portrety lub fotografie szybkiej akcji
cz
ę
sto wygl
ą
daj
ą
najlepiej przy nieostrym tle, poniewa
Ŝ
dzi
ę
ki temu uwaga skupia si
ę
na głównym temacie. Zdj
ę
cie ka
Ŝ
dego typu, w którym zale
Ŝ
y nam na izolowaniu
motywu głównego, powinno by
ć
wykonywane przy szeroko rozwartej przysłonie, co
daje mo
Ŝ
liwo
ść
najkrótszych czasów ekspozycji. System autofokusu przejmie na
siebie odpowiedzialno
ść
za prawidłow
ą
ostro
ść
zdj
ę
cia.
Twórcze techniki fotografowania: Wi
ę
cej kontroli nad gł
ę
bi
ą
ostro
ś
ci
Tryb automatycznej ekspozycji z priorytetem gł
ę
bi ostro
ś
ci jest specjaln
ą
metod
ą
zapewnienia wyra
ź
nego odwzorowania kluczowych elementów.
Tryb automatycznej ekspozycji z priorytetem gł
ę
bi
ostro
ś
ci
Ten specjalny tryb pracy upraszcza utrzymywanie bardzo
precyzyjnej kontroli nad gł
ę
bi
ą
ostro
ś
ci. System
autofokusu słu
Ŝ
y do okre
ś
lania obszaru ostro
ś
ci.
Najpierw wybieramy najbli
Ŝ
szy, a nast
ę
pnie najdalszy
punkt, który ma by
ć
ostry. Aparat automatycznie dobiera
optymalne poło
Ŝ
enie punktu ustawienia ostro
ś
ci i
ustawienie przysłony, które dadz
ą
w efekcie wybrany
rozmiar gł
ę
bi ostro
ś
ci. Technika ta pozwala tak
Ŝ
e na
uzyskanie bardzo płytkiego obszaru gł
ę
bi ostro
ś
ci: je
ś
li
punkt pocz
ą
tkowy ko
ń
cowy znajd
ą
si
ę
w tym samym
miejscu, ostra b
ę
dzie jedynie odpowiadaj
ą
ca im
płaszczyzna.
Twórcze techniki fotografowania: Zaawansowane systemy pomiaru
intensywno
ś
ci
ś
wiatła
Zaawansowane systemy pomiaru intensywno
ś
ci o
ś
wietlenia eliminuj
ą
czynnik
przypadkowo
ś
ci przy wykonywaniu
zdj
ęć
.
Trudne warunki o
ś
wietleniowe zawsze
stanowiły problem dla fotografów. Na
zdj
ę
ciu wykonanym przy u
Ŝ
yciu
tradycyjnych technik pomiaru
ś
wiatła,
m
ęŜ
czyzna stoj
ą
cy mi
ę
dzy dwoma
skrzydłami jaskrawo
Ŝ
ółtych drzwi
stanowiłby niedo
ś
wietlony element obrazu.
Uzyskanie prawidłowej ekspozycji za
ka
Ŝ
dym razem zawsze było trudnym
zadaniem. W normalnych sytacjach wbudowane w aparat
ś
wiatłomierze spisywały
si
ę
dobrze. Problemy pojawiały si
ę
jednak ju
Ŝ
w przypadku scen zawieraj
ą
cych
bardzo jasne lub bardzo ciemne elementy lub gdy
ś
wiatło padało w stron
ę
obiektywu.
Fotograf musiał samodzielnie decydowa
ć
o warunkach ekspozycji w oparciu o lata
do
ś
wiadcze
ń
. Teraz jednak nowe systemy pomiaru intensywno
ś
ci o
ś
wietlenia w
aparatach EOS pozwoliły w du
Ŝ
ym stopniu pozby
ć
si
ę
niepewno
ś
ci. Kontrola nad
o
ś
wietleniem nigdy jeszcze nie była łatwiejsza.
Pomiar ewaluacyjny
Ten zaawansowany system pomiaru o
ś
wietlenia umo
Ŝ
liwia uzyskiwanie prawidłowo
na
ś
wietlonych zdj
ęć
w bardzo ró
Ŝ
norodnych warunkach. System dzieli cał
ą
powierzchni
ę
obrazu na obszary. Najwi
ę
ksz
ą
wag
ę
ma obszar
ś
rodkowy, gdzie
najcz
ęś
ciej usytuowany jest główny temat zdj
ę
cia.
