1
Post
ę
powanie
administracyjne
Porównuj
ą
c post
ę
powanie
administracyjne z procesem cywilnym
daje si
ę
zauwa
Ŝ
y
ć
wyra
ź
ne ró
Ŝ
nice
ś
wiadcz
ą
ce o szczególnej roli organu
orzekaj
ą
cego w post
ę
powaniu
administracyjnym.
a) W procesie cywilnym wyst
ę
puj
ą
bowiem dwie równorz
ę
dne strony, gdzie s
ą
d,
jako podmiot od nich niezale
Ŝ
ny, rozstrzyga
zaistnia
ł
y mi
ę
dzy nimi spór.
W post
ę
powaniu administracyjnym
natomiast organ w zasadzie nie
rozstrzyga sporu mi
ę
dzy stronami, nawet
w przypadku kiedy w jakiej
ś
sprawie
wyst
ę
puje kilka stron reprezentuj
ą
cych
sprzeczne interesy. Organ orzeka o ich
uprawnieniach lub obowi
ą
zkach wobec
pa
ń
stwa lub jego administracji.
UCZESTNICY POST
Ę
POWANIA
ADMINISTRACYJNEGO
Strona jest głównym podmiotem post
ę
powania
Stosowanie do art. 28 Kodeksu post
ę
powania
administracyjnego stron
ą
jest:
a)
ka
Ŝ
dy, czyjego interesu prawnego lub
obowi
ą
zku dotyczy post
ę
powanie,
b)
albo kto
Ŝą
da czynno
ś
ci organu ze
wzgl
ę
du
na
swój
interes
prawny
lub
obowi
ą
zek.
Jest to poj
ę
cie szerokie, zdaniem
prawników, niezbyt precyzyjne.
Zgodnie z tre
ś
ci
ą
art. 29 Kodeksu stronami
mog
ą
by
ć
:
a)
osoby fizyczne,
b)
osoby prawne, a tak
Ŝ
e
c) jednostki nie posiadaj
ą
ce osobowo
ś
ci
prawnej.
Oznacza to,
Ŝ
e stron
ą
mo
Ŝ
e by
ć
ka
Ŝ
da osoba
fizyczna oraz ka
Ŝ
dy zespół ludzi, je
Ŝ
eli stanowi
wyodr
ę
bnion
ą
jednostk
ę
organizacyjn
ą
, jak te
Ŝ
jednostk
ę
organizacyjn
ą
w aparacie
pa
ń
stwowym, a tak
Ŝ
e organizacja spo
ł
eczna.
Na prawach strony mog
ą
wyst
ą
pi
ć
w post
ę
po-
waniu administracyjnym organizacje społeczne
oraz prokurator (art. 31
§
3 i art. 188 KPA).
2
Nale
Ŝ
y przy tym rozró
Ŝ
nia
ć
udzia organizacji
społecznej w post
ę
powaniu administracyjnym
jako strony od jej udziału na prawach strony:
a)
w pierwszym przypadku organizacja
społeczna b
ę
dzie wyst
ę
powa
ć
w post
ę
powaniu
administracyjnym w swojej sprawie (np.
w sprawie uzyskania pozwolenia na budow
ę
własnej inwestycji),
b) w drugim za
ś
wkracza do post
ę
powania
administracyjnego w sprawie dotycz
ą
cej innej
osoby.
Organizacja społeczna, w sprawie
dotycz
ą
cej innej osoby, mo
Ŝ
e
wyst
ę
powa
ć
do organu z
Ŝą
daniem:
a)
wszcz
ę
cia post
ę
powania administracyjnego
lub
b)
dopuszczenia jej do udzia
ł
u w tocz
ą
cym si
ę
ju
Ŝ
post
ę
powaniu.
