Ekonomia cz. I 

dr inż. Małgorzata Gotowska 

Wprowadzenie do problematyki ekonomicznej 

Pojęcie ekonomii 

Ekonomia

 jest nauką gromadzącą i porządkującą 

wiedzę o gospodarowaniu. 

Ekonomia

 nauka o społecznych prawach gospodarczych 

w warunkach ograniczonych zasobów i wielkości cech  

(wg. Encyklopedia Popularna PWN). 

Economics is what economists do. 

Ekonomia

 jest tym czym zajmują się ekonomiści. 

 

 

 

 

 

 

Jacob Viner 

Ekonomia

 jest nauką o tym,  

jak jednostka i społeczeństwo decydują  

o wykorzystaniu zasobów  

(wszystkich, gdyż wszystkie zasoby mają alternatywne 

zastosowanie i z definicji są w niedoborze)  

– które mogą mieć także inne, alternatywne, zastosowania –  

w celu wytwarzania różnych dóbr  

i rozdzielania ich na konsumpcję obecną lub przyszłą,  

pomiędzy różne osoby i różne grupy w społeczeństwie. 

 

Pojęcie ekonomii 

Ekonomia pozytywna i normatywna 

Ekonomia pozytywna – 

oznacza opis istniejącej 

rzeczywistości, czyli zajmowanie się światem 

takim jakim jest, a nie takim jakim powinien być. 

Badacze powstrzymują się od wyrażania sądów  

wartościujących. Celem ich badań i opisów jest ustalenie 

wpływu zmian ekonomicznych (zmian cen, płac, kursów 

walutowych itp.) na efektywność działalności gospodarczej.

 

Ekonomia pozytywna i normatywna 

Ekonomia normatywna – 

tym rodzajem ekonomii 

zajmują się ekonomiści, którzy dokonują  

ocen wartościujących, stwierdzając, jakie ich zdaniem 

powinny być ceny, płace, zatrudnienie, czy poziom 

produkcji oraz jaka polityka gospodarcza  

jest sprawiedliwa, a jaka nie. Niekiedy nawet postulują 

pożądane kierunki.

 

Zagadnienia ekonomii 

Zagadnienia ekonomii to: 

 

• co produkować? 

 

• jak produkować? 

 

• gdzie produkować? 

 

• dla kogo produkować? 

 

• ile produkować? 

Pojęcie gospodarowania i dobra 

Gospodarowanie 

– to produkcja dóbr i ich podział  

 

 

            między ludzi. 

Dobro 

– to wszystko to co zaspokaja potrzeby:  

 

    rzecz, usługa, prawo. 

Gospodarując, ludzie i całe społeczeństwa zużywają 

zasoby (czynniki produkcji), czyli dobra niezbędne 

do wytwarzania innych dóbr. 

Pojęcie zasobów 

Problem ekonomiczny

 

polega na tym, że rzadkim środkom  

(zasobom) towarzyszą nieograniczone pragnienia i potrzeby. 

Zasoby są 

rzadkie 

– ich podaż jest ograniczona (jest ich mniej niż 

potrzeba).

  

 

 

 

Zasoby

 czyli czynniki produkcji to 

praca, ziemia i kapitał

. 

1. ZIEMIA

 – 

to inaczej zasoby naturalne. To nie tylko grunty,  

 

 

          ale i woda, zasoby mineralne, roślinność. 

2.

  

KAPITAŁ

 – jest zasobem przetworzonym. Obejmuje wszelkiego 

 

 

 

typu maszyny i narzędzia oraz inne środki, których 

 

 

 

kombinacja z ziemią i pracą pozwala na wytworzenie 

 

 

 

określonych dóbr ekonomicznych. 

3. PRACA

 – jest zasobem ludzkim, niezbędnym do wytworzenia dóbr. 

 

 

         Im większa specjalizacja pracy i im wyższe wymagane 

 

 

         umiejętności, tym wkład pracy w wytworzenie dobra jest większy. 

Rodzaje zasobów 

Zasoby 

Ludzkie 

Naturalne 

Kapitałowe 

Ludzie wraz  

z umiejętnościami 

Dobra dane przez 

naturę, 

nie wytworzone 

przez człowieka 

Kapitał 

rzeczowy 

Kapitał 

finansowy 

Przedmiot 

pracy 

Środki 

pracy 

Pojęcie potrzeby 

Potrzeba – 

uczucie braku połączone z chęcią jego zaspokojenia. 

PIRAMIDA POTRZEB WG. MASLOWA 

 

Potrzeby fizjologiczne (głód, pragnienie, seks) 

 

 

Potrzeby bezpieczeństwa (pewność, ochrona) 

 

 

 

Potrzeby społeczne (poczucie przynależności) 

 

 

 

Potrzeby szacunku i poważania (poczucie własnej wartości) 

 

 

 

Potrzeby samorealizacji (praca nad sobą) 

 

Pojęcia: makro-, mezo-, mikroekonomia 

Makroekonomia

 zajmuje się ogólnymi problemami 

rozwoju gospodarczego. 

 

Mezoekonomia

 zajmuje się opisem i analizą zjawisk 

związanych ze zmianami 

w działowo-gałęziowej, sektorowej i regionalnej 

strukturze produkcji i zatrudnienia. 

 

Mikroekonomia

 zajmuje się badaniem  

poszczególnych rynków  

funkcjonujących w ramach danej gospodarki. 

Relacje między mikro-, mezo- i makroekonomią 

Mi 

Me 

Ma 

Cele makroekonomii 

I. PRODUKCJA

 

II. ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE

 

III. STABILNOŚĆ POZIOMU CEN

 

IV. BILANSE ZAGRANICZNE

 

Narzędzia makroekonomii 

I. POLITYKA FISKALNA

 

II. POLITYKA PIENIĘŻNA (MONETARNA)

 

III. POLITYKA DCHODOWA

 

IV. STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE

 

Wskaźniki charakteryzujące makroekonomię 

Produkt krajowy brutto (PKB)

 

– gross domestic product (GDP) – 

to wartość wszystkich dóbr i usług wytworzonych w gospodarce  

w danym okresie (np.: w ciągu roku). 

Wskaźnik cen

 

– jest miernikiem przeciętnego poziomu cen dóbr 

 

 

  i usług w gospodarce. Pozwala on porównać ich 

 

 

  poziom w danym okresie z poziomem w wybranym 

 

 

  okresie w przeszłości. 

Stopa bezrobocia

 

– jest to procentowy udział bezrobotnych  

 

 

        w całości siły roboczej. 

Założenie 

ceteris paribus 

Ceteris paribus

 

– „przy innych czynnikach nie zmienionych” 

Pozwala ono wyeksponować i przeanalizować wpływ jednego lub 

kilku najważniejszych czynników określających daną zmienną 

(lub dane zjawisko) przy pominięciu innych, mniej istotnych. 

 

 

Takie uproszczenie jest często konieczne, aby można było w niezwykle 

skomplikowanym modelu zobaczyć zależności poszczególnych zmiennych.