ORALNA STRUKTURA CHARAKTERU 

ETIOLOGIA:  zaraz za prawem do egzystencji wyłaniają się kolejne potrzeby małego 

dziecka: wymaga ono zapewnienia mu wszystkich środków niezbędnych do życia, opieki i 
kontaktu   dotykowego.   Jeśli   potrzeby   te   nie   zostaną   całkowicie   zaspokojone,   rozwija   się 
struktura charakteru zwana oralną. A zatem mówimy tu o  sytuacji, gdy dziecko zasadniczo 
jest chciane i gdy relacja przywiązania jest rozwinięta, natomiast opieka nad nim nie jest 
odpowiednia   i   wzbudza   wielokrotne   doświadczenie   emocjonalnego   porzucenia,   a   także 
wtedy, gdy nastąpi utrata podstawowej postaci przywiązania i nigdy nie będzie ona w sposób 
adekwatny zastąpiona przez inną. Chronicznie chorzy, cierpiący na depresję, uzależnieni od 
alkoholu lub sami reprezentujący charakter oralny rodzice są najczęstszą przyczyną rozwoju 
tej struktury charakteru. Czynnikiem  takim mogą być także skrajnie trudne warunki czyniące 
opiekę rodzicielską bardzo trudnym zadaniem: doświadczenie wojny, samotni rodzice czy 
trudna sytuacja materialna. Utrata postaci dobrej matki najgłębiej wpływa na dziecko  po 7 
miesiącu   życia,   gdy   proces   różnicowania   jest   już   rozpoczęty,   ale   najczęstsze   przypadki 
wiązać  należy ze słabymi  lub  zniekształconymi  relacjami  symbiotycznymi  powodującymi 
niezdolność matki do zaspokajania potrzeb dziecka. Symbioza miała tu swój początek, ale 
nigdy nie została dopełniona, a tym samym nigdy też nie doszło do jej rozwiązania. Nie 
wykształciło się tu „ufne oczekiwanie”, ponieważ matka nie była wystarczająco dostępna dla 
dziecka. Można tu mówić o doświadczeniu „utraty raju”. Wielokrotnie pozostawione samemu 
sobie   i   rozczarowane   dziecko   zrobi   wszystko,   by   zaadaptować   się   do   tej   sytuacji.  Aby 
powstrzymać ból i nie przeżywać kolejnych rozczarowań zaczyna blokować swe naturalne 
potrzeby.

Zespół   symptomów:   osoba   porzuca   swoją   zależną   pozycję   jeszcze   zanim   zostanie 
usatysfakcjonowana,   pozostając   w   rzeczywistości   chronicznie   potrzebującą   i   zależną. 
Konsekwentnie próbuje ukrywać tę zależność, która może być widoczna lub w jakiś sposób 
kompensowana, ale zawsze wiąże się z poczuciem nieusatysfakcjonowania własnego self.
Jednostka nie uzyskuje zaspokojenia swoich potrzeb,  nie jest zdolna do identyfikacji swoich 
potrzeb, do ich wyrażania, nie akceptacje faktu bycia potrzebującą, nie potrafi zbliżyć się do 
innych, poprosić o pomoc i zaspokoić własne self. Możliwości samokojenia i samoopieki są 
upośledzone. Jednostka skłania się raczej do zaspokajania potrzeb innych osób, w stopniu 
przekraczającym   jej   możliwości     i   do   identyfikacji   z   ludźmi   potrzebującymi,   przy 
jednoczesnym ukrywaniu swojego do nich podobieństwa. Częste są choroby (w wyniku braku 
umiejętności troszczenia się o siebie, wyczerpywania swych wewnętrznych zasobów poprzez 
przekraczające   możliwości   zaspokajanie   innych,   przeświadczenie,   że   choroba   jest   jedyną 
akceptowaną przez ego jednostki metodą zaspokojenia wypartych potrzeb oraz wymuszenia 
uwagi i opieki), depresje (bardzo dotkliwe, wyczerpujące, towarzyszy im rozpacz i tęsknota – 
za   osobą,   która   wreszcie   zaspokoi   potrzeby   jednostki)   czy   inne   formy   załamania,   które 
wymuszają   i   usprawiedliwiają   wsparcie,   dopuszczając   tym   samym   zaspokojenie  self.  Z 
drugiej strony częste są okresy kompensacji z przesadnym optymizmem, wielkościowością, 
epizodami   manii,   w   których   jednostka   zaniedbuje   jednak   poważnie   samą   siebie,   co   jest 
podstawą   niechybnie   nadciągającego   załamania.   Stąd   ogromna   zmienność   nastrojów. 
Poważne problemy z samotnością. Jednostka oralna może popadać w panikę, gdy doświadczy 
oddzielenia od głównej postaci przywiązania i zostanie sama. Stąd tendencja do zazdrości i 
silne  przywiązanie do obiektów przejściowych (wiąże się to z brakiem wykształcenia stałości 
podstawowego obiektu przywiązania w ósmym miesiącu życia). Obiektami tymi mogą być 
np.   różnego   rodzaju   używki   oraz   korzyści   materialne.   Łatwość   wpadania   w   uzależnienia 

