Technik_instrumentow_muzycznych_311[18].Z3.02

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie

Wymagania wstępne

Cele kształcenia

Materiał nauczania

4.1. Gospodarka magazynowa jako element logistyki w przedsiębiorstwie

4.1.1. Materiał nauczania

4.1.2. Pytania sprawdzające

4.1.3. Ćwiczenia

4.1.4. Sprawdzian postępów

4.2. Klasyfikacja magazynów

4.2.1. Materiał nauczania

4.2.2. Pytania sprawdzające

4.2.3. Ćwiczenia

4.2.4. Sprawdzian postępów

4.3. WyposaŜenie magazynowe

4.3.1. Materiał nauczania

4.3.2. Pytania sprawdzające

4.3.3. Ćwiczenia

4.3.4. Sprawdzian postępów

4.4. Rodzaje systemów składowania

4.4.1. Materiał nauczania

4.4.2. Pytania sprawdzające

4.4.3. Ćwiczenia

4.4.4. Sprawdzian postępów

4.5. Organizacja i funkcjonowanie magazynów

4.5.1. Materiał nauczania

4.5.2. Pytania sprawdzające

4.5.3. Ćwiczenia

4.5.4. Sprawdzian postępów

4.6. Transport wewnątrzzakładowy

4.6.1. Materiał nauczania

4.6.2. Pytania sprawdzające

4.6.3. Ćwiczenia

4.6.4. Sprawdzian postępów

4.7. Kontrola wewnętrzna gospodarki magazynowej

4.7.1. Materiał nauczania

4.7.2. Pytania sprawdzające

4.7.3. Ćwiczenia

4.7.4. Sprawdzian postępów

4.8. Dokumentacja i ewidencja towarów

4.8.1. Materiał nauczania

4.8.2. Pytania sprawdzające

4.8.3. Ćwiczenia

4.8.4. Sprawdzian postępów

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.9. Suszenie naturalne i suszarnie drewna

4.9.1. Materiał nauczania

4.9.2. Pytania sprawdzające

4.9.3. Ćwiczenia

4.9.4. Sprawdzian postępów

4.10. Suszenie próŜniowe

4.10.1. Materiał nauczania

4.10.2. Pytania sprawdzające

4.10.3. Ćwiczenia

4.10.4. Sprawdzian postępów

4.11. Wymagania dotyczące warunków magazynowania i sezonowania

materiałów stosowanych do produkcji instrumentów muzycznych

4.11.1. Materiał nauczania

4.11.2. Pytania sprawdzające

4.11.3. Ćwiczenia

4.11.4. Sprawdzian postępów

4.12. Przygotowanie surowca drzewnego do suszenia naturalnego

(sezonowania)

4.12.1. Materiał nauczania

4.12.2. Pytania sprawdzające

4.12.3. Ćwiczenia

4.12.4. Sprawdzian postępów

4.13. Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony

przeciwpoŜarowej obowiązujące w magazynach i w suszarniach

4.13.1. Materiał nauczania

4.13.2. Pytania sprawdzające

4.13.3. Ćwiczenia

4.13.4. Sprawdzian postępów

Sprawdzian osiągnięć

Literatura

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Poradnik ten będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy z zakresu magazynowania

materiałów stosowanych do produkcji instrumentów muzycznych. W poradniku znajdziesz
–

wymagania wstępne – wykaz umiejętności, jakie powinieneś mieć juŜ ukształtowane,
abyś bez problemów mógł korzystać z poradnika,

–

cele kształcenia – wykaz umiejętności, jakie ukształtujesz podczas pracy z poradnikiem,

–

materiał nauczania – wiadomości teoretyczne niezbędne do opanowania treści jednostki
modułowej,

–

zestaw pytań, abyś mógł sprawdzić, czy juŜ opanowałeś określone treści,

–

wiczenia, które pomogą Ci zweryfikować wiadomości teoretyczne oraz ukształtować

umiejętności praktyczne,

–

sprawdzian postępów,

–

sprawdzian osiągnięć, przykładowy zestaw zadań. Zaliczenie testu potwierdzi
opanowanie materiału całej jednostki modułowej,

–

literaturę.

Miejsce jednostki modułowej w strukturze modułu 311[18].Z3.02 „Magazynowanie

materiałów stosowanych do produkcji instrumentów muzycznych” jest pokazane na schemacie
strukturalnym zamieszczonym na rysunku poniŜej.

Schemat układu jednostek modułowych

311[18].Z3

Organizacja

procesów produkcji

311[18].Z3.01

Normowanie zuŜycia

materiałów i czasu pracy

311[18].Z3.02

Magazynowanie

materiałów stosowanych do

produkcji instrumentów

muzycznych

311[18].Z3.04

Planowanie nagłośnienia

pomieszczeń

311[18].Z3.03

Planowanie procesów

wytwarzania instrumentów

muzycznych

311[18].Z3.05

Projektowanie i wykonywanie

elementów instrumentów

muzycznych

311[18].Z3.06

Posługiwanie się językiem

obcym zawodowym

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

korzystać z róŜnych źródeł informacji,

−

wyszukiwać potrzebne informacje w dokumentach,

−

dokumentować, notować i selekcjonować informacje,

−

obsługiwać komputer na poziomie podstawowym,

−

pracować indywidualnie,

−

pracować w grupie,

−

prezentować wyniki pracy własnej i grupowej,

−

uczestniczyć w dyskusji,

−

posługiwać się instrukcją przy wykonywaniu ćwiczeń.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć

−

zorganizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii,

−

wyjaśnić zasady gospodarki magazynowej,

−

wyjaśnić znaczenie lokalizacji magazynu,

−

sklasyfikować rodzaje magazynów,

−

scharakteryzować podstawowe wyposaŜenie magazynów,

−

scharakteryzować systemy składowania,

−

posłuŜyć się dokumentacją magazynową,

−

rozplanować powierzchnię magazynową,

−

zaprojektować

wyposaŜenie

magazynów

przeznaczonych

przechowywania

materiałów stosowanych do produkcji instrumentów,

−

zaplanować system transportu poziomego i pionowego w magazynie,

−

zaplanować organizację pracy w magazynie,

−

sporządzić dokumentację magazynowanych materiałów,

−

dobrać parametry magazynowania i sezonowania materiałów stosowanych do produkcji
instrumentów muzycznych,

−

przygotować surowce drzewne do suszenia naturalnego,

−

przygotować komory suszarnicze do suszenia drewna,

−

przygotować do sezonowania materiały do budowy instrumentów,

−

zastosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisy ochrony
przeciwpoŜarowej podczas magazynowania i sezonowania materiałów stosowanych do
produkcji instrumentów muzycznych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. MATERIAŁ NAUCZANIA

4.1. Gospodarka

magazynowa

jako

element

logistyki

w przedsiębiorstwie

4.1.1.

Materiał nauczania

Magazyn moŜna określić jako jednostkę organizacyjno – funkcjonalną zajmującą się

magazynowaniem dóbr materialnych (zapasów) czasowo wyłączonych z uŜycia, dysponującą
wyodrębnioną na ten cel przestrzenią oraz środkami technicznymi przeznaczonymi dla ruchu
zapasów, ich obsługi oraz stanu. Natomiast system magazynowania i obsługi zapasów moŜna
określić  jako  skoordynowaną  działalność  w  czasie  i  przestrzeni,  polegającą  na  gromadzeniu
zapasów,  ich  składowaniu  wraz  z  czynnościami  manipulacyjnymi  (przechowywanie,
kompletowanie, przemieszczanie) oraz czynnościami pielęgnacyjnymi (konserwacja), a takŜe
kontrolą,  ewidencjonowaniem  i  wydawaniem  dóbr  materialnych  (zapasów).  Działalność  ta
jest prowadzona z wykorzystaniem całej infrastruktury magazynowej.

Składowanie jest tylko jednym z elementów magazynowania. Według normy PN-84/N-

01800  składowanie  to  „zbiór  czynności  związanych  z  umieszczeniem  (ułoŜeniem)  zapasów
na  powierzchni  lub  w  przestrzeni  składowej  budowli  magazynowej  (np.  w  urządzeniach  do
składowania),  w  sposób  usystematyzowany,  odpowiednio  do  właściwości  zapasów
i istniejących warunków"

Magazynowanie i manipulacja naleŜą do podstawowych funkcji logistycznych

przedsiębiorstwa. Wymagania logistyki nakładają na magazyn takie zadania, jak:
1.

integrację rynku materiałów i informacji oraz terminowość i kompleksowość realizacji
usług,

minimalizację wielkości zapasów i wysoka przepustowość,

wysoką elastyczność działania i dostaw oraz minimalizacja cyklu realizacji zamówienia,

stosowanie zintegrowanych z dostawcą i odbiorcą systemów informatycznych,

oszczędność kosztów przez sprawne działania synergetyczne.
Logistyczne podejście do zadań gospodarki magazynowej wymaga przestrzegania jednej

z podstawowych zasad logistyki – „myślenia o całości”, czyli myślenia systemowego. Z tego
wynika, Ŝe przy organizacji gospodarki magazynowej naleŜy uwzględnić problemy dostaw
materiałowych, sposoby transportu, magazynowania, rodzaje opakowań itp.
Szczególna rola systemu magazynowania jako elementu systemu logistycznego wynika
z konieczności zaspokajania róŜnorodnych potrzeb, czyli

−

wspomagania procesów produkcyjnych,

−

skoordynowania wielkości podaŜy i popytu,

−

zredukowania kosztów transportu,

−

wspomagania procesów marketingowych. ZróŜnicowanie systemu magazynowego
powinno zapewnić uczestnikom obrotu towarowego – ogniwom logistyki, podaŜ
powierzchni magazynowej wraz z jej wyposaŜeniem i infrastrukturą.

4.1.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Powiedz, czym jest magazyn?

Wyjaśnij, co wchodzi w skład systemu magazynowania i obsługi zapasów?

Powiedz, jakie są zadania magazynu ze względu na wymagania logistyczne?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.1.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wyszukaj w dostępnej Ci literaturze definicję magazynu, magazynowania i składowania.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

wybrać odpowiednią normę z dostępnych Ci Polskich Norm,

wyszukać właściwe definicje,

dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

zbiór Polskich Norm,

−

przybory do pisania.

Ćwiczenie 2

Dokonaj analizy znalezionych definicji oraz podaj róŜnice pomiędzy magazynowaniem

a składowaniem.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

posłuŜyć się wcześniej znalezionymi definicjami,

przeanalizować potrzebne definicje,

wymienić róŜnice pomiędzy magazynowaniem a składowaniem,

dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

zbiór Polskich Norm,

−

przybory do pisania.

4.1.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz

Tak

Nie

znaleźć odpowiednie normy?

znaleźć potrzebne do zajęć definicje?

dokonać analizy tych definicji?

wymienić róŜnice pomiędzy magazynowaniem a składowaniem?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2. Klasyfikacja magazynów

4.2.1. Materiał nauczania

Budowle

magazynowe

są

konstrukcjami

inŜynierskimi

przeznaczonymi

magazynowania zapasów, uwzględniającymi w maksymalnym stopniu (juŜ przy ich
projektowaniu) podatność magazynową zapasów. Budowle magazynowe cechuje duŜa
róŜnorodność, a wynika ona z następujących przesłanek:

−

rodzaju towarów i ich podatności magazynowej,

−

czasu magazynowania zapasów,

−

rotacji zapasów w magazynie,

−

stopnia ich przygotowania do zmechanizowanych manipulacji,

−

mechanizacji i automatyzacji procesów magazynowych itp.

MoŜna zatem przyjąć, Ŝe kaŜda budowla magazynowa posiada swoje:

−

parametry konstrukcyjne – określają one podstawowe wymiary, dopuszczalne obciąŜenia,
kształt magazynu, układ rampowy lub bezrampowy itp.,

−

parametry uŜytkowe – powierzchnia magazynu (całkowita, składowania, manipulacyjna),
pojemność, przepustowość (sposób i intensywność przepływu strumieni zapasów), rodzaj
obsługi transportowej magazynu.

Budowle magazynowe moŜna podzielić, opierając się na wielu kryteriach, w zaleŜności od:

−

stanu skupienia i podatności magazynowej ładunków,

−

rozwiązań techniczno-budowlanych i stopnia zabezpieczenia podatności magazynowej
zapasów,

−

stopnia wprowadzonej mechanizacji procesów magazynowych,

−

funkcji i przeznaczenia gospodarczego.
W zaleŜności od stanu skupienia i podatności magazynowej wyróŜnić moŜna następujące

typy magazynów:

−

zbiorniki – przeznaczone dla towarów ciekłych i gazowych,

−

silosy – dla towarów sypkich,

−

magazyny uniwersalne – do magazynowania róŜnych towarów w opakowaniach lub bez
opakowań.
Ze względu na rozwiązania techniczno-budowlane i stopień zabezpieczenia podatności

magazynowej magazyny dzieli się na:

−

magazyny otwarte – place składowe,

−

magazyny półotwarte – wiaty, szopy itp.,

−

magazyny zamknięte: naziemne (parterowe lub wielokondygnacyjne, niskiego
i wysokiego składowania, rampowe lub bezrampowe) oraz podziemne (piwnice, kopce,
bunkry) itp.,

−

magazyny specjalne, np. materiałów łatwo palnych i wybuchowych, przechowalnie
owoców, chłodnie itp.

Magazyny otwarte słuŜą do magazynowania produktów odpornych na działanie

czynników atmosferycznych. Są to zazwyczaj ogrodzone place, odpowiednio przygotowane
do magazynowania określonych towarów. W magazynach otwartych składowane są materiały
pochodzenia mineralnego, wyroby stalowe i Ŝeliwne, drewno, ceramiczne materiały
budowlane itp.

Magazyny półotwarte posiadają dach, jedną, dwie lub trzy ściany. Mogą one stanowić

konstrukcję stałą lub teŜ mogą być ustawiane czasowo z przenośnych elementów składanych.
Magazyny te zabezpieczają przechowywane materiały przed bezpośrednim oddziaływaniem
warunków atmosferycznych. W takich magazynach składowane są towary odporne na zmiany

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

temperatury, lecz wraŜliwe na bezpośrednie oddziaływanie warunków atmosferycznych, np.
wyroby ceramiczne, liny, tarcica liściasta itp.

Magazyny zamknięte posiadają pełną budowę ścian, podłogę, drzwi i niekiedy okna.

Stanowią one najliczniejszą grupę magazynów. Do najprostszych zaliczane są magazyny nie
posiadające Ŝadnego wyposaŜenia. W magazynach tych składowane są następujące materiały:
cement, nawozy sztuczne, gwoździe, druty i inne towary.

Magazyny wysokiego składowania występują jako magazyny zmechanizowane lub

zautomatyzowane.  Ich  wysokość  przekracza  7,2  m.  Magazyny  tego  typu  są  najczęściej
wyposaŜone w zautomatyzowane manipulatory sterowane komputerowo. Mogą one pracować
w cyklu automatycznym lub półautomatycznym. NaleŜy zaznaczyć, Ŝe budowle magazynowe
wysokiego  składowania  są  bardzo  kapitałochłonnym  składnikiem  infrastruktury  technicznej
logistyki.

Magazyny zamknięte, podziemne często występują łącznie z magazynami naziemnymi.