PRAWA STRON
nale
Ŝ
na informacja - organy administracji
pa
ń
stwowej s
ą
obowi
ą
zane do nale
Ŝ
ytego
i wyczerpuj
ą
cego informowania stron
o okoliczno
ś
ciach faktycznych i prawnych,
które mog
ą
mie
ć
wpływ na ustalenie ich praw
i obowi
ą
zków b
ę
d
ą
cych przedmiotem
post
ę
powania administracyjnego.
udział w post
ę
powaniu administracyjnym -
obowi
ą
zkiem organu administracji jest
zapewnienie stronom czynnego udzia
ł
u w ka
Ŝ
dym
stadium post
ę
powania,
składanie uwag i wniosków - organy administracji
pa
ń
stwowej przed wydaniem decyzji umo
Ŝ
liwiaj
ą
wypowiedzenie si
ę
co do zebranych dowodów
i materiałów oraz zgłoszonych
Ŝą
da
ń
. Od tej
zasady organ administracji pa
ń
stwowej mo
Ŝ
e
odst
ą
pi
ć
tylko w przypadkach, gdy załatwienie
sprawy nie cierpi zwłoki ze wzgl
ę
du na gro
Ŝą
c
ą
nie powetowan
ą
szkod
ę
materialn
ą
.
otrzymanie rozstrzygni
ę
cia od organu w formie
pisemnej,
ś
rodek odwoławczy - strona winna by
ć
pouczona
o przysługuj
ą
cym jej prawie wniesienie odwołania.
Odwołanie wnosi si
ę
do wła
ś
ciwego organu
odwoławczego za po
ś
rednictwem organu, który wydał
decyzj
ę
terminowe rozpatrywanie wniosku - sprawy powinny by
ć
załatwione bez zb
ę
dnej zwłoki.
W przypadku, kiedy załatwienie sprawy wymaga
przeprowadzenia post
ę
powania wyja
ś
niaj
ą
cego, jej
załatwienie powinno nast
ą
pi
ć
nie pó
ź
niej ni
Ŝ
w ci
ą
gu
miesi
ą
ca od dnia wszcz
ę
cia post
ę
powania, a nie pó
ź
niej
ni
Ŝ
w ci
ą
gu dwóch miesi
ę
cy od dnia wszcz
ę
cia
post
ę
powania powinna by
ć
załatwiona sprawa
szczególnie skomplikowana.
Poza zasadami ogólnymi obowi
ą
zki i uprawnienia stron
zale
Ŝ
ne s
ą
od rodzaju sprawy, która ma by
ć
rozstrzygni
ę
ta w post
ę
powaniu administracyjnym.
3
TOK POST
Ę
POWANIA
ADMINISTRACYJNEGO
WSZCZ
Ę
CIE POST
Ę
POWANIA
Post
ę
powanie administracyjne wszczyna si
ę
:
a)
na
Ŝą
danie strony
lub
b)
z urz
ę
du, to znaczy z inicjatywy organu.
Reguł
ą
jest to,
Ŝ
e wszcz
ę
cie post
ę
powania na
Ŝą
danie
strony nast
ę
puje wtedy, gdy chodzi o indywidualne
uzyskanie lub ustalenie uprawnienia okre
ś
lonego na
podstawie przepisów prawa materialnego, np. Ustawy
o Planowaniu i Zagospodarowaniu Przestrzennym, Prawa
Budowlanego.
Post
ę
powanie administracyjne o uzyskanie decyzji
o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub
decyzji o pozwoleniu na budow
ę
jest zawsze wszczynane
na wniosek strony.
Wszcz
ę
cie post
ę
powania administracyjnego z urz
ę
du
nast
ę
puje z reguły wtedy, gdy chodzi o nało
Ŝ
enie na
stron
ę
pewnych obowi
ą
zków.
DATA WSZ
Ę
CIA POST
Ę
POWANIA
Dat
ą
wszcz
ę
cia post
ę
powania na
Ŝą
danie strony
jest dzie
ń
dor
ę
czenia organowi
Ŝą
dania
(wniosek, podanie itp.).
Za dat
ę
wszcz
ę
cia post
ę
powania z urz
ę
du
przyjmuje si
ę
dat
ę
podj
ę
cia przez organ
pierwszej czynno
ś
ci w sprawie skierowanej do
strony (np. wysłanie wezwania).
CEL POST
Ę
POWANIA
ADMINISTRACYJNEGO
Celem post
ę
powania administracyjnego jest –
poprzez ustalenie prawdy obiektywnej – wydanie
prawidłowej decyzji.