Aparat jest w stanie wykry
ć
ró
Ŝ
nice mi
ę
dzy
ś
rodkiem a obrze
Ŝ
ami obrazu, co
pozwala precyzyjnie okre
ś
li
ć
rozmiar głównego obiektu, jak równie
Ŝ
oceni
ć
jego
jasno
ść
. To wła
ś
nie ta zdolno
ść
"ewaluacji' (oceniania) odpowiedzialna jest za
prawidłowe na
ś
wietlenie wszystkich wykonywanych zdj
ęć
. Jaskrawe tło nie
spowoduje na
ś
wietlenia pierwszego planu, poniewa
Ŝ
ewaluacyjny system pomiarowy
potrafi odró
Ŝ
ni
ć
tło od głównego obiektu. Dzi
ę
ki temu o wiele łatwiej jest wykonywa
ć
zdj
ę
cia obiektów o
ś
wietlonych od tyłu oraz fotografowa
ć
bardzo kontrastowe sceny,
uzyskuj
ą
c za ka
Ŝ
dym razem wspaniałe rezultaty.
Ciekawski pudel
System ewaluacyjnego pomiaru intensywno
ś
ci o
ś
wietlenia potrafi rozpozna
ć
jaskrawe tło i ustawi
ć
warunki ekspozycji w taki sposób, by główny obiekt na zdj
ę
ciu
został na
ś
wietlony prawidłowo. Zauwa
Ŝ
my, jak doskonale widoczny jest pudel, mimo
Ŝ
e tło w górnej cz
ęś
ci zdj
ę
cia jest bardzo jasne.
Twórcze techniki fotografowania: Wybór stosownej do warunków metody
pomiaru
Dost
ę
pne s
ą
inne systemy pomiaru o
ś
wietlenia, które mo
Ŝ
na dobra
ć
do
panuj
ą
cych warunków.
Udany pomiar punktowy. Pomiar punktowy najlepiej
sprawdza si
ę
w sytuacjach, w których model otoczony
jest bardzo jasnym lub bardzo ciemnym tłem. Pomiar
jasno
ś
ci sukienki dziewczyny pozwolił uzyska
ć
zdj
ę
cie
na
ś
wietlone prawidłowo.
Pomiar cz
ęś
ciowy
W niektórych sytuacjach celowe jest u
Ŝ
ycie systemu
cz
ęś
ciowego pomiaru
ś
wiatła. Przy wykonywaniu zdj
ęć
zawieraj
ą
cych du
Ŝ
e obszary o jednolitym odcieniu pomiar
taki mo
Ŝ
e da
ć
lepsz
ą
ekspozycj
ę
cało
ś
ci. Sprawdza si
ę
on przy fotografowaniu zachmurzonego nieba, scen w
deszczu, krajobrazów jednorodnym o
ś
wietleniu, wn
ę
trz
o
ś
wietlonych
ś
wiatłem słonecznym itp. Pomiar
intensywno
ś
ci
ś
wiatła wykonywany jest tylko w obszarze
ś
rodkowym kadru, mo
Ŝ
na wi
ę
c wybra
ć
temat główny, odczyta
ć
intensywno
ść
ś
wiatła
tego obiektu, po czym u
Ŝ
y
ć
funkcji blokady ustawie
ń
ekspozycji do utrzymania
nastaw ju
Ŝ
po zmianie kompozycji zdj
ę
cia.
Pomiar punktowy
Korzystanie ze
ś
wiatłomierza punktowego wymaga dobrego wyczucia ró
Ŝ
nych
intensywno
ś
ci
ś
wiatła w obr
ę
bie sceny. Je
Ŝ
eli jednak wiemy, w którym miejscu
nale
Ŝ
y wykona
ć
pomiar, mo
Ŝ
emy mie
ć
pewno
ść
uzyskania bardzo dokładnych
ustawie
ń
ekspozycji. Pomiar punktowy jest bardzo precyzyjny, dobrze wi
ę
c nadaje
si
ę
do fotografowania małych obiektów na bardo jasnym lub bardzo ciemnym tle.
Korzystanie ze
ś
wiatłomierza punktowego w poł
ą
czeniu z funkcj
ą
blokady nastaw
ekspozycji daje swobod
ę
zmiany kompozycji zdj
ę
cia. Podczas samego pomiaru
nale
Ŝ
y jednak pami
ę
ta
ć
o precyzyjnym nakierowaniu celownika na fotografowany
obiekt, poniewa
Ŝ
margines tolerancji na bł
ę
dy jest niezwykle w
ą
ski.
Twórcze techniki fotografowania: Autobracketing, ekspozycje wielokrotne i
tryby manualne
Istniej
ą
specjalne techniki, które mo
Ŝ
na zastosowa
ć
przy naprawd
ę
trudnych
warunkach o
ś
wietleniowych.