Mogą one być równieŜ odrębnymi jednostkami. Podziemne usytuowanie magazynów jest
często podyktowane względami bezpieczeństwa przeciwpoŜarowego, specyficznymi
właściwościami towaru lub teŜ przyczynami strategicznymi.

Magazyny specjalne przeznaczone są do składowania określonego rodzaju towarów. Do

tego typu magazynów zalicza się: zbiorniki stalowe naziemne i podziemne do
magazynowania cieczy (materiałów pędnych, smoły, asfaltu itp.), silosy do przechowywania
towarów sypkich (np. zbóŜ, cementu itp.), spichlerze komorowe i podłogowe do
magazynowania zboŜa, przechowalnie owoców i warzyw, chłodnie itp.
Magazyny w zaleŜności od stopnia mechanizacji procesów magazynowych dzielą się na:

−

nie zmechanizowane,

−

zmechanizowane,

−

zautomatyzowane.
W zaleŜności od funkcji i przeznaczenia gospodarczego, jakie spełniają, magazyny dzielą

się na następujące typy:

−

przemysłowe (zaopatrzenia materiałowego, gotowych wyrobów),

−

handlowe (skupu, hurtu, detalu),

−

transportowe (spedycyjne, przewoźników, portów wodnych, lotniczych),

−

usługowe,

−

zasobowe i inne.

W kaŜdym z wymienionych ogniw systemu logistycznego magazyn spełnia róŜne funkcje.

W przedsiębiorstwach produkcyjnych celem magazynu jest sprawne zaopatrywanie procesu
produkcyjnego w niezbędne surowce, półfabrykaty oraz składowanie gotowych wyrobów,
które w określonym czasie zostaną przesunięte do następnych ogniw systemu logistycznego.

Magazynowanie dóbr będzie niezbędne w przypadku produkcji dóbr sezonowych. Trudno

jest obecnie przewidzieć lokalizację tego typu magazynów, poniewaŜ będzie ona ściśle
uzaleŜniona od rozwiązań logistycznych.

4.2.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Powiedz, jakie warunki muszą spełniać budowle magazynowe?

Wyjaśnij, według jakich kryteriów moŜemy podzielić budowle magazynowe?

Wymień jakie znasz rodzaje magazynów?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Przyporządkuj do odpowiedniej grupy rodzaje magazynów, kierując się kryteriami

podziału budowli magazynowych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

znać rodzaje magazynów i wiedzieć do jakiej grupy one naleŜą,

wykonać pracę w grupie,

przyporządkować do odpowiedniej grupy rodzaje magazynów,

Kryterium podziału budowli magazynowych

Rodzaje magazynów

stan skupienia i podatność magazynowa
ładunków,

rozwiązania techniczno-budowlane

stopień wprowadzonej mechanizacji procesów
magazynowych

funkcja i przeznaczenie gospodarcze

dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia,

zaprezentować ćwiczenie.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

przybory do pisania,

−

materiał przygotowany przez nauczyciela: tabela do wypełnienia przez ucznia.

Ćwiczenie 2

Do jakiej grupy magazynów naleŜą magazyny: otwarte, półotwarte, zamknięte,

specjalne? Wymień róŜnice pomiędzy nimi.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

wiedzieć, do jakiej grupy magazynów naleŜą magazyny: otwarty, półotwarty, zamknięty,
specjalny,

wiedzieć, czym jest magazyn otwarty, półotwarty, zamknięty, specjalny,

wykonać pracę w grupie,

dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia,

zaprezentować ćwiczenie.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

przybory do pisania,

−

przykładowe zdjęcia potrzebnych do ćwiczenia magazynów.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz

Tak

Nie

zdefiniować pojęcia: magazyn otwarty, półotwarty, zamknięty?

przyporządkować te magazyny do odpowiedniej grupy?

wyjaśnić oraz wskazać róŜnice pomiędzy nimi?

wskazać te magazyny na ilustracji?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3. WyposaŜenie techniczne magazynów

4.3.1. Materiał nauczania

Techniczne wyposaŜenie magazynów jest istotnym składnikiem infrastruktury procesów

logistycznych aktywnie wpływających na szybkość przepływu materiałów, wydajność
procesów manipulacyjnych, maszyn i urządzeń transportowych.

Techniczne wyposaŜenie magazynów uzaleŜnione jest od:

−

wielkości i funkcji, jaką spełnia magazyn,

−

rodzaju magazynowanych zapasów oraz ich podatności transportowej i magazynowej,

−

rodzaju opakowania – formy lub stosowanych jednostek ładunkowych,

−

metod składowania,

−

sposobu przemieszczania materiałów,

−

sposobu i rodzaju przeprowadzanych zabiegów konserwacyjnych, konfekcjonowania
oraz od innych czynności,

−

rodzaju zabezpieczeń, np. przed uszkodzeniami ładunku, przeciwpoŜarowych itp.
Do technicznego wyposaŜenia magazynu zalicza się:

−

maszyny i urządzenia transportowe,

−

urządzenia do składowania,

−

urządzenia pomocnicze
Podstawowymi środkami transportu w magazynach są:

−

wózki jezdniowe,

−

dźwignice,

−

przenośniki.
Wózki jezdniowe słuŜą do przemieszczania ładunków w czasie wykonywania robót

ładunkowych  oraz  prac  magazynowych.  WyróŜnia  się  wózki  jezdniowe  bez  napędu  lub
z napędem  (elektrycznym,  spalinowym),  wózki  unoszące  i  wózki  podnośnikowe.  Wózki
podnośnikowe  charakteryzują  się  moŜliwością  dokonywania  przestrzennych  manipulacji
ładunkiem,  tak  w  pionie,  jak  i  w  poziomie  (nawet  do  wysokości  5  m).  Są  one  najbardziej
rozpowszechnionym środkiem technicznym w operacjach magazynowych i manipulacyjnych
oraz  transporcie  wewnętrznym  przedsiębiorstw.  Istotną  cechą  wózków  podnośnikowych  jest
moŜliwość  ich  uzbrajania  w  wymienne  osprzęty  robocze,  ściśle  dostosowane  do  rodzaju
podnoszonego  ładunku.  UmoŜliwia  to  wprowadzenie  szeregu  udoskonaleń  organizacyjnych
w pracach magazynowych.

Dźwignice słuŜą po przemieszczania ładunków przez ich podnoszenie i przenoszenie,

a ruch  przeciwny  odbywa  się  wskutek  działania  grawitacji.  Dźwignice  dzielą  się  na  proste
i złoŜone.  Dźwignice  złoŜone  obok  mechanizmów  podnoszących  ładunek  mogą  mieć
mechanizmy  obrotu,  zmiany  wysięgu  oraz  jazdy.  Dzielą  się  one  na:  podnośniki  (dźwigniki,
ciągniki i wyciągi), suwnice oraz Ŝurawie.

Suwnice w zaleŜności od rodzaju podpór i umieszczenia torów jezdnych, dzielą się na

pomostowe,  półbramowe  i  bramowe.  W  zaleŜności  od  konstrukcji  i  wyposaŜenia  wózka,
dzielą  się  one  na  hakowe  (z  chwytakiem  silnikowym),  widłowe,  chwytakowe  i  magnesowe
(z  chwytakiem  elektromagnetycznym).  Typowe  suwnice  z  napędem  elektrycznym  posiadają
udźwig od 3 do 50 ton.

urawie stosowane są głównie w otwartych magazynach, w punktach przeładunkowych

transportu lądowego i morskiego. Mogą one być stacjonarne i samojezdne. Udźwig tych
urządzeń wynosi od kilkunastu kilogramów do kilkudziesięciu ton.

Przenośniki są urządzeniami do przemieszczania i przeładunków towarów o róŜnej

technicznej podatności przewozowej. WyróŜnia się następujące rodzaje przenośników:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

taśmowe, wałkowe, łańcuchowe, ślimakowe, kubełkowe, ślizgowe itp. Przenośniki mogą
mieć charakter urządzeń stacjonarnych lub samojezdnych.

Specjalną grupą urządzeń o automatycznych cyklach pracy są manipulatory i roboty

przemysłowe.  Mają  one  zastosowanie  w  procesach  magazynowych  oraz  transportowych.
Zastosowanie  zautomatyzowanych  systemów  magazynowych  i  manipulacyjnych  jest
przedsięwzięciem nie tylko technicznym, lecz równieŜ organizacyjnym i ekonomicznym.

Urządzenia do składowania

WyposaŜenie magazynów w urządzenia do składowania zapasów jest uzaleŜnione od:

−

rodzaju magazynu,

−

rodzaju magazynowanych zapasów oraz ich podatności technicznej i magazynowej,

−

sposobu przemieszczania, rotacji zapasów, stopnia mechanizacji magazynu,

−

zasobów finansowych przedsiębiorstwa, kosztów urządzeń i od wielu innych czynników.
Wśród urządzeń do składowania moŜna wyróŜnić

−

w magazynach otwartych: legary, klamry, podstawki, stojaki itp.,

−

w magazynach zamkniętych: regały o róŜnej konstrukcji oraz podstawki i stojaki.

Podstawki stosowane są wtedy, gdy ładunek nie moŜe lub nie powinien się stykać

z podłoŜem lub podłogą magazynu.

Regały zajmują czołowe miejsce w wyposaŜeniu magazynów w urządzenia do

składowania.  Mogą  one  być  nieruchome,  przepływowe  (przelotowe),  okręŜne  i  przesuwne.
W zaleŜności od ich wysokości, dzielą się na: niskie (do 7 m wysokości) i wysokie (powyŜej
7  m).  Regały  wysokie  montowane  są  jako  nieruchome.  Do  składowania  ładunków
uformowanych  w  spaletyzowane  jednostki  ładunkowe  stosowane  są  rusztowania  paletowe.
Mogą  one  występować  jako  rusztowania  nieruchome  oraz  jako  rusztowania  przesuwne.
Regały  przesuwne  posiadają  tę  zaletę,  Ŝe  ich  ruch  roboczy  moŜe  być  zorganizowany
równolegle  do  płaszczyzny  załadowania,  bądź  prostopadle  do  niej.  Konstrukcja  regału  jest
dostosowana  do  róŜnych  obciąŜeń,  kształtu  pomieszczeń,  kształtu  materiału  oraz  sposobu
jego układania na półkach.

Obok regałów przesuwnych w mechanizacji procesów magazynowych występują

rusztowania okręŜne oraz regały przepływowe. Regały przepływowe wypełniają trzy
zasadnicze zadania:
1.

zwiększają wykorzystanie powierzchni magazynu,

ograniczają przewozy ładunków wewnątrz magazynu,

zapewniają właściwą rotację zapasów w magazynie. Przepływowe regały grawitacyjne
składają się z konstrukcji dźwigającej, na której umieszczone są przenośniki wałkowe –
tory. Tory posiadają 2–7% spadek w kierunku ruchu ładunków. Wielkość spadku zaleŜy
od wyposaŜenia torów regałów oraz masy przesyłek.
Regały przepływowe moŜna stosować w magazynach o ograniczonym asortymencie,

poniewaŜ na kaŜdym torze moŜe znajdować się tylko jeden rodzaj towaru. W małych
magazynach wyposaŜonych w regały przepływowe do wysokości 2 m ładunki o niewielkiej
masie są wkładane i wyjmowane z regałów ręcznie.

Wymienione rodzaje i typy regałów magazynowych mogą spełniać następujące funkcje:

−

upraszczać procesy magazynowe,

−

przyspieszać procesy magazynowe i zwiększać ich stopień zmechanizowania
i zautomatyzowania (regały przepływowe),

−

zmniejszać przestrzeń zajętą, niezbędną do wykonywania robót ładunkowych
i składowania (rusztowania okręŜne),

−

zwiększać wykorzystanie powierzchni składowej (rusztowania przesuwne). Regały
zastosowane w procesach magazynowych kształtują wewnątrzmagazynową organizację

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

i technologię pracy, c) Urządzenia pomocnicze spełniają w magazynie wiele funkcji
dodatkowych. Do urządzeń pomocniczych zalicza się:

−

urządzenia ułatwiające załadunek środków transportowych: rampy, pomosty ładunkowe,
pomosty wyrównawcze, rampy ruchome itp.,

−

urządzenia pomocnicze do składowania i manipulacji, np. palety, paletyzery, nadstawki
palet, pojemniki, folio-maty, jarzma, kontenery, urządzenia do mocowania ładunków itp.,

−

urządzenia kontrolno-pomiarowe do określania ilości i jakości magazynowych zapasów
(urządzenia waŜące – wagi określające w sposób dokładny masę produktu; urządzenia
wskaźnikowe, dozowniki – określają w sposób przybliŜony masę lub objętość ciał).
Do urządzeń pomocniczych zaliczane są:

−

urządzenia kontrolno-pomiarowe (przyrządy do kontroli warunków magazynowania, tj.
termometry, psychrometry, higrometry),

−

urządzenia przeciwpoŜarowe – osprzęt gaśniczy, automatyczne instalacje gaśnicze,
alarmowe itp.,

−

urządzenia techniczno-organizacyjne np. maszyny księgujące i fakturujące, kartoteki itp.,

−

sprzęt do utrzymania czystości itp.

4.3.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Czym jest techniczne wyposaŜenie magazynów?

Od czego jest uzaleŜnione techniczne wyposaŜenie magazynów?

Co wchodzi w skład technicznego wyposaŜenia magazynów?

Jakie są podstawowe środki transportu w magazynach?

Czym są urządzenia do składowania?

Jakie funkcje mogą spełniać regały magazynowe?

Co zaliczamy do urządzeń pomocniczych?

4.3.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Przyporządkuj odpowiednią nazwę środka transportu stosowanego w magazynie do

odpowiedniej ilustracji, dysponując ilustracjami przedstawiającymi róŜne środki transportu.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

znać nazwy środków transportu w magazynach,

przyporządkować odpowiednią nazwę do odpowiedniej ilustracji,

dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

ilustracje przedstawiające róŜne środki transportu,

−

nazwy środków transportu w magazynach.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

Nadaj odpowiednie nazwy regałom przedstawionym na ilustracjach.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

znać nazwy regałów,

nadać odpowiednie nazwy regałom,

dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

ilustracje z róŜnymi typami regałów.