Wspominana wy
Ŝ
ej zasada czynnego udziału
stron w post
ę
powaniu administracyjnym
obejmuje oczywi
ś
cie obowi
ą
zek zawiadomienia
stron o miejscu i terminie przeprowadzenia
ka
Ŝ
dego dowodu.
Dla ustalenia zatem prawdy obiektywnej organ
prowadz
ą
cy post
ę
powanie musi wyja
ś
ni
ć
wszystkie okoliczno
ś
ci istotne dla
rozstrzygni
ę
cia sprawy, i w post
ę
powaniu
dowodowym dopu
ś
ci
ć
wszystko co mo
Ŝ
e
przyczyni
ć
si
ę
do wyja
ś
nienia sprawy, a co nie
jest sprzeczne z prawem. Dowodem mog
ą
by
ć
w
szczególno
ś
ci dokumenty, zeznania
ś
wiadków,
opinie biegłych i ogl
ę
dziny.
4
ROZPRAWA
Rozprawa stanowi szczególn
ą
i najbardziej
wszechstronn
ą
form
ę
post
ę
powania
wyja
ś
niaj
ą
cego.
Kodeks post
ę
powania administracyjnego
nakłada na organ obowi
ą
zek przeprowadzenia
rozprawy m.in. w nast
ę
puj
ą
cych przypadkach,
gdy:
a)
zachodzi potrzeba przy
ś
pieszenia lub
uproszczenia post
ę
powania,
a)
chodzi o wykonanie postanowienia przepisu
szczegółowego, który stanowi o obowi
ą
zku
przeprowadzenia rozprawy (np. wydanie decyzji
o warunkach zabudowy i zagospodarowania
terenu, w przypadku braku planu miejscowego
z zastrze
Ŝ
eniem art.13 Ustawy o
Zagospodarowaniu Przestrzennym musi by
ć
poprzedzone rozpraw
ą
),
b)
potrzeby uzgodnienia interesów stron,
c)
niezb
ę
dne jest wyja
ś
nienie sprawy przy
udziale
ś
wiadków, biegłych, a tak
Ŝ
e
w drodze ogl
ę
dzin.
W post
ę
powaniu administracyjnym nie
obowi
ą
zuje zasada,
Ŝ
e organ orzekaj
ą
c,
rozpoznaje spraw
ę
na rozprawie, chyba,
Ŝ
e jej
obowi
ą
zek wynika z przepisów szczególnych.
Organ administracji publicznej mo
Ŝ
e prowadzi
ć
post
ę
powanie wyja
ś
niaj
ą
ce poza rozpraw
ą
,
w ka
Ŝ
dym przypadku gdy nie istnieje
Ŝ
adna
z przesłanek wymienionych powy
Ŝ
ej (a – d).
Rozprawa jest zjawiskiem dynamicznym, w którym
skupiaj
ą
si
ę
zasady:
a)
jawno
ś
ci,
b)
bezpo
ś
rednio
ś
ci,
c)
kontradyktoryjno
ś
ci (daj
ą
cej mo
Ŝ
liwo
ść
wypowiedzenia si
ę
wszystkim stronom,
wypowiedzi mog
ą
by
ć
przeciwstawne),
d)
prawdy materialnej,
d)
prawdy materialnej,
e)
swobodnej oceny dowodów,
f)
koncentracji materia
ł
u dowodowego,
g)
szybko
ś
ci,
h)
prostoty,
i)
oszcz
ę
dno
ś
ci,
j)
jedno
ś
ci
k)
i celowo
ś
ci wszystkich czynno
ś
ci składaj
ą
cych
si
ę
na proces administracyjny.
W ramach rozprawy nast
ę
puje koncentracja
materia
ł
u dowodowego w jednym miejscu
i czasie.
Rozprawa mo
Ŝ
e by
ć
przeprowadzona w siedzibie
organu, lub innym miejscu umo
Ŝ
liwiaj
ą
cym
sprawny jej przebieg czy zapoznanie z faktami
(np. ogl
ę
dziny instalacji, terenu pod inwestycj
ę
).
