malowanie.qxd

Dom

2003

budujemy

Malowanie metalu

ymagaj¹ce malowania ele-
menty metalowe wewn¹trz

budynku to: rury i grzejniki

✑

, lo-

dówki,  wanny,  umywalki,  balu-
strady  schodów,  drobne  przed-
mioty  domowego  u¿ytku

✒

. Na

zewn¹trz budynku najczêœciej ma-
lujemy ogrodzenia (siatka), bramy
i furtki, balustrady balkonów i ta-
rasów, elementy ma³ej architektu-
ry ogrodowej (³awki, sto³y), ryn-
ny, parapety, metalowe pokrycia
dachowe.

Wybór farby

Do malowania elementów me-

talowych  stosuje  siê  najczêœciej
farby  rozpuszczalnikowe (olejne
i olejno–¿ywiczne, poliuretanowe,
epoksydowe, chlorokauczukowe),
a  z  farb  wodorozcieñczalnych  –
farby  emulsyjne (akrylowe).  Do
uzyskiwania  efektów  dekoracyj-
nych na powierzchni metalu mo¿-
na  stosowaæ  nawierzchniowe  la-
kiery nitrocelulozowe.

Farby dostêpne na rynku prze-

znaczone  s¹  do  malowania:  stali,
¿eliwa,  powierzchni  ocynkowa-
nych,  aluminium  i  metali  koloro-
wych. Informacjê o tym, czy farba
nadaje  siê  na  okreœlone  pod³o¿e,
mo¿na znaleŸæ na opakowaniu.

Ze wzglêdu na sposób zastoso-

wania  farby  mo¿na  podzieliæ  na:
podk³adowe (przeciwrdzewne),
nawierzchniowe oraz  uniwersal-
ne – ³¹cz¹ce obie te funkcje. Spe-
cjalistyczne,  mog¹  byæ  wykorzy-
stane  do  malowania  powierzchni
pokrytych rdz¹, zawieraj¹ bowiem
sk³adniki  (np.  fosfat  cynku)  ha-
muj¹ce  rozwój  korozji.  Farby
przeznaczone  do  malowania  me-
talowych pokryæ dachowych maj¹
czêsto  w  swoim  sk³adzie  œrodki
antypoœlizgowe, u³atwiaj¹ce poru-
szanie siê po dachu.

Pod³o¿a metalowe maj¹ du¿¹

rozszerzalnoœæ  termiczn¹  i  s¹  po-
datne na korozjê. Dlatego farby do
malowania  powierzchni  metalo-
wych  (szczególnie  nara¿onych  na
dzia³anie  wysokiej    temperatury)
powinny  byæ  elastyczne  (rozsze-
rzaæ siê oraz kurczyæ bez pêkania i
odpryskiwania)  a  tak¿e  chroniæ
pod³o¿e przed rdz¹. Do malowania
grzejników  (stalowych  i  ¿eliw-

nych)  oraz  rur  grzewczych  stosuje
siê  specjalne  farby  i  lakiery  ela-
styczne,  odporne  na  temperaturê
do 180°C i ¿ó³kniêcie. Farby stoso-
wane na zewn¹trz zawieraj¹ dodat-
ki  uodporniaj¹ce  pow³okê  na
wp³yw  czynników  atmosferycz-
nych i agresywnych zwi¹zków che-
micznych (np. kwaœne deszcze).

Uwaga. Spo¿ycie farb roz-

puszczalnikowych  i  wdychanie
ich  oparów  (szczególnie  podczas
malowania  natryskowego)  jest
niebezpieczne dla zdrowia. Przed
wp³ywem  materia³ów  tego  typu
nale¿y chroniæ szczególnie dzieci.
Podczas  malowania  zalecane  jest
stosowanie  odpowiedniego  ubra-
nia  ochronnego  oraz  rêkawic.
Wskazane  jest  za³o¿enie  masecz-
ki na nos i usta (szczególnie przy
niezbyt  sprawnej  wentylacji).

W przypadku zabrudzenia skóry,
miejsca  te  nale¿y  umyæ  wod¹
z myd³em  lub  specjaln¹  past¹.
Utwardzacz  farb  poliuretano-
wych  dwusk³adnikowych  w  bez-
poœrednim  kontakcie  ze  skór¹
mo¿e powodowaæ jej uczulenie.

Litr farby nak³adanej jedno-

krotnie wystarcza na pomalowa-
nie powierzchni od 5 do 12 m

Pow³oka schnie od trzydziestu mi-
nut do dwunastu godzin. Powtór-
ne malowanie jest mo¿liwe po
6–16 godzinach.

Farby do metalu dostêpne s¹

w podstawowych  kolorach:  bia-
³ym,  czarnym,  szarym  (czasami
srebrnym). Mo¿emy tak¿e wybraæ
stopieñ  po³ysku  farby:  mat,  pó³-
mat, pó³po³ysk lub wysoki po³ysk.
Do malowania u¿ywa siê te¿ lakie-
rów i emalii ogólnego stosowania,

Malowanie

drewna i metalu

✑

Grzejniki w ³a-

zience pomalowa-

ne emali¹ ftalow¹

(Polifarb –

Wroc³aw)

W pierwszej czêœci raportu przedstawiliœmy przegl¹d farb, lakierów i in-
nych materia³ów przydatnych przy malowaniu oraz omówiliœmy zasady ma-
lowania œcian i sufitów. W drugiej czêœci zajmiemy siê malowaniem ele-
mentów z drewna i metalu wewn¹trz i na zewn¹trz budynku.