4.3.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz

Tak

Nie

powiedzieć, czym jest techniczne wyposaŜenie magazynów?

wymienić, co wchodzi w skład technicznego wyposaŜenia magazynów?

powiedzieć, jakie są podstawowe środki transportu w magazynie?

powiedzieć, co to są urządzenia do składowania?

wymienić funkcje regałów magazynowych?

przyporządkować odpowiednie nazwy do odpowiednich ilustracji
przedstawiających środki transportu w magazynach?

podać nazwy zaprezentowanych na ilustracjach regałów?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4. Rodzaje systemów składowania

4.4.1. Materiał nauczania

Stosowane sposoby składowania zapasów moŜna róŜnicować pod względem potrzeb

selektywności (ilość jednostek ładunkowych / ilość asortymentów) bez wykonywania
dodatkowych czynności przeładunkowych. Składowanie ładunków powinno uwzględniać
maksymalne wykorzystanie powierzchni magazynowej, a takŜe zakup odpowiednich środków
transportu do obsługi tych zadań.
WyróŜniamy następujące podstawowe systemy składowania:
a.

składowanie  rzędowe  –  regały  paletowe  ramowe  ułoŜone  są  w  magazynie  w  jedno-
i  dwurzędowe  bloki,  rozdzielone  drogami  manipulacyjnymi,  przystosowane  do  obsługi
odpowiednimi  środkami  transportowymi.  Sposób  ten  daje  moŜliwość  pełnej
wybieralności  dowolnych  jednostek  ładunkowych,  dobrą  organizację  pracy,  dobry
wskaźnik wykorzystania przestrzeni;

składowanie  blokowe  w  regałach  przepływowych  –  ułoŜone  obok  siebie  rzędy  regałów
wyposaŜone  są  w  trasy  jezdne  tunelowe,  w  których  ułoŜone  są  z  zasady  identyczne
asortymentowo  zapasy.  Regały  te  dają  moŜliwość  pobierania  tylko  czołowej  jednostki
ładunkowej.  Sposób  ten  umoŜliwia  niezaleŜne  zasilanie  i  wybieranie,  dobrą  organizację
pracy,  stosowanie  zasady  „pierwsze  weszło  –  pierwsze  wyszło”,  teoretycznie  wysoki
wskaźnik wykorzystania przestrzeni;

składowanie  w  regałach  zblokowanych,  ze  wspornikami  do  palet  o  rozstawie
umoŜliwiającym  wjazd  do  wnętrza  wózków  podnośnikowych.  Sposób  ten  pozwala
wyeliminować  warunek  wysokiej  wytrzymałości  jednostek  ładunkowych  na  ściskanie.
Wymaga  odpowiedniej  organizacji,  ograniczona  wybieralność,  stosowany  przy  duŜej
ilości jednorodnych asortymentów, wysoki wskaźnik wykorzystania przestrzeni;

składowanie  jednostek  ładunkowych  bezpośrednio  na  posadzce  (bez  urządzeń  do
składowania), gdzie stosy jednostek ładunkowych składowane są w rzędach lub blokach
w  takiej  postaci  w  jakiej  zostały  dostosowane  do  magazynu  lub  o  zwiększonej
wytrzymałości  na  ściskanie  za  pomocą  nadstawek  paletowych.  Składowanie
bezpośrednie  stosowane  –  jest  dla  duŜej  ilości  jednorodnych  asortymentów  i  umoŜliwia
piętrzenie 13 jednostek ładunkowych. Sposób ten daje duŜe wykorzystanie powierzchni,
umoŜliwia  jednak  tylko  pobieranie  górnej  –  jednostki  ładunkowej.  Stosowany
w magazynach o małej wysokości i moŜliwości odpowiedniego obciąŜenia posadzki.

4.4.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Powiedz, co powinno uwzględniać składowanie ładunków?

Wymień, jakie znasz systemy składowania?

4.4.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Powiedz, jakie materiały mogą być składowane w systemie składowania rzędowego.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

poszukać w Internecie i wypisać, jakie materiały nadają się do składowania rzędowego,

dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

zestaw komputerowy z dostępem do Internetu,

−

materiały piśmiennicze.

Ćwiczenie 2

Powiedz, jakie materiały i produkty mogą być składowane w systemie składowania

jednostek ładunkowych bezpośrednio na podłodze.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

wyszukać w Internecie potrzebnych informacji,

dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia,

zaprezentować wyniki swojej pracy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

zestaw komputerowy z dostępem do Internetu,

−

przybory piśmiennicze.

4.4.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz

Tak

Nie

podać, jakie są systemy składowania?

opisać systemy składowania?

wymienić materiały, które moŜna nadają się do składowania
rzędowego?

wymienić materiały i produkty nadające się do składowania
bezpośrednio na podłodze?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.5. Organizacja i funkcjonowanie magazynów

4.5.1

Materiał nauczania

Funkcjonowanie magazynu
W procesie magazynowania moŜemy wyróŜnić fazy jego przebiegu, które wyznaczają

następujące strefy funkcjonalne:
1.

Strefa przyjęć materiałów (operacje i czynności przyjmowania), która obejmuje:

−

rozładunek środków transportu zewnętrznego (samochodowego i kolejowego),

−

kontrolę ilościową i jakościową,

−

segregowanie, sortowanie, przepakowywanie i oznakowanie dostawy zgodnie
z ustaloną organizacją magazynu.

2. Strefa składowania materiałów, tj. składowanie i przechowywanie w określonym czasie:

−

ochrona,

−

kondycjonowanie (stopniowe pozyskanie poŜądanych właściwości materiałów).

3. Strefa komplementacji materiałów (operacje i czynności związane z realizacją

zamówienia), obejmuje:

−

przeformowanie materiałów (towarów),

−

wybieranie materiałów według zamówień,

−

przemieszczanie materiałów do wydania.

W sferze kompletacji wykonywane są czynności, w wyniku których następuje

zestawienie towarów zgodnie z ilościowym i asortymentowym zapotrzebowaniem
poszczególnych klientów. UzaleŜnione jest to przede wszystkim od:

−

czasu realizacji zamówienia – im krótszy tym większa skłonność do prowadzenia
czynności kompletacyjnych w miejscu składowania,

−

wielkości zamówienia – w przypadku większej partii towarów wskazane jest wykonanie
czynności kompletacyjnych w miejscu składowania. Trzeba kierować się zasadą
racjonalności działania.

Z organizacyjnego punktu widzenia kompletacja moŜe odbywać się według:

−

sposobu jednostopniowego (zlecenie po zleceniu),

−

sposobu dwustopniowego (artykuł po artykule),

−

kierunku dostawy i tras,

−

kolejności rozładunku.

4. Strefa wydań materiałów (operacje i czynności wydania), obejmująca:

−

pakowanie i formowanie jednostek,

−

przygotowanie do wysyłki i załadunek środków transportu zewnętrznego,

−

kontrolę wyjścia itp.

Organizacja magazynu polega na przyporządkowaniu miejsca przedmiotom

w magazynie. MoŜna wyróŜnić następujące podstawowe metody rozmieszczania
asortymentów towarowych w strefie składowej:

−

rozmieszczenie  metodą  stałych  miejsc  składowych,  polegające  na  przeznaczeniu  dla
poszczególnych  grup  towarowych  stałych  miejsc  składowania  (pól  lub  sektorów
składowych,  gniazd  w  regałach).  W  metodzie  tej  potrzebna  jest  duŜa  przestrzeń
składowa, równa maksymalnym zapasom kaŜdego asortymentu.

−

rozmieszczenie  metodą  wolnych  miejsc  składowych,  polegające  na  zagospodarowaniu
przestrzeni  składowej  odpowiednio  do  wolnego  miejsca  w  przestrzeni  składowej,  czyli
tam, gdzie jest wolne.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

rozmieszczenie  towarów  według  częstotliwości  pobierania  (rotacji),  pozwalające
wyodrębnić  w  strefie  składowej  sektory  składowe  zgodnie  z  kryteriami  analizy  ABC
zapasów., a mianowicie podziału zapasów według cenności.
Inne  metody  rozmieszczenia  towarów  w  strefie  składowej.  W  zaleŜności  od  potrzeb

stosuje się metody rozmieszczenia według

−

grup asortymentowych,

−

szybkości rotacji,

−

dostawców lub dostaw,

−

odbiorców lub odbiorów,

−

przynaleŜności do określonego wyrobu (według kompletów),

−

zastosowanych pomocniczych urządzeń magazynowych.

4.5.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Wymień, jakie są strefy funkcjonalne magazynu?

Powiedz, czym się charakteryzuje strefa przyjęć oraz strefa składowania materiałów?

Powiedz, na czym polega organizacja magazynu?

4.5.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wyszukaj w Internecie, a następnie wypisz szczegółowe zadania strefy przyjęć oraz

strefy składowania materiałów.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

wiedzieć czym jest strefa przyjęć materiałów,

wiedzieć czym jest strefa składowania materiałów,

dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia,

zaprezentować wyniki swojej pracy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

zestaw komputerowy z dostępem do Internetu,

−

przybory do pisania.

Ćwiczenie 2

Zaproponuj schemat organizacyjny magazynu do przechowywania półfabrykatów

i surowców stosowanych w procesach wytwórczych instrumentów muzycznych oraz
przedstaw jego schemat graficzny, mając do dyspozycji przykładowe schematy organizacyjne
magazynów róŜnych przedsiębiorstw.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeanalizować materiał nauczania 4.5.1 z Poradnika dla ucznia,

skorzystać ze wzorów schematów organizacyjnych magazynów róŜnych przedsiębiorstw
otrzymanych od nauczyciela,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

zaproponować schemat organizacyjny magazynu do przechowywania półfabrykatów
i surowców stosowanych w procesach wytwórczych instrumentów muzycznych,

przedstawić schemat graficzny tego magazynu,

przedstawić wyniki swojej pracy,

dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

Poradnik dla ucznia

−

przykładowe schematy organizacyjne magazynów róŜnych przedsiębiorstw,

−

przybory piśmiennicze.

4.5.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz

Tak

Nie

powiedzieć, na czym polega organizacja magazynu?

wymienić strefy funkcjonalne magazynu?

powiedzieć, czym się charakteryzuje strefa przyjęć oraz
strefa składowania materiałów?

przedstawić schemat organizacyjny magazynu do przechowywania
półfabrykatów i surowców stosowanych w procesach wytwórczych
instrumentów muzycznych?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.6. Transport wewnątrzzakładowy

4.6.1.

Materiał nauczania

Transport wewnątrzzakładowy powinien zapewniać stały przepływ materiałów pomiędzy

stanowiskami roboczymi oraz pomiędzy wydziałami i magazynami. Urządzenia transportowe
w zakładzie powinny być odpowiednio dobierane i dostosowane do potrzeb zakładu.
W eksploatacji urządzeń transportowych niezbędne jest zapewnienie bezpieczeństwa pracy.
Urządzenia transportowe naleŜy utrzymywać w nienagannej sprawności a przepisy dotyczące
bezpieczeństwa pracy dokładnie przestrzegać.
Urządzenia transportowe mogą być ujęte w dwie podstawowe grupy:
a)

urządzenia o działaniu ciągłym w pewnym określonym kierunku, są to przenośniki
cięgnowe, bezcięgnowe i pneumatyczne,

urządzenia o działaniu okresowym bez określonego rytmu przewaŜnie o kierunkach
zmiennych, są to urządzenia transportu szynowego, jezdnego i dźwigniowego.

Przykładem przenośników cięgnowych jest przenośnik taśmowy (rys. 1), najczęściej

bywają płaskie, mogą być stałe lub przenośne.

Rys. 1. Schemat budowy przenośnika taśmowego

Przenośniki bezcięgnowe to takie, których części nie przesuwają się razem

z przenoszonym ładunkiem. Zalicza się do nich przenośniki: rolkowe, ślimakowe itp.
Urządzenia transportu szynowego (poziomego)

Do ruchu wewnątrzzakładowego stosowane są tory wąskie (szerokość 600 mm).

Głównym środkiem transportu szynowego są wózki ręczne. Wózki szynowe ręczne powinny
być tak konstruowane, aby wysiłek pracownika nie był duŜy. Niekiedy do zmiany kierunku
ruchu pod dowolnym kątem słuŜą obrotnice.

Urządzenia transportu jezdnego (bezszynowego) to wszelkiego rodzaju wózki.
Wózki są podstawowymi środkami transportu drewna wewnątrz hal fabrycznych.

W  magazynach  przeznaczonych  do  magazynowania  i  składowania  materiałów  stosowanych
do  wyrobu  instrumentów  muzycznych  stosowane  są  następujące  odmiany  wózków:
podstawki  ładunkowe  (palety),  wózki  jezdniowe  naładowane  i  wózki  jezdniowe
podnośnikowe.

Podstawka ładunkowa przedstawiona jest na rysunku 2.

Składa się ona z dwóch

rozłącznych  części:  palety  (1)  wyposaŜonej  w  koła  jezdne  osadzone  na  jednej  osi  oraz
z dwukołowego wózka (2) z dźwignią (3). Na osi wózka umieszczony jest wspornik z czopem
kulistym (4). Do przedniej części palety przymocowane jest  gniazdo zaczepowe (5). W celu
przetoczenia  podstawki  ładunkowej  pod  paletę  naleŜy  wtoczyć  wózek  tak,  aby  jego  czop
wsunął  się  w  występ  gniazda  zaczepowego  palety.  Następnie  wychylając  dźwignię  naleŜy
unieść wspornik palety (6) i przetoczyć zestaw w zadanym kierunku.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 2. Podstawka ładunkowa: 1 – paleta, 2 – wózek, 3 – dźwignia, 4 – czop, 5 – gniazdo, 6 – wspornik

Wózkami jezdniowymi naładowanymi nazywa się wózki, na których ładunki nanoszone są

ręcznie lub za pomocą urządzenia mechanicznego nie związanego z wózkiem. Na rysunku 3
przedstawiono kilka odmian tych wózków:
a)

wózek stosowany do transportu tarcicy, wyrzynków, skrzyń itp.,

wózek dwuporęczowy do transportu krótkich elementów półfabrykatów,

wózek skrzyniowy do przenoszenia drobnych elementów,

wózek półkowy stosowany jest w lakierniach do układania i transportu płyt.

Rys. 3. Wózki jezdniowe naładowane: a -jednoporęczowy, b – dwuporęczowy, c – skrzyniowy, d – półkowy

Na rysunku 4

przedstawiono wózek jezdniowy przenośnikowy o maszcie zewnętrznym

czołowym oraz schemat hydrauliczny mechanizmu podnoszenia ładunku tego wózka. Wózki
tego typu nazywane są takŜe wózkami widłowymi wysokiego podnoszenia. Są one napędzane
za pomocą silników spalinowych lub elektrycznych zasilanych z akumulatora. Wózek składa
się z dwóch zasadniczych części: nadwozia wraz z mechanizmem jazdy – A, oraz
mechanizmu podnoszenia ładunku B.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 4. Wózek jezdniowy podnośnikowy: a – wózek, b- schemat hydrauliczny; A – mechanizm jazdy,

B- mechanizm podnoszenia ładunku, 1- maszt, 2 – cylinder wychylania masztu, 3 – widły, 4 – cylinder
hydrauliczny roboczy, 5 – przekładnia łańcuchowa, 6,7 – rozdzielacze, 8 – dźwignie sterujące,
9 – pompa, 10 – zawór dławiący, 11 – zawór przelewowy, 12 – filtr, 13 – zbiornik [5, s. 380]

Przepływ elementów półfabrykatów czy wyrobów powinien być włączony w ogólny

rytm produkcji zakładu i przemyślany we wszystkich szczegółach jako jedna całość,
a poszczególne fragmenty transportu powinny być wzajemnie zharmonizowane.

Na kierownictwie zakładu ciąŜy obowiązek opracowania na podstawie obowiązujących

przepisów i dostosowanie do warunków miejscowych szczegółowych instrukcji bhp, które
powinny zwracać uwagę na następujące momenty:
–

zapewnienie widoczności i sygnalizacji,

–

zabezpieczenie przed upadkiem transportowanego materiału ,

–

zabezpieczenie ruchomych części urządzeń od zetknięcia z pracownikami,

–

zapobieganie moŜliwości wypadków spowodowanych niezręcznością pracowników.
Instrukcja powinna dokładnie określać obowiązki pracowników, pouczać o przyczynach

wypadków, wskazywać sposób zachowania się w pracy i w razie awarii. Znajomość instrukcji
naleŜy sprawdzać w miejscu pracy, nieprzestrzeganie ich powinno być traktowane jako
naruszenie dyscypliny w pracy.