Problemy   w   związkach   miłosnych   polegające   na   tendencji   do   symbiozy,   zlania   się   z 
partnerem,   który   czuje   się   wykorzystywany   i   uwięziony.   Gdy   „wymęczony”   odchodzi 
powtarza się schemat porzucenia jednostki oralnej. 
Styl poznawczy:  Skłonność do przechodzenia od myślenia nadaktywnego, euforycznego i 
czasami kreatywnego do otępienia, depresji i zubożenia procesów poznawczych. W okresach 
uniesienia   może   występować   ograniczenie   zdolności   sądzenia   i   oceny   rzeczywistości, 
skłonność   do   przejawiania   nadmiernie   opiekuńczej   postawy   względem   innych,   do 
podejmowania   większej   odpowiedzialności   i   niezależnych   działań,   niż   w   rzeczywistości 
jednostka   potrafi   realizować   oraz     do   tworzenia   przesadnie   optymistycznych   planów.   W 
stanie załamania dominuje brak nadziei oraz poczucie bycia ofiarą. 
Formy  obrony:  Zaprzeczenie, projekcja, identyfikacja, inwersja, przeniesienie i zwrócenie 
się   przeciwko   sobie.   Kompensacyjna   troska   o   innych   i   stany   uniesienia,   tak   samo   jak 
załamania   chorobowe   i   depresje,   są   formą   obrony   i   wiążą   się   z   rozszczepieniem  self  i 
reprezentacji obiektu. W przesadnej odpowiedzialności za innych i próbach zaspokojenia ich 
potrzeb ujawnia się wielkościowość. Silna samonegacja. Potrzeby jednostki, wyparte i/albo 
wyrażane  w minimalnym  stopniu, odbierane są jako obce albo złe i trzeba  wyjątkowego 
niezaspokojenia, zanim zaczną być postrzegane jako uprawomocnione.
Decyzje skryptowe i patogenne przekonania: „Niczego nie potrzebuję; wszystko to mogę 
osiągnąć samodzielnie. Odnajduję się w dawaniu i kochaniu. Moje potrzeby są zbyt wielkie i 
mogłyby przytłoczyć innych. Gdybym wyraził swoje potrzeby, przeżyłbym rozczarowanie, 
opuszczenie albo odrzucenie. Troska o mnie  jest w rzeczywistości sprawą kogoś innego, a 
ponieważ nikt mi jej nie okazał, nie mogę nic z tym zrobić ".
Reprezentacja self: Rozszczepienie, które uwydatnia dające, kochające, leczące, opiekuńcze 
i umocnione  self  w stanach kompensacyjnych, a zranione, wyczerpane, słabe, uszkodzone i 
bezsilne self w stanach załamania.
Reprezentacje obiektu i relacje z obiektem: Rozszczepienie z innymi postrzeganymi jako 
osoby dysponujące  znacznie  większymi  zasobami,  które mogłyby  dostarczyć  potrzebnych 
wartości i dóbr, albo jako słabe, niezdolne do zatroszczenia się o samych siebie i wymagające 
zaspokojenia. Pod maską manii, narcyzmu i wielkościowości kryje się złudne postanowienie 
udowodnienia sobie i innym, że jednostka oralna nie potrzebuje nikogo i jest samodzielna. Z 
drugiej  strony depresja i  choroby fizyczne  są wołaniem  o opiekę  i  troskę. Tendencja  do 
tworzenia relacji na zasadach zależności albo współzależności. W sytuacjach, gdy zależność 
jest widoczna, inni mają poczucie, że nigdy nie będą zdolni zrobić dla nich wystarczająco 
dużo — osoba taka naprawdę nie potrafi być usatysfakcjonowana. 
Charakterystyka   emocjonalna:  duża   podatność   na   wzorce   cyklotymiczne.   Częste   stany 
kompensacyjne   z  bardzo   dobrym   samopoczuciem   z  łatwością   przeradzające   się   w   rodzaj 
wzniosłości, euforii i, w skrajnych okolicznościach, w epizody manii. Przeplatają się one z 
załamaniem   fizycznym   i   depresją.   Obie   te   formy   ekspresji   charakterologicznej   stanowią 
obronę przed ukrywającą się pod nimi strukturą prawdziwego self, która obejmuje archaiczne, 
prawdziwe i wrażliwe żądania dziecka. Pod stanem kompensacji kryją się złość, żal, rozpacz i 
strach przed stratą. Depresja natomiast wykorzystywana jest w funkcji obronnego tłumienia 
agresji,   wrogości   i   znacznie   bardziej   intensywnego,   ale   rzeczywistego   żalu   z   powodu 
deprywacji i nieuniknionej utraty self . Może mieć podobne znaczenie jak choroba fizyczna. 
Osoby oralne pozbawione są kontaktu z impulsami agresji i wrogości, ale łatwo popadają w 
irytację, która kłóci się z Ja, lecz której nie można w pełni kontrolować. W irytacji tej przebija 
złość z powodu nieustannego braku satysfakcji i głęboki uraz związany z tym, że jednostka 
musiała szybko stać się samowystarczalna, nauczyć się troszczyć o innych, a sama tego nie 
doznała. Często ujawniany jest lęk przed samotnością, lęk przed porzuceniem i zazdrość. Lęk 
nie służy jako sygnał mobilizujący agresję, lecz ma charakter urazu powiększającego jeszcze 
naturalną pasywność jednostek oralnych. 