Opracowanie: Iwona Król

Fot: TBD SA, Beckers

Raport 9

Farby i lakiery. Malowanie drewna i metalu

2003

Dom

budujemy

wybór kolorów jest wówczas
znacznie wiêkszy. Grzejniki i rury
w pokojach maluje siê najczêœciej
na bia³o, ale mo¿liwe s¹ tak¿e inne
rozwi¹zania kolorystyczne

✑

Przygotowanie pod³o¿a

Przed przyst¹pieniem do malo-

wania pod³ogi i inne powierzchnie
nara¿one na przypadkowe zachla-
panie  farb¹  przykrywamy  foli¹
malarsk¹, kartonem lub gazetami.
Powierzchnie  przeznaczone  do
malowania  nale¿y  dok³adnie  od-
kurzyæ,  oczyœciæ  z  brudu  (szczot-
k¹  drucian¹,  papierem  œciernym,
przez  piaskowanie)  i  rdzy,  odt³u-
œciæ  (benzyn¹  lakiernicz¹  lub  wo-
d¹ z dodatkiem roztworu amonia-
ku). Usuwamy tak¿e ³uszcz¹ce siê
i  s³abo  przylegaj¹ce  do  pod³o¿a
pow³oki starej farby. Je¿eli pod³o-
¿e by³o uprzednio malowane kilka
razy, najlepiej jest ca³kowicie usu-
n¹æ star¹ farbê. Je¿eli rdza nie da-
je  siê  ca³kowicie  usun¹æ,  stosuje-
my  jedn¹  z  dostêpnych  na  rynku
farb  zawieraj¹cych  œrodki  neutra-
lizuj¹ce  jej  dzia³anie.  Powierzch-
nie metali nie¿elaznych s¹ najczê-
œciej  bardzo  g³adkie  i  trudno  jest
na  nich  uzyskaæ  dobr¹  przyczep-
noœæ farby, dlatego przed pomalo-
waniem  trzeba  je  zmatowiæ  (np.
przez  szlifowanie  drobnoziarni-
stym  papierem  œciernym).  Na-
stêpnie  gruntujemy  powierzchniê

odpowiedni¹  farb¹  podk³adow¹
(antykorozyjn¹)  lub  rozcieñczon¹
farb¹  nawierzchniow¹  (chyba  ¿e
stosuje  siê  specjaln¹  farbê  na-
wierzchniow¹  przeznaczon¹  do
bezpoœredniego  malowania  suro-
wego  metalu).  Metale  nie¿elazne
malujemy  stosuj¹c  farby  do  stali
lub specjalne farby do powierzch-
ni  nie¿elaznych  (ocynkowanych,
aluminiowych itp.).

Malowanie

Pow³okê najwygodniej jest na-

nosiæ przy temperaturze otoczenia
15–20°C  (jednak  nie  ni¿szej  ni¿
10°C).  Farby  gotowe  do  u¿ytku
trzeba  ka¿dorazowo  dok³adnie
wymieszaæ.  W  przypadku  farb
dwusk³adnikowych,  w  odpowied-
nich  proporcjach  nale¿y  wymie-
szaæ barwnik i utwardzacz.

Do malowania mniejszych ele-

mentów metalowych (rury, grzejni-
ki) u¿ywamy pêdzla p³askiego lub
okr¹g³ego, wiêksze powierzchnie
malujemy wa³kiem lub natryskiem.
Najczêœciej stosuje siê 1–2 warstwy

farby (emalii). Przy malowaniu far-
b¹ rozpuszczalnikow¹, przed po³o-
¿eniem kolejnej warstwy farby, po-
krywan¹ powierzchniê szlifujemy
papierem œciernym (nr 300–600).

Po zakoñczeniu malowania na-

le¿y niezw³ocznie umyæ stosowane
przy tym narzêdzia. Jest to szcze-
gólnie  istotne,  jeœli  u¿ywany  by³
pistolet natryskowy. Do usuniêcia
resztek  farby    stosujemy  odpo-
wiedni rozpuszczalnik.

Malowanie i lakierowanie pod³óg
drewnianych

a rynku dostêpne s¹ nowoczesne pod³ogi drew-
niane, z fabrycznie utwardzon¹ i polakierowan¹

powierzchni¹. Po ich u³o¿eniu nie s¹ konieczne ¿ad-
ne,  dodatkowe  zabiegi.  Inne  typy  pod³óg  wymagaj¹
odpowiedniego  wykoñczenia.  Tradycyjnym  sposo-
bem  zabezpieczenia  powierzchni  drewnianych  jest
woskowanie,    nowoczesnym  i  stosowanym  obecnie
powszechnie  –  lakierowanie.  Twarda  pow³oka
ochronna zapewnia wysok¹ trwa³oœæ pod³óg i u³atwia
utrzymanie ich w czystoœci.

Wybór lakieru

Przy wyborze lakieru musimy wzi¹æ pod uwagê

szereg czynników decyduj¹cych o trwa³oœci pow³oki.
Nale¿¹ do nich: dostateczna twardoœæ, odpornoœæ na
œcieranie, dzia³anie promieniowania ultrafioletowego
(promienie s³oneczne) i wody. Jednoczesne spe³nie-
nie  wszystkich  tych  warunków  jest  czêsto  trudne.
Lakiery  bardzo  twarde  i  odporne  na  œcieranie  (np.
stosowane  dawniej  lakiery  chemoutwardzalne)  s¹
szkodliwe  dla  zdrowia.  Z  kolei  lakiery  wodne

s¹

mniej  twarde  i  charakteryzuj¹  siê  ni¿sz¹  trwa³oœci¹.
Lakiery  powierzchniowe  wystêpuj¹  w  wersji  mato-
wej,  pó³matowej  oraz  z  po³yskiem.  Lakier  mo¿na
równie¿ zabarwiæ na dowolny kolor, stosuj¹c niewiel-
k¹ iloœæ (3–5%) odpowiedniego pigmentu – najlepiej
tego samego producenta. Umo¿liwia to uzyskanie in-
teresuj¹cych efektów kolorystycznych.

Je¿eli lakierujemy star¹ posadzkê, wa¿ny jest ro-

dzaj uprzednio po³o¿onego lakieru. Na lakier wodny
mo¿emy po³o¿yæ tylko lakier wodny. Natomiast pod-
³ogê powleczon¹ lakierem rozpuszczalnikowym mo-
¿emy pokryæ zarówno lakierem rozpuszczalniko-
wym, jak i wodnym.

Istotne jest przeznaczenie pomieszczenia. Sypial-

nie i pokoje dziecinne wymagaj¹ mniejszej twardoœci
posadzki; w tym przypadku mo¿emy zdecydowaæ siê
na zdrowszy lakier wodny. W salonie lub przedpoko-
ju pod³oga jest nara¿ona na ci¹g³e œcieranie, dlatego
lepsza tu bêdzie twarda pow³oka ochronna, np. lakier
rozpuszczalnikowy poliuretanowy lub lakier wodny
poliuretanowo–akrylowy.