4.6.2 Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Powiedz, jakie znaczenie ma transport wewnątrzzakładowy?

Wymień, jakie znasz rodzaje przenośników cięgnowych? Podaj ich zastosowanie.

Powiedz, jakie znasz rodzaje przenośników bezcięgnowych? Podaj ich zastosowanie.

Powiedz, jakie znasz wózki? Podaj ich zastosowanie do określonych prac.

Powiedz, jakie są zasady sporządzania instrukcji bhp dotyczących urządzeń
transportowych?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.6.3 Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wykonaj schemat transportu wewnątrzzakładowego na podstawie obserwacji

w wybranym magazynie do przechowywania półfabrykatów i surowców stosowanych
w procesach wytwórczych instrumentów muzycznych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zwrócić szczególną uwagę na rozwiązania transportu wewnątrzzakładowego

–

przenośniki cięgnowe i bezcięgnowe,

–

urządzenia transportu szynowego,

–

zastosowania wszelkiego rodzaju wózków oraz paletyzacji,

–

zastosowanie wózków jezdniowych,

zapoznać

się

transportem

półfabrykatów

surowców

stosowanych

w procesach wytwórczych instrumentów muzycznych,

wykonać schemat transportu wewnątrzzakładowego,

przedstawić wyniki swojej pracy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

Poradnik dla ucznia,

–

przybory do pisania.

4.6.4 Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak Nie

określić zadania transport wewnątrzzakładowego?

wymienić przenośniki cięgnowe i podać ich zastosowanie ?

wymienić przenośniki bezcięgnowe i podać ich zastosowanie ?

scharakteryzować rodzaje wózków i zastosować je do określonych prac ?

5) scharakteryzować zasady sporządzania instrukcji bhp?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.7.

Kontrola wewnętrzna gospodarki magazynowej

4.7.1.

Materiał nauczania

Kontrola wewnętrzna ma na celu:

−

wykrywanie nieprawidłowości w funkcjonowaniu jednostki kontrolowanej na kaŜdym
odcinku jej działania,

−

podniesienie sprawności działania jednostki, poprzez eliminację w przyszłej pracy
ujawnionych uchybień,

−

ujawnienie przyczyn i źródeł ich powstawania,

−

badanie gospodarności, efektywności działań i realizacji zadań.
Badania i oceny naleŜy dokonywać w oparciu o celowość, gospodarność, rzetelność

i realność działań oraz sprawność organizacji pracy.

Przedmiotem kontroli jest, czy:

−

dokumenty obrotu materiałowego są pełne i formalne,

−

zapisy w urządzeniach ewidencji analitycznej magazynowej (kartoteka magazynowa)
dokonywane są systematycznie, bieŜąco i prawidłowo oraz zgodnie z dowodami dostawy
i rozchodu,

−

istnieje zgodność między róŜnymi urządzeniami ewidencji analitycznej (kartoteka
magazynowa) oraz miedzy stanem materiałów w naturze a stanem ewidencyjnym
w księgowości,

−

stan materiałów jest dobry, a sposób przechowywania prawidłowy, zgodnie
z wymogami i zabezpieczający materiały przed zniszczeniem i kradzieŜą,

−

ilość poszczególnych materiałów znajdujących się w magazynie jest uzasadniona
potrzebami gospodarczymi jednostki,

−

zapisy w kartotekach magazynowych materiałów są dokonywane przez magazyniera
codziennie na podstawie poszczególnych dowodów obrotu materiałowego (dowodów
przychodu i rozchodu),

−

kaŜdy dowód jest zapisany w oddzielnej pozycji,

−

wszystkie zapisy w kartotekach magazynowych otrzymały swój numer wg kolejności
księgowania na danej karcie; numeracja pozycji na kaŜdej karcie jest rozpoczęta od
numeru 1 i prowadzona kolejno przez cały rok kalendarzowy,

−

magazyny wyposaŜone są w odpowiednie urządzenia jak regały, półki, szafy, zbiorniki,

−

w magazynach znajduje się sprzęt ppoŜ. w dobrym stanie,

−

czynności magazyniera zostały przekazane protokolarnie na podstawie spisu z natury
sporządzonego na dzień przekazania czynności i uzgodnionego z ewidencją księgową,

−

magazynier obejmując swoje obowiązki złoŜył pisemną deklarację o odpowiedzialności
materiałowej,

−

w przypadkach przerw w pracy na skutek urlopu lub dłuŜszej choroby sporządzono
komisyjnie ( skład co najmniej 2 osoby) spis z natury i protokolarnie przekazano funkcje
magazyniera innemu pracownikowi.

W zakresie gospodarki magazynowej kontrolę wewnętrzną sprawuje dyrektor

i główny księgowy.

Kontrolę zgodności rzeczywistych stanów zapasów artykułów materiałowych naleŜy

ustalić w drodze inwentaryzacji w terminach określonych w instrukcji oraz w razie zmian na
stanowisku magazyniera lub w razie kradzieŜy lub poŜaru.

W przypadku stwierdzenia braków materiałowych naleŜy przeprowadzić postępowanie

wyjaśniające w celu ustalenia przyczyn ich powstania oraz powiadomić jednostkę nadrzędną,
obciąŜając jednocześnie osoby winne ich powstania.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.7.2.

Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Powiedz, co jest celem kontroli wewnętrznej?

Powiedz, co jest przedmiotem kontroli?

Powiedz, kto sprawuje kontrolę wewnętrzną w zakresie gospodarki magazynowej?

4.7.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Korzystając z literatury oraz Internetu, zaplanuj przebieg postępowania kontrolnego

w magazynie półfabrykatów i materiałów stosowanych do wyrobu instrumentów
muzycznych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

skorzystać z literatury oraz Internetu i odnaleźć materiał dotyczący przebiegu kontroli
w przedsiębiorstwie,

zaplanować przebieg owej kontroli,

przedstawić wynik swojej pracy,

dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

literatura z rozdziału 6,

−

zestaw komputerowy z dostępem do Internetu,

−

zeszyt przedmiotowy, przybory do pisania.

Ćwiczenie 2

Korzystając z literatury oraz Internet, wyszukaj informacje dotyczące sposobu

dokumentowania czynności kontrolnych. Sporządź krótką notatkę.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

odnaleźć informacje związane z dokumentowaniem czynności kontrolnych,

wykonać notatkę w zeszycie,

przedstawić wyniki swojej pracy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

literatura z rozdziału 6,

−

zestaw komputerowy z dostępem do Internetu,

−

zeszyt przedmiotowy, przybory do pisania.

4.7.4.

Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak Nie

powiedzieć, co ma na celu kontrola wewnętrzna?

powiedzieć, co jest przedmiotem kontroli?

zaplanować przebieg kontroli wewnętrznej?

powiedzieć, w jaki sposób naleŜy dokumentować czynności kontrolne?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.8.

Dokumentacja i ewidencja towarów

4.8.1.

Materiał nauczania

Aby

magazyn,

jako

samodzielna

komórka

organizacyjno

–

funkcjonalna

w  przedsiębiorstwie,  mógł  spełniać  swoje  zadania,  musi  być  odpowiednio  zorganizowany  –
wyposaŜony  we  właściwą  dokumentację.  Ewidencja  związana  z  przyjmowaniem
i  wydawaniem  dóbr  oraz  wielkości  ich  stanów  stanowi  podstawowe  źródło  informacji
o  wielkości  i  ruchu  fizycznym  zapasów.  Ma  to  znaczenie  dla  operatywnego  zarządzania  nie
tylko  magazynem,  lecz  dla  gospodarowania  zapasami.  Podstawowym  aktem  prawnym
regulującym zasady dokumentowania obrotu magazynowego jest ustawa z 29 września 1994
o  rachunkowości.  Dokumenty  magazynowe  stanowią  grupę  dokumentów,  których  zapisy
mają  bezpośredni  wpływ  na  prowadzenie  gospodarki  magazynowej  i  jej  rozliczanie.  Mogą
być wystawiane „ręcznie” przez magazyniera, w sposób półautomatyczny lub automatyczny,
w zaleŜności od ustalenia odpowiednich parametrów i procedur. Zgodnie z ustawą dokument
powinien zawierać co najmniej:

−

określenie rodzaju dowodu,

−

określenie stron (nazwy i adresy) dokonujących operacji gospodarczej,

−

opis operacji, jej wartości,

−

datę dokonania operacji,

−

podpis wystawcy dokumentu oraz osoby, której wydano towar,

−

numer identyfikacyjny dowodu.
Przebieg procesu rozpoczyna się od odbioru i przyjęcia towaru. Przychód do magazynu

moŜe nastąpić jako dostawa z zewnątrz bądź z wewnątrz przedsiębiorstwa. Dokumenty
oznaczone symbolami Pz, PI i Zz odnoszą się do dostaw z zewnątrz.

Odbiór polega na ilościowym oraz jakościowym sprawdzeniu dostarczonych pozycji.

Sprawdzenie ma na celu ujawnienie braków i nadwyŜek ilościowych oraz wad i braków
jakościowych. Przyjęcie natomiast polega na skontrolowaniu strony formalnej tj. zgodności
dostawy z zamówieniem, wystawieniu dowodu przychodu.
Głównymi dokumentami magazynowymi są:

−

dokumenty Pz – przyjęcie towaru z zewnątrz – od dostawcy krajowego,

−

dokumenty PI – przyjęcie towaru z zewnątrz – od dostawcy zagranicznego,

−

dokumenty Zz – korekta do przyjęcia Pz lub PI – wydanie do dostawcy.
Wydanie to czynność następująca po okresie składowania. Często proces wydawania

poprzedza kompletacja, która moŜe odbywać się:
a)

jednostopniowo – zlecenie po zleceniu,

dwustopniowo – artykuł po artykule,

według tras dostawy,

według kolejności rozładunku.

Wydanie moŜe odbywać się w dwóch zasadniczych kierunkach:

−

wydanie na zewnątrz przedsiębiorstwa dokumentem Wz (dokument ten związany jest ze
sprzedaŜą),

−

wydanie do wewnątrz przedsiębiorstwa Rw,

−

dokumentem Rw rozchód wewnętrzny,

−

dokumentem Wp wydanie na produkcję.

Kolejną grupą dokumentów są dokumenty przychodu i rozchodu wewnętrznego

(Pw, Rw), przeznaczone do:

−

korygowania stanów magazynowych o protokoły róŜnic,

−

do zmian indeksów towarowych,

−

innych wydań wewnętrznych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wśród dokumentacji magazynowej moŜna równieŜ rozróŜnić dokumenty przychodu

i rozchodu wewnętrznego, przeznaczone do korygowania stanów magazynowych o protokoły
róŜnic, do zmian indeksów towarowych, obrotu opakowaniami itp. (Px, Rx).

4.8.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Jaka ustawa reguluje zasady dokumentowania obrotu magazynowego?

Z jakich podstawowych składników powinien się składać dokument?

Jakie są główne dokumenty magazynowe?

W jakich dwóch kierunkach odbywać się moŜe wydanie?

4.8.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Na podstawie danych opracowanych w grupie wypełnij przykładowy dokument przyjęcia

do magazynu.

Dowód dostawy

Nr bieŜący

......................

pieczęć

Magazyn

przyjmie

Symbol
dowodu

Data

Nr zamówienia

Data

Odbiorca

Przeznaczenie

L.p. Nazwa

artykułu-

materiału

KTM- symbol indeksu

J.m. Ilość

Cena

Wartość

Zatwierdził

Zdał

Przyjął

Uwagi

kontroli

przyjęcia

Zaksięgowano

kartotece

magazynowej

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

opracować dane potrzebne do wypełnienia dokumentu,

wypełnić dokument,

dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

przybory do pisania,

−

przykładowy dokument magazynowy.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

Na podstawie danych opracowanych w grupie, wypełnij przykładowy dokument

wydania.

Dowód dostawy

Nr bieŜący

......................

pieczęć

Magazyn

wyda

Symbol
dowodu

Data

Nr zamówienia

Data

Odbiorca

Przeznaczenie

L.p. Nazwa

artykułu-

materiału

KTM- symbol indeksu

J.m. Ilość

Cena

Wartość

Zatwierdził

Zdał

Przyjął

Uwagi

kontroli

przyjęcia

Zaksięgowano

kartotece

magazynowej

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

opracować dane potrzebne do wypełnienia dokumentu,

wypełnić dokument,

dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

przybory do pisania,

−

przykładowy dokument magazynowy.

4.8.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

wymienić podstawowe składniki dokumentu magazynowego?

wymienić rodzaje dokumentów magazynowych?

wypełnić przykładowy dokument przyjęcia?

wypełnić przykładowy dokument wydania?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.9.

Suszenie naturalne i suszarnie drewna

4.9.1.

Suszenie naturalne i suszarnie drewna

4.9.1.1.

Suszenie naturalne

Suszenie naturalne jest metodą dwukrotnie droŜszą niŜ suszenie w suszarkach. Jest to

suszenie niekontrolowane. Wszystkie straty jakościowe związane są z wysoką wilgotnością
drewna i początkiem suszenia. DąŜy się do tego, aŜeby wyeliminować suszenie naturalne.
Suszenie naturalne odbywa się na składzie tarcicy. Zaletami tego rodzaju suszenia są:

−

niski koszt inwestycyjny i eksploatacyjny,

−

zachowanie naturalnej barwy drewna,

−

łatwość realizacji.
Do wad moŜna zaliczyć długi czas suszenia, zaleŜność od warunków atmosferycznych,

brak moŜliwości wysychania poniŜej 15%, moŜe powodować duŜe straty (owady),
nieopłacalny sposób suszenia, koszt dzierŜawy powierzchni.

Przystępując do planowania składu drewna, które ma zostać poddane procesowi suszenia

naturalnego (sezonowania), naleŜy wziąć pod uwagę przestronność tego składu, przepływ
powietrza musi być łatwy, uwzględnić takŜe naleŜy najczęstszy kierunek wiatrów

Powierzchnia składu powinna być płaska. Przy powierzchni >5000m

konieczne jest

wyznaczenie pasów przeciwpoŜarowych (szerokość >30m.).
Czas suszenia:

* S

      L -czas suszenia w miesiącach,
      A -współczynnik zaleŜny od rodzaju drew,
      S -grubość tarcicy w cm,
A: jodła 4,4    sosna 4,5      buk 5,3    dąb 5,7  orzech 5,9     brzoza 4,9
Liczba stosów:
N=O/v k [szt]
O – objętość tarcicy w danej partii
K współczynnik
V objętość tarcicy w stosie
Powierzchnia składu:

F=O/h * K

H wysokość stosu
K

– współczynnik wykorzystania powierzchni składu

– udział tarcicy w objętości stosu

Kz – róŜnica wysokości stosów między sobą

Przykrywanie stosów dachem oraz malowanie na czarno intensyfikuje proces. Drewno

ulega nagrzaniu, następnie po zachodzie zaczyna stygnąć.