Ekspresja energetyczna: osoba z charakterem oralnym kurczy mięśnie, które powstrzymują 
naturalną,   spontaniczną   autoekspresję.   Stłumieniu   potrzeb   i   emocji   pomaga   ograniczenie 
oddechu   najczęściej   poprzez   zaokrąglenie   i   wyciągnięcie   ramion   do   przodu,   przez   co 
następuje   ograniczenie   i   zapadnięcie   klatki   piersiowej   oraz   mostka.   Służy   temu   również 
chroniczne napięcie w obrębie obręczy barkowej, napięcie w górnej części pleców-pomiędzy 
łopatkami oraz wysunięcie głowy do przodu. Te zabiegi blokują możliwość uderzenia i gest 
sięgania   po   coś.   Napięte   mięśnie   dolnej   części   brzucha,   podstawy   szyi   oraz   szczęki   nie 
dopuszczają   do  płaczu   oraz   bezpośredniego   wyrażania   agresji.   Kolana   są  usztywnione,   a 
miednica wysunięta do przodu, co mówi nam o konieczności wczesnego stanięcia na nogach, 
radzenia   sobie   z   rzeczywistością   i   dużej   samodzielności.   Ale   osoba   oralna   ma   słabo 
rozwiniętą muskulaturę i chude, słabe nogi, bo nie ma ona naprawdę mocnego kontaktu z 
podłożem.   Cały   ten   układ   sprzyja   bólom   głowy,   infekcjom   i   chorobom   górnych   dróg 
oddechowych,   urazom   kręgosłupa   i   kolan   oraz   dolegliwościom   dolnego   odcinka   układu 
pokarmowego.

Cele terapeutyczne

Cele emocjonalne

1. Wyzwolić uczucia potrzeby i tęsknoty i towarzyszyć klientowi w ich identyfikacji.
2.  Przepracować   doświadczenie   smutku   po   przeżyciach   bólu   i   głębokiej   rozpaczy   z 

powodu opuszczenia albo chronicznej frustracji.

3. Przepracować uczucie wściekłości z powodu opuszczenia.
4. Przepracować lęk spowodowany wyzwoleniem wszystkich innych uczuć:

lęk odrzucenia, opuszczenia i chronicznej frustracji.
5. Rozwinąć większe poczucie ugruntowania, siły i wyraźnego przepływu energii w stopach, 
kostkach, kolanach i nogach.