Szlifowanie

Lakierowanie lub woskowanie wymaga uprzednie-

go przygotowania powierzchni pod³ogi. Wszelkie nie-
równoœci  oraz  stare  pow³oki  usuwa  siê  w  procesie
szlifowania  –  najczêœciej  szlifierk¹  mechaniczn¹
(mo¿na  j¹  wypo¿yczyæ).  Jej  u¿ycie  wymaga  pewnej
wprawy, dlatego przy braku doœwiadczenia bezpiecz-
niej powierzyæ tê pracê fachowcowi.

Szlifowanie nie jest tym samym co cyklinowanie.

Cyklinowanie jest rodzajem heblowania; wykonuje
siê je tylko w przypadku bardzo nierównego par-
kietu. W trakcie szlifowania zdziera siê o wiele
cieñsz¹ warstwê drewna.

Do szlifowania pod³ogi w naro¿ach mo¿na u¿yæ

szlifierki krawêdziowej lub szlifierki rêcznej. Kieru-

✒

Lampa metalowa pomalowana farb¹

alkidow¹ (

TBD SA, Beckers)

Pod³ogê w sypialni lub pokoju dzie-

cinnym mo¿emy polakierowaæ lakierem

wodnym (Bona)

Dom

2003

budujemy

nek szlifowania zale¿y od rodzaju pod³ogi i sposobu
jej u³o¿enia oraz od tego, czy jest to szlifowanie po-
œrednie czy ostateczne.

Do szlifowania u¿ywa siê papieru œciernego o ró¿-

nej ziarnistoœci. Obróbka  wstêpna (zgrubna) wyma-
ga  papieru  gruboziarnistego  (24–40),  poœrednia  –
œrednioziarnistego  (50–80),  ostateczna,  wykañczaj¹-
ca – drobnoziarnistego (100–150).

Do szlifowania mo¿emy przyst¹piæ po ca³kowitym

przyklejeniu  pod³ogi,  wtedy  gdy  mocuj¹cy  j¹  klej
osi¹gnie  odpowiedni¹  wytrzyma³oœæ.  Pod³ogê  trzeba
starannie  odkurzyæ,  poniewa¿  drobne  ziarenka,  na
przyk³ad piasku, mog¹ wbiæ siê w papier œcierny szli-
fierki i spowodowaæ powstanie rys na drewnie. Szpa-
chlówkê do wype³nienia wiêkszych ubytków nak³ada
siê po szlifowaniu zgrubnym a przed poœrednim.

Przygotowanie pod³o¿a do lakie-
rowania

Pod³oga powinna byæ sucha oraz

wolna od wszelkiego rodzaju zanie-
czyszczeñ,  takich  jak  py³,  t³uszcz,
wosk.  Je¿eli  by³a  uprzednio  wo-
skowana lub pastowana, przed la-
kierowaniem nale¿y j¹ zeszlifowaæ
do  surowego  drewna i usun¹æ  ze
szpar  resztki,  które  uniemo¿liaj¹
uzyskanie w³aœciwej przyczepnoœci
lakieru.  Star¹  warstwê  lakieru
trzeba zmatowiæ drobnoziarnistym
papierem  œciernym  (150–300).
Pozwoli  to  na  zapewnienie  odpo-
wiedniej  przyczepnoœci  nowej  po-
w³oki.  Przed  po³o¿eniem  lakieru
stosuje  siê  czêsto  gruntowanie
pod³o¿a.  Proces  ten  ma  zapobiec
ciemnieniu drewna wskutek reak-
cji  z  lakierem (na  zmiany  barwy
szczególnie podatne jest drewno dêbowe i bukowe).
Jako  podk³ad  pod  lakier  rozpuszczalnikowy  produ-
cenci zalecaj¹ zwykle lakier nitrocelulozowy (np. Ka-
pon)  lub  nawierzchniowy  rozcieñczony  benzyn¹.
Równie¿ przed po³o¿eniem lakieru wodnego zalecane
jest zastosowanie tworz¹cego szczeln¹ warstwê lakie-
ru  podk³adowego.  Sk³ad  chemiczny  podk³adów  jest
tak dobrany, ¿e nie wchodz¹ one w reakcjê chemicz-
n¹ z substancjami znajduj¹cymi siê w drewnie.

Raport 9

Malowanie drewna i metalu

Lakierowanie

W pomieszczeniu, w którym

prowadzone bêd¹ prace, trzeba za-
pewniæ  dobr¹  wentylacjê.  Upew-
nijmy siê, ¿e w powietrzu nie uno-
si siê kurz i py³, gdy¿ mo¿e to po-
wodowaæ  matowienie  pow³oki.
Opakowanie  z  lakierem  otwiera-
my  bezpoœrednio  przed  malowa-
niem  i  zawartoœæ  dok³adnie  mie-
szamy  mieszade³kiem  drewnia-
nym  lub  mechanicznym  (pod³¹-
czonym  do  wiertarki).  Jest  to
szczególnie  istotne  w  przypadku
lakierów  pó³matowych.  Z³e  wy-
mieszanie mo¿e spowodowaæ wy-
st¹pienie  wad  pow³oki  lakierni-
czej: ró¿nice w kolorze, nierówno-
mierny po³ysk, s³ab¹ przyczepnoœæ
do pod³o¿a itp. Czasami (np. przy
lakierowaniu  natryskiem)  po-
trzebne jest rozcieñczenie lakieru.
Nale¿y  zawsze  stosowaæ  rozcieñ-
czalniki  zalecane  przez  producen-
ta.  Je¿eli  w  lakierze  znajduj¹  siê
zanieczyszczenia,  trzeba  je  odse-
parowaæ.  Filtrowanie  stosuje  siê
te¿  przed  nak³adaniem  lakieru
metod¹  natrysku.  W  warunkach
domowych  do  oddzielenia  zanie-

czyszczeñ najwygodniej jest wyko-
rzystaæ poñczochê lub gazê. Je¿eli
stosujemy lakier dwusk³adnikowy,
oba sk³adniki nale¿y zmieszaæ
w podanych przez producenta
proporcjach.

