background image

 

Kierowca ci

ą

gnika rolniczego 

(834101) 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Operatorzy monterzy maszyn i urz

ą

dze

ń

 

background image

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich 

Publikacja opracowana w ramach projektu systemowego pn. „Rozwijanie zbioru 
krajowych 

standardów 

kompetencji 

zawodowych 

wymaganych 

przez 

pracodawców”. Priorytet I PO KL, Działanie 1.1  

 

 

 

Krajowy standard kompetencji zawodowych 
Kierowca ci

ą

gnika rolniczego (834101) 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
© Copyright by Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich, Warszawa 2013  
 
Kopiowanie i rozpowszechnianie mo

ż

e by

ć

 dokonane za podaniem 

ź

ródła 

 
 
 
 
 
 
ISBN   978-83-7951-000-9 (cało

ść

ISBN   978-83-7951-295-9 (295) 
 
Nakład 1000 egz. 
 
Publikacja bezpłatna 
 

Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich 
00-697 Warszawa, Aleje Jerozolimskie 65/79, tel. (22) 237-00-00, fax (22) 237-00-99  
e-mail: sekretariat@crzl.gov.pl    http://www.crzl.gov.pl 

 

 

Wydawnictwo Naukowe Instytutu Technologii Eksploatacji – Pa

ń

stwowego Instytutu Badawczego 

26-600 Radom, ul. K. Pułaskiego 6/10, tel. centr. (48) 364-42-41, fax (48) 364-47-65 
e-mail: instytut@itee.radom.pl      http://www.itee.radom.pl 

 

 

background image

 

Spis tre

ś

ci 

1.  Dane identyfikacyjne zawodu  .............................................................  

1.1.  Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu w klasyfikacjach ...  

1.2.  Notka metodologiczna i autorzy ................................................  

2.  Opis zawodu ..........................................................................................  

2.1.   Synteza zawodu .......................................................................  

2.2.   Opis pracy i sposobu jej wykonywania, obszary wyst

ę

powania 

zawodu  ....................................................................................  

2.3.  

Ś

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny i narz

ę

dzia pracy,  

zagro

ż

enia, organizacja pracy)  ................................................  

2.4.   Wymagania  psychofizyczne,  zdrowotne,  w  tym  przeciwwska-

zania do wykonywania zawodu  ................................................  

2.5.   Wykształcenie  i  uprawnienia  niezb

ę

dne  do  podj

ę

cia  pracy 

w zawodzie ...............................................................................  

2.6.   Mo

ż

liwo

ś

ci  rozwoju  zawodowego,  potwierdzania/walidacji 

kompetencji ...............................................................................  

2.7.   Zadania zawodowe ...................................................................  

2.8.   Wykaz kompetencji zawodowych..............................................  

2.9.  Relacje  mi

ę

dzy  kompetencjami  zawodowymi  a  poziomem  

kwalifikacji w ERK/PRK .............................................................  

3.  Opis kompetencji zawodowych  ..........................................................   10 

3.1.   Przygotowywanie  do  pracy  ci

ą

gnika  rolniczego  oraz  współ-

pracuj

ą

cych z nim 

ś

rodków technicznych Kz1  .........................   10 

3.2.   U

ż

ytkowanie ci

ą

gnika rolniczego oraz współpracuj

ą

cych z nim 

ś

rodków technicznych Kz2  .......................................................   12 

3.3.   Kompetencje społeczne KzS  ...................................................   13 

4.  Profil kompetencji kluczowych ............................................................   14 

5.  Słownik ..................................................................................................   15 

 
 
 
 
 

 

background image

1. Dane identyfikacyjne zawodu 

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu  

w klasyfikacjach: 

Według  Klasyfikacji  zawodów  i  specjalno

ś

ci  na  potrzeby  rynku  pracy  (KZiS 

2010): 

834101 Kierowca ci

ą

gnika rolniczego 

Grupa wielka 8 – Operatorzy i monterzy maszyn i urz

ą

dze

ń

 (w Mi

ę

dzynaro-

dowej Klasyfikacji Standardów Edukacyjnych ISCED 2011 – poziom 3). 

Grupa  elementarna  8341  –  Operatorzy  wolnobie

ż

nych  maszyn  rolniczych 

i le

ś

nych  (w  Mi

ę

dzynarodowym  Standardzie  Klasyfikacji  Zawodów  ISCO-08 

odpowiada grupie 8341 Mobile Farm and Forestry Plant Operators). 

Według Polskiej Klasyfikacji Działalno

ś

ci (PKD 2007): 

Sekcja A. Rolnictwo, le

ś

nictwo, łowiectwo i rybactwo; Sekcja F. Budownic-

two;  Sekcja  H.  Transport  i  gospodarka  magazynowa.  Działalno

ść

  zawodo-

wa  zwi

ą

zana  jest  z  prowadzeniem  ci

ą

gnika  rolniczego  z  przyczepami  lub 

agregatowaniem  i  eksploatowaniem  ci

ą

gnika  ze  współpracuj

ą

cymi 

ś

rod-

kami technicznymi, wykonuj

ą

c prace w rolnictwie, ogrodnictwie, le

ś

nictwie 

i innych bran

ż

ach, gdzie wykorzystuje si

ę

 maszyny współpracuj

ą

ce z ci

ą

g-

nikiem. 