5
Przed rozpraw
ę
organ musi podj
ąć
szereg
czynno
ś
ci przygotowawczych okre
ś
lonych
w art. 90 Kodeksu tak, aby zgromadzi
ć
przed
ni
ą
wszystko to, co mo
Ŝ
e mie
ć
znaczenie dla
rozstrzygni
ę
cia sprawy.
Je
Ŝ
eli jednak przed rozpraw
ą
organ wezwie
stron
ę
do z
ł
o
Ŝ
enia wyja
ś
nie
ń
, a ta nie zastosuje
si
ę
do wezwania, to fakt ten nie pozbawia strony
prawa do składania ich na rozprawie.
Podczas rozprawy bowiem strony mog
ą
składa
ć
wyja
ś
nienia, zgłasza
ć Ŝą
dania, propozycje
i zarzuty oraz przedstawia
ć
dowody na ich
poparcie (art. 95
§
1).
Wezwanie na rozpraw
ę
wysyła si
ę
w formie
pisemnej z okre
ś
leniem terminu, miejsca i
przedmiotu rozprawy.
Wezwanie powinno by
ć
dor
ę
czone co najmniej
na siedem dni przed wyznaczonym terminem
rozprawy.
Rozpraw
ą
kieruje wyznaczony pracownik tego
organu, przed którym toczy si
ę
post
ę
powanie,
a w przypadku organu kolegialnego (np.
kolegium odwoławcze przy sejmiku gmin) –
przewodnicz
ą
cy albo członek organu
kolegialnego.
W przypadku natomiast stwierdzenia braku osób
wezwanych na rozpraw
ę
sprawdza prawidłowo
ść
wezwa
ń
i dor
ę
cze
ń
.
W razie stwierdzenia nieprawidłowo
ś
ci wezwa
ń
stron,
nieobecno
ś
ci strony spowodowanej przeszkod
ą
trudn
ą
do przezwyci
ęŜ
enia, a tak
Ŝ
e z innej wa
Ŝ
nej przyczyny
kieruj
ą
cy rozpraw
ą
obowi
ą
zany jest j
ą
odroczy
ć
.
Ocena zarówno ,,przeszkody trudnej do
przezwyci
ęŜ
enia’’ jak i ,,innej wa
Ŝ
nej przyczyny’’ nale
Ŝ
y
do kieruj
ą
cego rozpraw
ą
.
Z przeprowadzonej rozprawy sporz
ą
dza si
ę
protokół
(art. 67
§
2, pkt 4).
W ramach post
ę
powania z udzia
ł
em
spo
ł
ecze
ń
stwa, organ mo
Ŝ
e przeprowadzi
ć
rozpraw
ę
administracyjn
ą
otwart
ą
dla
publiczno
ś
ci.
Rozprawa administracyjna w takim przypadku
mo
Ŝ
e by
ć
miejscem, gdzie stworzona b
ę
dzie
mo
Ŝ
liwo
ść
konsultacji spo
ł
ecznej, w my
ś
l ustawy
Prawo ochrony
ś
rodowiska, polegaj
ą
cej na
odpowiednim poinformowaniu wszystkich
zainteresowanych danym post
ę
powaniem oraz
stworzenia im mo
Ŝ
liwo
ś
ci zg
ł
oszenia uwag
i wniosków do przed
ł
o
Ŝ
onych do wgl
ą
du
dokumentów.
Post
ę
powanie w sprawie oceny oddzia
ł
ywania
(udzia
ł
spo
ł
ecze
ń
stwa w post
ę
powaniu jako
zasada) stanowi cz
ęść
post
ę
powania
zmierzaj
ą
cego do wydania decyzji i prowadzona
jest przez organ w
ł
a
ś
ciwy do wydania decyzji.
Post
ę
powanie w sprawie oceny oddzia
ł
ywania
wymaga udzia
ł
u organu w
ł
a
ś
ciwego w sprawach
ś
rodowiska.
ORZECZENIA ADMINISTRACYJNE
Kodeks post
ę
powania administracyjnego (KPA)
rozró
Ŝ
nia dwa rodzaje orzecze
ń
: decyzje i
postanowienia.
Decyzja jest form
ą
orzeczenia, która rozstrzyga
co do istoty sprawy i ko
ń
czy post
ę
powanie
w danej instancji.