Na jakoœæ gotowych pow³ok

istotny wp³yw maj¹ temperatura
i wilgotnoœæ powietrza podczas

prowadzenia  prac  malarskich.
Czynniki te wp³ywaj¹ na szybkoœæ
wysychania.  Optymalna  tempera-
tura wynosi od +10°C do +25°C,
jednak  nie  mo¿e  byæ  ni¿sza  od
+5°C.  Wilgotnoœæ  wzglêdna  po-
wietrza  nie  powinna  przekraczaæ
80%. Przy wiêkszej warstwa lakie-
ru d³ugo schnie; dodatkowo na la-
kierowanej  powierzchni  mo¿e
utworzyæ  siê  warstwa  zaabsorbo-
wanej  wody.  Zbyt  wysoka  wilgot-
noœæ  jest  szczególnie  niekorzystna
dla lakierów rozpuszczalnikowych.

Pow³oki nanosimy wa³kiem,

szczotk¹  malarsk¹  lub  pêdzlem.
Niektóre  rodzaje  lakierów  mo¿na
nak³adaæ  stosuj¹c  natrysk  pneu-
matyczny.  Najbardziej  rozpo-
wszechnionym  sposobem  nak³a-
dania  lakierów  jest  malowanie
pêdzlem.  Wad¹  tej  metody  jest
s³aba wydajnoœæ oraz powstawanie
œladów  po  pêdzlu  (widocznych
szczególnie na powierzchni lakieru
wodorozcieñczalnego).  Do  wyro-
bów  rozpuszczalnikowych  najbar-
dziej nadaj¹ siê pêdzle z w³osia na-
turalnego  (œwiñskiego),  do  wyro-
bów wodorozcieñczalnych – pêdz-
le z w³ókien syntetycznych, najle-
piej o miêkkim w³osiu i rozszcze-
pionych  na  czworo  koñcówkach.
Wa³ki  malarskie,  choæ  mniej  po-
pularne od pêdzli, s¹ bardziej wy-
dajne,  maluje  siê  nimi  ³atwiej
i szybciej.  Do  malowania  lakiera-
mi  nadaj¹  siê  wa³ki  mohairowe,
welurowe lub g¹bkowe. Poniewa¿
wszystkie nowe wa³ki gubi¹ w³ók-
na,  przed  pierwszym  u¿yciem
trzeba je dok³adnie umyæ.

Lakier rozprowadza siê równy-

mi warstwami o gruboœci zale¿nej
od  zalecanego  (podanego  przez
producenta)  zu¿ycia.  Zachowanie
odpowiedniej  gruboœci  warstwy
jest szczególnie wa¿ne w przypad-
ku lakierów wodnych, które wsi¹-
kaj¹  szybko  w  pod³o¿e.  Przy  zbyt
cienkiej  warstwie  skraca  siê  czas
schniêcia  powierzchniowego,  co
mo¿e  byæ  przyczyn¹  pêkania  po-
w³oki.  Najlepiej  jest  podczas  la-
kierowania przez ca³y czas kontro-
lowaæ przybli¿one zu¿ycie lakieru.
Mo¿na to robiæ „na oko“, rozlewa-
j¹c lakier jednorazowo na doœæ du-
¿ej powierzchni lub obliczaj¹c do-
k³adnie  wielkoœæ  powierzchni
i odmierzaj¹c  potrzebn¹  iloœæ  la-

✔

Stary sto³ek

pomalowany farb¹

akrylow¹ wygl¹da

jak nowy (

TBD SA,

Beckers

)

Meble w mie-

szkaniu mo¿emy

pomalowaæ na ró¿-

ne kolory (

TBD SA,

Beckers

)

kieru. Drewno malujemy zawsze
wzd³u¿ us³ojenia. Nale¿y zwracaæ
uwagê, ¿eby py³ i kurz z powietrza
nie osiada³y na wilgotnej warstwie
lakieru.

Liczba warstw zale¿y od rodza-

ju  lakieru  oraz  przewidywanej  in-
tensywnoœci u¿ytkowania pod³ogi.
Najczêœciej  wystarczaj¹  trzy  war-
stwy.  Szybkoœæ  wysychania  kolej-
nych pow³ok zale¿y od temperatu-
ry  i wilgotnoœci  powietrza  w  po-
mieszczeniu – zale¿nie od rodzaju
lakieru  wynosi  od  kilku  do  kilku-

nastu godzin (sprawnie dzia³aj¹ca
wentylacja mechaniczna mo¿e
przyspieszyæ ten proces).

Wydajnoœæ lakierów wynosi

zwykle 6–10 m

/l (jedna war-

stwa). Producenci podaj¹ na opa-
kowaniu dodatkowo takie para-
metry, jak: czas schniêcia; czas, po
którym pod³oga mo¿e byæ u¿ytko-
wana; czas, po którym lakier uzy-
skuje pe³n¹ wytrzyma³oœæ.

Malowanie stolarki
okiennej

kna o ramach drewnianych
wymagaj¹ okresowego malo-

wania. Najlepiej zrobiæ to na wio-
snê. Przy okazji malowania okien
mo¿emy siê zastanowiæ nad zmia-
n¹ ich koloru.

Wybór farby

Spoœród farb rozpuszczalniko-

wych, do malowania stolarki
okiennej nadaj¹ siê farby olejne,

olejno–alkidowe i akrylowe. Farby
olejno–alkidowe  charakteryzuj¹
siê wiêksz¹ odpornoœci¹ ni¿ trady-
cyjne  farby  olejne.  Przepuszczaj¹
powietrze  i  parê  wodn¹.  Farby
akrylowe  maj¹  dobr¹  przyczep-
noœæ do pod³o¿a i s¹ bardzo odpor-
ne na uszkodzenia. Do malowania
stolarki okiennej mo¿emy te¿ u¿yæ
farb  wodorozcieñczalnych  emul-
syjnych  (akrylowych  lub  latekso-
wych).  S¹  trwa³e  i  odporne  na
œcieranie oraz na wilgoæ. Mo¿na je
zmywaæ wod¹ z dodatkiem deter-
gentów.

