1. Tematyka: Średniowieczni ludzie z żelaza. 
2. Cele operacyjne: 
Uczeń: 

•

Czyta ze zrozumieniem i gromadzi słownictwo na określony temat; 

•

Dokonuje selekcji materiału słownikowego; 

•

Rozumie pojęcia: kodeks rycerski, pareneza, wzorzec osobowy; 

•

Buduje pola semantyczne związane ze słowem "rycerz" w odniesieniu do epoki 
średniowiecza, rozumie powiązania ze współczesnością. 

3. Metody: 

•

Analizy dokumentacyjnej; 

•

Zajęć warsztatowych; 

•

Dramy. 

4. Przebieg lekcji: 

•

Gromadzenie materiału słownikowego. 
Jako pracę domowa uczniowie mieli za zadanie przypomnieć sobie wszystkie znane sobie 
baśnie, filmy, opowiadania..., w których bohaterem był rycerz. 
Na pytanie nauczyciela uczniowie przedstawiają pracę domową przypominając różne 
gatunkowo utwory, w których bohaterami byli rycerze. Wymieniają, na przykład: bohaterów 
"Krzyżaków", Rolanda, rycerzy Króla Artura, rycerzy z bajek "O królewnie Śnieżce", 

•

Co łączy te wszystkie postacie? 
Uczniowie odpowiadają, że tak samo wyglądali, mieli podobne zasady, przestrzegali 
kodeksu honorowego.... 

•

Praca z tekstem; 
Zapoznają się z tekstem pt. "Ludzie z żelaza" z podręcznika "Do Itaki"; 

•

Budowanie pól semantycznych wokół pojęcia "rycerz"; 
Uczniowie pracują w grupach, potem przedstawiciele grup prezentują efekty pracy zespołu, 
wpisując do schematu na tablicy swoje skojarzenia. 

 

•

Uczniowie dochodzą do wniosku, że mimo tylu różnych źródeł można stworzyć jeden 

wzorzec osobowy średniowiecznego rycerza. 

Rycerz to mężczyzna, ubrany w zbroję. Jeździ na koniu, który często ma imię, walczy przy pomocy 
miecza, temu też nadaje imię, bo jak przyjaciel, często ratuje go z opresji. Rycerz służy wiernie 
królowi i swojej damie serca, broni ubogich. Jest chrześcijaninem. 
Nauczyciel wyjaśnia, że wzorzec osobowy, to ideał (często o charakterze stereotypu). Jest zależny 
od czasów, w których został stworzony. Czasy rycerzy, to czasy WYPRAW KRZYŻOWYCH. 
Uczniowie sprawdzają w podręcznikach do historii dlaczego wyprawy krzyżowe były 
organizowane i kto w nich uczestniczył. 
Wyciągają wniosek: Rycerze w średniowieczu byli bardzo potrzebni jako obrońcy granic państwa i 
chrześcijaństwa. 

•

Nauczyciel pyta w jaki sposób ludzie żyjący w średniowieczu mogli kształtować model 
osoby - rycerza? 
Uczniowie odpowiadają, że poprzez legendy, opowiadania, teksty pisane. 
Nauczyciel tłumaczy, że funkcjonowała literatura parenetyczna (pareneza - rada, pouczenie), 
która pokazywała porządne zachowania, postacie. Miała na celu wychowywanie 
czytelników. 

•

Ćwiczenia redakcyjne związane z interpretowaniem znaczenia związków frazeologicznych, 
związanych z rycerstwem, np. zakuty łeb, wyzwać na ubitą ziemię, okrągły stół... 

•

Praca domowa: przeczytać z podręcznika "Pieśni o Rolandzie", wyjaśnić znaczenie 
dosłowne i przenośne trzech związków frazeologicznych. 

Grażyna Wichorowska 

Zespół Szkół w Żdanowie