1.2. Notka metodologiczna i autorzy 

Opis  standardu  kompetencji  zawodowych  wykonano  na  podstawie:  analizy 

ź

ródeł 

(akty prawne, klasyfikacje krajowe, mi

ę

dzynarodowe) oraz głównie wyników bada

ń

 

analitycznych na 23 stanowiskach pracy w 9 przedsi

ę

biorstwach (du

ż

e – 1, 

ś

rednie 

–  2, małe −  1,  mikro  −  5,  w  tym  produkcyjne  −  4,  handlowe  −  1,  usługowe  −  3, 
inne − 1), przeprowadzonych w lutym i marcu 2013 r. 

Zespół Ekspercki: 

  Tadeusz Budzisz – Centrum Kształcenia Rolniczego w Starym Lubiejewie, 

  Tomasz  Jagiełło  –  Zespół  Szkół  Agrotechnicznych  i  Gospodarki 

Ż

ywno-

ś

ciowej w Radomiu, 

  Piotr  Sobolewski  –  Zespół  Szkół  Centrum  Kształcenia  Rolniczego  w  Po-

wierciu, 

  Tomasz Kupidura – Instytut Technologii Eksploatacji – PIB w Radomiu. 

Ewaluatorzy: 

  Szymon Jałocha – Moto-Start w Lublinie, 

  Marek  Gałka – Zespół Szkół  Centrum Kształcenia Praktycznego w  Małkini 

Górnej. 

background image

Recenzenci: 

  Dariusz Tyczy

ń

ski – AGROBARD w Przytyku, 

  Roman K

ę

pi

ń

ski – Zespół Szkół Rolniczych, Centrum Kształcenia Praktycz-

nego w Grodkowie. 

Komisja Bran

ż

owa (zatwierdzaj

ą

ca): 

  Jacek  W

ę

sierski  (przewodnicz

ą

cy)  –  Federacja  Stowarzysze

ń

  Naukowo- 

-Technicznych NOT w Warszawie, 

  Zbigniew Getler – Mazowiecka Izba Rolnicza Oddział w Radomiu, 

  Piotr Szymczak – NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarno

ść

” Ziemia Ra-

domska w Radomiu. 

Data zatwierdzenia:  

  07.10.2013 r. 

background image

2. Opis zawodu

 

2.1. Synteza zawodu 

Kierowca ci

ą

gnika rolniczego eksploatuje i prowadzi ci

ą

gnik rolniczy z przy-

czepami  oraz  zagregowanymi  narz

ę

dziami  i  maszynami  rolniczymi  i  innymi 

ś

rodkami technicznymi.  

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania,  

obszary wyst

ę

powania zawodu 

Kierowca  ci

ą

gnika  rolniczego  jest  zawodem  o  charakterze  usługowym.  Kie-

rowca  prowadzi  ci

ą

gnik  wraz  ze  współpracuj

ą

cymi  maszynami,  narz

ę

dziami  lub 

przyczepami,  wykonuj

ą

c  prace  polowe  lub  transportowe  w  rolnictwie,  ogrodnic-

twie,  le

ś

nictwie.  Po  zamontowaniu  innych,  specjalistycznych 

ś

rodków  technicz-

nych, mo

ż

e równie

ż

 wykonywa

ć

 prace w zakładach komunalnych lub budownic-

twie. Kierowca sprawdza stan techniczny i przygotowuje ci

ą

gnik do pracy, zesta-

wiaj

ą

c go z odpowiednim 

ś

rodkiem technicznym. Wykonuje poł

ą

czenia niezb

ę

d-

nych  instalacji  elektrycznych,  pneumatycznych,  hydraulicznych  oraz  w  razie  po-
trzeby  ł

ą

czy  układ  przenoszenia  nap

ę

du  ci

ą

gnika  z  maszyn

ą

  towarzysz

ą

c

ą

Ustawia parametry robocze ci

ą

gnika i współpracuj

ą

cych z nim 

ś

rodków technicz-

nych, uwzgl

ę

dniaj

ą

c warunki pracy. Kierowca ci

ą

gnika wykonuje równie

ż

 czynno-

ś

ci  kontrolno-obsługowe  i  konserwacyjne,  w  razie  konieczno

ś

ci  usuwa  usterki 

i niedomagania ci

ą

gnika i współpracuj

ą

cych z nim 

ś

rodków technicznych. Kieruje 

ci

ą

gnikiem  rolniczym  zgodnie  z  przepisami  ruchu  drogowego  oraz  u

ż

ytkuje  ci

ą

-

gnik i sprz

ę

t techniczny zgodnie z przeznaczeniem. Kierowca ci

ą

gnika rolniczego 

mo

ż

e kierowa

ć

 pojazdami wolnobie

ż

nymi, w tym maszynami samobie

ż

nymi. 

2.3. 