Okna najczêœciej maluje siê na

kolor bia³y lub kremowy, czasami
ciemnobr¹zowy. Je¿eli mieszkamy

w domku jednorodzinnym, mo¿e-
my  wybraæ  dowoln¹  barwê.
W przypadku okien w bloku zmia-
na  koloru  musi  byæ  uzgodniona
z administracj¹  budynku,  ponie-
wa¿ wp³ywa na wygl¹d elewacji.

Przygotowanie pod³o¿a

Zanim przyst¹pimy do malowa-

nia,  szyby  zabezpieczamy  przed
zabrudzeniem kartonem lub taœm¹
malarsk¹.  Powierzchnia  drewna
powinna  byæ  g³adka,  czysta  i  su-
cha,  bez  plam,  œladów  kleju  i  ¿y-
wicy. Ramy uprzednio niemalowa-
ne  czyœcimy  szczotk¹  z  kurzu
i brudu. Drewno zawieraj¹ce du¿¹
iloœæ  ¿ywicy  przemywamy  benzy-
n¹  lakiernicz¹  a  nastêpnie  nanosi-
my  stosowny  impregnat.  Przed
pomalowaniem starych okien usu-
wamy  uszczelki.  Futryny  i  ramy
okienne  myjemy  odpowiednim
œrodkiem,  sp³ukujemy  wod¹  i po-
zostawiamy do wyschniêcia. Usu-
wamy stare, ³uszcz¹ce siê pow³oki
malarskie i luŸny kit. Trzeba uwa-
¿aæ,  ¿eby  nie  naruszyæ  przy  tym
impregnowanej warstwy drewna.

✖

a, b Pomalowaæ mo¿emy te¿ drewniane

zabawki (

TBD SA, Beckers

)

ABC

... czyli najważniejsze rady

Farby i lakiery

Cechy farb
Pow³oki farb ftalowych (alkidowych) miêkn¹ w wodzie. Nie s¹ te¿

odporne na chemikalia i rozpuszczalniki. Z uwagi na to, ¿e ulegaj¹
zmydlaniu, nie powinny byæ stosowane wprost do malowania
powierzchni alkalicznych (np. œwie¿e tynki), cynku i stali
ocynkowanej, jak równie¿ powierzchni pokrytych farbami krzemia-
nowo-cynkowymi. Pow³oki z farb ftalowych s¹ odporne na czynniki
atmosferyczne, chocia¿ po pewnym czasie trac¹ po³ysk.
Farby chlorokauczukowe s¹ odporne na wodê, kwasy i alkalia; nie
ulegaj¹ zmydleniu. Nie s¹ odporne na rozpuszczalniki oraz roœlinne
i zwierzêce oleje i t³uszcze. Farby te mo¿na stosowaæ nawet w naj-
bardziej zanieczyszczonym œrodowisku. Stosowane na zewn¹trz
ulegaj¹ kredowaniu.Farby chlorokauczukowe szybko trac¹ po³ysk
i maj¹ tendencjê do ¿ó³kniêcia.
Farby epoksydowe maj¹ dobr¹ przyczepnoœæ do stali i charak-
teryzuj¹ siê korzystnymi w³asnoœciami mechanicznymi. Wp³yw
warunków atmosferycznych powoduje utratê po³ysku i kredowanie
pow³oki. Wymagaj¹ przygotowania powierzchni poprzez obróbkê
strumieniowo-œciern¹. Farby te maj¹ w³asnoœci antykorozyjne.
Farby krzemianowo-cynkowe zaraz po po³o¿eniu daj¹ pow³okê
porowat¹, która z czasem siê uszczelnia. W celu zapewnienia do-
brej przyczepnoœci, pod³o¿e powinno byæ poddane obróbce stru-
mieniowo-œciernej. Nale¿y te¿ zmyæ z powierzchni sole cynku. Przy
powtórnym malowaniu nowa pow³oka powinna byæ wykonana z far-
by nie zmydlaj¹cej siê (np. epoksydowa, chlorokauczukowa). Farby
krzemianowo-cynkowe maj¹ w³aœciwoœci antykorozyjne.
Farby olejno-¿ywiczne nie nadaj¹ siê do stosowania na pod³o¿a al-
kaliczne. S¹ wodoodporne (odpornoœæ na wodê i wp³yw warunków
atmosferycznych jest wiêksza ni¿ farb alkidowych). Maj¹ jednak ten-
dencjê do ¿ó³kniêcia i kredowania.
Farby winylowe s¹ odporne na œrodowisko kwaœne i alkaliczne, ole-
je mineralne i rozpuszczalniki alifatyczne. Produkowane s¹ jako far-
by HB czyli tiksotropowe - mo¿na je nak³adaæ grub¹ warstw¹ w jed-
nym natrysku.
Podczas malowania mo¿e byæ konieczne stosowanie rozcieñczalni-
ka. Nie rozpuszcza on farby, a jedynie zmniejsza jej lepkoœæ. /le
dobrany mo¿e byæ przyczyn¹ warzenia siê farby, z³ej przyczepnoœci
do pod³o¿a, matowania powierzchni, powstawania na niej pêcherzy
i zmarszczek.

Przygotowanie pod³o¿a
Pod³o¿e musi byæ g³adkie, bez rys i szczelin, oczyszczone ze Ÿle

przylegaj¹cych starych warstw farby i odkurzone. Nie powinno siê
kruszyæ. Rysy wype³nia siê mas¹ szpachlow¹ lub zakleja specjaln¹
taœm¹.
Niektóre zabrudzenia (dym nikotynowy, t³uszcz, sadza) nale¿y naj-
pierw zamalowaæ akrylow¹ farb¹ do renowacji i malowania wnêtrz.
Ka¿de pod³o¿e wymaga gruntowania. Powoduje to jego wzmocnie-
nie i równomierne wch³anianie farby, a zatem mniejsze jej zu¿ycie.