4.9.1.2.

Suszarnie drewna

Suszenie drewna jest bardzo czasochłonnym procesem, który w zakładach przemysłu

drzewnego pochłania od 35 do 80% całkowitego zuŜycia energii. W branŜy drzewnej
dominującym sposobem suszenia jest nadal suszenie konwekcyjne przy zastosowaniu suszarń
komorowych, wykorzystujących gorące powietrze.

Zgodnie z zasadami prawidłowego suszenia, komora suszarni, powinna być wypełniona

asortymentem  o  tej  samej  grubości  pochodzącym  z  jednego  gatunku  drewna.  RównieŜ
maksymalne  wykorzystanie  pojemności  komór  wymagane  jest  ze  względu  na  rachunek
ekonomiczny.  Spełnienie  obu  tych  warunków  jest  często  trudne  do  realizacji,  szczególnie

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

w mniejszych przedsiębiorstwach przerabiających zróŜnicowany wymiarowo i gatunkowo
sortyment drzewny.

W przypadku jednoczesnego suszenia drewna gatunków o odmiennych właściwościach,

a  więc  charakteryzujących  się  inną  desorpcją,  występują  powaŜne  trudności  w  ustaleniu
odpowiednich  parametrów  suszenia.  Jednym  z  rozwiązań  jest  taka  zmiana  naturalnej
prędkości  odparowywania  wody,  która  doprowadziłaby  do  wyrównania  intensywności
zmiany wilgotności dla obu rodzajów suszonego drewna. MoŜna to między innymi osiągnąć
poprzez  pokrycie  powierzchni  drewna  powłokami  utrudniającymi  proces  odparowania
wilgoci.
Suszarnie komorowe z naturalnym  obiegiem powietrza

Działanie tych suszarni polega na wykorzystaniu zjawiska unoszenia się w górę

powietrza  ogrzanego.  Kanał  doprowadza  do  podziemnej  części  suszarni  świeŜe  powietrze,
które opływa rury grzejne, nagrzewa się, unosi do góry przez otwory w podłodze. Powietrze
przepływa między tarcicą ułoŜoną w stosy, ogrzewa drewno i powoduje odparowanie wilgoci.
Temperatura powietrza obniŜa się, opada ono w dolną część suszarki gdzie zostaje ponownie
nagrzane przez rury  grzejne i po nagrzaniu znowu unosi się do góry. Obieg powtarza się do
momentu aŜ powietrze zostanie nasycone parą wodną. ZuŜyte powietrze zostaje wydalone na
zewnątrz  przez  kominki  po  uchyleniu  w  odpowiednim  czasie  zasuw;  w  razie  potrzeby
zwiększania  wilgotności  powietrza  w  suszarni  wprowadza  się  do  jej  wnętrza  parę  wodną
rurami.
Suszarnie komorowe ze sztucznym obiegiem powietrza

Suszarnie te są powszechnie stosowane. Ruch powietrza w komorze wymuszają

wentylatory. Komora podzielona jest na 2 części, przegrodę stanowi tzw. pozorny pułap. Do
dolnej części wprowadza się wózek z tarcicą. Górna część nad pozornym pułapem podzielona
jest  pionową  przegrodą  na  dwie  części:  ssącą  i  tłoczącą,  znajdują  się  tu  rury  grzejne  oraz
szeregowo ustawione wentylatory. Wirniki wentylatorów osadzone są przewaŜnie na jednym
wale,  który  napędzany  jest  jednym  silnikiem.  W  pułapie  pozornym  wykonywane  są  otwory
łączące ze sobą obydwie części komory. W stropie znajdują się kominki wyposaŜone w klapy
regulacyjne. Stosowane są obiegi poprzeczne stałe lub odwracalne. Przy obiegu odwracalnym
stosuje  się  okresowo  zmiany  kierunku  ruchu  powietrza,  dzięki  czemu  drewno  jest  bardziej
równomiernie  suszone.  Wilgotność  względną  powietrza  reguluje  się  za  pomocą  pary
doprowadzonej rurami oraz przez odpowiednie ustawienie klap w kominkach.
Suszarnie komorowe segmentowe

Ogrzewane są parą, prądem lub spalinami. Znajdują zastosowanie w małych zakładach.

Budowa  ich  jest  prosta  i  lekka.  Komora  suszarni  składa  się  z  kilku  segmentów,  moŜna  je
w  zaleŜności  od  potrzeb  powiększyć.  Segmenty  suszarni  mają  podwójne  ściany,  ściany
zewnętrzne  są  izolowane  np.  watą  szklaną.  Przestrzeń  między  ścianami  tworzą  kanały,
którymi przepływa medium grzewcze (np. spaliny).

Suszarnie tunelowe

Suszarnie te przeznaczone są do drewna łatwo suszącego się, tolerującego zmiany

parametrów  powietrza  (drewno  iglaste),  przeznaczone  do  podsuszania  materiału
(8–20%).Suszarnie tunelowe są suszarniami o działaniu ciągłym. WyposaŜone są w dwie pary
drzwi  usytuowane  na  przeciw  siebie  do  wprowadzania  i  wyprowadzania  wózków  z  tarcicą.
Materiał  przemieszczany  jest  na  wózkach  szynowych,  przenośnikach  taśmowych  lub
rolkowych.

Zaletami stosowania suszarni tunelowych jest niskie zuŜycie ciepła, stosunkowo niskie

koszty

inwestycyjne

eksploatacyjne.

Zasadniczymi

wadami

są:

konieczność

systematycznego załadunku do suszarni drewna tego samego gatunku, grubości, wilgotności,
parametry suszenia często odbiegają od parametrów optymalnych dla danego gatunku,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

istnieje duŜa róŜnica wilgotności na długościach desek, trudność prowadzenia obróbki
wyrównawczej.

Pod względem działania suszarnie tunelowe klasyfikujemy na:

−

przeciwprądowe z wzdłuŜnym układaniem tarcicy,

−

przeciwprądowe z poprzecznym układaniem tarcicy,

−

z poprzecznym śrubowym obiegiem powietrza,

−

z poprzecznym strefowym obiegiem powietrza,

−

przewiewowe.

Suszarnie  tunelowe  przeciwprądowe  –  materiał  drzewny  przesuwany  jest  wzdłuŜ  tunelu.
Powietrze  wprowadzane  jest  kominkiem.  Tłoczone  następnie  wentylatorem  opływa
nagrzewnicę  i  przedostaje  się  między  wkład  drzewny.  Ochłodzone  i  wilgotne  powietrze  po
wielokrotnym  obiegu  odprowadzone  jest  na  zewnątrz  kominkiem.  Wilgotność  drewna  na
poszczególnych wózkach jest róŜna. Drewno bliŜej drzwi wyładunkowych jest bardziej suche.
Wózek z wysuszonym drewnem wyprowadza się z suszarni, pozostałe wózki przesuwają się
do przodu a z drugiej strony wprowadza się nowy wózek.

Przy poprzecznym układzie wsadu powietrze łatwiej przepływa przez boczne ściany

sztapli niŜ przez ich czołowe powierzchnie, przede wszystkim zaś nie trafia bezpośrednio na
czoła tarcicy, dzięki czemu drewno mniej pęka.
Suszarnia z poprzecznym śrubowym ruchem powietrza

Między stosem a pułapem pozornym umieszczone są wentylatory, które nadają powietrzu

ruch śrubowy. Stosowane są po to, aby ułatwić ruch powietrza przez boczne powierzchnie
sztapli.
Suszarnie z poprzecznym strefowym obiegiem powietrza

Mają oddzielne strefy klimatyczne, jest ich ok 7–9. Ruch powietrza w kaŜdej z nich

wytworzony  jest  za  pomocą  oddzielnego  wentylatora. Nagrzewanie,  dopływ  świeŜego
powietrza i odprowadzenie powietrza zuŜytego  regulowane jest  automatycznie urządzeniami
sterowanymi  w  kaŜdej  strefie  oddzielnie.  UmoŜliwiają  dokładne  suszenie,  takŜe  gatunków
twardych do wilg 7–9%.
Suszarnie przewiewowe

Suszenie odbywa się w temperaturze tylko 30

C, ściany nie są izolowane, ciepłe

powietrze przepływa tylko raz, tarcica nie uzyskuje jednakowej wilgotności. Suszenie tego
typu zastępuje suszenie na wolnym powietrzu.

Drewno stosowane do wyrobu instrumentów muzycznych (jesion, klon, olcha, orzech,

palisander,  topola,  mahoń,  heban,  i  in.)ze  względu  na  takie  właściwości  jak:  lekkość
i  miękkość  nie  wymaga  suszenia  naturalnego  (na  mokro).  Drewno  takie  poddawane  jest
najczęściej  procesowi  suszenia  w  suszarniach  drzewa.  Suszone  jest  w  temperaturach
z przedziału 40–50

C a 70–80

C. DąŜy się do uzyskania wilgotności z 80–90% do 6–8%.

4.9.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Jakie są wady i zalety suszenia naturalnego?

Na co naleŜy zwrócić uwagę podczas planowania stosu do suszenia drewna?

Jakie znasz zasady prawidłowego suszenia drewna w suszarniach?

Na jakiej zasadzie działają suszarnie komorowe z naturalnym obiegiem powietrza?

Jak dzielimy suszarnie tunelowe?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.9.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Oblicz czas suszenia dla orzecha, jodły, klonu oraz topoli. Dane: grubość tarcicy 2 cm,

4 cm, 5 cm.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zastosować odpowiedni wzór do obliczeń,

podstawić odpowiednie wartości liczbowe,

obliczyć czas suszenia dla poszczególnych gatunków drewna,

zaprezentować wyniki pracy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

kalkulator,

−

zeszyt przedmiotowy, przybory piśmiennicze.

Ćwiczenie 2

Korzystając z Internetu, wyszukaj witryny sklepów z Twojego regionu oferujących

suszenie surowca drzewnego. Zapisz te dane do zeszytu przedmiotowego.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

wyszukać witryny sklepów z Twojego regionu oferujących suszenie drewna,

zapisać dane tych firm w zeszycie przedmiotowym,

przedstawić wyniki pracy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

zestaw komputerowy z dostępem do Internetu,

−

zeszyt przedmiotowy,

−

przybory do pisania.

4.9.4.

Sprawdzian postępów

Czy potrafisz

Tak

Nie

wymienić wady i zalety suszenia naturalnego?

powiedzieć, na co naleŜy zwrócić uwagę podczas planowania
stosu do suszenia drewna ?

wymienić zasady prawidłowego suszenia drewna w suszarniach?

powiedzieć, na jakiej zasadzie działają suszarnie komorowe z
naturalnym obiegiem powietrza

obliczyć czas potrzebny do wysuszenia drewna?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.10. Suszenie próŜniowe

4.10.1.

Materiał nauczania

Przy suszeniu próŜniowym w komorach próŜniowych obszar ciśnienia wynosi od 1 MPa

czasem do 10 hPa. Przy suszeniu próŜniowym ruch wilgoci w drewnie odbywa się w postaci
pary,  gdyŜ  zazwyczaj  ciśnienie  w  komorze  suszarki  jest  obniŜone  poniŜej  zaleŜnego  od
temperatury ciśnienia nasycenia. Powoduje to wrzenie wody w temperaturze znacznie poniŜej
temperatury  wrzenia  w  ciśnieniu  atmosferycznym.Za  pomocą  tej  metody  mogą  być  suszone
gatunki  nieodporne  na  wysoką  temperaturę.  W  czasie  suszenia  próŜniowego  atmosfera
w  komorze  zawiera  tylko  śladowe  ilości  tlenu.  Zostaje  zmniejszone  ryzyko  przebarwień.
Suszenie w komorach próŜniowych przebiega szybciej i łagodniej niŜ suszenie w mieszaninie
pary wodnej i powietrza, bowiem wilgoć na powierzchni drewna zmniejsza się dopiero przy
stosunkowo niskich średnich wartościach wilgotności poniŜej wilgotności nasycenia włókien,
dzięki czemu w drewnie jest niski gradient wilgotności.

Czas suszenia próŜniowego jest bardzo krótki: dla drewna iglastego i liściastego

miękkiego wystarczająca jest

czasu suszenia, pozostałe drewno liściaste – ¼ czasu suszenia

w konwencjonalnych suszarkach łącznie z nagrzewaniem.
Suszarnie (komory próŜniowe) moŜna podzielić na:

−

z ogrzewaniem konwencjonalnym,

−

z płytami grzejnymi (przewodzącymi ciepło),

−

z ogrzewaniem okresowym ,

−

z ogrzewaniem w polu prądów wysokiej częstotliwości.

Zaletami stosowania komór próŜniowych są:

−

krótkie czasy suszenia przy zachowaniu wysokiej jakości suszonych materiałów,

−

racjonalne suszenie elementów o duŜych przekrojach,

−

łatwe suszenie drewna Ŝywicznego i gatunków oleistych,

−

łagodne suszenie w skutek niskich temperatur,

−

zmniejszenie ryzyka przebarwienia drewna,

−

ograniczenie spękań drewna,

−

oszczędność energii.

Wady stosowania komór próŜniowych:

−

ograniczenia ze względu na wielkość cylindrów,

−

skomplikowana konstrukcja suszarki przy ogrzewaniu powietrzem i parą wodną,

−

nie powinny występować róŜnice w grubości poszczególnych sztuk tarcicy (ze względu
na ogrzewanie kontaktowe).
W obecnych czasach suszenie drewna w komorach próŜniowych wypiera czasochłonne

i mało opłacalne suszenie naturalne, przede wszystkim przez skrócenie czasów suszenia
(co zostało wspomniane).

4.10.2.

Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Powiedz, jakie ciśnienie występuje w komorach próŜniowych?

Powiedz, jakie są czasy suszenia drewna w komorach próŜniowych?

Powiedz, jakie są rodzaje komór próŜniowych?

Powiedz ,jakie są wady i zalety stosowania komór próŜniowych do suszenia drewna?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.10.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wyszukaj witryny internetowe przedsiębiorstw oferujących suszenie surowca drzewnego

w komorach próŜniowych w Twoim regionie.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

wyszukać witryny internetowe oferujące suszenie drewna w Twoim regionie,

zapisać dane tych przedsiębiorstw w zeszycie przedmiotowym,

zaprezentować wyniki pracy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

zestaw komputerowy z dostępem do Internetu,

−

zeszyt przedmiotowy, przybory do pisania.

4.10.4.

Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

powiedzieć, jakiego ciśnienia uŜywa się do suszenia drewna
w komorach próŜniowych?

wskazać czasy suszenia drewna w komorach próŜniowych?

wymienić rodzaje komór próŜniowych?

powiedzieć, jakie są wady i zalety stosowania komór próŜniowych?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.11.

Wymagania

dotyczące

warunków

magazynowania

i sezonowania materiałów stosowanych do produkcji
instrumentów muzycznych

4.11.1. Materiał nauczania

Właściwe warunki magazynowania moŜna osiągnąć przez szczegółowe sformułowanie

wymogów co do sposobu przygotowywania wyrobów i materiałów.