Ś

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny i narz

ę

dzia 

pracy, zagro

ż

enia, organizacja pracy) 

Kierowca  ci

ą

gnika  rolniczego  obsługuje  i  eksploatuje  zespół  sprz

ęż

onych 

z ci

ą

gnikiem  narz

ę

dzi,  maszyn  i  urz

ą

dze

ń

  rolniczych,  ogrodniczych,  le

ś

nych  lub 

specjalistycznych 

ś

rodków  technicznych  przystosowanych  do  współpracy  z  ci

ą

-

gnikiem. Ci

ą

gnik rolniczy mo

ż

e by

ć

 równie

ż

 wykorzystywany do prac transporto-

wych przyczepami. Miejscem pracy kierowcy ci

ą

gnika mog

ą

 by

ć

 pola, ł

ą

ki, sady, 

lasy, a tak

ż

e drogi i tereny miasta lub place budów. Kierowca ci

ą

gnika rolniczego 

mo

ż

e  by

ć

  zatrudniony  w  gospodarstwach  rolnych,  ogrodniczych,  przedsi

ę

bior-

stwach le

ś

nych, budowlanych, a tak

ż

e w zakładach transportowych lub komunal-

nych i innych, gdzie wykorzystuje si

ę

 ci

ą

gniki jako jednostki nap

ę

dowe i transpor-

towe.  W  pracy  kierowcy  ci

ą

gnika  rolniczego  istnieje  wiele  zagro

ż

e

ń

  dla  zdrowia 

ż

ycia.  S

ą

  to  mi

ę

dzy  innymi  drgania  mechaniczne  i  hałas,  a  tak

ż

e  przebywanie 

w atmosferze zanieczyszczonej kurzem i spalinami oraz zmienne warunki klima-
tyczne.  Podczas  wykonywania  prac  zwi

ą

zanych  z  chemiczn

ą

  ochron

ą

  ro

ś

lin 

kierowca  jest  nara

ż

ony  na  bezpo

ś

redni  kontakt  z  agresywnymi 

ś

rodkami  che-

micznymi,  a  przy  nawo

ż

eniu  nawozami  mineralnymi  i  wapnem  –  na  zapylenie. 

background image

Praca kierowcy ci

ą

gnika rolniczego mo

ż

e przebiega

ć

 w systemie jedno-, dwu- lub 

trzyzmianowym. 

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne,  

w tym przeciwwskazania do wykonywania zawodu 

Kierowca ci

ą

gnika rolniczego powinien mie

ć

 dobry ogólny stan zdrowia i by

ć

 

w  dobrej  kondycji.  Ponadto  powinien  cechowa

ć

  si

ę

  zdolno

ś

ci

ą

  prawidłowego, 

logicznego  my

ś

lenia,  wyobra

ź

ni

ą

,  zdolno

ś

ci

ą

  do  podejmowania  decyzji,  a  tak

ż

spostrzegawczo

ś

ci

ą

  i  zdolno

ś

ci

ą

  do  skupienia  uwagi.  Bardzo  wa

ż

na  jest  zdol-

no

ść

 koncentracji i podzielno

ść

 uwagi, gdy

ż

 cz

ę

sto musi obserwowa

ć

 jednocze-

ś

nie  wiele  parametrów  pracy  ci

ą

gnika  i  współpracuj

ą

cych  z  nim 

ś

rodków  tech-

nicznych.  Specyfika  zawodu  wymaga  uzdolnie

ń

  technicznych.  Praca  kierowcy 

ci

ą

gnika  ma  charakter  indywidualny,  chocia

ż

  wyst

ę

puj

ą

  te

ż

  prace  wymagaj

ą

ce 

umiej

ę

tno

ś

ci pracy w zespole. Kierowca ci

ą

gnika rolniczego odpowiada zarówno 

za  stan  techniczny  obsługiwanego  sprz

ę

tu,  jak  i  za  jako

ść

  wykonanych  prac. 

Cz

ę

sto musi sam podejmowa

ć

 decyzje. Jego pracy towarzyszy  wysiłek fizyczny 

i długotrwała,  wymuszona  pozycja  ciała,  a  tak

ż

e  stres.  Z  uwagi  na  konieczno

ść

 

poruszania  si

ę

  po  drogach  publicznych  i  mo

ż

liwo

ść

  zetkni

ę

cia  si

ę

  z  wieloma 

czynnikami  szkodliwymi,  kierowanie  pojazdem  jest  czynno

ś

ci

ą

  wymagaj

ą

c

ą

  od 

wykonuj

ą

cej  j

ą

  osoby  pełnej  sprawno

ś

ci  psychoruchowej.  Dlatego  zatrudnianie 

niepełnosprawnych  jest  ograniczone  i  mo

ż

e  dotyczy

ć

  tylko  szczególnych  przy-

padków. 

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

ę

dne do podj

ę

cia  

pracy w zawodzie  

Kandydat  do  pracy  w  zawodzie  kierowcy  ci

ą

gnika  rolniczego  musi  posiada

ć

 

prawo jazdy kategorii: ci

ą

gnikowej (T) lub uprawnienia na kierowanie ci

ą

gnikiem 

rolniczym  z  przyczep

ą

/przyczepami  (B+E)  lub  ci

ą

gnikiem  rolniczym  z  przycze-

p

ą

/przyczepami (C+E). Pracodawcy zatrudniaj

ą

 na tym stanowisku osoby posia-

daj

ą

ce  prawo  jazdy  z  wykształceniem  zasadniczym  zawodowym  w  zawodach 

zwi

ą

zanych z rolnictwem (613003 Rolnik, 834103 Mechanik – operator pojazdów 

i  maszyn  rolniczych,  611303  Ogrodnik). W  przypadku  nieposiadania  przez  kan-
dydata  na  kierowc