Malowanie
Œwie¿e tynki malujemy nie wczeœniej ni¿ w 3-4 tygodnie po ich

po³o¿eniu, najpierw czyszcz¹c wod¹ z myd³em malarskim.
Jeœli powierzchnia ma byæ malowana w kilku kolorach, uzyskanie
równej linii ³¹czenia zapewnia wyklejenie granicy taœm¹ malarsk¹.
Taœmê nale¿y zdj¹æ natychmiast po malowaniu.
Farbê nale¿y kupowaæ z zapasem, gdy¿ zu¿ycie podane przez pro-
ducenta dotyczy malowania na pod³o¿u o przeciêtnej ch³onnoœci
i odpowiednio cienk¹ warstw¹. Zapas farby jest szczególnie istotny
w przypadku kolorów dobieranych na zamówienie (trzeba te¿ za-
pamiêtaæ kod farby).
Przy indywidualnym dobieraniu koloru farby nale¿y bazowaæ na
drukowanym wzorniku kolorów. Kolory ogl¹dane na ekranie monito-
ra zawsze s¹ inne, ni¿ w rzeczywistoœci. Niektóre firmy oferuj¹ prób-
ki kolorów w opakowaniach najczêœciej 50 ml. Mo¿na sprawdziæ,
jak wybrana farba bêdzie wygl¹da³a w naszym domu, przy konkret-
nym oœwietleniu i w zestawieniu w elementami wyposa¿enia wnêtrz.

Jak malowaæ
Malowanie pomieszczenia zaczyna siê od sufitu, w nastêpnej

kolejnoœci maluje siê œciany, a na koñcu okna i drzwi.
Do malowania sufitu powinniœmy u¿ywaæ farby matowej, która do-
brze pokrywa nierównoœci.
Maluj¹c œcianê nanosimy farbê na ma³ych powierzchniach, ka¿d¹
warstwê farby nanosimy poci¹gaj¹c wa³kiem lub pêdzlem na krzy¿.
Du¿e powierzchnie wygodnie jest malowaæ korzystaj¹c z pistoletu
natryskowego. Uzyskana pow³oka jest cienka i jednolita. Po za-
koñczeniu pracy nale¿y pamiêtaæ o bardzo dok³adnym umyciu
narzêdzia - zaschniêta farba mo¿e je ca³kowicie zablokowaæ.

2003

Dom

budujemy

Dom

2003

budujemy

Star¹ warstwê farby mo¿na usun¹æ trzema sposo-

bami:
–  mechanicznie,  zdrapuj¹c  j¹  np.  szczotk¹;  jest  to
metoda dosyæ pracoch³onna i sprawdza siê najlepiej
na ma³ych powierzchniach;
–  chemicznie –  zmywaczem  do  pow³ok  lakierni-
czych; na powierzchniê drewna nak³adamy warstwê
preparatu  powoduj¹cego  rozmiêkczenie  pow³oki,
któr¹ nastêpnie mo¿na  bez trudu usun¹æ szpachelk¹,
no¿em lub innym narzêdziem;
– termicznie – tzw. opalark¹; pow³oka ulega zmiêk-
czeniu  pod  wp³ywem  strumienia  gor¹cego  powie-
trza.

Szlifujemy powierzchniê drewna (papierem œcier-

nym) a¿ do uzyskania jednolitej g³adkiej powierzchni.
Wszelkie ubytki uzupe³niamy szpachlówk¹ do drewna.
Po jej wyschniêciu powierzchniê ram szlifujemy po-
nownie drobnoziarnistym papierem œciernym.

Malowanie

Przed na³o¿eniem farby na-

wierzchniowej  drewno  warto  za-
gruntowaæ.  Zmniejszy  to  jego
ch³onnoœæ,  zabezpieczy  przed  wil-
goci¹  i  poprawi  przyczepnoœæ.  Do
tego celu nadaje siê popularny po-
kost  lniany  (po  jego  zastosowaniu  drewno  z  czasem
ciemnieje),  specjalna  farba  podk³adowa  do  drewna
(niektóre  z  nich  zawieraj¹  dodatki  przeciwpleœnio-
we)  lub  rozcieñczona  farba  nawierzchniowa.  Po  za-
gruntowaniu malujemy ramy raz lub dwa razy farb¹
nawierzchniow¹  lub  emali¹.  Do  malowania  okien
u¿ywamy najczêœciej pêdzla.

Malowanie i lakierowanie drew-
nianych sprzêtów domowych

omalowania lub polakierowania czêsto wymagaj¹
meble i drobne przedmioty w domu: sto³y, sto³ki

✔

pó³ki

, szafki kuchenne, drewniane zabawki

✖

a, b,

a tak¿e boazerie i blaty z p³yt drewnopochodnych.

Wybór farby

Do malowania kryj¹cego drewnianych sprzêtów

domowych stosujemy podobne farby, jak do stolarki

Raport 9

Malowanie drewna i metalu

okiennej:  rozpuszczalnikowe  olej-
ne,  olejno–¿ywiczne  i  akrylowe
oraz  wodorozcieñczalne  emulsyj-
ne (akrylowe i lateksowe). Do la-
kierowania  u¿ywa  siê  lakierów
wodnych  akrylowych  i  rozpusz-
czalnikowych olejnych, olejno–¿y-
wicznych i ¿ywicznych, a tak¿e ni-
trocelulozowych.

Naprawa drobnych uszkodzeñ la-
kierowanej powierzchni

Je¿eli na powierzchni lakiero-

wanego mebla pojawi³y siê plamy,
zmywamy  je  benzyn¹  i  czyœcimy
powierzchniê z kurzu i brudu. Na-
stêpnie przecieramy powierzchniê
drobnoziarnistym  papierem  œcier-
nym  i  nanosimy  cienk¹  warstwê
lakieru. Je¿eli nie wiemy, czy u¿yæ
lakieru  wodorozcieñczalnego  czy
rozpuszczalnikowego, robimy pró-
bê, przecieraj¹c powierzchniê me-
bla  w  miejscu  ma³o  widocznym
wod¹  i  rozpuszczalnikiem.  Na-
stêpnie sprawdzamy, który z  tych
dwóch  rozcieñczalników  rozpuœci
lakier. Bez próby mo¿emy zastoso-
waæ lakier nitrocelulozowy.