6
Postanowienie za
ś
nie za
ł
atwia sprawy co do
istoty, nie ko
ń
czy post
ę
powania w danej
instancji, dotyczy natomiast kwestii wynik
ł
ych
w trakcie post
ę
powania, chyba
Ŝ
e przepisy KPA
stanowi
ą
inaczej, tzn.
Ŝ
e postanowienie wydane
w okre
ś
lonej kwestii ko
ń
czy post
ę
powanie
w danej instancji.
KPA stawia okre
ś
lone wymogi decyzji oraz
jej formie.
Powinna ona zawiera
ć
:
a)
oznaczenie organu administracji,
b)
dat
ę
wydania,
c)
oznaczenia strony lub stron,
d)
powo
ł
anie podstawy prawnej,
e)
rozstrzygni
ę
cie,
f)
uzasadnienie faktyczne i prawne,
g)
pouczenie o przys
ł
uguj
ą
cym
ś
rodku odwo
ł
awczym,
h)
podpis z podaniem imienia i nazwiska wydaj
ą
cego decyzj
ę
.
Wa
Ŝ
n
ą
cz
ęś
ci
ą
decyzji jest jej uzasadnienie
faktyczne, które powinno zawiera
ć
wskazanie
faktów:
które organ uzna
ł
za udowodnione,
dowodów, na których si
ę
opar
ł
przyczyn, z powodu których innym
dowodom odmówi
ł
wiarygodno
ś
ci i mocy
dowodowej.
Uzasadnienie prawne decyzji powinno wyja
ś
ni
ć
podstaw
ę
prawn
ą
z przytoczeniem przepisów
prawa.
Decyzji, od której słu
Ŝ
y odwołanie mo
Ŝ
e by
ć
nadany rygor natychmiastowej wykonalno
ś
ci,
gdy wymaga tego ochrona zdrowia lub
Ŝ
ycia
ludzkiego, gdy pozwoli to zabezpieczy
ć
gospodark
ę
narodow
ą
przed ci
ęŜ
kim stratami
albo ze wzgl
ę
du na inny wa
Ŝ
ny interes społeczny
lub wyj
ą
tkowo wa
Ŝ
ny interes stron. Decyzj
ę
dor
ę
cza si
ę
stron
ą
na pi
ś
mie.
Postanowienia powinny zawiera
ć
oznaczenie
organu, dat
ę
wydania, oznaczenia strony lub
stron, podstaw
ę
prawn
ą
, rozstrzygni
ę
cie,
pouczenie czy słu
Ŝ
y
ś
rodek zaskar
Ŝ
enia, imi
ę
i nazwisko wydaj
ą
cego postanowienie. Je
Ŝ
eli na
postanowienie słu
Ŝ
y za
Ŝ
alenie powinno ono
zawiera
ć
uzasadnienie faktyczne i prawne
według zasad omówionych wy
Ŝ
ej, dotycz
ą
cych
decyzji oraz pouczenie o przysługuj
ą
cym
ś
rodku
odwoławczym.
TERMINY
Poj
ę
cia „termin” Kodeks post
ę
powania
administracyjnego u
Ŝ
ywa w podwójnym
znaczeniu:
a)
dla okresu czasu na dokonanie okre
ś
lonej
czynno
ś
ci prawnej, np. wniesienie odwołania,
b)
dla wyznaczenia okre
ś
lonej daty, np.
wyznaczenie terminu rozprawy.
7
dokonanie okre
ś
lonej czynno
ś
ci prawnej jest
terminem ustawowym ustalonym przez KPA,
wyznaczenie terminu rozprawy jest terminem
wyznaczonym
przez
organy
administracji
prowadz
ą
cej post
ę
powanie.
Terminy ustawowe wi
ąŜą
zarówno strony, jak
i organy i nie mog
ą
by
ć
przez
Ŝ
adn
ą
czynno
ść
zmienione.
Natomiast terminy wyznaczone przez organy
mog
ą
na wniosek stron, w uzasadnionych
przypadkach, by
ć
przesuwane pod warunkiem
jednak
Ŝ
e,
Ŝ
e wniosek taki zostanie zło
Ŝ
ony
przed upływem wyznaczonego terminu.