ę

  ci

ą

gnika  rolniczego  odpowiednich  uprawnie

ń

  mo

ż

liwe  jest 

równie

ż

 przyuczenie go na stanowisku pracy i zdobywanie przez niego niezb

ę

d-

nego  do

ś

wiadczenia  w  trakcie  wykonywania  zawodu.  Warunkiem  wykonywania 

niektórych  specjalistycznych  prac  jest  posiadanie  dodatkowych  uprawnie

ń

.  Tak 

jest w przypadku wykonywania chemicznej ochrony ro

ś

lin – kierowca musi mie

ć

 

uko

ń

czone  szkolenie  w  zakresie  ochrony  ro

ś

lin.  Kierowca  ci

ą

gnika  rolniczego 

powinien bra

ć

 udział w szkoleniach organizowanych przez producentów maszyn 

lub  w  wyspecjalizowanych  szkołach  i  o

ś

rodkach  szkoleniowych,  poszerzaj

ą

swoj

ą

 wiedz

ę

 i umiej

ę

tno

ś

ci w zakresie nowych rozwi

ą

za

ń

 konstrukcyjnych ci

ą

g-

ników i obsługiwanego sprz

ę

tu. 

background image

2.6. Mo

ż

liwo

ś

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/ 

/walidacji kompetencji 

Kierowca  ci

ą

gnika  rolniczego  mo

ż

e  podejmowa

ć

  prac

ę

  w  gospodarstwach 

rolniczych,  ogrodniczych,  przedsi

ę

biorstwach  technicznej  obsługi  wsi  i  rolnictwa, 

le

ś

nictwie,  budownictwie,  gospodarce  komunalnej,  a  tak

ż

e  mo

ż

e  samodzielnie 

podj

ąć

 i prowadzi

ć

 działalno

ść

 gospodarcz

ą

 w zakresie 

ś

wiadczenia usług ci

ą

g-

nikiem rolniczym. Posiadaj

ą

c kwalifikacje w zawodzie kierowcy ci

ą

gnika rolnicze-

go,  po  zdobyciu  odpowiednich  uprawnie

ń

  mo

ż

e  pracowa

ć

  na  równorz

ę

dnych 

stanowiskach  robotniczych  w  zawodach  z  grupy  832  Kierowcy  samochodów 
osobowych,  dostawczych  i  motocykli  oraz  834  Operatorzy  pojazdów  wolnobie

ż

-

nych  i  pokrewni.  Po  uzupełnieniu  wykształcenia  i  potwierdzeniu  odpowiednich 
kwalifikacji mo

ż

e uzyska

ć

 kwalifikacje na poziomie zasadniczym i 

ś

rednim zawo-

dowym,  a  potem  uko

ń

czy

ć

  studia  wy

ż

sze.  Zawody  pokrewne:  613003  Rolnik; 

834103 Mechanik-operator pojazdów i maszyn rolniczych. 

2.7. Zadania zawodowe 

Z1. 

Organizowanie stanowiska pracy kierowcy ci

ą

gnika rolniczego z uwzgl

ę

d-

nieniem zasad i przepisów BHP, ochrony ppo

ż

., ergonomii i ochrony 

ś

ro-

dowiska (niezb

ę

dne kompetencje: Kz1, Kz2, KzS). 

Z2. 

Wykonanie  obsługi  codziennej  ci

ą

gnika  rolniczego,  dobieranie  materia-

łów eksploatacyjnych (niezb

ę

dne kompetencje: Kz1, KzS). 

Z3. 

Sprawdzenie  stanu  technicznego  narz

ę

dzi,  maszyn  i  urz

ą

dze

ń

  rolni-

czych oraz innych 

ś

rodków technicznych współpracuj

ą

cych z ci

ą

gnikiem 

rolniczym, usuwanie usterek i niewielkich uszkodze

ń

 (niezb

ę

dne kompe-

tencje: Kz1, KzS). 

Z4. 

Dobieranie  ci

ą

gnika  i  współpracuj

ą

cych  z  nim 

ś

rodków  technicznych  do 

rodzaju  i  warunków  wykonywanych  prac  (niezb

ę

dne  kompetencje:  Kz1, 

KzS). 

Z5. 

Agregatowanie  i  przygotowanie  do  pracy  ci

ą

gnika  i  współpracuj

ą

cych 

z nim 

ś

rodków technicznych (niezb

ę

dne kompetencje: Kz1, KzS). 

Z6. 

Kierowanie ci

ą

gnikiem rolniczym (niezb

ę

dne kompetencje: Kz2, KzS). 

Z7. 

Wykonanie prac za pomoc

ą

 agregatu ci

ą

gnikowego i współpracuj

ą

cych 

z nim 

ś

rodków technicznych (niezb

ę

dne kompetencje: Kz2, KzS). 

Z8. 

Wykonanie prac konserwacyjnych, mycie i czyszczenie ci

ą

gnika rolnicze-

go  i  współpracuj

ą

cych 

ś

rodków  technicznych  (niezb

ę

dne  kompetencje: 

Kz2, KzS). 

background image

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych

 

Kz1 –  Przygotowywanie  do  pracy  ci

ą

gnika  rolniczego  oraz  współpracuj

ą

cych 

z nim 

ś

rodków  technicznych  (potrzebne  do  wykonywania  zada

ń

:  Z1,  Z2, 

Z3, Z4, Z5). 

Kz2 –  U

ż

ytkowanie ci

ą

gnika rolniczego oraz współpracuj

ą

cych z nim 

ś

rodków 

technicznych (potrzebne do wykonywania zada

ń

: Z1, Z6, Z7, Z8). 