Lakier rozprowadzamy pêdz-

lem lub szmatk¹ (kolistymi rucha-
mi na powierzchni plamy i wokó³
niej).  G³êbsze  rysy  na  lakierowa-
nej  powierzchni  wype³niamy  kil-
koma warstwami lakieru. Nanosi-
my go przy pomocy cienkiego pê-
dzelka. Wiêksze ubytki trzeba wy-
pe³niæ szpachlówk¹ do drewna. Po
jej  wyschniêciu  szlifujemy  po-
wierzchniê  drobnoziarnistym  pa-
pierem œciernym i lakierujemy.

Przygotowanie pod³o¿a przed
malowaniem lub lakierowaniem

Œwie¿e drewno przed malowa-

niem lakierem rozpuszczalniko-
wym gruntujemy lakierem nitroce-
lulozowym (Kaponem

✗

) lub roz-

cieñczonym  lakierem  nawierzch-
niowym. Przed  malowaniem  far-
bami wodorozcieñczalnymi mo¿na
nie  gruntowaæ.  Nastêpnie  nak³a-
damy kolejne warstwy lakieru lub
farby,  w  odstêpach  czasu  zaleca-
nych  przez  producenta  (od  kilku
do kilkunastu godzin).

Bardzo czêsto stajemy przed ko-

niecznoœci¹  odnowienia  zniszczo-
nych  mebli  kuchennych  (pó³ek,
blatów, szafek kuchennych), które
nara¿one s¹ na sta³e dzia³anie pary
wodnej  i  wilgoci.  Przed  malowa-
niem  szafek  kuchennych  demon-
tujemy  drzwiczki,  wyjmujemy
pó³ki, odkrêcamy uchwyty. Znisz-
czon¹  powierzchniê  zmywamy
wod¹  z  dodatkiem  detergentów
(stare,  ³uszcz¹ce  siê  pow³oki  usu-
wamy), sp³ukujemy, szpachlujemy
ubytki. Po wyschniêciu szlifujemy
drobnoziarnistym  papierem  œcier-
nym,  odpylamy    i  dopiero  wtedy
przystêpujemy do malowania.

Malowanie

Meble mo¿emy pomalowaæ na

jednolity  kolor  albo  wymalowaæ
na  nich  wzory.  Powtarzalne  ele-
menty  maluje  siê  przy  szablonie,
który mo¿emy przygotowaæ samo-
dzielnie  –  na  przyk³ad  z  kartonu.
Przed rozpoczêciem pracy rozk³a-
damy  na  pod³odze  foliê  plastiko-
w¹.  Do  malowania  u¿ywamy
pêdzla  p³askiego.  Trzymamy  go
prostopadle  do  malowanej  po-
wierzchni i niezbyt mocno przyci-
skamy.  Farbê  nak³adamy  niezbyt
grub¹ warstw¹. Odczekujemy kil-
ka  minut,  po  czym  zdejmujemy
szablon, staraj¹c siê go nie przesu-
waæ.  Je¿eli  chcemy  namalowaæ
fryz, rysujemy kred¹ liniê, wzd³u¿
której przesuwamy wzornik.

Do malowania drobnych przed-

miotów  z  drewna  dobrze  nadaj¹
siê  lakiery  i  farby  sprzedawane
w pojemnikach,  w  aerozolu.  La-
kier przed u¿yciem trzeba dok³ad-
nie  wymieszaæ  potrz¹saj¹c  puszk¹
(w  œrodku  znajduje  siê  kulka  –
mieszad³o).  Podczas  malowania
trzymamy  pojemnik  w  odleg³oœci
25–30  cm  od  pokrywanej  po-
wierzchni. Nale¿y zachowaæ takie
same  zasady  ostro¿noœci  jak  przy
pracy pistoletem natryskowym.

Uwaga. Farby i lakiery nitroce-

lulozowe schn¹ bardzo szybko,

✗

Œwie¿e drewno

przed malowaniem

lakierem rozpusz-

czalnikowym grun-

tujemy Kaponem

(Polifarb–Wroc³aw)

✘

Drewniany p³ot

pomalowany na zie-

lono (fot. autorki)

Raport 9

Malowanie drewna i metalu

dlatego nie nale¿y ich zbyt d³ugo
rozprowadzaæ ani nak³adaæ jedno-
razowo na zbyt du¿e powierzchnie.

Malowanie elemen-
tów drewnianych na
zewn¹trz budynku

zasami zachodzi koniecznoœæ
pomalowania

elementów

drewnianych znajduj¹cych siê na
zewn¹trz budynku, takich jak p³o-
ty

✘

elewacje z desek

✙

, ³awki,

altanki, piaskownice.

Wybór farby

Elementy drewniane na ze-

wn¹trz  budynku  s¹  nara¿one  na
dzia³anie  czynników  atmosferycz-
nych  (wody,  promieniowania  UV,
zmian  temperatury)  i  biologicz-
nych  (grzyby,  pleœnie,  owady).
Wszystkie  powoduj¹  niszczenie
drewna  i  zmiany  jego  wygl¹du.
Pod wp³ywem promieniowania ul-
trafioletowego  nastêpuje  rozk³ad
ligniny  w  warstwach  powierzch-
niowych  drewna,  wskutek  czego
drewno najpierw ¿ó³knie, a potem
nabiera  barwy  brunatnej  (jest  to
szczególnie  widoczne  na  drewnie
o  jasnej  barwie).  Drewno  jest
wra¿liwe  na  zmiany  wilgotnoœci
powietrza, pod wp³ywem których
zmienia  wymiary;  zawilgocone
pêcznieje,  a  po  wyschniêciu  kur-
czy  siê.  Z  tego  powodu  farba  nie
powinna  tworzyæ  na  powierzchni
zbyt szczelnej pow³oki.

Pow³oki nak³adane na elementy

drewniane  na  zewn¹trz  budynku
powinny  chroniæ  drewno  przed:
promieniowaniem  s³onecznym,
wilgoci¹, rozwojem grzybów, owa-
dami, zabrudzeniem.