W ramach tych czynności niezbędne jest ustalenie:

−

warunków  klimatycznych,  tj.  granice  dozwolonych  wahań  temperatury  (kierownik
zmiany odpowiada za dokonywanie wpisów temperatur w dzienniku pomiaru temperatur)
i  wilgotności  względnej  powietrza  (pomiary  termograficzne),  rozmieszczenie  światła
(zgodnie  z  projektem  technicznym)  oraz  podanie  wyposaŜenia  specjalnego,  jak  czujniki
temperatury, wykrywacze par itp.,

−

sposoby składowania, tj. wskazanie rodzaju podłoŜa, podłogi budowli magazynowej,
podkładów, regałów, stojaków, itp.,

−

warunków higienicznych (czystość ścian – zmywalność, zabezpieczenie przed
mikroorganizmami, gryzoniami – powiadomienie inspektora BHP).
W celu zabezpieczenia materiałów przed całkowitą lub częściową utratą cech

jakościowych,  konieczne  jest  rozmieszczenie  ich  w  magazynie  według  określonych
właściwości.  Podstawowymi  właściwościami  materiałów  mającymi  wpływ  na  ich
rozmieszczenie i przechowywanie są temperatura i higroskopijność (proszek mleczny).

Dla materiałów stosowanych do produkcji instrumentów muzycznych (przede wszystkim

mowa tu o półfabrykatach i materiałach drewnianych) wilgotność powietrza w magazynie nie
powinna przekraczać 60–80%, a temperatura powinna być utrzymywana powyŜej 5

Podczas sezonowania takich materiałów trzeba zadbać o zadaszenie składu oraz pamiętać
o miejscu zacienionym.

4.11.2.

Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Powiedz, co naleŜy ustalić, aby zapewnić odpowiednie warunki magazynowania?

Powiedz, jakie warunki magazynowania i sezonowania naleŜy zapewnić materiałom do
produkcji instrumentów muzycznych?

4.11.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Określ warunki sezonowania materiałów stosowanych do produkcji instrumentów

muzycznych, wykorzystując wiadomości z lekcji i literatury przedmiotu.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeanalizować materiał nauczania z punktu 4.11.1 i literatury przedmiotu,

określić warunki sezonowania materiałów stosowanych do produkcji instrumentów
muzycznych,

przedstawić wyniki ćwiczenia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 2

Określ i dobierz warunki magazynowania materiałów stosowanych do produkcji

instrumentów muzycznych wykorzystując podstawowe wiadomości z lekcji i literatury
przedmiotu.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeanalizować materiał nauczania z punktu 4.11.1 i literatury przedmiotu,

określić i dobrać warunki magazynowania materiałów stosowanych do produkcji
instrumentów muzycznych,

przedstawić wyniki ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

literatura z rozdziału 6,

−

przybory do pisania.

4.11.4.

Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

powiedzieć, co naleŜy ustalić, aby zapewnić odpowiednie
warunki magazynowania?

określić i dobrać warunki magazynowania materiałów
stosowanych do produkcji instrumentów muzycznych?

określić i dobrać warunki sezonowania materiałów
stosowanych do produkcji instrumentów muzycznych?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.12.

Przygotowywanie

surowca

drzewnego

suszenia

naturalnego (sezonowania)

4.12.1. Materiał nauczania

Warunki skutecznej impregnacji drewna

Aby ochrona drewna przed korozją odniosła poŜądany skutek naleŜy uwzględnić

wszystkie procesy składające się na pozyskanie, przerób, i uŜytkowanie drewna.
NajwaŜniejszymi etapami planowania ochrony są:
–

poprawna organizacja procesu pozyskania, przerobu i magazynowania drewna ze
szczególnym zabezpieczeniem go przed sinizną, pleśnieniem i owadami,

–

właściwy dobór metod i środków ochrony drewna,

–

poprawne sporządzenie projektu budowlanego z uwzględnieniem profilaktyki
bioochronnej,

–

stosowanie odpornych lub uodpornionych na korozję biologiczną materiałów drzewnych
i drewnopochodnych,

–

właściwa realizacja obiektu w zakresie przestrzegania zasad sztuki budowlanej,

–

prawidłowe uŜytkowanie oraz bieŜące i okresowe konserwacje budynku.
Chemiczna ochrona drewna jest jednym z waŜniejszych przedsięwzięć przedłuŜających

trwałość budowli.
Planując impregnację powinno się uwzględnić
–

stopień zagroŜenia degradacyjnego w miejscu wbudowania drewna,

–

podatność drewna na impregnację,

–

stan wilgotności drewna przeznaczonego do impregnacji,

–

wymagania higieniczno-sanitarne przy stosowaniu środków chemicznych.

Przygotowanie drewna do impregnacji
Do metod przygotowawczych drewno do impregnacji zaliczamy:
–

nakłuwanie drewna,

–

nacinanie drewna,

–

nawiercanie drewna,

–

parowanie drewna,

–

składowanie drewna w wodzie.

Postępowanie z drewnem po impregnacji
Po bezpośrednim zaimpregnowaniu drewna naleŜy stosować następujące czynności:
–

bezpośrednio po impregnacji odstawić w materiał do obcieknięcia,

–

sezonowanie (unikając bezpośredniego nasłonecznienia).

NaleŜy równieŜ pamiętać, Ŝe:
–

drewno powinno być chronione przed dostępem wody,

–

okres sezonowania naleŜy dostosować do gatunku drewna i impregnatu,

–

po impregnowaniu drewno nie powinno być poddawane dalszej obróbce,

–

w razie dodatkowych operacji w miejscach obróbki naleŜy poprawić impregnację.

Składowanie materiałów do produkcji instrumentów muzycznych (surowiec drzewny)

Podstawowymi zadaniami składów surowca drzewnego jest:

−

zabezpieczenie go przed odkształceniami,

−

zabezpieczenie przed działaniem szkodliwych warunków atmosferycznych,

−

zabezpieczenie przed działaniem grzybów i owadów,

−

zabezpieczenie zapasu materiału drzewnego na potrzeby zakładu.
Surowiec drzewny przeznaczony do późniejszej produkcji instrumentów muzycznych

składujemy zaleŜnie od jego wilgotności, jeŜeli osiągnął on stan powietrzno-suchy lub był

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

wcześniej  wysuszony  poniŜej  tej  wartości  naleŜy  składować  go  w  magazynach  stałych  lub
pod  wiatami,  układając  „na  głucho”,  bez  przekładek.  Jest  on  wówczas  dostatecznie  dobrze
zabezpieczony  przed  większymi  wahaniami  wilgoci,  a  co  za  tym  idzie  przed  paczeniem,
pękaniem i zaszarzeniem.

W momencie gdy drewno ma wilgotność wyŜszą niŜ stan powietrzno-suchy, naleŜy układać je

w sztaplach na przekładkach w celu sezonowania i doprowadzenia do stanu powietrzno-suchego.
W sztaplach stojących na wolnym powietrzu zachodzi proces naturalnego suszenia drewna poprzez
który moŜemy je doprowadzić do wilgotności od 13–20%.
Aby proces składowania przebiegał prawidłowo, naleŜy spełnić odpowiednie wymagania:
–

układanie drewna powinno odbywać się w pogodne, suche dni,

–

drewno układa się w stosy na dokładnie spoziomowanych legarach, których wymiary
zaleŜą od sortymentu drewna i dostępnego miejsca,

–

w kaŜdym stosie powinno być jednolite drewno,

–

przy układaniu naleŜy zwrócić uwagę na kolejność wykorzystania sortymentów drewna
w procesie produkcyjnym,

–

drewno powinno się zabezpieczyć przed działaniem grzybów i owadów,

–

sztuki zaraŜone grzybami lub zasiedlone przez owady naleŜy niezwłocznie usuwać,

–

teren składu naleŜy czyścić na bieŜąco z roślin,

–

nie naleŜy umacniać gruntu trocinami,

–

stosować wyłącznie zdrowe przekładki a nieuŜywane przechowywać w suchym miejscy,

–

co pewien czas odkaŜać przekładki i dźwigary drewniane.

Budowa i rodzaje sztapli oraz składu drewna pokazano na rysunku 5.

Rys. 5. Elementy stosu: 1 – słupki betonowe, 2 – legary, 3 – przekładki, 4 – drewno, 5 – podpory dachu,

6 – dach.

a) b)

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

c) d)

Rys. 6. Typy stosów a) trójkątny, b) jedno-czołowy pojedynczy, c) dwu-czołowy pojedynczy,

d) podwójnej długości układania tarcicy, dwu-czołowy niepełny, e) podwójnej długości tarcicy,
dwuczołowy pełny.

Podział stosów:
1.

Stosy do krótkotrwałego przechowywania tarcicy (rys 6a).

Stosy stałe:

a) stosy pojedyncze o jednej długości układania tarcicy:

–

jedno-czołowe (rys 6.b) ,

–

dwu-czołowe (rys 6c),

b) stosy o podwójnej długości układania tarcicy:

–

dwu-czołowy niepełny (rys 6d),

–

dwu-czołowy pełny (rys 6e),

–

dwu-czołowy bliźniaczy.

Magazynowanie sklejki

Sklejkę przechowuje się w pomieszczeniach zamkniętych o kontrolowanych parametrach

powietrza.  Klimatyzacja  pomieszczeń  jest  niezbędna  ze  względu  na  moŜliwość
wyrównywania  wilgotności  i  napręŜeń  w  arkuszach  sklejki.  Wilgotność  względna
w magazynie  nie  powinna  przekraczać  80  %  a  temperatura  powinna  być  utrzymywana
powyŜej  5

C. Arkusze luzem lub zapakowane w paczki układa się w stosy w pozycji

poziomej do wysokości nie przekraczającej 2 metrów na paletach. Ponadto kaŜdy stos na jego
wysokości w odstępach co 50–100 cm naleŜy przełoŜyć paletą lub sklejką o grubości 18 mm
z podkładkami.

4.12.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Jakie znasz etapy ochrony drewna przed korozją?

Co powinieneś wziąć pod uwagę planując impregnację?

Wymień czynności jakie, naleŜy stosować po impregnacji?

O czym naleŜy pamiętać po zaimpregnowaniu drewna?

Jakie znasz zadania składów surowca drzewnego?

Jakie wymagania naleŜy spełnić, aby składowanie surowca drzewnego dało poŜądane
efekty?

Wymień elementy składowe sztapla?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.12.3 Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Sprawdź skuteczność najprostszych metod impregnowania.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się z literaturą dotyczącą impregnacji drewna,

przygotować impregnaty i próbki do impregnowania,

zaimpregnować drewno kilkoma metodami,

wysuszyć próbki,

rozciąć próbki, przygotowując do pomiaru,

dokonać pomiarów głębokości penetracji impregnatu,

przedstawić wyniki w formie opisowej,

dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

notatnik,

–

ołówek/długopis,

–

impregnat, przybory do impregnacji (pojemniki, pędzle), próbki do impregnacji,

–

suszarka laboratoryjna,

–

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 2

Określ elementy składowe i wymiary składu tarcicy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się z literaturą dotyczącą składowania drewna,

przygotować kartki z rysunkiem składu surowca drzewnego pozbawionym opisów
i wymiarów,

opisać rysunek,

dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

ołówek/długopis,

–

rysunek pozbawiony opisów – karta ćwiczeń,

–

literatura z rozdziału 6.

4.12.4 Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

wymienić etapy ochrony drewna przed korozją

powiedzieć, co powinieneś wziąć pod uwagę planując impregnację?

powiedzieć, o czym naleŜy pamiętać po zaimpregnowaniu drewna?

wymienić zadania składów surowca drzewnego?

wskazać wymagania, jakie naleŜy spełnić, aby składowanie
surowca drzewnego dało poŜądane efekty?

powiedzieć, jak powinien być usytuowany skład drewna?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.13.

Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony
przeciwpoŜarowej

obowiązujące

magazynach

i w suszarniach

4.13.1.

Materiał nauczania

Pracownik nie przestrzegający ogólnie obowiązujących przepisów bezpieczeństwa

i higieny pracy w zakładzie pracy naraŜony jest na wypadki i utratę zdrowia.
Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczą głównie:

−

obiektów budowlanych, pomieszczeń pracy i terenu zakładów pracy,

−

pomieszczeń i urządzeń higieniczno – sanitarnych.

−

maszyn i urządzeń do suszenia drewna.
Stan środowiska pracy mogący spowodować wypadek lub chorobę bądź poniesienie

innych szkód nazywamy zagroŜeniem.
Na człowieka mogą oddziaływać zagroŜenia o róŜnorodnym charakterze, a w szczególności:

−

zagroŜenia fizyczne (temperatura, hałas, wibracje, promieniowanie),

−

zagroŜenia chemiczne (pyły, substancje trujące),

−

zagroŜenia biologiczne (bakterie i wirusy, choroby),

−

zagroŜenia neuropsychologiczne (monotonia, tempo pracy wymuszone warunkami
technologicznymi,

ryzyko

związane

wykonywaniem

czynności

duŜej

odpowiedzialności).

4.13.1.1.

Wymagania bhp dotyczące pracowników zatrudnionych w magazynach

W magazynach nośność poszczególnych kondygnacji powinna być odpowiednia do

rodzaju oraz ilości składowanych materiałów. Dopuszczalne obciąŜenie stropów powinno być
opisane i umieszczone w widocznym miejscu. Stropy oraz podłoŜe nie powinny być
obciąŜane ponad dopuszczalne obciąŜenie.

Posadzki w magazynie powinny być wykonane z materiałów nie pylących się oraz takich,

które nie stwarzają niebezpieczeństwa łatwego poślizgnięcia się.

Magazyn powinien mieć sprawną wentylację grawitacyjną lub w przypadku materiałów

łatwo pylących się czy wydzielających szkodliwe opary – wentylację mechaniczną.

NatęŜenie oświetlenia w pomieszczeniach magazynowych powinno wynosić 50–100 lx.
Regały do składowania materiałów powinny być umocowane do posadzki lub ścian, albo

teŜ  ustawione  w  sposób  całkowicie  stabilny  i  pewny.  Dopuszczalne  obciąŜenie  regałów
powinno  być  umieszczone  na  nich  w  sposób  widoczny.  Przy  składowaniu  materiałów  na
regałach nie naleŜy przekraczać dopuszczalnych obciąŜeń.

W magazynach mogą być stosowane drabiny przesuwne (przymocowane do regałów

stałych) lub rozstawne. Zdejmowanie materiałów przy pomocy drabin moŜe się odbywać
jedynie do wysokości 3 metrów od podłoŜa.

Przy składowaniu warstwowym naleŜy przestrzegać dopuszczalnej liczby warstw

określonej przez producenta materiałów.

Podczas składowania materiałów naleŜy zachować wolne drogi ewakuacyjne

o szerokości minimum 1,2 metra.

Pracownikom magazynów zabrania się uŜywania w zamkniętych pomieszczeniach

magazynowych  urządzeń  grzewczych  elektrycznych  i  gazowych.  Zabronione  jest  takŜe
palenie  tytoniu  i  uŜywanie  otwartego  ognia  w  pomieszczeniach  magazynowych.
Pracownikom  magazynów  zabrania  się  takŜe  podnoszenia  cięŜarów  ponad  dopuszczalne
normy.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KaŜdy pracownik po zakończeniu swojej pracy powinien uporządkować stanowisko

pracy, wyłączyć energię elektryczną. Po zakończeniu pracy magazyn naleŜy zamknąć oraz
zabezpieczyć przed wejściem osób niepowołanych.