KzS –  Kompetencje społeczne (potrzebne do wykonywania zada

ń

: Z1÷Z8). 

2.9. Relacje mi

ę

dzy kompetencjami zawodowymi  

a poziomem kwalifikacji w ERK/PRK 

Kompetencje zawodowe potrzebne do wykonywania zada

ń

 w zawodzie su-

geruje si

ę

 wykorzysta

ć

 do opisu kwalifikacji na poziomie 3 wła

ś

ciwym dla wy-

kształcenia zasadniczego zawodowego w Europejskiej i Polskiej Ramie Kwalifi-
kacji. Poziom ten jest uzasadniony miejscem usytuowania zawodu w Klasyfika-
cji zawodów i specjalno

ś

ci (grupa wielka 8 i jej odpowiednik w ISCED 2011).  

Osoba wykonuj

ą

ca zawód kierowcy ci

ą

gnika rolniczego: 

1)  w  zakresie  wiedzy:  zna  i  rozumie  podstawowe  fakty,  zasady,  procesy 

i poj

ę

cia ogólne w zawodzie kierowcy ci

ą

gnika rolniczego oraz w szerszym 

zakresie  elementarne  uwarunkowania  w  eksploatacji  ci

ą

gnika  rolniczego 

wraz z towarzysz

ą

cymi mu 

ś

rodkami technicznymi; 

2)  w  zakresie  umiej

ę

tno

ś

ci:  posiada  umiej

ę

tno

ś

ci  wymagane  do  realizacji 

niezbyt  prostych  zada

ń

  i  rozwi

ą

zywania  prostych,  typowych  problemów 

w zawodzie  kierowcy  ci

ą

gnika  rolniczego  przez  wybieranie  podstawowych 

metod,  narz

ę

dzi,  materiałów  i  informacji.  Potrafi  wykonywa

ć

  zadania  zwi

ą

-

zane  z  przygotowaniem  do  pracy  i  u

ż

ytkowaniem  ci

ą

gnika  rolniczego  we-

dług ogólnej instrukcji, w cz

ęś

ciowo zmiennych warunkach, potrafi formuło-

wa

ć

 wypowiedzi na elementarnym poziomie, równie

ż

 w j

ę

zyku obcym. 

background image

10 

3. Opis kompetencji zawodowych

 

Opis  kompetencji  dotyczy  tylko  kompetencji  zawodowych  zdefiniowanych 

w badaniach na stanowiskach pracy.  

Wykonanie zada

ń

 zawodowych Z1, Z2, Z3, Z4, Z5 wymaga posiadania kom-

petencji zawodowej Kz1. 

3.1. Przygotowywanie do pracy ci

ą

gnika rolniczego oraz 

współpracuj

ą

cych z nim 

ś

rodków technicznych Kz1 

Wiedza  –  zna  i  rozumie  podstawowe 
fakty,  zasady,  procesy  i  poj

ę

cia  ogól-

ne  w  zawodzie  kierowcy  ci

ą

gnika 

rolniczego  oraz  w  szerszym  zakresie 
elementarne  uwarunkowania  w  eks-
ploatacji  ci

ą

gnika  rolniczego  wraz 

z towarzysz

ą

cymi  mu 

ś

rodkami  tech-

nicznymi, w szczególno

ś

ci zna: 

  zasady  i  przepisy  BHP,  ochrony 

ppo

ż

.,  ergonomii,  ochrony 

ś

rodo-

wiska  w  zakresie  przygotowania 
do  pracy  ci

ą

gnika  rolniczego  oraz 

współpracuj

ą

cych  z  nim 

ś

rodków 

technicznych; 

  zasady  organizowania  stanowiska 

pracy kierowcy ci

ą

gnika rolniczego; 

  przepisy ruchu drogowego; 

  typowe  narz

ę

dzia  i  sprz

ę

t  technicz-

ny do obsługi ci

ą

gnika rolniczego; 

  czynno

ś

ci  obsługi  codziennej  ci

ą

-

gnika rolniczego; 

  budow

ę

  i  działanie  ci

ą

gnika  rolni-

czego 

oraz 

współpracuj

ą

cych 

z nim 

ś

rodków technicznych; 

  poszczególne  układy,  podzespoły 

i ich poło

ż

enie w ci

ą

gniku; 

  dokumentacj

ę

 pojazdu; 

  materiały  eksploatacyjne  u

ż

ytko-

wane  w  ci

ą

gniku  rolniczym,  ma-

szynach i urz

ą

dzeniach; 

  budow

ę

  i  zasady  działania  narz

ę

dzi 

i maszyn  rolniczych  oraz  innych 

ś

rodków  technicznych  współpracu-

j

ą

cych z ci

ą

gnikiem rolniczym; 

 