Do malowania elewacji, ogro-

dzeñ  i  innych  elementów  drew-
nianych  na  zewn¹trz  budynku  za-
leca  siê  farby  i  lakiery  przepusz-
czaj¹ce parê wodn¹ i umo¿liwiaj¹-
ce  oddychanie  pod³o¿a:  rozpusz-
czalnikowe  alkidowe  lub  wodo-
rozcieñczalne (akrylowe lub latek-
sowe). Ze wzglêdu na ochronê po-
wierzchni  drewna  przed  promie-
niowaniem UV bardziej korzystne
jest stosowanie pow³ok kryj¹cych.
Pow³oki  lakierowe  transparentne
(przezroczyste)  pozwalaj¹  na  po-
kazanie  naturalnej  barwy  i  rysun-
ku drewna, ale maj¹ nisk¹ odpor-
noœæ  na  czynniki  atmosferyczne,
w du¿o  mniejszym  stopniu  chro-
ni¹  drewno  i  trudniej  jest  je  kon-
serwowaæ.  Dlatego  drewno  przed
malowaniem  czêsto  zabezpiecza
siê  dodatkowymi  impregnatami
barwi¹cymi.

Przygotowanie pod³o¿a

Drewno fabrycznie zaimpre-

gnowane  i  zagruntowane  trzeba
tylko  oczyœciæ  szczotk¹  z  kurzu,
brudu  i luŸnego  py³u.  Drewno  o
du¿ej  zawartoœci  ¿ywicy  zmywa-
my  benzyn¹  lakiernicz¹.  Materia³
niezabezpieczony  nale¿y  pokryæ
pokostem lnianym lub specjalnym
preparatem  ochronnym.  Najbar-
dziej  wskazana  jest  impregnacja
ciœnieniowa  (istotna  szczególnie
dla  elementów  drewnianych  sty-
kaj¹cych siê z ziemi¹). W przypad-
ku elementów uprzednio malowa-
nych sprawdzamy stan starych po-
w³ok.  Je¿eli  farba  siê  nie  ³uszczy
i œciœle  przylega  do  pod³o¿a,  wy-
starczy  powierzchniê  oczyœciæ
z kurzu, brudu oraz t³uszczu. Sta-
re,  popêkane  pow³oki  usuwamy
w podobny  sposób  jak  opisano
przy  malowaniu  okien.  Odt³usz-
czamy oczyszczon¹  powierzchniê
drewna (np. przez umycie specjal-
nym  preparatem  alkalicznym)
i sp³ukujemy wod¹). Po wyschniê-
ciu  ca³oœæ  ponownie  czyœcimy
szczotk¹.  Such¹  powierzchniê
gruntujemy farb¹ podk³adow¹.

Malowanie

Elewacje malujemy najczêœciej

2–3 razy, u¿ywaj¹c pêdzla, wa³ka
lub natrysku i stosuj¹c uprzednio
opisane zasady.

Info Rynek

Firmy

njja

miin

n M

orre

e P

olls

tel. (22) 851 00 09
www.benjaminmoore.pl

a P

olls

tel. (32) 241 66 36

yrru

tel. (42) 677 13 66
www.dyrup.pl

Flle

h ((T

Tiik

urriilla

a))

tel. (32) 257 19 61
www.flesh.com.pl

ajjd

kii

tel. (32) 772 51 01
www.hajduki.com.pl

IIm

arra

att

tel. (58) 622 27 37
www.imparat.pl

biille

tel. (54) 411 40 00
www.nobiles.com.pl

arra

a P

aiin

ntts

tel. (41) 346 53 05
www.para.pl

olliiffa

arrb

b C

Ciie

n –

–

tel. (71) 327 37 00

Wrro

c³³a

www.polifarb.com.pl

olliiffa

arrb

b –

– £

£ó

ód

dŸ

tel. (42) 633 23 90
www.polifarb.lodz.pl

affiill

tel. (48) 367 19 00
www.rafil.pl

D S

A,, B

errs

tel. (22) 643 73 48
www. beckers.pl

V 3

tel.(61)894 51 00
www.v33.pl

Zu¿ycie farb zale¿ne jest od gruboœci nak³adanej war-

stwy (sposobu nanoszenia) i iloœci pow³ok ochronnych.
Wydajnoœæ z 1 litra przy jednokrotnym malowaniu poda-
wana jest przez producentów na opakowaniu.
U

a.. D

o rro

ciie

eñ

ñc

niia

a ffa

arrb

b n

alle

e¿

¿y

y s

stto

aæ

æ w

y³³¹

¹c

niie

e rro

alln

niik

kii z

alle

e p

prrz

z p

prro

ntta

a.. IIc

h rro

ajj p

y jje

stt n

a o

niiu

u..

Orientacyjne ceny:

farba  nawierzchniowa,  ftalowa,  rozpuszczalnikowa  –
od 15 z³/l;
farba  nawierzchniowa,  akrylowa,  wodorozcieñczalna  –
od 22 z³/l;
farba nawierzchniowa, akrylowa, dyspersyjna – od 4 z³/l;
farba  nawierzchniowa,  akrylowa,  rozpuszczalnikowa  –
od 16 z³/l;
farba  podk³adowa,  alkidowa,  rozpuszczalnikowa  –
od 11 z³/l;
farba  nawierzchniowa,  alkidowa,  rozpuszczalnikowa  –
od 30 z³/l;
farba nawierzchniowa, chlorokauczukowa, rozpuszczalni-
kowa – od 18 z³/l;
farba  podk³adowa,  akrylowa,  wodorozcieñczalna  –
od 22 z³/l;
lakier do parkietów – od 26 z³/l;
lakier  poliuretanowy do drewna – od 32 z³/l;
lakier  nitrocelulozowy, podk³adowy, do drewna – od 9 z³/l;
lakier nawierzchniowy, alkidowy, do drewna – od 25 z³/l

Malowanie – farby do

drewna i metali

Oferta rynkowa

Wiêcej informacji o produktach i firmach

znajdziesz w Informatorze Rynkowym

Budownictwa Jednorodzinnego.

Pytaj w salonach prasowych.

nformator

ynkowy

udownictwa

ednorodzinnego

Wiecej informacji w dziale Shopping
w tabeli R9

✙

Elewacja z drewna pomalowana na ¿ó³to

(TBD SA, Beckers)

Dom

2003

budujemy