6. Umocnić całe ciało i jego ogólną muskulaturę.
7. Umocnić ekspresję asertywności i agresywności.
8.  Otworzyć klatkę piersiową, oddech i doprowadzić do swobodnego przepływu energii 

przez szyję i krtań.

9. Rozluźnić skurczone mięśnie w dolnej części pleców, brzucha, w obręczy barkowej, u 

podstawy czaszki i w szczęce.
10. Wyzwolić prawdziwe uczucie miłości, szczególnie do centralnej postaci przywiązania, i 
rozwinąć ekspresję tego uczucia

Cele poznawcze

Postawy i przekonania

1.   Zidentyfikować,   zinterpretować   i   rozwinąć   wgląd   w   ideał   ego   czy   fałszywe  self, 

dokonać jego zmiany („Jestem miły, łagodny, całkowicie oddający się. Jestem potrzebny").

2. Zidentyfikować, zinterpretować i rozwinąć wgląd w decyzję skryptową;

Dokonać jej zmiany („Niczego nie potrzebuję. Muszę to zrobić samodzielnie. Jeśli ujawnię 
swoje potrzeby, zostanę zdradzony i porzucony").

3.  Zakwestionować,   zinterpretować   i   wyjaśnić   poszczególne   mechanizmy   obronne 

(zaprzeczenie, projekcję, introjekcję, inwersję, identyfikację, zwrócenie się przeciwko sobie i 
przeniesienie), aby zagwarantować elastyczność w ich stosowaniu.

4. Pomóc w rozpoznaniu wzorca kompensacji i załamania. Pomóc osobie w identyfikacji i 

odrzuceniu   tego   powtarzającego   się   wzorca   przez   zaakceptowanie   przez   nią   własnej 
odpowiedzialności za jego trwanie.

5.  Umocnić   identyfikację  self   z  własnymi   potrzebami,   uznając   swoje   prawo   do 

występowania potrzeb i do ich zaspokojenia.

6. Umocnić identyfikację self 

Z

 osobistą historią porzucenia albo niezaspokojenia własnych 

potrzeb i z ukształtowaną w ten sposób podatnością na zranienie. Afirmować indywidualne 
prawo   do   przeżywania   uczuć   związanych   z   doświadczeniem   porzucenia—   wściekłości, 
rozpaczy i strachu.

7. Umocnić identyfikację self 

Z

 naturalną agresją i asertywnością.

Umiejętności poznawcze

1. Promować i uczyć umiejętności samokojenia i troszczenia się o siebie.
2.  Ustanowić   ambiwalentne   doświadczenie  self  i   innych   i   rozróżnienie   między  self   a 

innymi.

3. Dokonać oceny i naprawy mechanizmów formowania struktur osobowych:

asymilacji, akomodacji, różnicowania, integracji i generalizacji.

4.  Umocnić   świadome   wykorzystanie   istniejących   mechanizmów   obronnych   w   takim 

zakresie, w jakim są one efektywne i użyteczne.

5. Nauczyć nieznanych dotąd mechanizmów obronnych ego.

     6. Umacniać, naprawiać i uczyć strategii radzenia sobie z szorstkim i wzbudzającym lęk 
środowiskiem.

Cele behawioralno-społeczne

1. Umacniać i uczyć strategii samokojenia i troszczenia się o siebie.
2. Umacniać umiejętność proszenia o pomoc i sięgania po nią w bezpośrednich relacjach 

społecznych.

3. Umocnić zachowania agresywne, asertywne i instrumentalne.
4.  Zwiększyć   odniesienie   do   rzeczywistości   w   stopniu   wymaganym   dla   dojrzałego 

funkcjonowania;   umocnić   stałość   zaangażowania   w   pracę,   relacje   międzyosobowe, 
indywidualne zamierzenia itd. Rozwinąć wytrwałość.

5.  Umocnić   zdolność  do  wzajemności,  kontakty  oparte  na  zasadzie   dorosły--dorosły  i 

autentyczne,   indywidualne   kształtowanie   związków   miłosnych   (w   przeciwieństwie   do 
związków opartych na zależności i współzależności).

6. Zwiększyć tolerancję na doświadczenie samotności.
7.  Odwieść  od przepracowywania  się, nadmiernego  stosowania  używek  i narkotyków, 

przesadnej   odpowiedzialności   i   opiekuńczości   i   innych   hipomaniakalnych, 
autodestrukcyjnych zachowań, pojawiających się w kompensacyjnej fazie cyklu.