Umiej

ę

tno

ś

ci  –  realizuje  niezbyt 

proste  zadania  i  rozwi

ą

zuje  proste, 

typowe  problemy  przygotowania  do 
pracy  ci

ą

gnika  rolniczego  oraz  współ-

pracuj

ą

cym  z  nim 

ś

rodków  technicz-

nych.  Potrafi  wykonywa

ć

  zadania 

według ogólnej instrukcji, w cz

ęś

ciowo 

zmiennych warunkach, w szczególno-

ś

ci potrafi: 

  przestrzega

ć

  zasad  i  przepisów 

BHP,  ochrony  ppo

ż

.,  ergonomii, 

ochrony 

ś

rodowiska  w  zakresie 

przygotowania  do  pracy  ci

ą

gnika 

rolniczego  oraz  współpracuj

ą

cych 

z nim 

ś

rodków technicznych; 

  przestrzega

ć

  przepisów  ruchu  dro-

gowego; 

  organizowa

ć

 

stanowisko 

pracy 

kierowcy ci

ą

gnika; 

  zachowywa

ć

  ład  i  porz

ą

dek  na 

stanowisku pracy; 

  posługiwa

ć

  si

ę

  dokumentacj

ą

  tech-

niczn

ą

  (instrukcje  obsługi,  instrukcje 

napraw); 

  ocenia

ć

  stan  ogumienia  ci

ą

gnika 

rolniczego i przyczep; 

  smarowa

ć

  punkty  smarne  oraz 

sprawdza

ć

 i uzupełnia

ć

 poziom ole-

ju i płynów eksploatacyjnych w ci

ą

g-

niku  rolniczym  i  współpracuj

ą

cych 

z nim 

ś

rodkach technicznych; 

  sprawdza

ć

  działanie  elementów 

oraz  poszczególnych  podzespo-
łów i zespołów roboczych ci

ą

gnika 

i  współpracuj

ą

cych  z  nim 

ś

rodków 

technicznych; 

background image

11 

  zasady 

dobierania 

parametrów 

pracy  ci

ą

gnika  i  współpracuj

ą

cych 

ś

rodków  technicznych  do  panuj

ą

-

cych warunków pracy; 

  zasady  ł

ą

czenia  z  ci

ą

gnikiem 

ż

nych 

ś

rodków technicznych; 

  rodzaje  sprz

ę

gów  ci

ą

gnika  ze 

ś

rodkami technicznymi. 

  ustawia

ć

  lusterka  zewn

ę

trzne  i  we-

wn

ę

trzne ci

ą

gnika, umo

ż

liwiaj

ą

c do-

br

ą

 obserwacj

ę

  sprawdza

ć

  przewidziane  przepi-

sami o

ś

wietlenie ci

ą

gnika; 

  sprawdza

ć

 wyposa

ż

enie dodatkowe 

(ga

ś

nice,  apteczka,  trójk

ą

t  ostrze-

gawczy); 

  sprawdza

ć

  kompletno

ść

  i  aktual-

no

ść

 dokumentacji ci

ą

gnika; 

  rozpoznawa

ć

  mechanizmy  zespo-

ły i układy ci

ą

gnika rolniczego oraz 

współpracuj

ą

cych  z  nim 

ś

rodków 

technicznych; 

  dobiera

ć

  wła

ś

ciwe  materiały  eks-

ploatacyjne  u

ż

ywane  w  ci

ą

gniku 

rolniczym,  maszynach  i  urz

ą

dze-

niach; 

  dobiera

ć

 

ś

rodki  techniczne  do 

współpracy z ci

ą

gnikiem; 

  ustawia

ć

 wst

ę

pne parametry pracy 

ci

ą

gnika  i  współpracuj

ą

cych  z  ci

ą

-

gnikiem 

ś

rodków technicznych; 

  ł

ą

czy

ć

  z  ci

ą

gnikiem  współpracuj

ą

-

ce z nim 

ś

rodki techniczne; 

  zabezpiecza

ć

 

współpracuj

ą

ce 

z ci

ą

gnikiem 

ś

rodki 

techniczne 

przed rozł

ą

czeniem. 

background image

12 

Wykonanie zada

ń

 zawodowych Z1, Z6, Z7, Z8 wymaga posiadania kompe-

tencji zawodowej Kz2. 

3.2. U

ż

ytkowanie ci

ą

gnika rolniczego oraz współpracuj

ą

cych 

z nim 

ś

rodków technicznych Kz2 

Wiedza  –  zna  i  rozumie  podstawowe 
fakty,  zasady,  procesy  i  poj

ę

cia  ogól-

ne  w  zawodzie  kierowcy  ci

ą

gnika 

rolniczego  oraz  w  szerszym  zakresie 
elementarne  uwarunkowania  w  eks-
ploatacji  ci

ą

gnika  rolniczego  wraz 

z towarzysz

ą

cymi  mu 

ś

rodkami  tech-

nicznymi, w szczególno

ś

ci zna: 

  zasady  i  przepisy  BHP,  ochrony 

ppo

ż

.,  ergonomii,  ochrony 

ś

rodowi-

ska  w  zakresie  u

ż

ytkowania  ci

ą

gni-

ka  rolniczego  oraz  współpracuj

ą

-

cych z nim 

ś

rodków technicznych; 

  zasady  kierowania  ci

ą

gnikiem  rolni-

czym  zgodnie  z  obowi

ą

zuj

ą

cymi 

przepisami; 

  przepisy ruchu drogowego; 

  obowi

ą

zkowe  wyposa

ż

enie  ci

ą

g-

nika rolniczego; 

  zasady  zabezpieczenia  ci

ą

gnika 

przed  kradzie

żą

,  uruchomieniem 

i u

ż

ytkowaniem  przez  osoby  nie-

upowa

ż

nione; 

  zasady  wykonywania  prac  za  po-

moc

ą

 

agregatu 

ci

ą

gnikowego 

i współpracuj

ą

cych  z  nim 

ś

rodków 

technicznych; 

  techniki  pracy  ci

ą

gnikiem  rolniczym 

w ró

ż

nych warunkach terenowych; 

  zasady transportu przyczepami; 

  zasady i procedury rozpoznawania 

i usuwania  usterek  i  uszkodze

ń

 

ci

ą

gnika  i  współpracuj

ą

cych  z  nim 

ś

rodków technicznych; 

  budow

ę

  podstawowych  zespołów 

i podzespołów ci

ą

gnika rolniczego; 

  zasady  wykonywania  prac  konser-

wacyjnych, mycia i czyszczenia ci

ą

-

gnika rolniczego i  współpracuj

ą

cych 

z nim 

ś

rodków technicznych; 