Autobraketing
Technika autobracketingu (AEB-Auo Expusure Bracketing) jest dobrym sposobem na
uzyskanie po
Ŝą
danych rezultatów, nawet je
ś
li koncepcja zdj
ę
cia nie jest dokładnie
przemy
ś
lana. Technika ta polega na automatycznym wykonaniu trzech ekspozycji:
jednej z niedo
ś
wietleniem, jednej przy nastawach okre
ś
lonych przez
ś
wiatłomierz i
jednej z prze
ś
wietleniem. Mo
Ŝ
liwe jest r
ę
czne ustawienie zakresu odchyle
ń
do +3
jednostek skali w odst
ę
pach co 1/3 stopnia. Autobracketing jest znakomitym
narz
ę
dziem wspomagaj
ą
cym kreatywno
ść
, jako
Ŝ
e pozwala wypróbowa
ć
efekty
ró
Ŝ
nych warunków ekspozycji, pozostawiaj
ą
c pewno
ść
,
Ŝ
e jedno ze zdj
ęć
b
ę
dzie
miało zadowalaj
ą
c
ą
jako
ść
. (Funkcja ta jest niedost
ę
pna w niektórych modelach).
Technika autobracketingu pozwala ocali
ć
zdj
ę
cie.
Bez u
Ŝ
ycia autobracketingu fotograf mógł straci
ć
to zdj
ę
cie z powodu bardzo
jaskrawego tła. Wykonanie kilku ekspozycji zwi
ę
ksza szans
ę
,
Ŝ
e jedna z nich b
ę
dzie
prawidłowa.
Wielokrotna ekspozycja
Wielokrotne ekspozycje na jednej klatce filmu zawsze miały w sobie co
ś
intryguj
ą
cego. Niektóre aparaty z serii EOS umo
Ŝ
liwiaj
ą
wykonanie z góry okre
ś
lonej
liczby na
ś
wietle
ń
- maksymalnie 9 - na pojedynczej klatce. Poniewa
Ŝ
ta sama klatka
na
ś
wietlana jest wiele razy, konieczne jest skorzystanie z funkcji kompensacji
ekspozycji. Dla dwóch ekspozycji mo
Ŝ
na wypróbowa
ć
warto
ść
kompensacji - 1
stopie
ń
. Trzy ekspozycje mog
ą
wymaga
ć
za ka
Ŝ
dym razem poziomu - 1,5 stopnia.
Najlepiej jest przy tym zda
ć
si
ę
na do
ś
wiadczenie. Warto d
ąŜ
y
ć
do zredukowania
liczby elementów na obrazie, tak by uzyska
ć
mo
Ŝ
liwie puste tło. Jasne obiekty na
prostym, ciemym tle zazwyczaj wychodz
ą
najlepiej.
R
ę
czne ustawianie parametrów ekspozycji
Aparaty z serii EOS oferuj
ą
pełny zestaw automatycznych funcji, które bardzo
ułatwiaj
ą
czerpanie rado
ś
ci z fotografowania. Lecz niektóre sytuacje mog
ą
wymaga
ć
r
ę
cznego ustawienia parametrów ekspozycji. Przykładem takiej sytuacji s
ą
zdj
ę
cia z
bardzo długim czasem na
ś
wietlania. Mo
Ŝ
emy tak
Ŝ
e spróbowa
ć
takiego sposobu
pracy ze zwykłej ciekawo
ś
ci, by wypróbowa
ć
nowe pomysły. R
ę
czne nastawianie
aparatu nie oznacza,
Ŝ
e jeste
ś
my zdani jedynie na własne siły. Sygnalizowane s
ą
zalecane czasy migawki, otwory przysłony, jak równie
Ŝ
niedo
ś
wietlenie i
prze
ś
wietlenie, co zdecydowanie ułatwia ustawianie parametrów. Jak zawsze, warto
post
ę
powa
ć
w pełni
ś
wiadomie, sporz
ą
dza
ć
notatki, po czym konfrontowa
ć
je z
gotowymi odbitkami.
Wielokrotna ekspozycja
Zabawa z wielokrotn
ą
ekspozycj
ą
mo
Ŝ
e da
ć
wiele rado
ś
ci. Cz
ę
sto trudno jest
zgadn
ąć
, jaki b
ę
dzie wynik ko
ń
cowy, a czasami mo
Ŝ
na si
ę
wr
ę
cz zadziwi
ć
jego
wspaniało
ś
ci
ą
.