Pracownik

magazynu

powinien

być

przeszkolony

zakresie

przepisów

przeciwpoŜarowych dotyczących obiektu oraz obsługi sprzętu przeciwpoŜarowego.

W przypadku posługiwania się środkami transportu i urządzeniami dźwignicowymi,

pracownik powinien posiadać odpowiednie uprawnienia.

W razie wypadku przy pracy naleŜy niezwłocznie poinformować przełoŜonego,

a stanowisko pracy pozostawić w stanie jak w chwili wypadku.

4.13.1.2.

Wymagania bhp podczas obsługi suszarni do drewna

Obsługę suszarni naleŜy powierzyć pracownikom pełnoletnim, przeszkolonym w zakresie

obsługi, zapoznanym z dokumentacją techniczno – ruchową oraz posiadającym aktualne
badania lekarskie. Podczas pracy pracownicy zobowiązani są uŜywać specjalistycznej odzieŜy
oraz masek ochronnych.

Komora suszarni powinna być dobrze oświetlona (lampy 24 V).
Przed rozpoczęciem pracy suszarni:

−

naleŜy sprawdzić jej stan techniczny oraz zainstalowane instalacje jak: instalację grzejną
instalację wentylacyjną, nawilŜającą, układ regulacji parametrów powietrza suszącego
lub automatykę sterującą (w suszarniach spalinowych wszystkie kanały spalin naleŜy
czyścić z częstotliwością podaną w dokumentacji techniczno – ruchowej),

−

naleŜy dokonać załadunku drewna do suszarni na paletach za pomocą wózków
widłowych przedniego podnoszenia, wózków szynowych lub bezszynowych,

−

załadunek suszarni powinien być dokonywany przynajmniej przez dwie osoby, z których
jedna wykonuje pracę, a druga ubezpiecza pracującego,

−

przed zamknięciem wrót suszarni osoba zamykająca ma obowiązek upewnić się, czy
w suszarni nikt nie pozostał; ta sama osoba zamyka i otwiera wrota suszarni,

−

po załadunku naleŜy zasunąć wrota suszarni.

Czynności podczas pracy i po jej zakończeniu:

−

naleŜy włączyć działanie poszczególnych instalacji suszarni oraz układ pomiarowo –
kontrolny (gdy suszarnia wyposaŜona jest w automatyczny układ sterowania, naleŜy
włączyć mikroprocesor),

−

wyznaczony pracownik ma za zadanie obserwować zmiany parametrów wilgotności
w suszarni poprzez układ pomiarowo- kontrolny lub automatyczny,

−

suszarnię naleŜy wyłączyć po zakończeniu cyklu,

−

po otwarciu wrót i ochłodzeniu materiał z suszarni naleŜy wyładować,

−

w razie powstania jakiejkolwiek awarii w pracy suszarni, naleŜy przerwać dopływ prądu
lub pary, a następnie powiadomić bezpośredniego przełoŜonego.

Czynności zabronione:

−

zabrania się wchodzenia do wszelkich pomieszczeń suszarniczych (komór, tuneli),
w których temperatura przekracza 40 oC,

−

niedopuszczalne jest stosowanie psychrometrów lub termometrów wymagających
wchodzenia do suszarni w celu dokonania odczytów,

−

nie moŜna bezpośrednio z suszarni wychodzić na zimne powietrze,

−

zabrania się wchodzenia do komory suszarni z otwartym ogniem.
Naprawy urządzeń parowych i elektrycznych naleŜy dokonywać po uprzednim

odłączeniu dopływu pary lub prądu i zawieszeniu w odpowiednich miejscach tabliczek
z napisem: „REMONT, NIE WŁĄCZAĆ!”

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Do przeprowadzenia przeglądów i remontów suszarni upowaŜniony jest tylko ślusarz

konserwator zapoznany z dokumentacją techniczno – ruchową suszarni do drewna.

W razie zapalenia się w suszarni wsadu lub sadzy w kanałach naleŜy postępować zgodnie

z właściwymi instrukcjami przeciwpoŜarowymi.

Pomieszczenie, w którym znajduje się suszarnia, naleŜy wyposaŜyć w gaśnice śniegowe,

a obsługę suszarni odpowiednio przeszkolić o sposobie ich uŜywania.

4.13.1.3.

ZagroŜenia poŜarowe i zasady ochrony przeciwpoŜarowej

ZagroŜenie poŜarowe to wszystkie czynniki i okoliczności stwarzające warunki do

powstawania poŜaru, jego rozprzestrzeniania się, tworzenia trujących gazów i dymów,
zagraŜających Ŝyciu i zdrowiu oraz mieniu ludzi .

Procesy technologiczne i materiały stosowane w przemyśle drzewnym stwarzają bardzo

duŜe zagroŜenie poŜarowe i wybuchowe. Najbardziej niebezpieczne, z punktu widzenia
zagroŜenia poŜarowego, są przede wszystkim

procesy wykończeniowe, w których przebiegają

operacje  z  materiałami  łatwozapalnymi  i  wybuchowymi.  DuŜe  zagroŜenie  poŜarowe  istnieje
równieŜ  z  uwagi  na  pył  i  drobne  odpady  w  dziale  obróbki  mechanicznej.  NaleŜy  jednak
pamiętać,  Ŝe  moŜliwość  wybuchu  poŜaru,  zwłaszcza  przez  nieuwagę,  lekkomyślność  i  brak
dyscypliny, istnieje na kaŜdym stanowisku pracy, a obecność materiałów łatwopalnych moŜe
powodować  jego  łatwe  rozprzestrzenianie  się.  Przyczyną  poŜaru  moŜe  być  takŜe:  zła
organizacja pracy, kwalifikacje, zachowanie i reakcje pracowników.

Właściwości wybuchowe posiadają mieszaniny pyłów z powietrzem, które mogą powstać

w stolarniach,  lakierniach,  magazynach  farb.  Wybuch  często  powoduje  poŜar,  poŜar  moŜe
wywołać  wybuch.  Zabezpieczeniem  przed  moŜliwością  wybuchu,  jest  takie  rozrzedzenie
pyłów,  par  i  gazów,  aby  ich  stęŜenie  w  powietrzu    było  mniejsze  od  norm  określających
granice wybuchowości.

W przemyśle drzewnym źródłem zapłonu pyłu drewna moŜe być: otwarty ogień,

zaiskrzenie mechaniczne, iskra elektryczna, wyładowania elektrostatyczne, rozgrzane do
temperatury zapłonu elementy maszyn.

Wszędzie tam gdzie następuje stykanie się i szybkie rozdzielanie róŜnych substancji przy

tarciu, przelewaniu, przewijaniu, występuje zjawisko elektryczności statycznej. Wyładowania
elektrostatyczne  mogą  doprowadzić  do  eksplozji  w  pomieszczeniach  o  atmosferze  groŜącej
wybuchem.  Gromadzenie  się  elektryczności  statycznej  na  stanowiskach  pracy  w  stolarni
ogranicza  się  poprzez:  nawilŜanie  powietrza,  uziemienia  zbiorników,  maszyn,  stosowanie
odzieŜy  roboczej  wykonanej  z  bawełny  i  butów  z  podeszwami  antystatycznymi,

w lakierni

podłogi z materiałów niepowodujących iskrzenia mechanicznego lub wyładowań
elektrostatycznych i nienasiąkliwych.
Najczęściej spotykanymi przyczynami poŜaru są:

−−−−

zły stan urządzeń elektrycznych, grzewczych i mechanicznych oraz nieprawidłowe ich
uŜytkowanie,

−−−−

brak porządku i czystości,

−−−−

nieostroŜność osób,

−−−−

samozapalenie,

−−−−

podpalenie umyślne.

Przestrzeganie zasad bezpieczeństwa poŜarowego pozwala na znaczne ograniczenie

moŜliwości powstania i rozprzestrzeniania się poŜaru. Dlatego w kaŜdym zakładzie,
instytucji, szkole (zgodnie z ustawą z dnia 24 sierpnia 1991 o ochronie przeciwpoŜarowej)
muszą być prowadzone działania zapobiegające powstaniu poŜaru.

Ochrona

przeciwpoŜarowa

ogół

przedsięwzięć,

czynności

zabiegów

profilaktycznych mających na celu ochronę Ŝycia, mienia i zdrowia ludzi przed poŜarem.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

W walce z poŜarami stosuje się ochronę:

−−−−

bierna, która polega na zapobieganiu powstawania poŜaru,

−−−−

czynną, gdy walczymy juŜ z powstałym poŜarem.

Pracodawcy są zobowiązani do

−−−−

umieszczenia w miejscach widocznych wykazu telefonów alarmowych oraz instrukcji
postępowania na wypadek poŜaru,

−−−−

oznakowania, zgodnie z Polskimi Normami

dróg  ewakuacyjnych  oraz  pomieszczeń,  w  których  w  myśl  przepisów  techniczno-
budowlanych  wymagane  są  co  najmniej  2  wyjścia  ewakuacyjne,  w  sposób
zapewniający dostarczenie informacji niezbędnych do ewakuacji,

miejsc usytuowania urządzeń przeciwpoŜarowych,

elementów sterujących urządzeniami przeciwpoŜarowymi,

lokalizacji przeciwpoŜarowych wyłączników prądu, głównych zaworów gazu oraz
materiałów niebezpiecznych poŜarowo,

pomieszczeń, w których występują materiały niebezpieczne poŜarowo.

Do podręcznego sprzętu gaśniczego zalicza się:

−−−−

wszelkiego rodzaju gaśnice, czyli aparaty wyrzucające pod ciśnieniem zawarte
w nich środki gaśnicze,

−−−−

hydronetki wodne, czyli pojemniki wyposaŜone w zbiornik zawierający ok. 15 l wody,

−−−−

agregaty gaśnicze wyposaŜone w kółka – mające zapas środków gaśniczych w ilości
większej niŜ 20 kg (od 25 kg do 750 kg),

−−−−

koce gaśnicze wykonane z tkaniny niepalnej o powierzchni ok. 2 m

. Kocem okrywamy

ródło ognia, a obrzeŜa dokładnie dociskamy do podłoŜa, dzięki czemu ograniczamy

dostęp tlenu do palącego się materiału.

Hydranty (wewnętrzne i zewnętrzne) są to urządzenia słuŜące do poboru wody wyłącznie

do  celów  gaśniczych.  Umieszcza  się  je  w  łatwo  dostępnych  miejscach,  zazwyczaj  we
wnękach  ścian  budynku,  w  korytarzach,  klatkach  schodowych  i  wejściach.  Hydranty
najczęściej  zasilane  są  wodą  o  wysokim  ciśnieniu,  co  umoŜliwia  bezpośrednie  gaszenie
poŜaru.  Zainstalowanie  w  obiekcie  wewnętrznej  instalacji  hydrantowej  nie  zwalnia
uŜytkowników od obowiązku wyposaŜenia go w gaśnice.
Zasady postępowania podczas poŜaru:

−−−−

naleŜy zachować spokój,

−−−−

natychmiast zgłosić poŜar (

998 lub 112),

−−−−

ostrzec innych pracowników przed poŜarem,

−−−−

wyłączyć urządzenia wentylacyjne (jeŜeli specjalne instrukcje ppoŜ. nie stanowią
inaczej), transportowe i grzewcze, odciąć dopływ przewodów rurowych, zamknąć główny
dopływ gazu, w razie potrzeby wyłączyć spod napięcia urządzenia elektryczne.
Uwaga! Urządzenia wysokiego napięcia mogą odłączać tylko osoby upowaŜnione;

−−−−

obszary zagroŜone naleŜy opuścić klatkami schodowymi lub oznakowanymi drogami
ewakuacyjnymi i poŜarowymi nie naleŜy uŜywać wind (chyba Ŝe są specjalnie oznaczone
np. winda przeciwpoŜarowa),

−−−−

naleŜy poruszać się w pozycji jak najbliŜej podłogi co chroni przed dymem i gorącym
powietrzem,

−−−−

działać zgodnie z instrukcją przeciwpoŜarową,

−−−−

ratowanie Ŝycia ludzi ma pierwszeństwo przed gaszeniem poŜaru,

−−−−

nie naraŜając własnego bezpieczeństwa, uczestniczyć w działaniach ratowniczo –
gaśniczych, aŜ do czasu przybycia straŜy poŜarnej,

−−−−

osoby palące się naleŜy okryć i zawinąć w koce gaśnicze, płaszcze, a w razie
konieczności gaszenia ognia – obracać osobę poszkodowaną,

−−−−

nigdy nie wolno gasić płonącego tłuszczu wodą,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−−−−

z chwilą przybycia straŜy poŜarnej udzielić dowódcy sekcji stosownych informacji,
przekazać plany budynku, dróg ewakuacyjnych i ratunkowych, a takŜe właściwe klucze.

Zasady postępowania w czasie gaszenia poŜaru:
Podczas gaszenia poŜaru naleŜy:

−−−−

odłączyć  urządzenia  odbiorcze  elektryczności,  zamknąć  zawory  gazowe,  zamknąć  okna
i drzwi,  wyłączyć  instalacje  wentylacyjne  i  klimatyzacyjne  (jeśli  odpowiednie  instrukcje
p. ppoŜ. – operaty – nie stanowią inaczej),

−−−−

gaśnice uruchamiać dopiero przy źródle poŜaru,

−−−−

ustawić się plecami do kierunku wiatru (w miarę moŜliwości),

−−−−

zachować ostroŜność przy otwieraniu zamkniętych drzwi: najpierw ostroŜnie, tworząc
wąską szczelinę uchylić drzwi chowając się jednocześnie za ich ościeŜnicą lub wpuścić
przez szczelinę krótki strumień środka gaśniczego, następnie otworzyć drzwi i rozpocząć
gaszenie poŜaru,

−−−−

gaśnicę trzymać pionowo i gasić strumieniem skierowanym z dołu do góry i od siebie do
ś

rodka,

−−−−

w przypadku poŜaru silników pojazdów mechanicznych nie wolno kierować strumienia
ś

rodka gaśniczego na zamkniętą pokrywę silnika, lecz gasić ogień przez otwory

chłodzące lub od spodu silnika,

−−−−

nie rozpraszać płonących nieruchomych cieczy silnym strumieniem, lecz pokrywać
ognisko poŜaru gaszącym obłokiem (rozpylonym środkiem gaśniczym),

−−−−

gasić ogień wyłącznie za pomocą przeznaczonego do tego celu podręcznego sprzętu
gaśniczego, uwzględniając przydatność środków gaśniczych i warunki ich zastosowania,

−−−−

jeŜeli środkiem gaśniczym jest dwutlenek węgla (CO

), to minimalny odstęp przy

gaszeniu poŜaru instalacji elektrycznej pod napięciem nieprzekraczającym 1000 V
wynosi 1 m.