Umiej

ę

tno

ś

ci – realizuje niezbyt proste 

zadania  i  rozwi

ą

zuje  proste,  typowe 

problemy  u

ż

ytkowania  ci

ą

gnika  rolni-

czego  i  współpracuj

ą

cych  z  nim 

ś

rod-

ków  technicznych.  Potrafi  wykonywa

ć

 

zadania 

według 

ogólnej 

instrukcji, 

w cz

ęś

ciowo  zmiennych  warunkach, 

w szczególno

ś

ci potrafi: 

  przestrzega

ć

  zasad  i  przepisów 

BHP,  ochrony  ppo

ż

.,  ergonomii 

i ochrony 

ś

rodowiska  w  zakresie 

u

ż

ytkowania  ci

ą

gnika  rolniczego 

oraz  współpracuj

ą

cych  z  nim 

ś

rod-

ków technicznych; 

  kierowa

ć

 

ci

ą

gnikiem 

rolniczym 

zgodnie  z  przepisami  ruchu  dro-
gowego; 

  interpretowa

ć

  wskazania  przyrz

ą

-

dów kontrolno-pomiarowych w ci

ą

g-

niku rolniczym; 

  dobiera

ć

  pr

ę

dko

ść

  jazdy  ci

ą

gnika 

do warunków jazdy; 

  zabezpiecza

ć

  pojazd  przed  nie-

powołanym u

ż

yciem; 

  u

ż

ywa

ć

  wyposa

ż

enia  ci

ą

gnika  uła-

twiaj

ą

cego proces pracy; 

  regulowa

ć

  parametry  pracy  ci

ą

g-

nika  i  współpracuj

ą

cych  z  ci

ą

gni-

kiem 

ś

rodków technicznych; 

  rozmieszcza

ć

 i zabezpiecza

ć

 ładun-

ki na przyczepie; 

  sterowa

ć

  wewn

ę

trznymi  i  ze-

wn

ę

trznymi  podzespołami  hydrau-

licznymi w ci

ą

gniku rolniczym; 

  diagnozowa

ć

 

usterki 

powstałe 

w czasie  pracy  ci

ą

gnikiem  rolni-

czym; 

  usuwa

ć

 drobne usterki i współpra-

cuj

ą

ce z nim 

ś

rodki techniczne; 

background image

13 

  terminy przegl

ą

dów technicznych; 

  czynno

ś

ci  obsługi  ci

ą

gnika  po 

zako

ń

czeniu pracy. 

  utrzymywa

ć

  w  czysto

ś

ci  ci

ą

gnik 

rolniczy  i  współpracuj

ą

ce  z  nim 

ś

rodki techniczne; 

  konserwowa

ć

 

ci

ą

gnik 

rolniczy 

i współpracuj

ą

ce  z  nim 

ś

rodki  tech-

niczne. 

Wykonanie  wszystkich  zidentyfikowanych  w  standardzie  zada

ń

  zawodo-

wych wymaga posiadania kompetencji społecznych KzS. 

3.3. Kompetencje społeczne KzS: 

–  ponosi  odpowiedzialno

ść

  za  realizacj

ę

  zada

ń

  przygotowania  i  u

ż

ytkowania 

ci

ą

gnika rolniczego oraz współpracuj

ą

cych z nim 

ś

rodków technicznych, 

–  dostosowuje zachowanie do okoliczno

ś

ci, 

–  pracuje  cz

ęś

ciowo  samodzielnie  i  podejmuje  współprac

ę

  w  zorganizowa-

nych  warunkach  w  zakresie  u

ż

ytkowania  ci

ą

gnika  rolniczego  oraz  współ-

pracuj

ą

cych z nim 

ś

rodków technicznych, 

–  potrafi  ocenia

ć

  swoje  działania  dotycz

ą

ce  przygotowania  i  u

ż

ytkowania 

ci

ą

gnika  rolniczego  wykonywane  w  ramach  współpracy  zespołowej  oraz 

przyjmowa

ć

 odpowiedzialno

ść

 za ich skutki. 

 

background image

14 

4. Profil kompetencji kluczowych  

Ocen

ę

  wa

ż

no

ś

ci  kompetencji  kluczowych  dla  zawodu  kierowcy  ci

ą

gnika 

rolniczego przedstawia rys. 1.

  

Wykaz  kompetencji  kluczowych  opracowano  na  podstawie  wykazu  stoso-

wanego  w  Mi

ę

dzynarodowym  Badaniu  Kompetencji  Osób  Dorosłych  −  projekt 

PIAAC (OECD). 