W przypadku niedotrzymania terminu (zarówno
ustawowego, jak i wyznaczonego) mo
Ŝ
liwe jest
jedynie wnioskowanie o jego przywrócenie.
Warunki przywrócenia terminu s
ą
nast
ę
puj
ą
ce:
a)
uprawdopodobnienie braku winy
zainteresowanego w uchybieniu (przekroczeniu)
terminu,
a)
zło
Ŝ
enie pro
ś
by o przywrócenie terminu
w ci
ą
gu 7 dni od ustania przyczyny powoduj
ą
cej
uchybienia,
a)
dokonanie jednocze
ś
nie z wnioskiem o
przywrócenie terminu czynno
ś
ci, dla której
termin był wyznaczony.
Niemo
Ŝ
liwe jest natomiast przywrócenie
7-dniowego terminu na zło
Ŝ
enie pro
ś
by
o przywrócenie terminu.
O przywróceniu terminu postanawia organ
wła
ś
ciwy w sprawie, a wi
ę
c ten, którego miała
dotyczy
ć
dana czynno
ść
procesowa, z tym
Ŝ
e
o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania
lub za
Ŝ
alenia postanawia ostatecznie organ
wła
ś
ciwy do rozpatrzenia odwołania lub
za
Ŝ
alenia.
KPA oznacza termin w dniach, tygodniach
i miesi
ą
cach podaj
ą
c zasady ich obliczania oraz
warunki zachowania. Je
Ŝ
eli koniec terminu
przypada w dzie
ń
ustawowo wolny od pracy, za
ostatni dzie
ń
terminu uwa
Ŝ
a si
ę
najbli
Ŝ
szy dzie
ń
powszedni. Termin uwa
Ŝ
a si
ę
za zachowany,
je
Ŝ
eli przed jego upływem dokonana została
czynno
ść
, dla której został on wyznaczony.
ZAWIESZENIE POST
Ę
POWANIA
W pewnych przypadkach wszcz
ę
te
i kontynuowane ju
Ŝ
post
ę
powanie mo
Ŝ
e ulec
zawieszeniu.
Zawieszenie post
ę
powania mo
Ŝ
e by
ć
obligatoryjne i fakultatywne.
8
Obligatoryjne zawieszenie post
ę
powania
nast
ę
puje w przypadkach okre
ś
lonych w
Kodeksie post
ę
powania administracyjnego
(art.91 §1 tj. np. w razie
ś
mierci strony lub jednej
ze stron, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie
decyzji zale
Ŝ
y od uprzedniego rozstrzygni
ę
cia
zagadnienia wst
ę
pnego przez inny organ lub s
ą
d)
oraz w przypadkach przewidzianych przepisami
ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
Fakultatywne zawieszenie post
ę
powania mo
Ŝ
e
nast
ą
pi
ć
w przypadku, kiedy takie
Ŝą
danie
wniosła strona, na której
Ŝą
danie post
ę
powanie
zostało wszcz
ę
te, a nie sprzeciwiaj
ą
si
ę
temu
inne strony oraz nie zagra
Ŝ
a to interesowi
społecznemu.
UMORZENIE POST
Ę
POWANIA
Wszcz
ę
te post
ę
powanie administracyjne mo
Ŝ
e
by
ć
te
Ŝ
umorzone co oznacza,
Ŝ
e w danej
sprawie post
ę
powanie nie b
ę
dzie
kontynuowane i nie zostanie podj
ę
ta decyzja
merytorycznie t
ę
spraw
ę
rozstrzygaj
ą
ca.
Organ umarza post
ę
powanie, gdy stało si
ę
ono
z jakichkolwiek przyczyn bezprzedmiotowe
(art. 105 kpa §1).
Organ mo
Ŝ
e umorzy
ć
post
ę
powanie na wniosek
strony, na której
Ŝą
danie post
ę
powanie to
zostało wszcz
ę
te (np. strona ubiegaj
ą
ca si
ę
o wydanie pozwolenia na budow
ę
zrezygnowała
z tego pozwolenia).