ZagroŜenie powstające podczas poŜaru

Głównymi zagroŜeniami występującymi podczas poŜaru są: brak tlenu, wysoka

temperatura, gęsty dym utrudniający widoczność, Ŝrące, draŜniące i trujące gazy lub pary
(dwutlenek węgla CO

, tlenek węgla CO, gazy nitrozowe, amoniak, wodorotlenek, Ŝrące lub

powodujące korozję pary kwasów, powstające w czasie spalania tworzyw sztucznych).
Zasady postępowania w razie awarii urządzenia:

−−−−

urządzenie lub narzędzie, natychmiast wyłączyć spod napięcia,

−−−−

zawiadomić przełoŜonego,

−−−−

nie zdejmować pokryw ochronnych,

−−−−

nie dopuszczać do naprawy przez osoby postronne,

−−−−

unieruchomić układy, maszyny, ich zespoły lub doprowadzić je do stanu, w którym nie
powodują zagroŜenia za pomocą wyłączników bezpieczeństwa.

PoraŜenie prądem niskiego napięcia

Podczas akcji ratowniczej naleŜy przerwać obwód elektryczny, wyłączyć dopływ prądu

w sieci głównej, gdy to moŜliwe, jeśli nie – wyciągnąć wtyczkę lub wyrwać przewód
elektryczny. Nie dotykać poszkodowanego rękami. Jeśli nie ma moŜliwości wyłączenia prądu
naleŜy:

−−−−

stanąć na suchym materiale izolacyjnym, (drewnianej skrzynce, gumowej lub plastykowej
macie, grubej ksiąŜce),

−−−−

odepchnąć za pomocą kija od szczotki, drewnianego krzesła itp., kończyny
poszkodowanego od źródła zagroŜenia,

−−−−

nie dotykać poszkodowanego; zrobić pętlę z liny wokół stóp bądź pod pachami,
odciągnąć od źródła zagroŜenia,

−−−−

w ostateczności pociągnąć poszkodowanego za luźne, suche ubranie,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−−−−

sprawdzić oddech i puls, jeśli poszkodowany jest nieprzytomny,

−−−−

być gotowym do reanimacji,

−−−−

ochłodzić miejsca oparzeń duŜą ilością zimnej wody,

−−−−

ułoŜyć poszkodowanego w pozycji bocznej ustalonej.

Następnie naleŜy wezwać pogotowie ratunkowe tel.

999 lub 112.

PoraŜenie prądem wysokiego napięcia

Nie wolno zbliŜać się do poszkodowanego, do czasu powiadomienia o odcięciu dopływu

prądu. NaleŜy zachować odległość, co najmniej 18 m i trzymać osoby postronne z daleka,
wezwać pomoc medyczną.

4.13.2.

Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Jaka powinna być minimalna szerokość drogi ewakuacyjnej podczas składowania
materiałów?

Do jakiej wysokości moŜe odbywać się zdejmowanie materiałów przy pomocy drabin?

Czego zabrania się pracownikom magazynu?

Jakie znasz czynności przed rozpoczęciem pracy w suszarni?

Jakie znasz czynności podczas pracy suszarni do drewna i po jej zakończeniu?

Jakie czynności są zabronione podczas obsługi suszarni do drewna?

Co to jest zagroŜenie poŜarowe?

Co zaliczamy do podręcznego sprzętu gaśniczego?

Do czego słuŜą hydranty?

10.

Jakie są zasady postępowania podczas awarii urządzenia?

11.

Jak zachowasz się w przypadku zauwaŜenia poŜaru?

12.

Kogo naleŜy zawiadomić w przypadku wystąpienia poŜaru?

13.

Jaki jest alarmowy numer telefonu straŜy poŜarnej?

14.

Jakie informacje przekaŜesz dyŜurnemu straŜakowi, gdy odbierze telefon?

15.

Jakie są zasady postępowania podczas poŜaru?

16.

Jakie są zasady postępowania w czasie gaszenia poŜaru?

17.

Kto w czasie poŜaru moŜe wyłączyć urządzenia znajdujące się pod wysokim napięciem?

18.

Jakie zagroŜenia powstają podczas poŜaru?

19.

Kto moŜe udzielić pomocy poszkodowanemu?

20.

Jakie elementy obejmuje podstawowe podtrzymanie Ŝycia (PPś) ?

21.

W jaki sposób postępuje się przy udzielaniu pomocy poraŜonemu prądem wysokiego
napięcia?

4.13.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Przedstaw przebieg akcji ratunkowej w przypadku, gdy pracownik obsługujący suszarnię

do drewna, na skutek uszkodzonego przewodu elektrycznego, doznał poraŜenia prądem.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się z instrukcją bhp przy ratowaniu osób poraŜonych prądem elektrycznym oraz
udzielaniu pierwszej pomocy,

zorganizować stanowisko do wykonania ćwiczenia,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

zastosować się do poleceń zawartych w instrukcji,

uwolnić poraŜonego spod napięcia,

rozpoznać stan poszkodowanego,

rozpocząć akcję ratowniczą,

wykonywać czynności krok po kroku, działać szybko, sprawnie bez paniki,

dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

suszarnia do drewna,

−

narzędzia z izolowanymi rękojeściami,

−

materiały izolacyjne: suche drewno, tekstylia, tworzywo sztuczne itp.,

−

apteczka pierwszej pomocy,

−

materac gimnastyczny,

−

manekin.

Ćwiczenie 2

Zastosuj podręczny sprzęt i środki gaśnicze do gaszenia zarzewia poŜaru.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przygotować gaśnicę odpowiednią do gaszenia tego typu poŜaru,

przygotować się do odegrania scenki gaszenia tego poŜaru (puste pudełka i papiery,
grzejnik elektryczny

który był przyczyną poŜaru, instrukcję przeciwpoŜarową),

odegrać scenkę gaszenia tego poŜaru,

przedstawić sytuacje, która moŜe być powodem poŜaru i uzasadnić wybór gaśnicy.

wiczenie jest pozorowane i nie wolno dopuścić do tego, aby powstał poŜar.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

gaśnica,

–

instrukcja przeciwpoŜarowa,

–

puste pudełka i papiery,

–

grzejnik elektryczny.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.13.4.

Sprawdzian postępów

Czy potrafisz

Tak

Nie

powiedzieć, jaka powinna być minimalna szerokość drogi
ewakuacyjnej podczas składowania materiałów?

wskazać, do jakiej wysokości moŜe odbywać się zdejmowanie
materiałów przy pomocy drabin?

powiedzieć, czego zabrania się pracownikom magazynu?

wymienić czynności przed rozpoczęciem pracy w suszarni?

wymienić czynności zabronione podczas obsługi suszarni do drewna?

powiedzieć, czym jest zagroŜenie poŜarowe?

powiedzieć, co zaliczamy do podręcznego sprzętu gaśniczego?

powiedzieć, jakie są zasady postępowania w razie wypadku?

odpowiednio zachować się w przypadku zauwaŜenia poŜaru?

10)

powiedzieć, jakie informacje przekaŜesz dyŜurnemu straŜakowi, gdy
odbierze telefon?

11)

powiedzieć, w jaki sposób postępuje się przy udzielaniu pomocy
poraŜonemu prądem wysokiego napięcia?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ

INSTRUKCJA DLA UCZNIA

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.

Test zawiera 20 zadań o róŜnym stopniu trudności. Są to zadania wielokrotnego wyboru.
Dla kaŜdego zadania są podane 4 odpowiedzi a, b, c, d. Tylko jedna odpowiedź jest
poprawna.

Za kaŜdą poprawną odpowiedź moŜesz uzyskać 1 punkt. Za błędną odpowiedź lub jej
brak otrzymujesz 0.

Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej
rubryce znak X. W przypadku pomyłki naleŜy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem,
a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową.

Zadania 1–17 są z poziomu podstawowego, natomiast zadania 18–20 są zadaniami
z poziomu ponadpodstawowego i te mogą przysporzyć Ci trudności, gdyŜ są one na
poziomie wyŜszym niŜ pozostałe.

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.

Kiedy udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ rozwiązanie
zadania na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci czas wolny.

10.

Po rozwiązaniu testu sprawdź czy zaznaczyłeś wszystkie odpowiedzi na karcie
odpowiedzi.

11.

Na rozwiązanie testu masz 45 min.

Powodzenia!

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

Magazyn to
a)

jednostka organizacyjno – funkcjonalna zajmująca się magazynowaniem dóbr
materialnych.

jednostka składowa przeznaczona do magazynowania dóbr materialnych.

jednostka gospodarcza zajmująca się magazynowaniem dóbr materialnych.

jednostka funkcjonalna zajmująca się magazynowaniem dóbr materialnych.

Budowle magazynowe cechuje
a)

rodzaj towarów i ich podatności magazynowej.

czas magazynowania zapasów.

stopnia ich przygotowania do zmechanizowanych manipulacji.

wszystkie odpowiedzi są prawidłowe.

Magazyny półotwarte posiadają
a)

pełną budowę ścian, podłogę, drzwi i niekiedy okna.

dach, jedną, dwie lub trzy ściany.

występują łącznie z magazynami naziemnymi.

słuŜą do magazynowania produktów odpornych na działanie czynników
atmosferycznych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Do technicznego wyposaŜenia magazynu zalicza się
a)

wózki jezdniowe.

dźwignice.

przenośniki.

adna z powyŜszych odpowiedzi nie jest prawidłowa.

WyposaŜenie magazynów w urządzenia do składowania zapasów jest uzaleŜnione od
a)

rodzaju magazynu.

rodzaju magazynowanych zapasów oraz ich podatności technicznej i magazynowej.

rodzaju magazynu i rodzaju magazynowanych zapasów oraz ich podatności
technicznej i magazynowej.

brak prawidłowej odpowiedzi.

Składowanie jednostek ładunkowych bezpośrednio na posadzce
a)

stosowane jest przy duŜej ilości jednorodnych asortymentów.

moŜna róŜnicować pod względem potrzeb selektywności.

stosowane jest w magazynach o małej wysokości i moŜliwości odpowiedniego
obciąŜenia posadzki.

wykorzystuje z zasady identyczne asortymentowo zapasy.

W procesie magazynowania moŜemy wyróŜnić fazy jego przebiegu
a)

strefa przyjęć materiałów, strefa składowania materiałów, strefa komplementacji
materiałów.

strefa składowania materiałów, strefa komplementacji materiałów.

strefa przyjęć materiałów, strefa składowania materiałów.

strefa przyjęć materiałów, strefa komplementacji materiałów.

Przenośniki bezcięgnowe to takie, których części
a)

przesuwają się razem z przenoszonym ładunkiem.

nie przesuwają się razem z przenoszonym ładunkiem.

unoszą się razem z przenoszonym ładunkiem.

jednocześnie przesuwają się i unoszą razem z przenoszonym ładunkiem.

Kontrola wewnętrzna ma na celu
a)

wykrywanie nieprawidłowości w funkcjonowaniu jednostki kontrolowanej na
kaŜdym odcinku jej działania.

podniesienie sprawności działania jednostki, poprzez eliminację w przyszłej pracy
ujawnionych uchybień.

ujawnienie przyczyn i źródeł powstawania uchybień.

wszystkie odpowiedzi są prawidłowe.

10.

W zakresie gospodarki magazynowej kontrolę wewnętrzną sprawuje
a)

dyrektor i główny magazynier.

główny magazynier i główny księgowy.

dyrektor i główny księgowy.

zastępca dyrektora, główny magazynier i główny księgowy.

11.

Wydanie towaru z magazynu to czynność następująca
a)

po okresie składowania.

w trakcie składowania.

po uwzględnieniu reklamacji.

we wszystkie dni parzyste.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

12.

Zaletami suszenia naturalnego są
a)

niski koszt inwestycyjny, łatwość realizacji.

niski koszt inwestycyjny i eksploatacyjny.

zachowanie naturalnej barwy drewna, łatwość realizacji.

niski koszt inwestycyjny i eksploatacyjny, zachowanie naturalnej barwy drewna,
łatwość realizacji.

13.

Przy suszeniu próŜniowym w komorach próŜniowych obszar ciśnienia wynosi
a)

1–10Mpa.

1MPa–10hPa.

10MPa–1hPa.

1–10 hPa.

14.

Czas suszenia próŜniowego dla drewna iglastego i liściastego miękkiego wynosi
a)

1/3 czasu suszenia w konwencjonalnych suszarkach łącznie z nagrzewaniem.

½ czasu suszenia w konwencjonalnych suszarkach łącznie z nagrzewaniem.

¼ czasu suszenia w konwencjonalnych suszarkach łącznie z nagrzewaniem.

1/5 czasu suszenia w konwencjonalnych suszarkach łącznie z nagrzewaniem.

15.

Podczas suszenia drewna w warunkach naturalnych nie musimy uwzględniać
a)

prędkości powietrza.

grubości przekładek.

przygotowania podłoŜa.

konstrukcji sztapla.

16.

Planując impregnację nie naleŜy uwzględniać
a)

stopnia zagroŜenia degradacyjnego w miejscu wbudowania drewna.

stanu wilgotności drewna przeznaczonego do impregnacji.

podatności drewna na impregnację.

klasy jakości drewna.

17.

Numer alarmowy do StraŜy PoŜarnej to
a)

996.

997.

998.

999.

18.

Przy udzielaniu pierwszej pomocy osobom poraŜonym prądem elektrycznym w pierwszej
kolejności naleŜy
a)

opatrzyć powstałe zranienia.

odłączyć poszkodowanego od źródła prądu.

zastosować sztuczne oddychanie.

zastosować masaŜ serca.

19.

W celu ugaszenia poŜarów występujących w pobliŜu urządzeń elektrycznych stosujemy
a)

wodę, halon, dwutlenek węgla.

proszek gaśniczy, dwutlenek węgla, halon.

proszek gaśniczy, pianę gaśniczą, dwutlenek węgla.

proszek gaśniczy, piasek, halon.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko...........................................................................................................................

Magazynowanie materiałów stosowanych do produkcji instrumentów
muzycznych

Zakreśl poprawną odpowiedź.

zadania

Odpowiedź

Punkty

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6. LITERATURA

Gacek W.: Kompendium pierwszej pomocy. CIOP- PIB, Warszawa 2002

Hansen A.: Bezpieczeństwo i higiena pracy. WSiP, Warszawa 1993

Nowak h., Technologia i materiałoznawstwo, stolarstwo, WsiP, Warszawa 2000

Olszewski J.: Podstawy ergonomii i fizjologii pracy. WAE, Poznań 1997

Paczuła Cz., Kontrola wewnętrzna w zarządzaniu jednostką gospodarczą, Wydawnictwo
Difin, 1998

Praca zbiorowa: Obrabiarki i urządzenia techniczne dla techników przemysłu drzewnego,
Państwowe Wydawnictwa Rolnicze i Leśne, Warszawa 1982

Praca zbiorowa: Poradnik bhp w firmie. Wiedza i praktyka Sp. z o.o., Warszawa 2005

Roj-Chodacka A.: przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony
przeciwpoŜarowej oraz ochrony środowiska. Poradnik i materiały dla ucznia. KOWEZiU,
Warszawa 2002

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r.
z późniejszymi zmianami w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Dz.U. 2003 nr 169 poz.1650. Tekst ujednolicony

10.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r.
w sprawie ochrony przeciwpoŜarowej budynków, innych obiektów budowlanych
i terenów. Dz.U. 2006 nr 80 poz. 563

11.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych
wymagań dla urządzeń ciśnieniowych i zespołów urządzeń ciśnieniowych. Dz.U. nr 2005
nr 263 poz. 2200