 

1

2

3

4

5

Umiejętność obsługi komputera i wykorzystania Internetu

Umiejętności matematyczne

Umiejętność czytania ze zrozumieniem i pisania

Sprawność motoryczna

Planowanie i organizowanie pracy

Wywieranie wpływu/przywództwo

Komunikacja ustna

Współpraca w zespole

Rozwiązywanie problemów

Serie1

Zbędne

Mało ważne

Ważne

Istotne

Bardzo ważne

 

Rys. 1. Profil kompetencji kluczowych dla zawodu 834101 Kierowca ci

ą

gnika rolniczego  

 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

background image

15 

5. Słownik 

Zawód 

  zbiór  zada

ń

  (zespół  czynno

ś

ci)  wyodr

ę

bnionych  w  wyniku  społecz-

nego podziału pracy, wykonywanych stale lub z niewielkimi zmianami 
przez poszczególne osoby i wymagaj

ą

cych odpowiednich kwalifikacji 

i  kompetencji  (wiedzy,  umiej

ę

tno

ś

ci  oraz  kompetencji  społecznych) 

zdobytych  w  wyniku  kształcenia  lub  praktyki.  Wykonywanie  zawodu 
stanowi 

ź

ródło dochodów. 

Specjalno

ść

 

  jest  wynikiem  podziału  pracy  w  ramach  zawodu,  zawiera  cz

ęść

 

czynno

ś

ci  o  podobnym  charakterze  (zwi

ą

zanych  z  wykonywan

ą

 

funkcj

ą

  lub  przedmiotem  pracy)  wymagaj

ą

cych  pogł

ę

bionej  lub  do-

datkowej  wiedzy  i  umiej

ę

tno

ś

ci  zdobytych  w  wyniku  dodatkowego 

szkolenia lub praktyki. 

Zadanie  
zawodowe 

  logiczny wycinek lub etap pracy w ramach zawodu o  wyra

ź

nie okre-

ś

lonym  pocz

ą

tku  i  ko

ń

cu,  wyodr

ę

bniony  ze  wzgl

ę

du  na  rodzaj  lub 

sposób  wykonywania  czynno

ś

ci  zawodowych  powi

ą

zanych  jednym 

celem, ko

ń

cz

ą

cy si

ę

 produktem, usług

ą

 lub decyzj

ą

.  

Kompetencje 
zawodowe 

  wszystko to, co pracownik wie, rozumie i potrafi wykona

ć

, odpowied-

nio do sytuacji w miejscu pracy. Opisywane s

ą

 trzema zbiorami: wie-

dzy, umiej

ę

tno

ś

ci oraz kompetencji społecznych. 

Wiedza 

  zbiór opisów faktów, zasad, teorii i praktyk przyswojonych w procesie 

uczenia si

ę

, odnosz

ą

cych si

ę

 do dziedziny uczenia si

ę

 lub działalno-

ś

ci zawodowej. 

Umiej

ę

tno

ś

ci 

  zdolno

ść

  wykonywania  zada

ń

  i  rozwi

ą

zywania  problemów  wła

ś

ci-

wych dla dziedziny uczenia si

ę

 lub działalno

ś

ci zawodowej. 

Kompetencje 
społeczne 

  zdolno

ść

 autonomicznego i odpowiedzialnego uczestniczenia w 

ż

yciu 

zawodowym  i  społecznym  oraz  kształtowania  własnego  rozwoju, 
z uwzgl

ę

dnieniem kontekstu etycznego.  

Kompetencje 
kluczowe 

  wiedza,  umiej

ę

tno

ś

ci  i  postawy  odpowiednie  do  sytuacji,  niezb

ę

dne 

do samorealizacji i rozwoju osobistego, bycia aktywnym obywatelem, 
integracji społecznej i zatrudnienia. 

Standard 
kompetencji 
zawodowych 

  norma opisuj

ą

ca kompetencje zawodowe konieczne do wykonywania 

zada

ń

  zawodowych  wchodz

ą

cych  w  skład  zawodu,  akceptowana 

przez  przedstawicieli  organizacji  zawodowych  i  bran

ż

owych,  praco-

dawców, pracobiorców i innych kluczowych partnerów społecznych. 

Kwalifikacja  
 

  zestaw efektów uczenia si

ę

 (zasób wiedzy, umiej

ę

tno

ś

ci oraz kompe-

tencji  społecznych),  których  osi

ą

gni

ę

cie  zostało  formalnie  potwier-

dzone przez uprawnion

ą

 instytucj

ę

.  

Europejska 
Rama  
Kwalifikacji  

  przyj

ę

ta  w  Unii  Europejskiej  struktura  i  opis  poziomów  kwalifikacji, 

umo

ż

liwiaj

ą

cy  porównywanie  kwalifikacji  uzyskiwanych  w  ró

ż

nych 

krajach.  W  Europejskiej  Ramie  Kwalifikacji  wyró

ż

niono  8  poziomów 

kwalifikacji  opisywanych  za  pomoc

ą

  efektów  uczenia  si

ę

;  stanowi

ą

 

one układ odniesienia krajowych ram kwalifikacji. 

Polska Rama 
Kwalifikacji 

  opis  hierarchii  poziomów  kwalifikacji  wpisywanych  do  zintegrowane-

go rejestru kwalifikacji w Polsce. 

Krajowy 
System 
Kwalifikacji 

  ogół  rozwi

ą

za

ń

  słu

żą

cych  ustanawianiu  i  nadawaniu  kwalifikacji 

(potwierdzaniu efektów uczenia si

ę

) oraz zapewnianiu ich jako

ś

ci.